alt

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

Κατά τις πρώτες δεκαετίες μετά τη δημοσίευση του Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο, η κριτική επικεντρώνεται στο «σύστημα οργάνωσης» της προυστικής αφήγησης, στην σκιαγράφηση του προσώπου που για τον συγγραφέα συνιστά το αντικείμενο του πόθου. Το κείμενο των «Σοδόμων» προσφέρει τα «κλειδιά» για την ανίχνευση αυτοβιογραφικών στοιχείων πίσω από τη μυθοπλασία. Γίνονται κριτικοί παραλληλισμοί με το σημείο του Κομπραί όπου ο αφηγητής αποκαλούσε την απρόσιτη Ρουσαινβίλ «γη της επαγγελίας ή της κατάρας». Ο αφηγητής, όλως περιέργως, συνειδητοποιεί ότι είναι δέσμιος της «φυλακισμένης» του: στον πέμπτο τόμο η αφήγηση θα τραπεί σε προσωπικό σημειωματάριο σκέψεων, πράγμα που εναρμονίζεται με το στυλ και με τον ισχνό ρυθμό εξέλιξης των γεγονότων. Ο Προυστ θα γίνει λιγότερο περιγραφικός και θα επιστρέψει, προς στιγμήν, στο ύφος του «Από την πλευρά του Σουάν», όταν, κεκλεισμένων των θυρών, θα αναδυθεί μια νέα εκδοχή της Αλμπερτίν.

Για μιαν ακόμη φορά ο «εγκλείων» κύκλος της αφήγησης αναπαριστά τα γεγονότα της ζωής ενός αφηγητή που δεν παρεμβαίνει σε αυτά, ενώ ο «εγκλειόμενος» κύκλος σκοπίμως θραύει τους φραγμούς της μνήμης και παρερμηνεύει αυτά τα γεγονότα, ουσιαστικά μεταβάλλοντάς τα σε λογοτεχνία.

Αν και το έργο κληρονομεί στοιχεία του παραδοσιακού μυθιστορήματος, η πρόσληψη της πραγματικότητας είναι μοντέρνα: το κοινωνικό προσωπείο του κεντρικού ήρωα εξαφανίζεται όταν το κείμενο αρχίζει να περιλαμβάνει αυτοβιογραφικά στοιχεία του Προυστ. Για μιαν ακόμη φορά ο «εγκλείων» κύκλος της αφήγησης αναπαριστά τα γεγονότα της ζωής ενός αφηγητή που δεν παρεμβαίνει σε αυτά, ενώ ο «εγκλειόμενος» κύκλος σκοπίμως θραύει τους φραγμούς της μνήμης και παρερμηνεύει αυτά τα γεγονότα, ουσιαστικά μεταβάλλοντάς τα σε λογοτεχνία.

Ο Σαρλί, ο Μορέλ, οι Βερντιρέν, ο Βαντέιγ και ο Μπεργκότ

Ο Σαρλί οργανώνει μια μουσική εσπερίδα με σκοπό να καθιερώσει τον εραστή του βιολονίστα Μορέλ, ξεχνώντας τις προθέσεις της κυρίας Βερντιρέν. Εδώ γίνονται συνεχείς αναφορές στον Μπωντλαίρ, στη Μαντάμ ντε Σεβινιέ, στον Τόμας Χάρντυ, αλλά και στον Βάγκνερ, τον Στραβίνσκι, τον Βερμέερ, τον Μπελίνι και τον Μαντένια. Ο αφηγητής μάλιστα συζητά δια μακρών με την Αλμπερτίν για τον Ντοστογιέβσκη: η ζωή διαρκώς αναμειγνύεται με την προσέγγιση της Τέχνης στις σελίδες του βιβλίου, πράγμα που επιμηκύνει τις φράσεις του και τις καθιστά πλούσιες, πολύτιμες και εύθραυστες. Είναι χαρακτηριστικό το σημείο όπου ο αφηγητής ονειρεύεται την αναχώρησή του στη φαντασμαγορική Βενετία.

Κυρίαρχη φιγούρα της «κλίκας» που έχουν δημιουργήσει είναι η Μαντάμ Βερντιρέν. Από τα ήθη της Μαντάμ Βερντιρέν απουσιάζουν η αθωότητα και η άγνοια.

Οι Βερντιρέν είναι τυπικοί εκπρόσωποι της υψηλής μπουρζουαζίας της εποχής του Προυστ. Συναναστρέφονται μόνον τον «καλό κόσμο» που έχει σαλόνια και δέχεται. Λανσάρουν διαρκώς νέους καλλιτέχνες, μουσικούς σαν τον Μορέλ ή ζωγράφους σαν τον Μπις, ενώ κατά βάθος είναι υποκριτές, κοινοί και ολοσχερώς ακαλλιέργητοι. Κυρίαρχη φιγούρα της «κλίκας» που έχουν δημιουργήσει είναι η Μαντάμ Βερντιρέν, που ο αφηγητής έχει παρουσιάσει με σκληρές πινελιές στο «Ένας έρωτας του Σουάν». Από τα ήθη της Μαντάμ Βερντιρέν απουσιάζουν η αθωότητα και η άγνοια: η κυρία επιτίθεται στην Οντέτ. Άλλωστε, μετά τον θάνατο του κυρίου Βερντιρέν και του δεύτερου συζύγου της, έχει αρραβωνιαστεί τον πρίγκιπα Γκερμάντ και έχει, έτσι, μετατραπεί σε μια από τις «βασίλισσες» της παρισινής ζωής κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς το σαλόνι της φιλοξενεί όλους τους φερέλπιδες στρατιωτικούς της εποχής. Η αναρρίχησή της στο αξίωμα της πριγκίπισσας είναι το σύμπτωμα της παρακμής που έχει συντελεσθεί κατά την προπολεμική περίοδο.

Όσο για τον Μπεργκότ, αυτός πεθαίνει στις αρχές του 1901. Βλέποντας το σύντομο άρθρο που του αφιερώνει το “Le Gaulois”, ο αφηγητής εύχεται μια μέρα να μπορέσει να απαθανατίσει τη φιγούρα του Μπεργκότ σε ένα του βιβλίο. Διάσημος συγγραφέας της εποχής, ο Μπεργκότ είναι φίλος των Σουάν, εραστής της καλής αρχιτεκτονικής και δημιουργός ενός περίτεχνου στυλ. Η περσόνα του δεν είναι αντιπροσωπευτική του έργου του Προυστ, όμως μοιάζει με ένα είδος αντανάκλασης του Προυστ σε ένα καθρέφτη: εμπνευσμένος από τον εαυτό του, ο Προυστ φιλοτεχνεί τον Μπεργκότ προσδίδοντάς του γνωρίσματα του δικού του συγγραφικού ύφους: αντίθετα από τον Σουάν, που αποστρέφεται τη δημιουργία, ο Μπεργκότ κατακτά την αθανασία μέσω του έργου του. Ακόμη και αν δεν κατακτά την αθανασία, τουλάχιστον ακινητοποιεί μια στιγμή αιωνιότητας μέσα στη δημιουργία.

alt

Το «πάγωμα» του χρόνου

Στη διάρκεια πέντε ημερών που έχουν «παγώσει» στη ροή του χρόνου, ο αφηγητής μεταμορφώνεται σε ένα είδος ντετέκτιβ, ενώ ο αναγνώστης βρίσκεται σε γνωστά ύδατα και πολλά επεισόδια του «Αναζητώντας» επαναλαμβάνονται υπό νέα οπτική γωνία (η ιστορία του Σουάν και της Οντέτ, πχ, υπό την οπτική γωνία του Σαρλί). Οι αποκαλύψεις των «Σοδόμων» έχουν ήδη οδηγήσει τον αφηγητή στο μαρτύριο της αβεβαιότητας και, παραδόξως, στην απάθεια που μεσολαβεί ανάμεσα στη σιγουριά και την ιδιοκτησιακή αντιμετώπιση του έρωτά του: ως εξ τούτου, η αφήγηση γίνεται ενδοστρεφής και εγωκεντρική. Οι μοναδικοί «κοσμικοί» απόηχοι σε αυτήν την ερμητική φάση της αφήγησης είναι η βραδιά στην οικία Βερντιρέν, εκεί όπου παρακολουθεί τα τεχνάσματα της κυρίας του σπιτιού για να τερματίσει τη σχέση Μορέλ-Σαρλί. 

Ο κύριος Σαρλί επισκέπτεται συχνά τον Μορέλ και οι Βερντιρέν δείχνουν μεγάλη ανοχή σε αυτό. Σταδιακά ο αφηγητής αποκαλύπτει πως ο κύριος Σαρλί έχει θεαθεί στην αποβάθρα Donciéres-Ouest να φλερτάρει εργάτες και νεαρούς που φορούν κοστούμι του τένις.

Οι περίπατοι που κάνει ο αφηγητής μαζί με την Αλμπερτίν και οι επισκέψεις του στο σπίτι των Βερντιρέν γίνονται γι’ αυτόν μια καθημερινότητα. Οι κύκλοι που υποστηρίζουν τον Ντρέιφους συγκεντρώνονται κυρίως στο σπίτι της κυρίας Βερντιρέν. Ο κύριος Σαρλί επισκέπτεται συχνά τον Μορέλ και οι Βερντιρέν δείχνουν μεγάλη ανοχή σε αυτό. Σταδιακά ο αφηγητής αποκαλύπτει πως ο κύριος Σαρλί έχει θεαθεί στην αποβάθρα Donciéres-Ouest να φλερτάρει εργάτες και νεαρούς που φορούν κοστούμι του τένις. Η παρομοίωση του Σαρλί με μυθικό κένταυρο δηλώνει τον αμφισεξουαλικό του χαρακτήρα. Το χιούμορ του Προυστ παραπέμπει στις «βιβλικής εμπνεύσεως» τραγωδίες του Ρακίνα για να μεταφέρει στο έργο του την ομοφυλόφιλη επιθυμία συγκεκαλυμμένη.

Η «Φυλακισμένη» σημειώνει μιαν επιβράδυνση, σχεδόν μια «παύση» της αφήγησης, που οδηγεί τον αναγνώστη μέχρι τον πέμπτο τόμο του μυθιστορήματος. Στο πλαίσιό της αναπτύσσεται το συναίσθημα που τρέφει ο αφηγητής για την Αλμπερτίν. Στην πραγματικότητα, η Αλμπερτίν έχει πάρει κυρίαρχη θέση στο κέντρο του βιβλίου ήδη από τον δεύτερο τόμο. Την είχαμε πρωτοσυναντήσει στο «Κάτω από τον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» και την είχαμε φανταστεί ως μια μελαχροινή πρασινομάτα κοπέλα με σαρκώδη χείλη και γατίσια μυτούλα, απείθαρχη και ασαφώς ελκυστική. Η πρώτη της συνάντηση με τον αφηγητή έχει γίνει στο εργαστήριο του Ελστίρ. Η Αλμπερτίν επιστρέφει στο Παρίσι και λίγο μετά τον επισκέπτεται στο διαμέρισμά του. Μια σειρά ερωτικών συναντήσεων και μια ελεγκτική σχέση με σκπαμπανεβάσματα ξεκινά. Ο αφηγητής γεμίζει την Αλμπερτίν με δώρα, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της Φρανσουάζ, που την περιφρονεί λόγω ταξικής διαφοράς.

Ο αφηγητής γνωρίζει σε όλο της το μέγεθος την οδυνηρή εμπειρία της ζήλειας. Έτσι, αναβάλλει διαρκώς τις λογοτεχνικές του επιδόσεις, εφόσον το πνεύμα του έχει δηλητηριαστεί από τις συνεχείς αμφιβολίες και υποψίες προς την Αλμπερτίν, που με τη σειρά της βαθμηδόν αποσύρει την τρυφερότητά της και τον έρωτά της.

Το Πάσχα του 1900 επιστρέφει στο Grand Hôtel του Μπαλμπέκ, όπου με μεγάλη ταχύτητα παρελαύνουν στο μυαλό του οι εικόνες του θανάτου της γιαγιάς του και το αμφισβητήσιμο, γεμάτο ομοφυλοφιλικές υπόνοιες ερωτικό ήθος της Αλμπερτίν. Έρχεται και πάλι αντιμέτωπος με τις συνήθειες που ήδη τον είχαν ενοχλήσει στο Παρίσι. Επιθυμεί, αρχικά, να χωρίσει με την Αλμπερτίν, όμως εκείνη του αποκαλύπτει πως γνωρίζει τη δεσποινίδα Βαντέιγ και την ερωμένη της: η υποψία λεσβιασμού δίνει εκκίνηση στη μεταστροφή των αισθημάτων του. Ωστόσο, δηλώνει στη μητέρα του πως σκοπεύει να επιστρέψει στο Παρίσι και να παντρευτεί την Αλμπερτίν. Στο μικρό καζίνο της Ινκαρβίλ παρατηρεί την Αλμπερτίν να χορεύει δημόσια με τη φίλη της Αντρέ, πράγμα που του παγιώνει μιαν έμμονη ιδέα ομοφυλόφιλων τάσεων του κοριτσιού. Η εμμονή του ψέμματος εγκαθίσταται στη συνείδησή του, με αποτέλεσμα να αισθάνεται παγιδευμένος από την ερωτική προσέγγιση της Αλμπερτίν. Στο μεταξύ κάνει υποσυνείδητες συγκρίσεις με τα όσα τράβηξε ο Σουάν από την Οντέτ. Η έμμονη ιδέα του πως θα γίνει θύμα εξαπάτησης μεγαλώνει σταδιακά και τον κάνει να αναβάλλει διαρκώς τον αρραβώνα του με την Αλμπερτίν. Όμως, δέχεται τη συγκατοίκηση μαζί της στο Παρίσι όπου, φυλακισμένη από τον εραστή της και πλημμυρισμένη από τα δώρα του, η Αλμπερτίν παραμένει μυστηριώδης. Ο αφηγητής γνωρίζει σε όλο της το μέγεθος την οδυνηρή εμπειρία της ζήλειας. Την ανακρίνει ασταμάτητα, αλλά και μάταια, γιατί η ψυχή του δεν ελαφραίνει. Έτσι, αναβάλλει διαρκώς τις λογοτεχνικές του επιδόσεις, εφόσον το πνεύμα του έχει δηλητηριαστεί από τις συνεχείς αμφιβολίες και υποψίες προς την Αλμπερτίν, που με τη σειρά της βαθμηδόν αποσύρει την τρυφερότητά της και τον έρωτά της. Από την πλευρά της, πλησιάζοντας τον Αφηγητή, η Αλμπερτίν ανακαλύπτει ένα σύνολο από περίεργες συνήθειες: συχνά την κατηγορεί πως του κρύβει πράγματα και η διάθεσή της είναι πραγματικά η διάθεση μιας «φυλακισμένης». Η νέα κοπέλα τώρα έχει βγει από τον ανθισμένο της ίσκιο και προσλαμβάνει, στα μάτια του, το ήθος μιας μαιτρέσας.

Γυρνώντας στο σπίτι του, κι ενώ σχεδιάζει σύγκρουση και χωρισμό με μια Αλμπερτίν που στην ουσία δεν «κατέχει» ολοκληρωτικά την ψυχή του, ανακαλύπτει εμβρόντητος πως η Αλμπερτίν το έχει σκάσει, κι αυτό το απρόσμενο γεγονός σηματοδοτεί το πέρασμα από τη «Φυλακισμένη» στη «Φυγάδα-ή-Εξαφανισμένη Αλμπερτίν». Η Φρανσουάζ τού ανακοινώνει πως η Αλμπερτίν έχει βγει από νωρίς, ενόσω εκείνος διάβαζε το πρωϊνό φύλλο του της «Figaro».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.


altalt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MARCEL PROUST

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Η τέχνη της ανάδειξης του επουσιώδους

Σκέψεις με αφορμή την ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, του Marcel Proust, «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών» (μτφρ. Παύλος Ζάννας, εκδ. Εστία).

Του Φώτη Καραμπεσίνη ...

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (IV)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (ΙIΙ)

Ο ξανακερδισμένος χρόνος της ανάγνωσης (ΙIΙ)

Για το εμβληματικό έργο του Marcel Proust, Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (μτφρ. Παύλος Α. Ζάννας, Παναγιώτης Πούλος, εκδ. Εστία).

Του Νίκου Ξένιου

Το εκτενές μυθιστόρημα ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ