christidis giagoulas

«Στις 27 Φεβρουαρίου 2023, κοίταξα τον ουρανό και είδα πάλι τον Γιαγκούλα. Κατάμαυρη φουστανέλα, λερωμένη από πάνω ως κάτω. Κοίταξα πιο ψηλά, εκεί που θα έπρεπε να βρίσκονται τα μάτια του λήσταρχου. Έκλαιγε ο Φώτης, έκλαιγε και τραγουδούσε». Κεντρική εικόνα, ο λήσταρχος Φώτης Γιαγκούλας, όπως τον φαντάστηκε ο λαϊκός ζωγράφος Σωτήριος Χρηστίδης (1858- 1940).

Του Κώστα Δρουγαλά

«Έρχεται συμφορά μεγάλη», συμπέρανε η βάβω μου κοιτάζοντας απ’ το παράθυρο τα μολυβένια σύννεφα.
«Άλλα θα ’λεγες αν ήσουν ακόμη στα χωράφια», της είπα.
«Συμφορά είναι, άκου που σου λέω. Βγήκε πάλι παγανιά».
«Ποιος βγήκε παγανιά; Τι ανοησίες λες πάλι;»
Σήκωσε το ζαβό της χέρι.
«Το βλέπεις το σύννεφο; Βλέπεις που οι άκρες του μοιάζουν με λερωμένη φουστανέλα; Αυτός είναι ο Φώτης, ο πρωτοκλέφτης».
«Ποιος είναι ο Φώτης;»
«Ο Φώτης ο Γιαγκούλας ντε, ο λήσταρχος».
Δεν έβλεπα ούτε νεφέλες φουστανέλες ούτε τον Φώτη τον Γιαγκούλα, μόνο μια συστάδα σύννεφων που κινούνταν σαν αργοκίνητη αρμάδα. Την έπιασα απ’ το χέρι αναστενάζοντας σαν τον ζέφυρο στον κάμπο.
«Πάλι δεν πήρες τα χάπια σου; Καλά εμένα, τον μπαμπά δεν τον λυπάσαι; Όλη μέρα τρέχουμε από πίσω σου».
Η βάβω με κοίταξε απογοητευμένη. Τα μάτια της ήταν υγρά.
«Δεν ήρθε ακόμη η ώρα και δεν βλέπεις, κλούβιο είναι ακόμη το μάτι σου. Κάποια στιγμή θα τον δεις τον Φώτη στον ουρανό».
Η βάβω μου στράβωνε όταν αντιμιλούσα, γι’ αυτό αποφάσισα να μην της πάω κόντρα. Κάποια δέντρα δεν ισιώνουν. Παρόμοιες παλαβομάρες ξεστόμιζε κάθε φορά που έκρυβε τα χάπια κάτω απ’ το μαξιλάρι.
«Για τα κρίματά του έγινε προστάτης άγγελος. Βγαίνει για σεργιάνι από την προηγούμενη και ψάχνει τις ψυχές όσων θα σκοτωθούν, να τις περάσει με ασφάλεια στον άλλον κόσμο», συνέχισε. «Αύριο θα ’χουμε άγριο κυνήγι». 

Την επόμενη μέρα ξεκίνησε ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία. Η βάβω άκουγε τους βομβαρδισμούς και με κοιτούσε όλο νόημα. Στην τηλεόραση ανέφεραν πως οι βόμβες περιείχαν απεμπλουτισμένο ουράνιο, υλικό απαγορευμένο από τις Διεθνείς Συνθήκες.
Πέρασαν πάνω από δύο χρόνια μέχρι να μου ξαναμιλήσει για το σύννεφο Γιαγκούλας. Ήταν 10 Σεπτεμβρίου 2001 κι έδειχνε κακόκεφη.
«Τι έχεις, ρε γιαγιά;» τη ρώτησα την ώρα που σκούπιζε τα μάτια της. «Απ’ το πρωί σαν τη Μεγάλη Παρασκευή είσαι».
«Και πώς θες να είμαι, βρε παιδάκι μου; Το πρωί πέρασε ο Γιαγκούλας». 

Στα χρόνια που ακολούθησαν η βάβω μου είχε προβλέψει όλες τις μεγάλες συμφορές σπουδάζοντας τον ουρανό. Τον πόλεμο στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, τον εμφύλιο στη Συρία, τη Λιβύη και την Υεμένη, τον τυφώνα Κατρίνα, τον σεισμό στην Αϊτή, το τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό. Μπορούσε να ξεχωρίσει μια μάζα υδρατμών από τον φουστανελοφόρο των κακών μαντάτων. Όταν έβλεπε τον λήσταρχο στον ουρανό, έλεγε, να ο Γιαγκούλας, κι αμέσως άρχιζε η δακρύρροια. Την επόμενη ερχόταν πάντα η καταστροφή. Ο Γιαγκούλας ήταν ο νεκρικός πομπός κι η γιαγιά μου ο αναμεταδότης από το βασίλειο των θνητών. 

Ένα καλοκαιρινό απομεσήμερο μου ’πε στο τηλέφωνο πως τα ψωμιά της ήταν μετρημένα. Ήθελε να με δει μοναχό μου, να μου δώσει δήθεν την ευχή της. Την είχα μάθει όμως και δεν περνούσαν σ’ εμένα οι ξούρες της – όταν έλεγε ψέματα η φωνή της έτρεμε σαν το κεράκι στο μνήμα. Μόλις μείναμε μόνοι, μ’ έσφιξε απ’ τον καρπό.
«Τον νου σου, παιδάκι μου, έρχεται η σειρά σου. Τα σύννεφα να βλέπεις. Εκεί είναι γραμμένα».
«Ποια είναι γραμμένα;»
Μου είπε για τον παππού του παππού της. Ήταν οιωνοσκόπος, μόνο που αντί για την πλάτη του αρνιού διάβαζε τα σύννεφα. Δεν έβλεπε όμως χαρές, ούτε γάμους ούτε γεννητούρια. Μόνο θανατικά και τον λήσταρχο Νταβέλη σ’ ένα μαύρο σύννεφο. Κάθε δύο γενιές το χάρισμα κληροδοτούνταν στον πρωτότοκο. Ο εγγονός του, ο παππούς της γιαγιάς μου, έβλεπε τον αρχιληστή Κίτσο. Όσο προχωρούσαν οι γενιές, άλλαζαν κι οι λήσταρχοι. Οι παλιοί έδιναν τη σειρά τους στους νεότερους. Η γιαγιά μου έβλεπε τον Γιαγκούλα.
Η βάβω έσβησε το ίδιο βράδυ.
Εγώ ήμουν ο επόμενος. 

Ένα φθινοπωρινό πρωινό πρωτοείδα τον Γιαγκούλα. Στην αρχή αναρωτήθηκα γιατί έβλεπα τον ίδιο λήσταρχο με τη γιαγιά μου. Η βιβλιογραφία έδωσε τις απαντήσεις που χρειαζόμουν. Με τον θάνατο του Γιαγκούλα στα 1925 έκλεισε οριστικά η ληστεία στην Ελλάδα. Επομένως, κι οι απόγονοί μου, κι αυτοί τον Γιαγκούλα θα έβλεπαν στον ουρανό.
Την επόμενη μέρα έγινε σεισμός 7,3 Ρίχτερ στην πόλη Ιγουάκι της Ιαπωνίας. Ύστερα από δύο εβδομάδες, τον είδα πάλι, με τη λερή του φουστανέλα να πλησιάζει σαν το χαροπούλι. Λίγες ώρες αργότερα 14 άνθρωποι πνίγηκαν στην Πολωνία και τη Ρουμανία.
Δεν είναι χάρισμα, είναι κατάρα. Κάθε φορά που βλέπω τον Φώτη τον Γιαγκούλα στον ουρανό με τσιμπούν στο στήθος παραμάνες. Τα βράδια δεν κλείνω μάτι – ούτε το χαμόμηλο ούτε το μελισσόχορτο μπορούν να με γιατρέψουν. 

Στις 27 Φεβρουαρίου 2023, κοίταξα τον ουρανό και είδα πάλι τον Γιαγκούλα. Κατάμαυρη φουστανέλα, λερωμένη από πάνω ως κάτω. Κοίταξα πιο ψηλά, εκεί που θα έπρεπε να βρίσκονται τα μάτια του λήσταρχου. Έκλαιγε ο Φώτης, έκλαιγε και τραγουδούσε. Μόνο εγώ τον άκουγα. Γνώριζα τον σκοπό. Σας κλαιν τα δέντρα όλα, σας κλαιν και τα κλαδιά. Σιούνται τα δέντρα όλα, σιούνται και τα κλαδιά. Άρχισε να βρέχει. Μέτρησα με το δάχτυλο τα δάκρυα του Γιαγκούλα που έπεφταν στη γη. Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, σύνολο πενήντα επτά. Μια γρήγορη βροχή πάνω απ’ τα Τέμπη κι αυτό ήταν όλο.

* Ο Κώστας Δρουγαλάς είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Από πού έρχεται η νύχτα;» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης).


christidis giagoulas big

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Τηλεγράφημα 95» του Κυριάκου Χαρίτου

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Τηλεγράφημα 95» του Κυριάκου Χαρίτου

50 συγγραφείς, από τη νεότερη και την πολύ νεότερη γενιά, έγραψαν για την bookpress.gr «Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία». Σήμερα, ο Κυριάκος Χαρίτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ 95 ...

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Κομάλα» της Ματίνας Αποστόλου

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Κομάλα» της Ματίνας Αποστόλου

50 συγγραφείς, από τη νεότερη και την πολύ νεότερη γενιά, έγραψαν για την bookpress.gr «Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία». Σήμερα, η Ματίνα Αποστόλου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΟΜΑΛΑ ...

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Ίδιοι» της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου

Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία: «Ίδιοι» της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου

50 συγγραφείς, από τη νεότερη και την πολύ νεότερη γενιά, έγραψαν για την bookpress.gr «Μια αλλόκοτη καλοκαιρινή ιστορία». Σήμερα, η Μαρίνα Αγαθαγγελίδου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΊΔΙΟΙ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Φήμη» του Κεντ Τζόουνς: Γλυκόπικρη σάτιρα για τη λογοτεχνική αναγνώριση που έρχεται αργά και για τους λάθος λόγους, στα θερινά σινεμά

«Η Φήμη» του Κεντ Τζόουνς: Γλυκόπικρη σάτιρα για τη λογοτεχνική αναγνώριση που έρχεται αργά και για τους λάθος λόγους, στα θερινά σινεμά

Με τη νέα ταινία του Κεντ Τζόουνς, «Η Φήμη», με πρωταγωνιστή τον Γουίλεμ Νταφόε που προβάλλεται από την Πέμπτη 13 Αυγούστου και στα θερινά σινεμά, ανακαλύπτουμε την ομότιτλη νουβέλα του Άρθουρ Σνίτσλερ. 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Γουίλεμ Νταφόε, η Γκρέτα...

Άλβιν Πανγκ: «H ποίηση είναι για μένα μια μορφή προσευχής»

Άλβιν Πανγκ: «H ποίηση είναι για μένα μια μορφή προσευχής»

Ο διεθνώς καταξιωμένος ποιητής Άλβιν Πανγκ σε μια συζήτηση με τον μεταφραστή του βιβλίου του Ό,τι απέμεινε απ’ τη θάλασσα (εκδ. Θράκα, 2026) λίγο πριν από την έλευσή του στο 14ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης (24-28 Αυγούστου) αλλά και την παρουσίαση της ποιητικής του συλλογής στις 2 Σ...

«Πολιτική και δίκαιο στην κριτική θεωρία» του Γιάννη Φλυτζάνη (κριτική) – Για τη σκέψη της Σχολής της Φρανκφούρτης σήμερα

«Πολιτική και δίκαιο στην κριτική θεωρία» του Γιάννη Φλυτζάνη (κριτική) – Για τη σκέψη της Σχολής της Φρανκφούρτης σήμερα

Για τη μελέτη του Γιάννη Φλυτζάνη «Πολιτική και δίκαιο στην κριτική θεωρία – Πολιτική φιλοσοφία για την άρνηση και τους θεσμούς» (εκδ. Ευρασία). Εικόνα: Ο Γιούργκεν Χάμπερμας.

Γράφει η Ελένη Ρεθυμιωτάκη

Ποια εί...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι κόρες του Αϊβαλιού» της Γεωργίας Α. Ανδριώτου (προδημοσίευση)

«Οι κόρες του Αϊβαλιού» της Γεωργίας Α. Ανδριώτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Γεωργίας Α. Ανδριώτου «Οι κόρες του Αϊβαλιού», το οποίο κυκλοφορεί στις 18 Ιουλίου από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Παναγής Αφεντέλλης ρούφηξε νωχελικά τον καφέ του κι άφησε απαλά τ...

«Περιγραφή ενός χωριού» της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς (προδημοσίευση)

«Περιγραφή ενός χωριού» της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογραφικό έργο της Μαρί Λουίζε Κάσνιτς [Marie Luise Kaschnitz] «Περιγραφή ενός χωριού» (Μετάφραση – Επίμετρο – Σημειώσεις: Αλέξανδρος Κυπριώτης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Ιουλίου από τις εκδόσεις η βαλίτσα.

Επιμέλεια: Κ...

«Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» του Σέρινταν Λε Φανού (προδημοσίευση)

«Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» του Σέρινταν Λε Φανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σέρινταν Λε Φανού (Sheridan Le Fanu) «Ο μυστηριώδης ένοικος και άλλες ιστορίες» (ανθολόγηση, μτφρ., εισαγωγικό σημείωμα: Γιώργος Θάνος, επιμέλεια: Γιάννης Μπαρτσώκας), η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Printa.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία για την Τέχνη της Γραφής: 15 οδηγοί συγγραφής που μας μαθαίνουν να γράφουμε

Βιβλία για την Τέχνη της Γραφής: 15 οδηγοί συγγραφής που μας μαθαίνουν να γράφουμε

Δεκαπέντε βιβλία, από καταξιωμένους συγγραφείς, σημαντικούς κριτικούς και ειδικούς της δημιουργικής γραφής, που μας μαθαίνουν πώς να γράφουμε τις δικές μας ιστορίες καλύτερα αλλά και πώς να γίνουμε πιο προσεκτικοί αναγνώστες. 

Επιλογή-επιμέλεια: Ελένη Κορόβηλα ...

Βιοηθική & λογοτεχνία: Μυθοπλασία που μιλά για την επιστήμη και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Βιοηθική & λογοτεχνία: Μυθοπλασία που μιλά για την επιστήμη και τα ανθρώπινα δικαιώματα

Έξι βιβλία μυθοπλασίας που θίγουν ζητήματα που ερευνά η βιοηθική στη σύγχρονη εποχή. Η ευθύνη των επιστημόνων, τα όρια των παρεμβάσεων, ο άνθρωπος ως πειραματόζωο, η τεχνητή νοημοσύνη. Εικόνα: Από την ταινία «Poor things» του Γ. Λάνθιμου. 

Γράφει η Αγγελική Σπηλιοπούλου ...

Βιβλία που διαβάζονται μονορούφι: Οι επιλογές του Guardian για το καλοκαίρι

Βιβλία που διαβάζονται μονορούφι: Οι επιλογές του Guardian για το καλοκαίρι

Είκοσι βιβλία που ξεχώρισε η ομάδα του Guardian και διαβάζονται μονορούφι: λογοτεχνία, ψυχανάλυση, επιστήμη. Εικόνα: Πίνακας του Αμερικανού ζωγράφου Ντάρεν Τόμσον.

Επιμέλεια: Book Press

Με την ικανότητα συγκέντρωσης των περ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ