Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, η Ιφιγένεια Τέκου με αφορμή το μυθιστόρημά της «Το καλό μπλε σερβίτσιο», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Επιμέλεια: Book Press
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Ήταν το 2020, γύρω από το πασχαλινό τραπέζι στο οποίο όμως αυτή τη φορά δεν παρευρίσκονταν συγγενείς και φίλοι, εξαιτίας του υποχρεωτικού εγκλεισμού και της πανδημίας που έκλεψε βίαια κάθε όμορφο συναίσθημα το οποίο πηγάζει από τις κοινωνικές επαφές. Συνήθως, σε τέτοιου είδους περιστάσεις, βγάζω από το ντουλάπι το καλό σερβίτσιο μάρκας Ντελφτ που είναι άρρηκτα δεμένο κατά κάποιο τρόπο με τις χαρές τεσσάρων γενεών ξεκινώντας από την προγιαγιά μου Μαρία, η οποία το μετέφερε το 1922 από το Κορδελιό στην Αθήνα, φυσικά όχι χωρίς απώλειες σε ορισμένα πιάτα. Εκείνη τη στιγμή ακριβώς συνειδητοποίησα τον σπουδαίο ρόλο του. Δεν ήταν ένα απλό σκεύος φαγητού που χρησιμοποιούσαμε για τους εορτασμούς· στο μπλε μοτίβο του έμοιαζε να έχουμε ενσωματωθεί όλοι μας... Ήταν σαν να αφηγούνταν τον μεταξύ μας δεσμό.
Ανάμεσα στην Ιστορία και την επινόηση, που γέρνει η πλάστιγγα;
Νομίζω ότι υπάρχει μια σχετική ισορροπία, τουλάχιστον σε αυτό στόχευα, να εντάξω μέσα στο κείμενο τα καθαρά ιστορικά γεγονότα τα οποία είναι πολλά και σημαντικά, τις διάφορες μαρτυρίες (κυρίως από τη δική μου οικογένεια) αλλά και τη μυθοπλασία σε όσο γίνεται ίσες αναλογίες.
Το μυθιστόρημά σας εξελίσσεται στο παρελθόν, στην Σμύρνη, με ήρωες που, εκ πρώτοις, δεν έχουν καμιά σχέση με εσάς. Πού βρίσκεται η Ιφιγένεια μέσα σε αυτό το βιβλίο;
Παρόλο που όταν μιλάμε για σχεδόν εκατό χρόνια πίσω μοιάζει σαν να αναφερόμαστε σε ένα παρελθόν τελείως ξεκομμένο από το παρόν, μπορώ να σας πω με βεβαιότητα πως δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Μέσω των πρωταγωνιστών του μυθιστορήματος αποτυπώνεται κατά κάποιο τρόπο η ιστορία των προγόνων μου και κατ’ επέκταση η δική μου, άρα, υπό μία έννοια, βρίσκομαι ολούθε στο βιβλίο. Μάλιστα, εξαιτίας της συναισθηματικής εμπλοκής μου αποδείχτηκε εξαιρετικά δύσκολο να αποστασιοποιηθώ και, ειλικρινά, δεν νομίζω ότι τα κατάφερα στο βαθμό που επιθυμούσα.
Μέχρι να φτάσω στο τέλος της ιστορίας μου δεν γνωρίζω ούτε εγώ η ίδια ποια θα είναι η κατάληξη. Μου αρέσει να αφήνω τους ήρωές μου ελεύθερους να με εκπλήξουν.
Πόσο νωρίς ή πόσο αργά γνωρίζατε το τέλος της ιστορίας σας;
Μέχρι να φτάσω στο τέλος της ιστορίας μου δεν γνωρίζω ούτε εγώ η ίδια ποια θα είναι η κατάληξη. Μου αρέσει να αφήνω τους ήρωές μου ελεύθερους να με εκπλήξουν. Το απολαμβάνω καλύτερα έτσι.
Κάποιοι λένε, «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Το πιστεύετε;
Δεν νομίζω ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να γράψεις ένα σπουδαίο μυθιστόρημα είναι να έχεις ως βάση ένα θέμα με αξιώσεις. Περισσότερο έχει να κάνει με την ικανότητα του συγγραφέα, τον τρόπο με τον οποίο επεξεργάζεται το θέμα που επιλέγει αλλά και το πόσο δοσμένος είναι σε αυτό... αν το κάνει δηλαδή με την ψυχή του. Να τι θα μπορούσε να συμβάλλει στο να προκύψει ένα μυθιστόρημα «μέγιστο», να το γράψει κάποιος με την ψυχή του.
Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;
Ένας αναγνώστης που έχει διαβάσει το βιβλίο θα μπορούσε να συμπεράνει ότι το βαθύτερο θέμα αποτελεί η καταστροφή στη Σμύρνη και το ψυχικό σθένος των χιλιάδων προσφύγων που κουβαλούσαν στην ψυχή τους την απώλεια, καθώς προσπαθούσαν να φτιάξουν τη ζωή τους από την αρχή. Ένας άλλος αναγνώστης θα αναφερόταν στη δράση των ξένων μυστικών υπηρεσιών πληροφοριών εκείνη την περίοδο στη Μικρασία και στον ρόλο τους στα μετέπειτα θλιβερά γεγονότα. Εγώ πάλι, θεωρώ ότι ο θεματικός πυρήνας του μυθιστορήματος είναι η δύναμη που πηγάζει από την αίσθηση ότι ανήκεις σε μια οικογένεια και η καταλυτική της επίδραση στον ανθρώπινο ψυχισμό.
Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;
Ιδανικός αναγνώστης του βιβλίου μου θα ήταν ίσως κάποιος που απολαμβάνει να διαβάζει ιστορίες για τον ελληνισμό της Μικρασίας, αναζητώντας όμως μια διαφορετική οπτική στα ήδη γνωστά γεγονότα.
Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Πριν από λίγες μέρες ολοκλήρωσα το βιβλίο της εκλεκτής συναδέλφου Ελένης Πριοβόλου Μια στιγμή μέσα στο χρόνο από τις εκδόσεις Καστανιώτη και αυτή τη στιγμή έχω ήδη ξεκινήσει το βιβλίο της Γιαπωνέζας Γιόκο Ογκάουα Η αστυνομία της μνήμης από τις εκδόσεις Πατάκη σε πολύ καλή μετάφραση της Χίλντας Παπαδημητρίου.
