christidis giagoulas

«Στις 27 Φεβρουαρίου 2023, κοίταξα τον ουρανό και είδα πάλι τον Γιαγκούλα. Κατάμαυρη φουστανέλα, λερωμένη από πάνω ως κάτω. Κοίταξα πιο ψηλά, εκεί που θα έπρεπε να βρίσκονται τα μάτια του λήσταρχου. Έκλαιγε ο Φώτης, έκλαιγε και τραγουδούσε». Κεντρική εικόνα, ο λήσταρχος Φώτης Γιαγκούλας, όπως τον φαντάστηκε ο λαϊκός ζωγράφος Σωτήριος Χρηστίδης (1858- 1940).

Του Κώστα Δρουγαλά

«Έρχεται συμφορά μεγάλη», συμπέρανε η βάβω μου κοιτάζοντας απ’ το παράθυρο τα μολυβένια σύννεφα.
«Άλλα θα ’λεγες αν ήσουν ακόμη στα χωράφια», της είπα.
«Συμφορά είναι, άκου που σου λέω. Βγήκε πάλι παγανιά».
«Ποιος βγήκε παγανιά; Τι ανοησίες λες πάλι;»
Σήκωσε το ζαβό της χέρι.
«Το βλέπεις το σύννεφο; Βλέπεις που οι άκρες του μοιάζουν με λερωμένη φουστανέλα; Αυτός είναι ο Φώτης, ο πρωτοκλέφτης».
«Ποιος είναι ο Φώτης;»
«Ο Φώτης ο Γιαγκούλας ντε, ο λήσταρχος».
Δεν έβλεπα ούτε νεφέλες φουστανέλες ούτε τον Φώτη τον Γιαγκούλα, μόνο μια συστάδα σύννεφων που κινούνταν σαν αργοκίνητη αρμάδα. Την έπιασα απ’ το χέρι αναστενάζοντας σαν τον ζέφυρο στον κάμπο.
«Πάλι δεν πήρες τα χάπια σου; Καλά εμένα, τον μπαμπά δεν τον λυπάσαι; Όλη μέρα τρέχουμε από πίσω σου».
Η βάβω με κοίταξε απογοητευμένη. Τα μάτια της ήταν υγρά.
«Δεν ήρθε ακόμη η ώρα και δεν βλέπεις, κλούβιο είναι ακόμη το μάτι σου. Κάποια στιγμή θα τον δεις τον Φώτη στον ουρανό».
Η βάβω μου στράβωνε όταν αντιμιλούσα, γι’ αυτό αποφάσισα να μην της πάω κόντρα. Κάποια δέντρα δεν ισιώνουν. Παρόμοιες παλαβομάρες ξεστόμιζε κάθε φορά που έκρυβε τα χάπια κάτω απ’ το μαξιλάρι.
«Για τα κρίματά του έγινε προστάτης άγγελος. Βγαίνει για σεργιάνι από την προηγούμενη και ψάχνει τις ψυχές όσων θα σκοτωθούν, να τις περάσει με ασφάλεια στον άλλον κόσμο», συνέχισε. «Αύριο θα ’χουμε άγριο κυνήγι». 

Την επόμενη μέρα ξεκίνησε ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία. Η βάβω άκουγε τους βομβαρδισμούς και με κοιτούσε όλο νόημα. Στην τηλεόραση ανέφεραν πως οι βόμβες περιείχαν απεμπλουτισμένο ουράνιο, υλικό απαγορευμένο από τις Διεθνείς Συνθήκες.
Πέρασαν πάνω από δύο χρόνια μέχρι να μου ξαναμιλήσει για το σύννεφο Γιαγκούλας. Ήταν 10 Σεπτεμβρίου 2001 κι έδειχνε κακόκεφη.
«Τι έχεις, ρε γιαγιά;» τη ρώτησα την ώρα που σκούπιζε τα μάτια της. «Απ’ το πρωί σαν τη Μεγάλη Παρασκευή είσαι».
«Και πώς θες να είμαι, βρε παιδάκι μου; Το πρωί πέρασε ο Γιαγκούλας». 

Στα χρόνια που ακολούθησαν η βάβω μου είχε προβλέψει όλες τις μεγάλες συμφορές σπουδάζοντας τον ουρανό. Τον πόλεμο στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, τον εμφύλιο στη Συρία, τη Λιβύη και την Υεμένη, τον τυφώνα Κατρίνα, τον σεισμό στην Αϊτή, το τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό. Μπορούσε να ξεχωρίσει μια μάζα υδρατμών από τον φουστανελοφόρο των κακών μαντάτων. Όταν έβλεπε τον λήσταρχο στον ουρανό, έλεγε, να ο Γιαγκούλας, κι αμέσως άρχιζε η δακρύρροια. Την επόμενη ερχόταν πάντα η καταστροφή. Ο Γιαγκούλας ήταν ο νεκρικός πομπός κι η γιαγιά μου ο αναμεταδότης από το βασίλειο των θνητών. 

Ένα καλοκαιρινό απομεσήμερο μου ’πε στο τηλέφωνο πως τα ψωμιά της ήταν μετρημένα. Ήθελε να με δει μοναχό μου, να μου δώσει δήθεν την ευχή της. Την είχα μάθει όμως και δεν περνούσαν σ’ εμένα οι ξούρες της – όταν έλεγε ψέματα η φωνή της έτρεμε σαν το κεράκι στο μνήμα. Μόλις μείναμε μόνοι, μ’ έσφιξε απ’ τον καρπό.
«Τον νου σου, παιδάκι μου, έρχεται η σειρά σου. Τα σύννεφα να βλέπεις. Εκεί είναι γραμμένα».
«Ποια είναι γραμμένα;»
Μου είπε για τον παππού του παππού της. Ήταν οιωνοσκόπος, μόνο που αντί για την πλάτη του αρνιού διάβαζε τα σύννεφα. Δεν έβλεπε όμως χαρές, ούτε γάμους ούτε γεννητούρια. Μόνο θανατικά και τον λήσταρχο Νταβέλη σ’ ένα μαύρο σύννεφο. Κάθε δύο γενιές το χάρισμα κληροδοτούνταν στον πρωτότοκο. Ο εγγονός του, ο παππούς της γιαγιάς μου, έβλεπε τον αρχιληστή Κίτσο. Όσο προχωρούσαν οι γενιές, άλλαζαν κι οι λήσταρχοι. Οι παλιοί έδιναν τη σειρά τους στους νεότερους. Η γιαγιά μου έβλεπε τον Γιαγκούλα.
Η βάβω έσβησε το ίδιο βράδυ.
Εγώ ήμουν ο επόμενος. 

Ένα φθινοπωρινό πρωινό πρωτοείδα τον Γιαγκούλα. Στην αρχή αναρωτήθηκα γιατί έβλεπα τον ίδιο λήσταρχο με τη γιαγιά μου. Η βιβλιογραφία έδωσε τις απαντήσεις που χρειαζόμουν. Με τον θάνατο του Γιαγκούλα στα 1925 έκλεισε οριστικά η ληστεία στην Ελλάδα. Επομένως, κι οι απόγονοί μου, κι αυτοί τον Γιαγκούλα θα έβλεπαν στον ουρανό.
Την επόμενη μέρα έγινε σεισμός 7,3 Ρίχτερ στην πόλη Ιγουάκι της Ιαπωνίας. Ύστερα από δύο εβδομάδες, τον είδα πάλι, με τη λερή του φουστανέλα να πλησιάζει σαν το χαροπούλι. Λίγες ώρες αργότερα 14 άνθρωποι πνίγηκαν στην Πολωνία και τη Ρουμανία.
Δεν είναι χάρισμα, είναι κατάρα. Κάθε φορά που βλέπω τον Φώτη τον Γιαγκούλα στον ουρανό με τσιμπούν στο στήθος παραμάνες. Τα βράδια δεν κλείνω μάτι – ούτε το χαμόμηλο ούτε το μελισσόχορτο μπορούν να με γιατρέψουν. 

Στις 27 Φεβρουαρίου 2023, κοίταξα τον ουρανό και είδα πάλι τον Γιαγκούλα. Κατάμαυρη φουστανέλα, λερωμένη από πάνω ως κάτω. Κοίταξα πιο ψηλά, εκεί που θα έπρεπε να βρίσκονται τα μάτια του λήσταρχου. Έκλαιγε ο Φώτης, έκλαιγε και τραγουδούσε. Μόνο εγώ τον άκουγα. Γνώριζα τον σκοπό. Σας κλαιν τα δέντρα όλα, σας κλαιν και τα κλαδιά. Σιούνται τα δέντρα όλα, σιούνται και τα κλαδιά. Άρχισε να βρέχει. Μέτρησα με το δάχτυλο τα δάκρυα του Γιαγκούλα που έπεφταν στη γη. Ένα, δύο, τρία, τέσσερα, σύνολο πενήντα επτά. Μια γρήγορη βροχή πάνω απ’ τα Τέμπη κι αυτό ήταν όλο.

* Ο Κώστας Δρουγαλάς είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Από πού έρχεται η νύχτα;» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης).


christidis giagoulas big

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο δεκάλογος των εξπάτς (διήγημα)

Ο δεκάλογος των εξπάτς (διήγημα)

«Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν στη Γερμανία χρόνια μα τα ρολόγια τους δείχνουν ώρα Ελλάδος· που ανοίγουν με λαχτάρα το γκουγκλ μαπς για να δουν τα δέντρα έξω απ' το πατρικό τους και που αν μπορούσαν, θα χάιδευαν τα ρήθρα, τα κτήρια και τους φανοστάτες της γενέθλιας πόλης τους σαν να ήταν ράχη σκύλου». © Wikimedia...

Το κρατητήριο (διήγημα)

Το κρατητήριο (διήγημα)

«Ο Κραπ πλησίασε, στάθηκε στην άκρη του ρήγματος και προσπάθησε να δει τι υπήρχε εκεί, μέσα στο ρήγμα. Το ρήγμα, εκτός από πολύ πλατύ, πρέπει να ήταν και πολύ βαθύ γιατί το μόνο που κατάφερε να δει ο Κραπ ήταν ένα τίποτα». © Gisele Schmidt

Του Δημήτρη Τσεκούρ...

Παιχνίδια για λίγους (διήγημα)

Παιχνίδια για λίγους (διήγημα)

«Μόλις έφυγε ο επίλεκτος της φρουράς, ο νεαρός βοηθός παρέμεινε στο πλευρό του Γραμματέα για κάθε ενδεχόμενο. Πρόσεξε τον έμπιστο του υπουργού, καρφωμένο στην καρέκλα, αγέλαστο, αφοσιωμένο». Εικόνα: Από την ταινία «S.O.S Πεντάγωνο καλεί Μόσχα». 

Του ...


ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι Δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη από την ομάδα elephas tiliensis – Ωμός ρεαλισμός για να κλείσει το κενό της ιστορικής μνήμης

«Οι Δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη από την ομάδα elephas tiliensis – Ωμός ρεαλισμός για να κλείσει το κενό της ιστορικής μνήμης

Για την παράσταση «Οι Δωσίλογοι» της θεατρικής ομάδας elephas tiliensis βασισμένης στο ομώνυμο βιβλίο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, που ανεβαίνει στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Είδα, στο Θέατρο «Χώρα», τη δραματοποίηση των e...

Νίκος Καχτίτσης: Εκδήλωση στην Πάτρα για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Νίκος Καχτίτσης: Εκδήλωση στην Πάτρα για τα εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Το τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και οι εκδόσεις Κίχλη διοργανώνουν εκδήλωση για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Νίκου Καχτίτση στην Πάτρα.

Επιμέλεια: Book Press

Την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026, στις 20:00, το ...

«Το πέμπτο παιδί» της Ντόρις Λέσινγκ (μυθιστόρημα) – Ο ξένος, μέσα στο σπίτι του

«Το πέμπτο παιδί» της Ντόρις Λέσινγκ (μυθιστόρημα) – Ο ξένος, μέσα στο σπίτι του

Για το μυθιστόρημα της Ντόρις Λέσινγκ (Doris Lessing) «Το πέμπτο παιδί» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Διόπτρα). Εικόνα: Από την ταινία του Ρίτσαρντ Ντόνερ «Η προφητεία» (1976).

Γράφει η Φανή Χατζή

Μετά από αρκετά χρόνια που παρέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παιδικές σκηνές ...

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κωνσταντίνας Κατρακάζου «Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Βρέθηκε τεσσεράμισι χρόνια μα...

«Πατρότητα» του Μιχάλη Σπέγγου (προδημοσίευση)

«Πατρότητα» του Μιχάλη Σπέγγου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μιχάλη Σπέγγου «Πατρότητα», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Επίμετρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είμαι ο Αχιλλέας Χάριγκτον. Γεννήθηκα και ζω στην Κέρκυρα, αλλά έζησα ένα ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Σημαντικά βιβλία που διευρύνουν τη συζήτηση για τον φεμινισμό, τη σχέση της γλώσσας με το φύλο και τη σεξουαλικότητα αλλά και το πόσο [δεν θα έπρεπε να] μας αλλάζει το γήρας.

Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή

...

Από τον μπαμπούλα στον Μεσημερά, από τον Δράκουλα στους βουρκόλακες: Πέντε καλά βιβλία ελληνικού λαογραφικού τρόμου

Από τον μπαμπούλα στον Μεσημερά, από τον Δράκουλα στους βουρκόλακες: Πέντε καλά βιβλία ελληνικού λαογραφικού τρόμου

Φαντάσματα, μπαμπούλες και βρικόλακες της ελληνικής επαρχίας: Πέντε καλά λογοτεχνικά βιβλία λαογραφικού τρόμου που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Εικόνα: Από τη συλλογή «Η χτυπημένη και άλλες ιστορίες με φαντάσματα» (εκδ. Ροές), παραλλαγή της κεντρικής εικόνας.

Επιλογή-παρουσίαση: ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΦΑΚΕΛΟΙ