5 λεπτά με τη Λίλια Τσούβα

Πώς μας βοηθάει ο τίτλος να πλησιάσουμε τη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή;

Ο τίτλος «Εγκέφαλος ψάρι» μορφοποιεί την ταυτότητα της ποιητικής συλλογής. Δυο λέξεις. Η πρώτη προσδιορίζει τον εγκέφαλο, το πολύπλοκο όργανο που εδράζεται στο κρανίο μας και ρυθμίζει όλες τις ζωτικές λειτουργίες, την αναπνοή, τους καρδιακούς παλμούς, τον ύπνο, την πείνα, τη δίψα, τα συναισθήματα, τη λογική, τη μνήμη, τη συμπεριφορά. Η δεύτερη υποδηλώνει τη λαχτάρα. Έλκει την καταγωγή της από τη λαϊκή δοξασία για το ψάρι στο όνειρο. Είτε κοιμόμαστε είτε είμαστε ξύπνιοι, ό, τι συμβαίνει στη ζωή μας, ρυθμίζεται από τον εγκέφαλο. Όταν το όργανο αυτό δυσλειτουργεί, απορρυθμιζόμαστε.

Είναι το «Εγκέφαλος Ψάρι» μια συλλογή με ενιαία σύλληψη, με «θέμα»; Αν ναι, ποιο είναι αυτό;

Είναι ενιαία η σύλληψη στο «Εγκέφαλος Ψάρι». Θέμα της η κάθε είδους διάλυση: σωματική, ψυχική, ηθική, ατομική-κοινωνική. Οι στίχοι μεταστοιχειώνουν μια πραγματικότητα φθοράς, θανάτου, άνοιας, ερωτικής οδύνης, κοινωνικής σήψης. Στιγμές στις οποίες ο άνθρωπος αισθάνεται πως αιωρείται στο κενό, κείτεται μεταξύ παρουσίας και απουσίας. Αλλά ακόμη και τότε, που είναι μετέωρος, που γραπώνεται από ένα κλαδάκι στον βράχο και από τα πόδια του χάσκει ο γκρεμός, ο άνθρωπος όταν δει αγριοφράουλες, θα προσπαθήσει να τις φτάσει ή θα ονειρευτεί τι γλυκές που είναι. Η αγάπη για τη ζωή, ο έρωτας, ο θάνατος, τα προβλήματα, η ποιητική πράξη, είναι θέματα της συλλογής «Εγκέφαλος Ψάρι».

Με ποιο τρόπο υπάρχει στην ποίησή σας η σκέψη του αναγνώστη;

Η ποίηση είναι μια lingua franca μέσα από την οποία επικοινωνούμε, προβληματιζόμαστε, βυθιζόμαστε σε χώρους εσωτερικούς, χρόνους φανταστικούς, απολαμβάνουμε αρμονία λόγου, αισθητική. Η ποιητική πράξη εστιάζει στην αυτοέκφραση. Με εργαλείο τις λέξεις προβάλλει ευαισθησίες, αποθέτει ερωτήσεις, κρίσεις. Σε όποιον καταφεύγει στην παρηγορία της, δίνει την ευκαιρία αναδημιουργίας του κόσμου, μιας ιδεατής του πρόσληψης, αλλά και μιας αποκλίνουσας ως προς τη μορφή έκφρασης. Γι’ αυτό και είναι πράξη ηδονική, ανακαλυπτική, λυτρωτική, καθαρτική. Ο αναγνώστης ή η αναγνώστρια καθαίρονται επίσης από τη συναλλαγή με το ποιητικό κείμενο και τα συναισθήματα που προκαλεί.

Σε όποιον καταφεύγει στην παρηγορία της ποίησης, δίνει την ευκαιρία αναδημιουργίας του κόσμου, μιας ιδεατής του πρόσληψης, αλλά και μιας αποκλίνουσας ως προς τη μορφή έκφρασης.

Στο σημείο που η ποίηση συναιρεί συλλογικές ανησυχίες και προβλήματα ή προσφέρει την κάθαρση, η σκέψη του αναγνώστη ενυπάρχει και στη δική μου ποίηση. Ενδόμυχη επιθυμία, με τις ευαισθησίες της η συλλογή «Εγκέφαλος Ψάρι», να εμψυχώσει, να λυτρώσει. Όμως αυτό δεν μπορώ να το κρίνω. Εύχομαι απλώς ολόψυχα να συμβαίνει.

Ποιο ποίημα ή απόσπασμα από κάποιο ποίημα θα λέγατε ότι συστήνει με τον καλύτερο τρόπο το ύφος και τους τρόπους αυτής της συλλογής;

Θα παραθέσω, ως απλό δείγμα, όχι κάτι περισσότερο, το ποίημα «Η μελαγχολία του τσιγάρου» το οποίο στηλιτεύει τον αποπροσανατολισμό του ανθρώπινου πολιτισμού. Αν και πορεύεται αιώνες στον πλανήτη ο άνθρωπος, (μεγαλούργησε με τα επιτεύγματα του εγκεφάλου του), δεν διδάσκεται από τα λάθη του. Η έχθρα και η αντιπαλότητα μεσουρανούν. Κι όμως. Στο σύντομο πέρασμά μας από τη γη, όλοι την αγάπη αποζητούμε. Αλλά χάνουμε εύκολα τον δρόμο και βυθιζόμαστε στην αλλοτρίωση και τη δυστυχία.

Η ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟΥ

Ο άνθρωπος με το ψηλό καπέλο
χάνει τον δρόμο διαρκώς.
Σκιές των δέντρων τον μπερδεύουν.
Βαδίζει αιώνες.
Τα παπούτσια του έχουν φθαρεί.

Ποιος άραγε σβήνει τους πυρσούς
που το μονοπάτι
στο λυκόφως φωτίζουν;
Πόσα τσιγάρα πρέπει ακόμη να ανάψει
η κάφτρα τους να
σπινθηρίσει την ανατολή;

Αν σας ζητούσαν να επιλέξετε ένα από τα δύο, με τι θα λέγατε ότι προσομοιάζουν περισσότερο τα ποιήματά σας: με μουσικά κομμάτια ή με εικαστικά έργα; 

Θα έλεγα πως προσομοιάζουν περισσότερο με εικαστικά έργα τόσο εξαιτίας της θεατρικότητας και της σκηνοθετικής τους δομής όσο και εξαιτίας της εικονοποιίας, ενός κυρίως συμβολιστικού, αλλά και υπερρεαλιστικού κώδικα αποτύπωσης της πραγματικότητας.