prodimosieysi karageorgiou

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη της Τασούλας Καραγεωργίου «Ἤριννα Ἠλακάτη», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴν πραγματική της ζωὴ ἡ Ἤριννα εἶναι μιὰ μικρὴ «τραγουδίστρα», τρυφερὴ ἀοιδὸς ποὺ ζεῖ τὸν 4ο π.Χ. αἰ., στὸ μεταίχμιο ἀνάμεσα σὲ δυὸ κόσμους ὁλότελα διαφορετικούς, τὴν ἴδια περίπου ἐποχὴ ποὺ ὁ Δημοσθένης ἐκφωνεῖ στὴν Ἀθήνα τοὺς ἀπέλπιδες φιλιππικούς του καὶ λίγα μόλις χρόνια προτοῦ ξεκινήσει ὁ Ἀλέξανδρος τὴν πανελλήνια ἐκστρατεία του.

Τὸ λῆμμα τοῦ Μεγάλου Ἐτυμολογικοῦ Λεξικοῦ ποὺ συνοδεύει τὸ ὄνομα τῆς Ἤριννας καὶ μοιάζει ἰδιαίτερα σὰν ἀκούσιο ποίημα τὸ παραθέτουμε στὴ συνέχεια μεταφρασμένο σὲ μιὰ ὑποθετικὴ ποιητικὴ μορφή, γιὰ νὰ γίνει περισσότερο αἰσθητὴ ἡ παρήχηση ποὺ συνείρει τὴν Ἤριννα μὲ τὸν ἔρωτα καὶ τὸν ἔρωτα μὲ τὴν ἄνοιξη:

«῎Ηριννα, ἡ ποιήτρια·
τὴν εἶπαν ἔτσι γιὰ τὸν ἔρωτα·
ἡ ἐρασμία·
ἢ γιὰ τὸ ἔαρ».

Τόπος της ἡ Τῆλος τῶν ἄγριων λουλουδιῶν καὶ τῶν ταπεινῶν βοτάνων, ἕνα νησὶ μικρό, σχεδὸν πεταμένο στὴ θάλασσα, ποὺ ὡστόσο πάντα τὰ κατάφερνε νὰ δραπετεύει ἀπ᾿ τὴν Ἱστορία, νὰ μένει ἀμέτοχο στὶς ἀλλαγές της καὶ νὰ ἀκινητοποιεῖ τὸν χρόνο της.

Στὴ μικρὴ Τῆλο λοιπόν, στὸ νησάκι αὐτὸ ποὺ συντήρησε μὲς στοὺς αἰῶνες τὸ ἦθος καὶ τὴν εὐγένεια τοῦ αἰγαιακοῦ πολιτισμοῦ, ἕνα δεκαεννιάχρονο κορίτσι, ἡ Ἤριννα, προλαβαίνει νὰ κερδίσει τὴν ὑστεροφημία συνθέτοντας στὴ διάρκεια τῆς μικρῆς της ζωῆς τὴν Ἠλακάτη, ποίημα μόλις τριακοσίων στίχων, καὶ τρία ὅλα κι ὅλα ἐπιγράμματα ποὺ διέσωσε ἡ Παλατινὴ Ἀνθολογία – τὰ δυὸ ἀπὸ αὐτὰ εἶναι θρηνητικὰ ἐπιτύμβια γιὰ τὴ φίλη της Βαυκίδα, ποὺ πέθανε νεόνυμφη στὰ δεκαεννιά της χρόνια.

Τὰ δεκαεννιὰ χρόνια εἶναι καὶ τὸ ὅριο ποὺ κλείνει τὴ ζωὴ καὶ τὴν ποιητικὴ παραγωγὴ τῆς Ἤριννας, ποὺ δεκαεννιάχρονη ἐπίσης ἐγκατέλειψε τὸν κόσμο καί, ἤδη κατὰ τοὺς ἑλληνιστικοὺς χρόνους, ντυμένη μὲ τὴν ἀχλὺ τοῦ μύθου, μετατράπηκε πρώιμα σὲ σύμβολο ποιητικῆς ἀθωότητας.

Ἡ δεκαεννιάχρονη Ἤριννα ἔχει χαραχθεῖ στὴν αἰώνια μνήμη τῆς ποίησης μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς κοριτσίστικης ἀθωότητας, ποὺ ἀντιδρᾶ στὴν πικρὴ ἀλήθεια τοῦ θανάτου παίρνοντας μαζί της στὸ ταξίδι τῆς ὑστεροφημίας τὴν πρόωρα χαμένη ἀγαπημένη φίλη τῶν παιδικῶν της χρόνων.

Παραθέτουμε ἐνδεικτικὰ τὸ ἐπιτύμβιο ἐπίγραμμα μὲ ἀριθμὸ 7.710, ἀπὸ τὸ ἕβδομο βιβλίο τῆς Παλατινῆς Ἀνθολογίας, ἀφιερωμένο ἀπὸ τὴν Ἤριννα στὴν πολυαγαπημένη φίλη της Βαυκίδα, ποὺ ἔχει φύγει πιὰ ἀπὸ τὴ ζωή:

[ὁ πατέρας μου μὲ φώναζε Βαυκίδα]

Στῆλες μου καὶ Σειρῆνες καὶ τοῦ πένθους μου ὑδρία,
σὺ ποὺ κρατᾶς τὴ λιγοστή μου τέφρα γιὰ τὸν Ἅδη,
νὰ πεῖτε πὼς τοὺς χαιρετῶ ὅσους στὸ μνῆμα μου ἔρχονται,
εἴτε εἶναι ἀπὸ τὴν πόλη μας εἴτε ἀπὸ ξένη πόλη.
Κι ἀκόμα πεῖτε τους αὐτό·
πὼς νύφη μ᾿ ἔχει πάρει ὁ θάνατος
πὼς ὁ πατέρας μου μὲ φώναζε Βαυκίδα
καὶ πὼς κατάγομαι ἀπ᾿ τὴν Τῆλο – νὰ τὸ ξέρουν.
Καὶ γιὰ μένα ἡ φίλη μου ἡ Ἤριννα χάραξε αὐτὸ
                               τὸ ἐπίγραμμα πάνω στὸ μνῆμα

Ἡ συνομιλία τῆς νεκρῆς Βαυκίδας μὲ τὶς Σειρῆνες, τὰ δαιμονικὰ ὄντα ποὺ τοποθετημένα πάνω σὲ ψηλοὺς κίονες φρουροῦν τὰ ταφικὰ μνημεῖα, καθὼς καὶ ἡ ἀναφορὰ στὴ νεκρικὴ ὑδρία μέσα στὴν ὁποία φυλάσσεται ἡ λιγοστὴ σποδός, ὑπογραμμίζουν τὴ νεκρικὴ μοναξιά, παράλληλα ὅμως λειτουργοῦν ὡς ποιητικὴ ἀπεικόνιση πανάρχαιων ταφικῶν ἐθίμων τελετουργικῆς καύσης, ποὺ φαίνεται πὼς διατηρεῖται μὲ ὅλους τοὺς προβλεπόμενους ἐθιμικοὺς κανόνες καὶ στὴν Τῆλο τοῦ 4ου αἰ. π.Χ. Ὁ ἔξοχος καταληκτικὸς στίχος ὡς οἱονεὶ ὑπογραφὴ τῆς ποιήτριας, ἐπιβεβαιώνει ὅτι τὸ χάραγμα ἔχει γίνει στὸν τάφο τῆς Βαυκίδας. Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ πὼς ἡ λέξη συνεταιρὶς (=φίλη) ἀπαντᾶ μόνο μία φορὰ σὲ ὅλη τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ γραμματεία ἐπιβεβαιώνοντας τὴ μοναδικότητα τῆς φιλίας ποὺ ἔδενε τὴν Ἤριννα μὲ τὴ Βαυκίδα.

Ὁ μελαγχολικὰ οἰκεῖος τόνος ποὺ συνολικὰ χαρακτηρίζει τοὺς λιγοστοὺς σωζόμενους στίχους τῆς Ἤριννας, ὁ σιγαλός της θρῆνος γιὰ τὴν ἀπώλεια, τὰ μικρὰ σὲ ἔκταση ποιήματά της, οἱ σκηνὲς τῆς καθημερινῆς ζωῆς, γοητευτικῆς μέσα στὴν ἁπλότητά της, ἐκτιμήθηκαν ἀπὸ ὁμοτέχνους της ἐπιγραμματοποιούς, καὶ ἤδη κατὰ τὴν ὕστερη ἀρχαιότητα ἡ ποιήτρια τῆς Τήλου ἀναγνωρίσθηκε ὡς κορυφαία ἐκπρόσωπος τῆς χαμηλόφωνης ποίησης.

Ἡ δεκαεννιάχρονη Ἤριννα ἔχει χαραχθεῖ στὴν αἰώνια μνήμη τῆς ποίησης μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς κοριτσίστικης ἀθωότητας, ποὺ ἀντιδρᾶ στὴν πικρὴ ἀλήθεια τοῦ θανάτου παίρνοντας μαζί της στὸ ταξίδι τῆς ὑστεροφημίας τὴν πρόωρα χαμένη ἀγαπημένη φίλη τῶν παιδικῶν της χρόνων.


Λίγα λόγια για το  βιβλίο

nikas karageorgiou irinnaἩ παρούσα ἔκδοση ἐπιχειρεῖ νὰ συντηρήσει νωπὴ τὴ συγκίνηση ποὺ διαπερνᾶ τὸ ἡδὺ καὶ μικρὸ ἔργο τῆς Ἤριννας καὶ ζωντανὸ τὸν θαυμασμὸ πρὸς τὴν τρυφερὴ ποιήτρια τοῦ 4ου π.Χ. αἰῶνος, ποὺ δεκαεννιάχρονη ἐγκατέλειψε τὸν κόσμο, πρόλαβε ὅμως νὰ κερδίσει τὴν ὑστεροφημία συνθέτοντας στὴ διάρκεια τῆς μικρῆς της ζωῆς τὴν Ἠλακάτη, ποίημα μόλις τριακοσίων στίχων, καὶ τρία ὅλα κι ὅλα ἐπιγράμματα ποὺ διέσωσε ἡ Παλατινὴ Ἀνθολογία –τὰ δυὸ ἀπὸ αὐτὰ εἶναι θρηνητικὰ ἐπιτύμβια γιὰ τὴ φίλη της Βαυκίδα, ποὺ πέθανε νεόνυμφη, στὰ δεκαεννιά της χρόνια καὶ ἐκείνη.

Στὴν πραγματική της ζωὴ εἶναι μιὰ μικρὴ «τραγουδίστρα», τρυφερὴ ἀοιδὸς ποὺ ζεῖ στὴ μικρὴ Τῆλο τῶν ἄγριων λουλουδιῶν καὶ τῶν ταπεινῶν βοτάνων. Ἀπὸ τὸ νησάκι αὐτό, ποὺ συντήρησε μὲς στοὺς αἰῶνες τὸ ἦθος καὶ τὴν εὐγένεια τοῦ αἰγαιακοῦ πολιτισμοῦ, ἡ φήμη τοῦ ἔργου τῆς Ἤριννας ἁπλώνεται σὲ ὅλο τὸν ἑλληνιστικὸ κόσμο κερδίζοντας τὸν θαυμασμὸ τῶν ποιητῶν τῆς ὕστερης ἀρχαιότητας. Ἔτσι, ντυμένη τὴν ἀχλὺ τοῦ μύθου, ἡ μικρὴ ποιήτρια τῆς Τήλου γίνεται σταδιακὰ τὸ σύμβολο τῆς ποιητικῆς ἀθωότητας.

Ἁδὺ τὸ μικρὸν (τὸ μικρὸ εἶναι ὄμορφο) διδάσκει ἡ Ἤριννα, προβάλλοντας διὰ τοῦ ἔργου της ἕνα ἐπίκαιρο αἴτημα γιὰ ἐπιστροφὴ σὲ μιὰ ποίηση ποὺ εἶναι ἁπλή, ὅπως ἡ ἀλήθεια.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

«Πίσω από τις κλειστές πόρτες» της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο της Ελένης Χέλμη-Μαρκεζίνη «Πίσω από τις κλειστές πόρτες – Αστέρες, ηγέτες, γαλαζοαίματοι και καθημερινοί άνθρωποι», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Απριλίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δύο ...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Ο Σεφέρης στην Αμερική»
 της Ασπασίας Γκιόκα (προδημοσίευση)

«Ο Σεφέρης στην Αμερική»
 της Ασπασίας Γκιόκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη της Ασπασίας Γκιόκα «Ο Σεφέρης στην Αμερική», η οποία θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το βιβλίο, όπως φανερώνει και ο τίτλος του, εστιάζει σε πρόσωπα και γ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ