alt

Για την ποιητική συλλογή της Ιφιγένειας Ντούμη «Love Μe Τender» (εκδ. Σαιξπηρικόν).

Το όνομά μου προφέρεται dome. Όχι dome, μην πάτε να το ωραιοποιήσετε– μην με ντρέπεστε. Just do me.  «ONOMATOPOEIA»

Του Θοδωρή Τσαπακίδη

Do not go gentle into that good night […] Όταν το εγγόνι […] τον αποκάλεσε γελώντας «ηλικιωμένο», έφαγε ένα χαστούκι […] («Ο παππούς») Στίχοι του Yeats, της Dickinson, του Cummings και άλλων παρατίθενται εδώ και εκεί. Η Ντούμη μιλάει με τους ποιητές· άλλοτε συμφωνεί μαζί τους, άλλοτε διαφωνεί – συχνά με ανήλικο θράσος. Love Me Tender τιτλοφορεί τη συλλογή της και είναι τόσο ισχυρό αυτό που η παράκληση ηχεί ως επίκληση, και το επίθετο ως ουσιαστικό (ο κηδεμόνας, ο φροντιστής) ή και όνομα, παρατσούκλι, ο Tender…

[…] Με φαντάστηκα στο σπίτι του, τροφαντή, / να του ψήνω ψωμί, / να με πηγαίνει βόλτα με τ’ αγροτικό, / να με ξαπλώνει στην καρότσα, / το μεσημέρι, / σ’ ένα χωράφι / δίπλα στα πρόβατα [….] Κι ύστερα κοίταξα το κινητό μου, / είχα μια πρόσκληση απ’ τον καλό μου σε winebar, / όπου θα μου ανοίξει –αγκομαχώντας– άλλο ένα μπουκάλι κρασί. («A Hundred Summers») Ποθεί τον συγχρόνως τρυφερό και κυριαρχικό άλλον. Και αυτή η ανεπίτευκτη σύζευξη ιδιοτήτων σ’ ένα πρόσωπο αναλύεται στην ποίησή της σε ζεύγη αντιθέτων. Κι αν στο Her Triumph, απόσπασμα του οποίου ανοίγει το βιβλίο, «Because I had fancied love a casual / Improvisation, or a settled game / That followed if I let the kerchief fall», o Yeats εκφράζει έναν γυναικείο ερωτισμό, αφαιρώντας, όμως, από τη γυναίκα της εποχής του τα στολίδια της και τη δύναμη (στον έρωτα), τοποθετώντας τη –γυμνή και ευγνώμονα– πίσω στον βράχο της, δίπλα στη θάλασσα, η γυναίκα στην Ντούμη το κάνει από μόνη της.

Η αντίθεση των δύο σκηνών στο «A Hundred Summers», που αγγίζει τα όρια της γελοιότητας, φανερώνει και μια άλλη αντίθεση ή δυνάμει συμπληρωματικότητα στον ποιητικό κόσμο της Ντούμη, την αντίθεση/συνύπαρξη της υπαίθρου και του άστεως. […] Θα ένιωθα το ίδιο αν με άφηνε αυτή η κυρία στη στάση να κάνω λίγο πατ πατ τα μαλλιά της από κάτω όπως κάνεις πατ πατ στο κεφάλι του σκύλου. Η λακ είναι πολύ καθησυχαστική. («”Παντρεύομαι”, είπε»)

Η ύλη των φαντασιώσεών της προέρχεται από μια ύπαιθρο ελάχιστα λυρική, ενώ η ίδια βιώνει μια αστική πραγματικότητα, στην οποία αναζητά τον λυρισμό στις ανώφελες λεπτομέρειες – ως ένα είδος παρηγορίας. Ο κούρος στο μουσείο της Σάμου […] / είναι ο πρίγκιπάς μου / Αχ και να ήμουν από πέτρα. («Παρεξήγηση»)

Η συλλογή απαρτίζεται από τρεις ενότητες, στις οποίες συνυπάρχουν ποιήματα και μικρά πεζά. Στην πρώτη, με τίτλο «Μελίγκρα», κυριαρχεί η ποίηση, όπου το μπεκετικό ανεπίτευκτο –του χώρου, του χρόνου και του αγαπημένου προσώπου– ενεδρεύει, συχνά με σχεδόν κωμικές συνέπειες. Έξω από το τζάμι η συλλογή από κάλτσες / σχολαστικά απλωμένες σε ζευγάρια. / Το λάστιχο του ποτίσματος κρέμεται απ’ το μπαλκόνι / […] οι παλάμες κρατούν τα απαλά της μάγουλα / και οι αγκώνες της κολλάνε σε λίγη χυμένη πορτοκαλάδα. («Πανσέληνος»)

Η Ντούμη έχει τη δύναμη να μεταφέρει στα αντικείμενα (ακολουθώντας παρεμπιπτόντως τον τρόπο του Yeats) το συναίσθημά της, καθιστώντας το ευτελές συμβολικό, αναδεικνύοντας, συγχρόνως, τις συγκρούσεις που διέπουν το υποκείμενο, όπως στο ποίημα «Πανσέληνος», όπου η τάξη (οι σχολαστικά απλωμένες κάλτσες) και η απροσεξία (η χυμένη πορτοκαλάδα) συνυπάρχουν. Και μέσα απ’ αυτή τη συνύπαρξη των αντιθέτων ανατέλλει ευτυχώς η ποίηση, εδώ το φεγγάρι, αλλά όχι εκ προοιμίου λυτρωτικά.

[…] για το πώς νιώθω όποτε μιλάω μ’ εκείνον κι είσαι μπροστά και βλέπω τη λύπη στις ρυτίδες στο στόμα σου ή για τα βράδια που αφήνω να με πάρει ο ύπνος στην τουαλέτα, αφού οπουδήποτε αλλού θα είναι χειρότερα.
Δος ημίν σήμερον λοιπόν τον άρτον ημών τον επιούσιον, και άσε με.
 («Μεσημεριανή προσευχή»)

Η δεύτερη ενότητα «Περί Εγγυτέρων και λοιπά», η οποία περιλαμβάνει περισσότερα πεζά, ανοίγει με δυο στίχους της Dickinson: It might be lonelier / Without the Loneliness

Θυμίζοντάς μας ένα ποίημα της συλλογής, που προηγείται: Είναι πολύ πρακτικό να κλαις / όταν οι άλλοι περνούν καλά. / Δεν σε παρατηρούν. / Δεν σε ρωτά κανείς τι έχεις. / […] Ο απόηχος μια μοναχικής βραδιάς –ναι, σύμφωνοι, μπορεί να ήταν πιο μοναχικά / χωρίς τη μοναξιά αλλά– είναι πάντοτε θλιμμένος («Αρμόνικες»)

Στη δεύτερη ενότητα, η Ντούμη αφήνει τον περιβάλλοντα κόσμο, και δη των εγγυτέρων (παππούς, οικογένεια κ.ά.) να εισβάλλει στο ποιητικό της σύμπαν ή αντίστροφα, βγαίνει η ίδια από το τελευταίο, για να περιπλανηθεί. Υπάρχει μια καταπληκτική άσκηση για τους γλουτούς. Βάζεις ένα ξεσκονόπανο στο πάτωμα, κάθεσαι πάνω και με τα πόδια τεντωμένα μπροστά και κατάλληλη κίνηση της λεκάνης, μετακινείσαι στο χώρο, γυαλίζοντας ταυτόχρονα και το πάτωμα («Παρκετέζα»). Να περιπλανηθεί στο καθημερινό και το τετριμμένο, a wind has blown the rain away and / blown the sky away and all the leaves / away, and the trees stand. I think I too / have known autumn too long / Όταν ο ουρανός είναι γκρίζος / τίποτα δεν με λυπεί περισσότερο / από τα χαμένα είκοσι λεπτά / του θερμοσίφωνα […] («Το εγκεφαλικό του θερμοστάτη») και να ανιχνεύσει εκεί την ποιητικότητα, στις οριακές του στιγμές ή στις λεπτομέρειες – αυτοσαρκάζεται σχεδόν σ’ αυτή τη διαδρομή, που μας συστήνει με τόλμη την «πεζή», μικροαστική καταγωγή της.

Η αχνή γραμμή από αλάτι
σ’ αυτή την μπλούζα
μου θυμίζει
εσένα
κάποτε.
(«Στο λεωφορείο»)

Ένα σκυλί εμφανίζεται σ’ ένα από τα πρώτα ποιήματα της συλλογής, στο «Παντός καιρού»: «Σκεφτόμουνα πως δεν θα ήτανε τίποτα πιο ωραίο απ’ το να είσαι σκυλί». Στο συγκεκριμένο (όπως και αλλού) η Φύση και η Πόλη παρατίθενται αντιθετικά (βροχή/σταγόνες από κλιματιστικά – χιόνι/πιτυρίδα στον γιακά σου) και το σκυλί φαίνεται να αποτελεί το ιδανικό ον που μετέχει και των δύο κόσμων, που επιτυγχάνει την επιθυμητή σύζευξη. Ένα σκυλί, λοιπόν, επιστρέφει ως τίτλος της τρίτης ενότητας: «ντόγκι».

-Γλυκιά μου, τι να σου κάνουν οι φίλοι; Όταν κλείνει η πόρτα είσαι μόνη. Γι’ αυτό είμαι εγώ.
- Γι’ αυτό υπάρχουν οι σκύλοι.
 («Κυνικός χωρισμός»)

Εκπρόσωπος η Ιφιγένεια Ντούμη ενός σύγχρονου ρεύματος Ελλήνων ποιητών που θα ήθελαν να κινούνται με άνεση μεταξύ Λονδίνου, Άμστερνταμ ή Βερολίνου, εμφανίζεται με μια γραφή που δεν καμώνεται την ποίηση, αλλά τη βρίσκει μ’ ένα σχεδόν «άξεστο», όπως έλεγε ο Γ. Χειμωνάς, τρόπο, και συγχρόνως τόσο κοριτσίστικο.

* Ο ΘΟΔΩΡΗΣ ΤΣΑΠΑΚΙΔΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

altLove Me Tender
Ιφιγένεια Ντούμη
Σαιξπηρικόν 2018
Σελ. 102, τιμή εκδότη €10,00
alt
 
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Κωμωδία, των Γιάννη Στίγκα & Νικόλα Ευαντινού (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή που συνέγραψε ο Γιάννης Στίγκας με τον Νικόλα Ευαντινό, «Κωμωδία» (εκδ. Άγρα).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Ο Γιάννης Στίγκας και ο Νικόλας Ευαντινός μας παραδίδουν σήμερα μια νέα ποιητική Κωμωδία ...

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Θάνατος ο Δεύτερος, του Αντώνη Φωστιέρη (κριτική)

Κάθε μήνα, μια ποιητική συλλογή, μπαίνει στο μικροσκόπιο και εξετάζεται με πάθος και χωρίς κανέναν φόβο. Σήμερα, η ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Θάνατος ο Δεύτερος» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Θάνατος ο Δεύτ...

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Θυρίδα 1821, της Σοφίας Διονυσοπούλου (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση «Θυρίδα 1821», της Σοφίας Διονυσοπούλου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. 

Της Τιτίκας Δημητρούλια

«Στην ποίηση οι στίχοι είναι σφαίρες», διαβάζαμε στην προηγούμενη ποιητική σύνθεση της Σοφίας Διονυσοπούλου, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ