gkika kentriki

Η Ελένη Γκίκα είναι από τους λίγους ανθρώπους στον χώρο του βιβλίου, η οποία έπειτα από πολλά χρόνια σε πολλά και διαφορετικά πόστα [κριτικός λογοτεχνίας, πεζογράφος, ποιήτρια, ιδρυτικό μέλος σε διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά, κ.ά] διατηρεί άσβεστο τον ενθουσιασμό της είτε όταν διαβάζει αξιόλογους νέους συγγραφείς είτε όταν βρίσκεται μπροστά στη λευκή σελίδα του επόμενου βιβλίου της. Με αφορμή το νέο της αστυνομικό μυθιστόρημα «Ο τελευταίος Άλυπος» (εκδ. Αρμός) απάντησε στις ερωτήσεις μας.

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό

Κυρία Γκίκα, έχετε ασχοληθεί με το μυθιστόρημα, το διήγημα, την ποίηση, το παραμύθι, εκτός από τα δημοσιογραφικά/κριτικά σας κείμενα. «Ο τελευταίος Άλυπος» (εκδ. Αρμός) είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Θέλατε να γράψετε εξ αρχής ένα αστυνομικό μυθιστόρημα ή προέκυψε από την πλοκή;

Ήθελα εξαρχής να γράψω ένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Έχω πάθος με τα αστυνομικά μυθιστορήματα κι είναι το δεύτερο που υπογράφω αλλά επειδή Το Μπολερό δεν ήταν του Ραβέλ δεν είχε αστυνόμους, δεν το εξέλαβε κανείς ως αστυνομικό. Συνήθως στα δύσκολα καταφεύγω στα αστυνομικά. Το Μπολερό δεν ήταν του Ραβέλ γράφτηκε ύστερα από τον θάνατο του πατέρα μου, μόνο αυτό με παρηγορούσε, η ποίηση και οτιδήποτε πιο προσωπικό μού ήταν απίστευτα οδυνηρό. Ο τελευταίος Άλυπος ολοκληρώθηκε έπειτα από τον θάνατο της μαμάς μου. Αλλά και πριν, γραφόταν παράλληλα με τα τελευταία χρόνια της, για να τ’ αντέξω. Βυθιζόμουν σ’ αυτό το παράλληλο σύμπαν με τους ηττημένους μου ήρωες, παντελώς ηττημένη κι εγώ, και έτσι την έβγαλα καθαρή.

Και το παράδοξο είναι ότι κατά τη διαδικασία της γραφής του, με έπιασα και να χαμογελώ, ακόμα και να γελώ. Γεννήθηκε ο Μύρων Αγγέλου ο αστυνόμος μου και ένα ολόκληρο αστυνομικό τμήμα, μια ανύπαρκτη παραλιακή κωμόπολη, μια παρέα που λάτρεψα και πόνεσα, ένα αγριεμένο αγόρι που ωστόσο κατανοούσα, ένας άντρας παραδομένος στη μοίρα του ψηλά στο βουνό. Ήξερα την πλοκή, ήταν σαν κάποιος μέσα μου να μου υπαγόρευε ολόκληρο το μυθιστόρημα. 

Συνοψίζοντας την ιστορία σας, ποιο θα λέγατε ότι είναι το κεντρικό θέμα του μυθιστορήματός σας;

Εκείνο το καταληκτικό «Σε μια στιγμή κανείς δεν χάθηκε / Αργά γλιστράς στη Συντριβή». Η αιώνια επανάληψη του βασικού μοτίβου ζωής. Το παρελθόν που επιστρέφει και ζητά τη δική του ανταμοιβή. Το ότι δεν υπάρχουν Μεσσίες τελικά στη ζωή. Κανέναν δεν σώζεις με τη βία. Η τρομοκρατία και η πατροκτονία. Ομόκεντροι κύκλοι που καταλήγουν στη μεταμέλεια και σε μια θυσία.

Ο τελευταίος Άλυπος ολοκληρώθηκε έπειτα από τον θάνατο της μαμάς μου. Αλλά και πριν, γραφόταν παράλληλα με τα τελευταία χρόνια της, για να τ’ αντέξω. Βυθιζόμουν σ’ αυτό το παράλληλο σύμπαν με τους ηττημένους μου ήρωες, παντελώς ηττημένη κι εγώ, και έτσι την έβγαλα καθαρή.

Συνήθως σε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα τα σημεία ταύτισης του συγγραφέα με τους ήρωες του βιβλίου του ελαχιστοποιούνται, ενώ δίνεται προσοχή στην πλοκή, στις ανατροπές και στις αφηγηματικές μεθόδους που θα χρησιμοποιηθούν. Εσείς, για να γράψετε τον «Τελευταίο Άλυπο», αποτραβηχτήκατε από τα βιώματά σας και αν όχι, πώς τα εντάξατε στην ιστορία και τους χαρακτήρες σας;

Κάθε άλλο. Οι περισσότεροι ήρωές μου διαθέτουν τα κομματάκια μου. Και περισσότερο η Όλγα, η γυναίκα της βορινής κουζίνας. Έχει την ήττα μου στη ζωή. Αλλά και η Νόρα, τον τρόπο που ερωτεύομαι. Ο άντρας ψηλά στο βουνό τη μοναχικότητά μου, ο Μύρων Αγγέλου το πάθος μου για τα ιαπωνικά…

Το μυθιστόρημα διαρθρώνεται σε εννέα κεφάλαια και μέσα στο καθένα υπάρχουν υποκεφάλαια συχνά με πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις. Η εναλλαγή των αφηγητών προσδίδει νεύρο στην εξέλιξη της ιστορίας, ενώ ταυτόχρονα οι διακειμενικές αναφορές και μια pulp αισθητική σε ποιητές, μουσικούς, ροκ είδωλα, σκηνοθέτες και κινηματογραφικές ταινίες απαιτούν την προσοχή μας, βάζοντας φρένο στην πλοκή. Είναι κάτι που συνέβη μελετημένα και αν ναι, απολαμβάνετε κι εσείς σαν αναγνώστρια αυτό το «παιχνίδι» όταν το βρίσκετε σε αντίστοιχα κείμενα της αστυνομικής λογοτεχνίας;

Μα δεν θα μπορούσα να αναφερθώ σ’ εκείνους τους σύνθετους ήρωες χωρίς τα ακούσματα και τα διαβάσματά τους, δίχως το παρελθόν τους και τις επιρροές. Και ναι αυτό το «παιχνίδι» και σαν αναγνώστρια το απολαμβάνω αφάνταστα. Στα αστυνομικά ποτέ δεν μου αρκεί μόνον η πλοκή. Θέλω και τα σκοτάδια του ήρωα, τα κίνητρα, τις επιρροές, τις ομίχλες του. Κι όσο για τη δομή, προτού ξεκινήσω με απασχολεί πολύ. Καθώς και οι φωνές του κάθε αφηγητή.

Στα αστυνομικά ποτέ δεν μου αρκεί μόνον η πλοκή. Θέλω και τα σκοτάδια του ήρωα, τα κίνητρα, τις επιρροές, τις ομίχλες του. Κι όσο για τη δομή, προτού ξεκινήσω με απασχολεί πολύ. Καθώς και οι φωνές του κάθε αφηγητή.

Ένα στοιχείο που δεν το συναντούμε συχνά στην πεζογραφία, πόσο μάλλον στη σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία, είναι το χιούμορ. Στο βιβλίο σας το βρίσκουμε «φυτρωμένο» σε πολλά σημεία. Άλλοτε ακαριαίο και μαύρο διάσπαρτα σε τίτλους, άλλοτε περιπαιχτικό και [αυτο]σαρκαστικό γύρω από τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, εμβόλιμο σε κρίσιμες στιγμές της πλοκής. Ποιο ρόλο παίζει το χιούμορ στον Τελευταίο Άλυπο και πώς αισθανθήκατε εσείς εντάσσοντας αυτές τις «χιουμοριστικές ανάσες» στη μεγάλη αφήγηση;

Γενικά μου ταιριάζει το ακαριαίο και μαύρο χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός στη ζωή. Αλλά ειδικά στον Τελευταίο Άλυπο το είχα ανάγκη και ως αποτέλεσμα και γράφοντάς το. Δεν ήθελα να είναι μια τραγωδία, ήθελα να διασκεδάσω κι εγώ την ήττα μου και την πτώση μου στη ζωή. Έχω ανάγκη απ’ αυτές τις ανάσες, άλλωστε μονάχα σαν «παιχνίδι» ή σαν φάρσα μπορεί να δει κανείς τα οδυνηρά και αναπόδραστα της ζωής. Εξάλλου κάπως θα πρέπει και να τ’ αντέξει!

armos gkika alupos

Παίρνοντας αφορμή και από το εξώφυλλο του βιβλίου [πλάνο από την τελευταία σκηνή της ταινίας «Ο τρίτος άνθρωπος»] ήθελα να σας ρωτήσω σε ποιο βαθμό ο κινηματογράφος [και ίσως τελευταία και οι σειρές] έχει επηρεάσει τον τρόπο γραφής σας; Προσπαθείτε να κρατάτε ισορροπίες ή αφήνεστε στο είδος και τις ανάγκες του εκάστοτε κειμένου;

Ο κινηματογράφος και μάλιστα ταινίες παλιές, ασπρόμαυρος, σκηνοθέτες όπως ο Ταρκόφσκι, ο Μπέργκμαν, ο Τρυφώ είναι από τις μεγάλες μου αγάπες. Αλλά δεν θα το έλεγα –πέρα από τη νουάρ ατμόσφαιρα– πως είναι από τις μεγάλες μου επιρροές. Οι λέξεις, η ποίηση, η λογοτεχνία γεννούν εικόνες έτσι ή αλλιώς.

Στα αγαπημένα βιβλία μου εννοείται ότι ξαναγυρνώ. Είναι πια ρίζες μου και μεγαλώνοντας τα διαβάζουμε αλλιώς.

Σαν αναγνώστρια επιστρέφετε σε παλαιότερα αγαπημένα σας βιβλία για να αποφορτιστείτε ή ψάχνετε διαρκώς το επόμενο σπουδαίο μυθιστόρημα / την επόμενη σπουδαία ποιητική συλλογή;

Είμαι μανιώδης αναγνώστρια. Απολαμβάνω ό,τι καινούργιο και προσπαθώ – όσο γίνεται να κρατήσω την αναγνωστική αθωότητα, στα αγαπημένα βιβλία μου εννοείται ότι ξαναγυρνώ. Είναι πια ρίζες μου και μεγαλώνοντας τα διαβάζουμε αλλιώς.

gkika 02
 

Κυρία Γκίκα Ο τελευταίος Άλυπος (εκδ. Αρμός) είναι το 18ο μυθιστόρημά σας και συνολικά το 42ο βιβλίο σας. Κάνοντας έναν μικρό απολογισμό, τι ξεχωρίζετε [βιβλία, τόπους, ανθρώπους, συνεργασίες] από τη συστηματική ενασχόλησή σας με τις λέξεις;

Ας αρχίσουμε από αυτό εδώ. Ο τελευταίος Άλυπος βγήκε χωρίς βιασύνη και με μεγάλη φροντίδα και αγάπη από τον Αρμό. Ο κύριος Χατζηιακώβου υπήρξε μαζί μου αφάνταστα γενναιόδωρος, όσον αφορά το κείμενο, το εξώφυλλο, τις προτάσεις, τον τίτλο, και καθ’ όλα συγγενικός. Δεν χρειάζεται να συναντιόμαστε καν, επικοινωνούμε με τη σκέψη μας σαν τον «Παράξενο Τζων» του Στάμπλετον.

Όσο για τα βιβλία μου, όλα τα αγαπώ. Και ειδικά τα δύο αστυνομικά. Έχω ανάγκη όλη αυτή την απόσταση που χαρίζουν και φυσικά την παρηγοριά.

Αλλά και γενικότερα, εκδοτικά έχω υπάρξει αρκετά τυχερή. Στην Άγκυρα η Αναστασία Παπαδημητρίου είναι κολλητή μου και κουμπάρα μου, στους Καλέντηδες και ειδικά στον Αλέξανδρο που είναι γιατρός, χρωστώ τα ποιοτικά τελευταία χρόνια της ζωής της μαμάς μου, ο Πέτρος Μιχάλης των ΑΩ είναι σχεδόν ο μικρός μου αδελφός. Για τον Στρατή Φιλιππότη ό,τι κι αν πούμε θα είναι λίγο. Ξεκίνησα, πήρα φόρα απ’ αυτόν. Ε, εντάξει δεν μπορούμε να απαιτήσουμε να ήταν και όλα ρόδινα. Ενδεχομένως να είμαι αρκετά συναισθηματική κι εγώ. Όσο για τα βιβλία μου, όλα τα αγαπώ. Και ειδικά τα δύο αστυνομικά. Έχω ανάγκη όλη αυτή την απόσταση που χαρίζουν και φυσικά την παρηγοριά.

Με συγκίνηση, εννοείται, θυμάμαι και όλα μου τα παιδικά. Ειδικά με Το μυστικό της τσαγιέρας χόρτασα παιχνίδια με τα παιδιά και αγκαλιά. Είναι παυσίλυπον το παιδικό.


 Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος. 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αντιγόνη Ζόγκα: «Όπως ο Φοίνικας, έτσι και ο έρωτας είναι ταυτόχρονα αληθινός και φανταστικός»

Αντιγόνη Ζόγκα: «Όπως ο Φοίνικας, έτσι και ο έρωτας είναι ταυτόχρονα αληθινός και φανταστικός»

Υπάρχει πραγματικός έρωτας ή είναι μια φενάκη; Μπορούν οι εξωγενείς παράγοντες, ειδικά όταν είναι οριακοί, να επηρεάσουν μια σχέση; Με αφορμή το βιβλίο της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός) συζητούμε με τη συγγραφέα για τον Έρωτα–Φοίνικα που αναγεννάται από τις στάχτες του. 

...
Ελένη Νικολαΐδου: «Όταν επέστρεψαν οι πολιτικοί πρόσφυγες η κυβέρνηση τους φέρθηκε σαν πολίτες τρίτης κατηγορίας»

Ελένη Νικολαΐδου: «Όταν επέστρεψαν οι πολιτικοί πρόσφυγες η κυβέρνηση τους φέρθηκε σαν πολίτες τρίτης κατηγορίας»

Με αφορμή το βιβλίο της «Καλή πατρίδα, σύντροφε» (εκδ. Εταιρεία Σύγχρονης Ιστορίας), η Ελένη Νικολαΐδου μάς μιλάει για ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα και υποφωτισμένα θέματα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας που έχει να κάνει με τους πολιτικούς πρόσφυγες που κατέφυγαν στην πρώην Ανατολική Ευρώπη μετά το τέλος του Εμφυ...

Αλίκη Καγιαλόγλου: «Παπαδιαμάντης, Πεσσόα, Νίτσε: Με συγκινεί βαθιά ότι και οι τρεις στερήθηκαν το γυναικείο –και όχι μόνον– χάδι»

Αλίκη Καγιαλόγλου: «Παπαδιαμάντης, Πεσσόα, Νίτσε: Με συγκινεί βαθιά ότι και οι τρεις στερήθηκαν το γυναικείο –και όχι μόνον– χάδι»

Μια συνομιλία με την πολύτροπη ερμηνεύτρια, με αφορμή την παράστασή της «Η θαλασσινή ωδή του Fernando Pessoa και τα fados της εφηβείας μου», σε σκηνοθεσία του Δήμου Αβδελιώδη, το Σάββατο 6 Απριλίου στο «STUDIO new star art cinema».

Συντέντευξη στον Κώστα Αγοραστό

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

Ο Nick Cave στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead

1, 2 και 3 Ιουνίου ο Nick Cave θα βρεθεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, μαζί με τον Colin Greenwood των Radiohead.

Επιμέλεια: Book Press

Η Στέγη ανοίγει για πρώτη φορά την αγκαλιά της στον αξεπέραστο Nick Cave, ο οποίος επιστρέφει...

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

«Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ, στο θέατρο «Ελ Ερ» (κριτική) – Μια πολύ δυνατή παράσταση για τις ψυχικές «κουνελότρυπες»

Για την παράσταση «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Λυμπερόπουλου που ανέβηκε στο θέατρο Ελ Ερ. Κεντρική εικόνα: © Σπύρος Περδίου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Rabbit Hole» του Ντέιβιντ ...

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

16ο Φεστιβάλ ΛΕΑ: από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους σε Αθήνα, Χαλκίδα, Λευκάδα, Χανιά

Υπό την αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θα πραγματοποιηθεί η 16η έκδοση του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία εν Αθήναις), στο πλαίσιο του οποίου θα υλοποιηθούν διάφορα πρότζεκτ από τον Μάρτιο ως το τέλος του έτους, λειτουργώντας έτσι ως Πολιτιστική και Λογοτεχνική Γέφυρα μετ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Τρία μυθιστορήματα με άρωμα εποχής και μυστηρίου από τα Ελληνικά Γράμματα

Για τα μυθιστορήματα «Strangers in the Night» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά) της Χέδερ Γουέμπ [Heather Webb], «Τα Μυστήρια της Μις Μόρτον Μόρτον» (μτφρ. Χρήστος Μπαρουξής) της Κάθριν Λόιντ [Catherine Lloyd] και «Κωδικός Coco» (μτφρ. Γιάννης Σπανδωνής) της Τζιόια Ντιλιμπέρτο [Gioia Diliberto]. Τρία μυθιστορήματα που μας μεταφ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ