Λίνα Βαλετοπούλου: «Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια»

«Η Χάρις βρίσκεται στο χειρουργείο και υπό την επήρεια της νάρκωσης μεταφέρεται νοερά σε ένα αποτεφρωτήριο. Τα πρόσωπα που συναντά, δύο παιδικοί της έρωτες, τη γυρίζουν πίσω στον χρόνο, τότε που ζούσε με την οικογένειά της στον Βόλο. Στη θέα των βάζων-τεφροδόχων φέρνει στη μνήμη της τα διακοσμητικά βάζα, τύπου κλουαζονέ, που υπήρχαν στο πατρικό της σπίτι». Με αυτά τα λόγια μας συστήνεται, στο οπισθόφυλλο, το πρώτο μυθιστόρημα της Λίνας Βαλετοπούλου.

Η μικρή φόρμα όρισε ως τώρα την εμφάνισή σας στα λογοτεχνικά πράγματα. Ποιος ήταν ο βασικός λόγος που σας οδήγησε να γράψετε μυθιστόρημα;

Κάθε στάδιο της γραφής έχει τα δικά του χαρακτηριστικά. Η μικρή φόρμα είναι ένα κατασκεύασμα σύντομο μεν αλλά δυνατό, με αρχή μέση και τέλος, που όταν το αγαπήσει ως είδος ο συγγραφέας προσδίδει δυνατές συγκινήσεις και πληρότητα με την ολοκλήρωσή του. Το μυθιστόρημα θεωρώ ότι είναι ένα βήμα πιο πέρα. Θέλει οργάνωση, έρευνα, πλάνο, αποτελεί ένα οικοδόμημα που χρειάζεται ισχυρά θεμέλια και ξεκάθαρη γνώση της ιστορίας που θέλει να πει ο συγγραφέας. Αποτελεί πρόκληση και όταν αποφάσισα να κάνω το βήμα ομολογώ ότι ενθουσιάστηκα και με αυτή τη μεθοδολογία γραφής.

Τι είναι αυτό που καθορίζει περισσότερο την κεντρική ηρωίδα σας; Φαίνεται σαν να έχει ζήσει δύο ζωές η Χάρις. Μια πραγματική και μια ονειρική.

Η Χάρις σε μια δύσκολη φάση της ζωής της και με την απειλή του θανάτου να νιώθει ότι την κυκλώνει γυρίζει πίσω στον χρόνο. Ονειρεύεται την επίσκεψή της στο αποτεφρωτήριο, αλλά στην πραγματικότητα η επίσκεψη αυτή είναι η γέφυρα για την επιστροφή της στα εφηβικά της χρόνια σαν ένα σημείο αναφοράς στην ασφάλεια, την αγάπη των γονιών της, τους παιδικούς έρωτες, τα χρόνια της αθωότητας. Κατασκευάζει ένα προστατευτικό περιβάλλον -τύπου κλουαζονέ- για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα υγείας που την ταλανίζουν. Όταν συνέρχεται δεν φοβάται πλέον την πραγματικότητα και συνεχίζει.

Το μυθιστόρημά σας ακολουθεί μεν μια ρεαλιστική πορεία, έως το σημείο που αυτή αρχίζει να παραχωρεί τη θέση της σε μια αμφιβολία γύρω από το τι είναι πραγματικό και τι όχι...

Το τι είναι πραγματικότητα από αυτά που ζούμε γύρω μας είναι μια μεγάλη συζήτηση. Ο καθένας μας βιώνει τη δική του αλήθεια. Φτιάχνει τον κόσμο του, ζει και δραστηριοποιείται μέσα σε αυτόν. Εξιδανικεύει καταστάσεις, πλάθει με δικά του υλικά συμπεριφορές, σχέσεις, δραματοποιεί γεγονότα ίσως και άσκοπα κάποιες φορές, και άλλες φορές δεν αντιλαμβάνεται λάθη και παραλήψεις. Δικαιολογημένα λοιπόν η φανέρωση της αλήθειας να μας φέρνει μπροστά σε απρόοπτες καταστάσεις και το πραγματικό βίωμα να τίθεται υπό αμφισβήτηση.

Η μουσική κατέχει σημαντικό μέρος στη ζωή σας. Μπολιάζονται τα κείμενά σας από τον ρυθμό; Σας ενδιαφέρει η μουσικότητα μιας πρότασης;

Μεγάλωσα με τη μουσική, καθώς με την έναρξη του σχολείου άρχισα να φοιτώ και στο ωδείο. Μπορώ λοιπόν να περάσω χωρίς επιτήδευση τον ρυθμό σε ένα βάδισμα ή τη μελωδία στα λεγόμενά μου, να περιγράψω με μουσικούς όρους την ταχύτητα στα γεγονότα, την έννοια του legato (δεμένο) και του staccato (κοφτό) σε κινήσεις και συμπεριφορές. Η μουσικότητα της πρότασης δεν είναι για μένα αυτοσκοπός, αλλά αν ταιριάζει σε αυτό που γράφω θα την αφήσω να εμπλουτίσει το κείμενο με τη διαφορετικότητα αυτή στην έκφραση.

Ασχολείστε με τα μαθήματα δημιουργικής γραφής. Πιστεύετε τελικά ότι ωφελούν; Μπορούν να δώσουν το έναυσμα σε ανθρώπους να γράψουν καλύτερα;

Η δημιουργική γραφή ή αλλιώς creative writing, μπορεί να δώσει το έναυσμα σε κάποιους ανθρώπους αρχικά να γράψουν, στη συνέχεια να το εξελίξουν και σταδιακά να μάθουν την τέχνη της γραφής καλύτερα. Η εμπειρία μου κατέδειξε ότι κάποιοι με ταλέντο ενδεχομένως να μην έφταναν ποτέ να εκφραστούν μέσω της γραφής, γιατί δεν παρακινήθηκαν να το κάνουν. Το αν θα συνεχίσουν είναι ένα άλλο ζήτημα που έγκειται στη διάθεση του καθενός και τον διακαή πόθο του να γίνει συγγραφέας. Η συγγραφή απαιτεί δουλειά, πολύ διάβασμα, συνεχή ενασχόληση με το αντικείμενο και αυτό είναι ένα είδος δέσμευσης που λίγοι μπορούν τελικά να συνάψουν με τη διαδικασία της γραφής και τον εαυτό τους. Σε όσους λοιπόν το επιλέξαμε, να ευχηθώ καλές γραφές!

Δυο λόγια για τη συγγραφέα

Η Λίνα Βαλετοπούλου γεννήθηκε στον Βόλο και ζει στη Λάρισα. Τελείωσε το Κλασικό Λύκειο και σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πήρε μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Δημιουργική Γραφή από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Είναι επίσης διπλωματούχος σολίστ πιάνου. Εργάστηκε πάνω από εικοσαετία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως καθηγήτρια μουσικής, ενώ από το 2017 έχει δημιουργήσει και συντονίζει την ομάδα δημιουργικής γραφής «Οι παρέες γράφουν».

Διηγήματά της περιλαμβάνονται στις συλλογικές εκδόσεις Οδός Δημιουργικής Γραφής 2 (εκδόσεις Οσελότος 2013), Ανθολογία Σύντομου Διηγήματος «Διαδρομή 2014» (εκδόσεις Γραφομηχανή 2014), Τριάντα μέρες σινιάκι (εκδόσεις Βάρφης 2015), και έχουν δημοσιευθεί στο λογοτεχνικό περιοδικό Μανδραγόρας, στα ηλεκτρονικά περιοδικά Λεξηtanil, Culture book, Φρέαρ, Ποιείν, Φτερά χήνας, Ιστορίες μπονζάι και σε άλλες διαδικτυακές σελίδες.

Βραβεύτηκε στον 4ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος «Λόγω τέχνης» το 2013, προς τιμήν του Κ. Καβάφη, για το διήγημα «Η χελώνα» που βρίσκεται στη Συλλογή 40 διηγημάτων «7 λέξεις» (εκδόσεις Μεταίχμιο 2013).

Έχει εκδώσει τη συλλογή διηγημάτων Ζωές σε αναδίπλωση (εκδόσεις Γαβριηλίδης 2014) και τη νουβέλα Μισή όρθια, μισή χαλάσματα (εκδόσεις Γαβριηλίδης 2018). Το Κλουαζονέ είναι το πρώτο μυθιστόρημά της.