5 λεπτά με τον Αντώνη Χαριστό

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;

Συνήθως κατασκευάζω μία ιστορία έχοντας κατά νου την βασική θεματική στόχευση. Με άλλα λόγια πρώτα επεξεργάζομαι την αναγκαιότητα κατάδειξης μίας κατάστασης πραγμάτων κι έπειτα διαμορφώνω το πλαίσιο για την μορφοποίηση αυτής. Επομένως, δε δημιουργώ τα έργα μου στη βάση των ερεθισμάτων αλλά στη βάση των νοητών σχημάτων τα οποία επενδύονται τη μυθοπλασία. 

Το μυθιστόρημά σας διαδραματίζεται στην Αθήνα του 19ου αιώνα. Τι σας τράβηξε στη συγκεκριμένη εποχή;

Πράγματι, διαδραματίζεται στην τελευταία κυβέρνηση του Χαριλάου Τρικούπη. Είναι περίοδος εκσυγχρονισμού και πολλαπλών φιλοδοξιών τα οποία, ωστόσο, βασίζονται σε σαθρά θεμέλια. Οι προθέσεις προηγούνται των δυνατοτήτων με αποτέλεσμα οι συνέπειες να είναι οικτρές για την κοινωνία εν συνόλω. 

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής αμφιταλαντεύτηκα σχετικά με την πορεία εξέλιξης των πραγμάτων. Κατέληξα, ωστόσο, σε μία ολοκλήρωση τραγική ούσα ταυτισμένη με την συνολική αντίληψη της ζωής εκ μέρους μου.

Πόσο νωρίς ή πόσο αργά γνωρίζατε το τέλος της ιστορίας σας;

Ομολογώ πως το έργο εκκίνησε με τέλος διαφορετικό απ’ ό,τι κυκλοφόρησε. Κατά τη διάρκεια της συγγραφής αμφιταλαντεύτηκα σχετικά με την πορεία εξέλιξης των πραγμάτων. Κατέληξα, ωστόσο, σε μία ολοκλήρωση τραγική ούσα ταυτισμένη με την συνολική αντίληψη της ζωής εκ μέρους μου.  

Κάποιοι λένε, «ένα μεγάλο βιβλίο, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Το πιστεύετε;

Δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά θέματα, ούτε μεγάλα ή μικρά βιβλία. Υπάρχουν, από τη μία πλευρά, έργα που πραγματεύονται επιφανειακά και εν πολλοίς συνοπτικά ένα θέμα, βασισμένα κυρίαρχα στο συναίσθημα του δημιουργού από στιγμιαία γεγονότα κι από την άλλη πλευρά, έργα τα οποία επενδύουν κατ’ επανάληψη και εις βάθος σε ένα ζήτημα το οποίο προσεγγίζουν από πολλές και διαφορετικές οπτικές. Επομένως, στην πρώτη περίπτωση, το θέμα εύκολα αναπαράγεται δίχως να εξετάζεται ουσιαστικά, ενώ στη δεύτερη περίπτωση, εξετάζεται εξονυχιστικά γι’ αυτό και δεν επιδέχεται περαιτέρω αναπαραγωγής/διερεύνησης παρά μόνο αναφοράς σε αυτό.

Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βασικό θέμα στο δικό σας βιβλίο;

Το βασικό θέμα του μυθιστορήματος είναι η ηθική. Ηθική, η οποία κατασκευάζεται και διοχετεύεται στο δημόσιο λόγο και την οποία τα μέλη της κοινωνίας αναπαράγουν και υπηρετούν πειθήνια μέσα απ’ τους ρόλους που υιοθετούνται στο κοινωνικό επίπεδο (οικονομία, πολιτική, κουλτούρα) καθώς και σε επίπεδο ανθρωπίνων σχέσεων. Και από την άλλη πλευρά, την ίδια ακριβώς στιγμή, τα ίδια αυτά μέλη στον ιδιωτικό τους χώρο καταστρατηγούν με τον πλέον βάναυσο τρόπο την ίδια αυτή ηθική στο όνομα της οποίας κουνούν το δάκτυλο στο δημόσιο λόγο. Αφορά, επομένως, μία ολική αντίθεση του ατόμου με το κοινωνικό πρότυπο το οποίο αναπαράγει άκριτα. Ένα πρότυπο το οποίο, εκ των προτέρων, εκμηδενίζει τη ελευθερία βούλησης προσφέροντας μονάχα τυποποιημένες μορφές έκφρασης και πράξης προκειμένου το συμβαλλόμενο μέλος να θεωρείται άξιο τέκνο της κοινωνικής ταυτότητας.     

Έχετε συγγραφέα-πρότυπο, κάποιον που να θεωρείτε δάσκαλό σας;

Επρόκειτο για τον Άγγελο Τερζάκη. Η λογοτεχνική κίνηση του ’30 και προσωπικά η συμβολή, ο ρόλος και ο λόγος του Άγγελου Τερζάκη έχουν διαμορφώσει τον τρόπο οπτικής και έκφρασής μου στο πλαίσιο της πεζογραφίας.

Πώς θα περιγράφατε τον ιδανικό αναγνώστη του βιβλίου σας;

Δεν πιστεύω στον «ιδανικό» αναγνώστη ακριβώς επειδή δεν πιστεύω στον ιδανικό άνθρωπο. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι αναγνώστες των έργων μου διακατέχονται από αδυναμίες, πάθη και πολλαπλά αναπάντητα ερωτήματα τα οποία καταλήγουν σε ελαττώματα, ελαττώματα που διέπουν την καθημερινότητά τους. Όπως ακριβώς είμαι κι εγώ. Επομένως, ο αναγνώστης των έργων μου είναι ο καθένας και η καθεμιά στην ίδια καθημερινότητα την οποία βιώνουμε από κοινού. 

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες; 

Δεδομένου ότι ετοιμάζω τον πρώτο τόμο φιλοσοφίας σχετικά με την κατασκευή του «Λόγου» στον Διαφωτισμό και τη διαμόρφωση του πολιτικού σώματος μέσω της Γαλλικής Επανάστασης του 1789, έχω στρέψει το ενδιαφέρον μου αποκλειστικά σε έργα του Ι. Καντ κι άλλων φιλοσόφων του 17ου και του 18ου αιώνος.