alt

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό

Με την καινούργια της νουβέλα Μακάρι να ήσουν εδώ (εκδ. Κέδρος), η Ελιάνα Χουρμουζιάδου καταπιάνεται με το ζήτημα της μνήμης και της κληρονομημένης ενοχής. Ενοχή ενός ολόκληρου λαού που καλείται να διαχειριστεί ο ήρωάς της, ο Μαξ. 

Το τελευταίο σας βιβλίο, γράφτηκε με σκοπό να ενταχθεί στη σειρά «Εμείς και οι Άλλοι» των εκδόσεων Κέδρος. Είναι δύσκολο ή εύκολο για εσάς να γράφετε με προεπιλεγμένο θέμα;

Είναι πάρα πολύ δύσκολο. Πρόκειται για τεχνική που δεν την κατέκτησα ποτέ και όταν το επιχείρησα τα αποτελέσματα ήταν μέτρια. Δυστυχώς έχω μια δική μου θεματολογία από την οποία μου είναι δύσκολο να απομακρυνθώ. Αυτό έχει να κάνει με τα ενδιαφέροντα και τα προσωπικά μου βιώματα. Αλλά στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε μια ευτυχής σύμπτωση. Το θέμα ήταν μάλλον ανοιχτό, και εγώ είχα το υλικό μου πολύ πριν αρχίσω να γράφω.

Στο Μακάρι να ήσουν εδώ αγγίζετε ένα θέμα, το οποίο θεωρείται ακόμη ταμπού για την ευρωπαϊκή ιστορία. Τον τρόπο που έχουν περάσει στο γερμανικό ασυνείδητο οι θηριωδίες των Ναζί. Πείτε μου πώς καταφέρατε να μπείτε στην ψυχολογία του κεντρικού σας ήρωα και να αποδώσετε την εναντιοδρομία των σκέψεων και των συναισθημάτων του;

Μου είναι πολύ δύσκολο να ανιχνεύσω την πορεία μέσα από την οποία γεννήθηκε ο Μαξ. Ορισμένα βιβλία που είχα διαβάσει με έκαναν να δω τα πράγματα από την οπτική γωνία  των Γερμανών. Έπειτα το ζήτημα μου έγινε έμμονη ιδέα. Τα σχέδια, οι ενέργειες και η συμπεριφορά των ναζιστών μετά την άνοδό τους στην εξουσία δεν είναι ιστορικά γεγονότα που, αφού καταγραφούν και αναλυθούν, μπαίνουν εύκολα στο αρχείο. Υπήρχε η σιωπηρή συναίνεση ενός εκ των πλέον πολιτισμένων λαών της Δύσης. Υπήρχε μια σχεδόν επιστημονική προσέγγιση στη μαζική εξόντωση ανθρώπων. Και υπάρχουν σήμερα στη Γερμανία οι απόγονοι όσων τα έζησαν αυτά, οι οποίοι στη συντριπτική τους πλειονότητα εμφανίζονται από αμήχανοι έως αρνητικοί, όταν το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο. Όμως η ανάμνηση υπάρχει υποσυνείδητα, και ιδίως η  πρώτη μεταπολεμική γενιά των Γερμανών ήρθε αντιμέτωπη με μεγάλες εσωτερικές αντιφάσεις. Άρχισα λοιπόν να αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να διαχειριστεί κανείς τέτοιες αντιφάσεις ή να ζει με μια κληρονομημένη ενοχή.

Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν σχόλια (χωρίς τις παραπομπές μέσα στο κείμενο) και μια ενδεικτική βιβλιογραφία που σας βοήθησε να γράψετε το βιβλίο. Πέραν αυτών όμως, ποια είναι τα προσωπικά σας βιώματα που χρησιμοποιήσατε για να χτίσετε τους χαρακτήρες των ηρώων του βιβλίου σας;

Υποθέτω ότι ακόμα και τα αναγνώσματα είναι ενός είδους προσωπικό βίωμα. Μίλησα με ορισμένους Γερμανούς, κυρίως για να επιβεβαιώσω τα συμπεράσματα στα οποία είχα καταλήξει. Βρήκα επίσης μαρτυρίες ανθρώπων των οποίων οι γονείς είχαν ανάμειξη στα ναζιστικά εγκλήματα. Ειλικρινά συγκλονίστηκα από τον τρόπο με τον οποίο οι θύτες έγιναν θύματα.  Ύβρις και Νέμεσις, όπως πολύ εύστοχα τιτλοφόρησε ο Ίαν Κέρσο τους δύο τόμους της βιογραφίας του Χϊτλερ.

Η μουσική μέσα στο βιβλίο σας έχει έναν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Κάποιες φορές λειτουργεί συνοδευτικά της ψυχολογικής κατάστασης του ήρωα, άλλες αντιστικτικά και κάποιες άλλες επεξηγηματικά, σε κάποιο επίπεδο. Πόσο συνειδητά έγινε αυτό;

Απόλυτα συνειδητά. Ο Μαξ δεν έχει καλές σχέσεις με την πραγματικότητα. Βρίσκεται διαρκώς με το ένα πόδι σε μια άλλη διάσταση, στην οποία έλαβαν χώρα τα φρικτά και ανεξήγητα για τον ίδιο εγκλήματα του πατέρα του. Η μουσική, όπως και οι ερημιές του νησιού, είναι το καταφύγιό του και ο καθρέφτης της ψυχής του.

altΣτο πρώτο μέρος του βιβλίου σας συναντάμε δευτεροπρόσωπη αφήγηση, μια τεχνική όχι ιδιαίτερα συνηθισμένη. Πείτε μου γιατί επιλέξατε κάτι τέτοιο;

Είχα δοκιμάσει άλλους αφηγηματικούς τρόπους και δεν είχα το αποτέλεσμα που ήθελα. Το δεύτερο πρόσωπο πρόσφερε την πιο αποδοτική οπτική γωνία για να αναδειχθεί ο εσωτερικός διχασμός του Μαξ. Προσωπικά έχω αδυναμία στο δεύτερο πρόσωπο. Με βάζει βαθιά στο παιχνίδι, είτε ως συγγραφέα είτε ως αναγνώστη.

Θα σας ενδιέφερε το βιβλίο σας να μεταφραστεί στα γερμανικά και να διαβαστεί από ένα αναγνωστικό κοινό που μπορεί να ταυτιστεί πιο εύκολα με τον κεντρικό σας ήρωα, τον Μαξ;

Θα με ενδιέφεραν οι αντιδράσεις των Γερμανών. Μπόρεσα άραγε να καταλάβω κάτι από τα τραύματα που άφησε η τραγωδία του ναζισμού στον ίδιο τον τόπο του εγκλήματος;

Πόσο σημαντική είναι για εσάς η γνώμη των ομότεχνών σας και πόσο των κριτικών που παίρνετε για τα βιβλία σας;

Κοιτάξτε, μια γνώμη συνδέεται άμεσα με το πρόσωπο που την εκφέρει και τη σχέση του με τον κρινόμενο. Άρα δεν έχουν όλες οι γνώμες την ίδια βαρύτητα, και αυτό ισχύει τόσο για τις θετικές όσο και για τις αρνητικές. Πάντως για το συγκεκριμένο βιβλίο τείνω να συμφωνήσω με τις δύο ενστάσεις που διατυπώθηκαν, δηλαδή ότι το βιβλίο θα έπρεπε να είναι πιο μεγάλο και ότι το δεύτερο μέρος μοιάζει αδύναμο συγκριτικά με το πρώτο, αφού ο Μαξ κλέβει την παράσταση.

Έχουν κυκλοφορήσει μέχρι σήμερα πέντε δικά σας βιβλία, όλα μυθιστορήματα (με εξαίρεση τη νουβέλα Απώλεια Σοφίας). Τα θέματά σας, κάθε φορά, απαιτούν την έκταση του μυθιστορήματος ή το προτιμάτε σας είδος σε σxέση με το διήγημα;

Θέλω να ακολουθώ τους ήρωες σε πολλές και διαφορετικές στιγμές και να διανύουμε μαζί ένα μέρος της ζωής τους. Αυτό είναι κάτι που μόνο το μυθιστόρημα μπορεί να προσφέρει. Βρίσκω ότι οι ήρωες κάνουν καλή συντροφιά. Ούτε σε προδίδουν ούτε σε απογοητεύουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν διαβάζω διηγήματα.  Θαυμάζω τους συγγραφείς που μπορούν μέσα σε λίγες σελίδες να δώσουν πλήρη εικόνα μιας ύπαρξης. Αλλά αυτό προϋποθέτει ένα αισθητήριο διαφορετικό από του μυθιστοριογράφου.

Περιγράψτε μου την ιδανική σας μέρα, ως συγγραφέα.

Όταν γράφω θέλω δύο πράγματα: πρώτον την ησυχία μου, δεύτερον απεριόριστο χρόνο.

Τις περιόδους που γράφετε έχετε αυστηρό ωράριο όταν κάθεστε στον υπολογιστή και εργάζεστε πάνω στο κείμενό σας;

Στην αρχή όχι. Βάζω πρόγραμμα όταν έχω ξεκαθαρίσει στον εαυτό μου τι ακριβώς θέλω να γράψω και πώς, και όσο πλησιάζω προς το τέλος γίνομαι όλο και πιο αυστηρή στην τήρησή του.

Γράφετε κάτι αυτόν τον καιρό;

Ναι, γράφω. Ιδίως αυτόν τον καιρό, ως αντίδοτο σε όσα συμβαίνουν.

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γιάννη Πάσχο

5 λεπτά με τον Γιάννη Πάσχο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο ποιητής και πεζογράφος Γιάννης Πάσχος, με αφορμή το βιβλίο του «Το χρονικό ενός δυσλεξικού», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Περισπωμένη.

Επιμέλεια: Book Press

Για ποιο λόγο ...

5 λεπτά με τη Μαριάννα Πλιάκου

5 λεπτά με τη Μαριάννα Πλιάκου

Πέντε λεπτά με μια συγγραφέα. Σήμερα, η ποιήτρια Μαριάννα Πλιάκου, με αφορμή την τελευταία της ποιητική συλλογή «Χ», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Book Press

Ζείτε στην Αγγλία, γράφετε στα ελληνικά. Πώς επιδρά η από...

Ματθαίος Γιωσαφάτ: «Ο γάμος είναι καταφύγιο για τους ανθρώπους»

Ματθαίος Γιωσαφάτ: «Ο γάμος είναι καταφύγιο για τους ανθρώπους»

Μετά το «Μεγαλώνοντας στην ελληνική οικογένεια» (εκδ. Αρμός), ο ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής, Ματθαίος Γιωσαφάτ μας βοηθάει, με λόγο απλό και ουσιαστικό να απαντήσουμε σε ένα ερώτημα που ακούγεται υπαρξιακό αν και είναι κυρίως κοινωνικό και πολιτισμικό: Να παντρευτεί κανείς ή να μην ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δημιουργική Γραφή - “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή - “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή-“Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης τ...

Τζάιλς Μίλτον: «Αυτό που συνέβη τον Σεπτέμβριο του 1922 θα μπορούσε εύκολα να συμβεί ξανά»

Τζάιλς Μίλτον: «Αυτό που συνέβη τον Σεπτέμβριο του 1922 θα μπορούσε εύκολα να συμβεί ξανά»

Συνέντευξη με τον Βρετανό δημοσιογράφο και συγγραφέα Τζάιλς Μίλτον (Gilles Milton) για το βιβλίο του «Χαμένος παράδεισος - Σμύρνη 1922, η καταστροφή της μητρόπολης του μικρασιατικού ελληνισμού» (μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδ. Μίνωας). Ο συγγραφέας θα παρουσιάσει το βιβλίο του σήμερα, 3 Οκτωβρίου, στο Αμερικανικό Κολλ...

«Bros» – Η αδελφότητα της βίας κατά Καστελλούτσι (κριτική)

«Bros» – Η αδελφότητα της βίας κατά Καστελλούτσι (κριτική)

Ο θεατής που βγαίνει σοκαρισμένος από το «Bros» του Ρόμεο Καστελλούτσι (Romeo Castellucci, παραγωγή της Societas για τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση) δεν έχει την παραμικρή βεβαιότητα: κοινωνικά, πολιτικά, ανθρωπολογικά και -κυρίως- οντολογικά ερωτήματα τον κατακλύζουν.

Του Νίκο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ