Ο κύριος Στίλμαν (διήγημα)

Έμενε χαμηλά στο Μπρονξ, στο δυάρι ενός παλιού κτιρίου, στο ισόγειο. Το σπίτι εκείνη την ώρα ήταν θεοσκότεινο, κανένα σημάδι ζωής.

- Ο φακός κεφαλής φταίει, σκέφτηκε και τον έκλεισε αμέσως.

Ένα ξεψυχισμένο «φάρσα ή κέρασμα» ακούστηκε από τον πεντάχρονο πειρατή, το παιδί-σπάιντερμαν και τον μικρό-φάντασμα, που θα έφευγαν με άδεια χέρια.

- Σιγά που θα αγόραζα ζαχαρωτά για τα παιδικά αντίγραφα όσων νομίζουν πως έχουν φοβερό DNA. Λες και τους έβαλε κανείς το μαχαίρι στο λαιμό να γεμίσουν τους δρόμους με τα κακέκτυπά τους. Εξετάσεις για την καταλληλότητά τους να είναι γονείς θα έπρεπε να δίνουν κι όχι να τα βάζουν να ζητιανεύουν γλυκά κάθε Χάλογουιν, μονολογούσε στο σκοτάδι ο κύριος Στίλμαν.

Ήταν ένας λευκός άντρας, με εβραϊκή καταγωγή, πάνω από εξήντα, με φαλακρό πια κρανίο, αδύνατος και με μακριά λεπτά δάχτυλα. Έστεκε στο σκοτάδι, μισανοίγοντας την κουρτίνα, βλέποντας την παιδική παρέα να φεύγει άπραγη, ξετυλίγοντας και τρώγοντας τα ζαχαρωμένα λάφυρα από προηγούμενες επισκέψεις.

Ο κ. Στίλμαν, κάθε πρωί, δύο εβδομάδες τώρα, πήγαινε στο απέναντι μίνι-μάρκετ και τηλεφωνούσε στον δήμο για να φτιάξουν τη λάμπα του φανοστάτη στον δρόμο του, ακριβώς έξω από το σπίτι του. Το δυνατό της φως έπεφτε και στο διαμέρισμά του κι έτσι δεν χρειαζόταν να ανοίγει ασκόπως τους διακόπτες. Πήγαινε στο μαγαζί για τη δωρεάν κλήση, εξηγώντας στον μαύρο ιδιοκτήτη πως αφορά στην ασφάλεια και του καταστήματός του, ενώ ταυτόχρονα δεν χρέωνε τον δικό του λογαριασμό.

Εκτός από την τσιγκουνιά, είχε και μια γενικότερη απέχθεια για καθετί το ανθρώπινο. Η απέχθειά του αυτή ενισχύθηκε κατά την περίοδο της φοίτησής του και της συγκατοίκησης στην εστία της σχολής.

Εκτός από την τσιγκουνιά, είχε και μια γενικότερη απέχθεια για καθετί το ανθρώπινο. Η απέχθειά του αυτή ενισχύθηκε κατά την περίοδο της φοίτησής του και της συγκατοίκησης στην εστία της σχολής. Ο Ντέιβιντ, ο νεαρός με τον οποίο μοιραζόταν το δωμάτιο του, έπινε τις μπύρες του, έκανε τα τσιγαριλίκια του και με λίγο διάβασμα ανάμεσα στα βογκητά από τις κοπέλες του ήταν ένας λίγο πολύ κανονικός φοιτητής. Ο νεαρός τότε Στίλμαν σιχαινόταν το ανώφελο ξόδεμα της ζωής και από τον δεύτερο χρόνο κατάφερε με διάφορες δικαιολογίες να μείνει μόνος του στο δωμάτιο και να κάνει τις εργασίες του απερίσπαστος. Τα σαλιαρίσματα και τα μεθύσια καλύτερα να του έλειπαν.

Ο κ. Στίλμαν τέλειωσε την Σχολή Καλών Τεχνών την εποχή που επικρατούσε ο φωτορεαλισμός. Τα μοντέλα κόστιζαν ακριβά στους ζωγράφους και έτσι ο κ. Στίλμαν προτίμησε τη νεκρή φύση. Ζωγράφιζε π.χ. ένα μήλο και έβλεπες το τέλειο μήλο, τόσο αληθινό που μπορούσες σχεδόν να το μυρίσεις, ενώ ένιωθες το στόμα σου να υγραίνεται από τους χυμούς του. Η πρώτη του έκθεση είχε μεγάλη επιτυχία, πράγμα που τον χαροποιούσε, αλλά η μέρα των εγκαινίων του έπεφτε βαριά. Έπρεπε να χαιρετήσει και να συνομιλήσει με ανθρώπους που σε άλλη περίπτωση θα απέφευγε. Προσπαθούσε να κρύβεται στις απόμακρες γωνίες της αίθουσας, κρατώντας ένα από τα δωρεάν ποτά, ενώ πάντα θα έχωνε στις τσέπες του κάποιο μεζεδάκι για το πρωινό της επόμενης μέρας.

Τώρα, μετά από σαράντα χρόνια, ο κ. Στίλμαν συνεχίζει να ζωγραφίζει για δική του ευχαρίστηση και μόνο. Έχει όμως και τη δουλειά του. Εργάζεται στο τούβλινο, παλιοκαιρισμένο καφέ κτίριο, που βρίσκεται στην παρακάτω γωνία. Γλιτώνει έτσι το συγχρωτισμό των λεωφορείων ή του μετρό με όλους όσους θέλει να αποφεύγει, σχεδόν τους πάντες δηλαδή, και, το κυριότερο, τα εισιτήρια.

Χαίρεται που εργάζεται στο γραφείο τελετών των Μπράουν και υιών, γιατί το αντικείμενό του είναι εκείνοι των οποίων η ύπαρξη είναι πλέον μονάχα ανάμνηση για τους ζωντανούς. Περιμένουν, σιωπηλοί και ήσυχοι, από τα χέρια του κ. Στίλμαν να τους δώσει με κάποιον τρόπο αυτό που έχασαν. Τη ζωντάνια τους, έστω ως εντύπωση. Έστω για τα μάτια των άλλων μόνο.

Αφού διόρθωνε φριχτές παραμορφώσεις από ατυχήματα, καψίματα και τραύματα από σφαίρες, στη συνέχεια τους μακιγιάριζε τόσο φυσικά, σε σημείο που οι νεκροί φάνταζαν απλώς κοιμισμένοι και μάλιστα με ύφος λες και βλέπουν το γλυκύτερο όνειρο. Οι συγγενείς, με δάκρυα στα μάτια, άφηναν πάντα γερό φιλοδώρημα στο γραφείο για τον άνθρωπο που περιποιήθηκε τόσο καλά τον εκλιπόντα.

Ο μισάνθρωπος, τσιγκούνης αλλά καλλιτέχνης κύριος Στίλμαν, συνέχισε να εργάζεται με τις νεκρές του φύσεις, μέχρι που ξάπλωσε κι ο ίδιος στον πάγκο εργασίας του για να τον φροντίσει κάποιος άλλος.

Το άνοιγμα του σπιτιού του μετά τον θάνατό του έφερε στο φως εκατοντάδες πίνακες με φρούτα, λουλούδια, τοπία και αντικείμενα, τόσο ζωντανά όσο κι η πραγματικότητα. Οι τάσεις στην τέχνη, σε αντίθεση με τη γραμμική πορεία της ζωής, κάνουν κύκλους και ο φωτορεαλισμός ήταν πάλι στην επιφάνεια.

Εκτός από μία αναδρομική που έγινε προς τιμήν του, μπορούσε κάποιος να θαυμάσει στο μουσείο σύγχρονης τέχνης της Νέας Υόρκης, στην τρίτη αίθουσα του δεύτερου ορόφου, το μόνιμο έκθεμα νο32. Έναν πίνακα 60Χ80, που απεικόνιζε με ρεαλιστικό τρόπο, δεκάδες περιτυλίγματα από σοκολατάκια και καραμέλες αφημένα σε μια εξώπορτα. Στο πλατύσκαλο πλάι τους ήταν ριγμένα ένα σεντόνι με δύο τρύπες, ένα πειρατικό καπέλο και λίγος αποκριάτικος ιστός αράχνης. Ο τίτλος του ήταν «φάρσα καλύτερα».

Ο κύριος Στίλμαν γλίτωσε από όλους όσους πηγαίνουν στα εγκαίνια να συγχαρούν τον καλλιτέχνη, αλλά έχασε τα κέρδη που θα του απέφεραν οι πίνακες και τα ποτά με τα καναπεδάκια που προσφέρονταν δωρεάν.

Info
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Μετά από σπουδές στο θέατρο και στον σύγχρονο χορό και συνεργασίες με χορευτικές ομάδες, εργάζεται μέχρι και σήμερα επί σχεδόν τρεις δεκαετίες σε κεντρικό βιβλιοπωλείο. Το βιβλίο του «Ξύπνα με πριν φύγεις» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εκάτη και είναι μία συλλογή αληθινών και αστείων ιστοριών μέσα από τα μάτια ενός βιβλιοπώλη.

***

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΧΩΡΟ
Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται διηγήματα (κείμενα μυθοπλασίας) στην ελληνική γλώσσα τα οποία μέχρι τη στιγμή της αποστολής τους δεν έχουν δημοσιευτεί σε έντυπο ή οπουδήποτε στο διαδίκτυο. Τα διηγήματα αποστέλλονται στην ηλεκτρονική διεύθυνση edit@bookpress.gr. Στην περίπτωση που το διήγημα επιλέγεται για να δημοσιευτεί, και μόνο σε αυτή, θα επικοινωνούμε με τον συγγραφέα το αργότερο μέσα σε 20 μέρες από την αποστολή του διηγήματος και θα τον ενημερώνουμε για το χρόνο της επικείμενης δημοσίευσης. Σε κάθε άλλη περίπτωση, καμιά επιπλέον επικοινωνία δεν θα πρέπει να αναμένεται και ο συγγραφέας επαναποκτά αυτομάτως την κυριότητα του κειμένου του. Τα προς δημοσίευση διηγήματα ενδέχεται να υποστούν γλωσσική κι εκφραστική επιμέλεια.