rodrigo garcia

Για την παράσταση του Rodrigo Garcia, 4, η οποία παρουσιάστηκε στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Του Νίκου Ξένιου

Με το «Τέσσερα», την πρόσφατη δημιουργία του, ο άλλοτε πρωτοπόρος ισπανο-αργεντίνος σκηνοθέτης Ροντρίγκο Γκαρσία απαιτεί από το σύγχρονο κοινό να αναζητήσει νοήματα σε μια περφόρμανς χωρίς συνοχή, που ανακαλεί την παιδική ηλικία με παράδοξο τρόπο.

Επικεντρώνεται στη σεξουαλική καταπίεση, γελοιοποιώντας τις πολιτιστικές επιλογές του σύγχρονου καταναλωτή και ταυτίζοντάς τες με χιουμοριστικά «βελάκια» και υπαινιγμούς για τη σεξουαλική στέρηση. Δοκιμασία στην υπομονή μας και άρνηση να χειροκροτήσουμε προχθές, στο φεστιβάλ Αθηνών, Πειραιώς 260.

Σεξ, σεξ, σεξ και ξερό ψωμί

Σαρκοφάγα φυτά ταΐζονται με μικρά σκουλήκια σε μια σαφέστατη αναφορά στον φόβο ευνουχισμού που υποκρύπτει η σεξουαλική επαφή, ενώ κάθε μορφή πνευματικότητας σαρκάζεται ανεπιφύλακτα.

Σαρκοφάγα φυτά ταΐζονται με μικρά σκουλήκια σε μια σαφέστατη αναφορά στον φόβο ευνουχισμού που υποκρύπτει η σεξουαλική επαφή, ενώ κάθε μορφή πνευματικότητας σαρκάζεται ανεπιφύλακτα: το υποκείμενο δεν μπορεί να προχωρήσει πέρα από τη σελίδα 5 των Αδελφών Καραμάζοβ, πέρα από τη σελίδα 14 του Πόλεμος και Ειρήνη, πέρα από τη δεύτερη σελίδα του Μαιτρ και η Μαργαρίτα, πέρα από τη σελίδα 17 του Ανθρώπου χωρίς Ιδιότητες, πέρα από την εισαγωγή της Έρημης Χώρας: αυτό που, κατά τη σεξιστική προσέγγιση του σκηνοθέτη, εμποδίζει την υγιή ανάπτυξη της πνευματικότητας είναι ο αιμάσσων φαλλός των ανδρών ή το υγρό αιδοίο των γυναικών. Για να υποστηρίξει την κοινοτοπία αυτής της τοποθέτησης, ο σκηνοθέτης δηλώνει, σε συνέντευξή του, πως πρόκειται για έναν, υποτίθεται, εκλεκτικιστικού χαρακτήρα «μεταφυσικό» προβληματισμό, εκπεφρασμένο σε τρία διαφορετικά ιδιόλεκτα.

Το langage των ποιητικών σπαραγμάτων που απαγγέλλονται off voice όντως διαφοροποιείται από αφηγητή σε αφηγητή. Οι εσωτερικοί μονόλογοι που συνοδεύουν, ποιητικώ τω τρόπω, τα σκηνικά δρώμενα της παράστασης εξασφαλίζουν μια μορφή αποστασιοποίησης, εισάγουν τον θεατή στον ιδιωτικό χώρο ενός ανώνυμου ομιλητή και κατά πάσαν πιθανότητα ταυτίζονται με το alter ego του σκηνοθέτη, που υποδύεται ότι έχει διαβάσει τους κλασικούς και τους έχει απορρίψει: η μέθοδος γίνεται τόσο πιο αποτελεσματική όσο το κείμενο και τα τεκταινόμενα επί σκηνής δεν συνάδουν προς την εξαγωγή νοήματος: αυτό βεβαίως γίνεται σκόπιμα, καθώς μια πλειάδα θυμοσοφικών «ανατροπών» της λογικής συνθέτουν ένα τεράστιο ταμπλώ ετερόκλητων υπερρεαλιστικών επαγωγών. Ο Χουάν Λοριέντε, ντυμένος σαν τενίστας, στοχεύει την κλειτορίδα της άγνωστης «καταγωγής του κόσμου» του Γκιστάβ Κουρμπέ, από το Μουσείο Orsay, προκαλώντας της ηχηρούς κοσμογονικούς οργασμούς, ενώ βλέπουμε το γνωστό βίντεο με το ξέσπασμα του πρωταθλητή του τένις Μάκ Ένροου. Who gives a damn?

Μορφές που απλώς υποκαθιστούν τη θεατρική φόρμα

Πρόκειται για πρόθεση αβανγκαρντισμού που προσκρούει σε προηγούμενες πρωτοπορίες, ενώ παιδικά φαντάσματα από το ωρολογοποιείο του Μπουένος Άιρες προκαλούν απλώς μελαγχολία.

Στην παράσταση ήταν παραπάνω από εμφανές το άγχος του δημιουργού για να αποδείξει πως ελέγχει τα μέσα του και πως έχει κάτι συγκεκριμένο να δηλώσει: η φράση «Το σούρουπο έπεσε σαν σκατό» δεν λέει τίποτε απολύτως, ιδιαίτερα αν συνοδεύεται από την Τετάρτη του Μπετόβεν και από μια διαφάνεια της πλημμυρισμένης Αίθουσας των Κατόπτρων από τις Βερσαλίες. Πρόκειται για πρόθεση αβανγκαρντισμού που προσκρούει σε προηγούμενες πρωτοπορίες, ενώ παιδικά φαντάσματα από το ωρολογοποιείο του Μπουένος Άιρες (ενός ριζωμένου στην πολυθρόνα του θείου Luis και μιας υπερήλικης Tia Tota) προκαλούν απλώς μελαγχολία, ιδιαίτερα όταν τα ανασύρει η πληκτική αφήγηση ενός Σαμουράι σε δυο προέφηβες που μεταμορφώνονται σε Λολίτες, χορεύουν κούμπια, φωτογραφίζονται φιλάρεσκα και αμήχανα δίπλα στον σεξουαλικό υπαινιγμό μιας «λεοντής» από γδαρμένο λύκο και πίνουν τα κοκτέιλ τους καθισμένες σε μια σεζ λονγκ και ένα ζευγάρι απογυμνώνεται και καταβρέχεται πάνω σε ένα τεράστιο σαπούνι Μασσαλίας. «Δεν βρίσκεις εργαλείο για να φτιάξεις τον κινητήρα σου: και πρόκειται για τον δικό σου κινητήρα!», δηλώνει ένα από τα προβαλλόμενα κείμενα, απαντώντας στα εύλογα ερωτήματα του θεατή σχετικά με τα αδιέξοδα αυτής της θεατρίζουσας απόπειρας, που παρέθετε τα quotings σε «στάσιμα» βερμπαλιστικού καταιγισμού, ακινητοποιώντας τις κινήσεις των ηθοποιών και παγώνοντας την εικόνα, εν είδει διδασκαλίας.

Το μοναδικό ενδιαφέρον, εικαστικά και συμβολικά, στοιχείο της παράστασης ήταν ο τεράστιος, μεταλλικός και απαστράπτων ιστός αράχνης που συνέδεε στην εισαγωγή τους τέσσερεις ηθοποιούς. Όμως και αυτό έμεινε αναξιοποίητο. Το τι τράβηξαν οι ηθοποιοί (Gonzalo Cunill, Núria Lloansi, Juan Loriente και Juan Navarro) από εκεί και πέρα δεν λέγεται! Η εικονική πραγματικότητα της Sony, των τηλεπαιχνιδιών και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών, τα κινούμενα σχέδια Looney Tunes του 1946 με την ενσωματωμένη βία, η λεξιπενία και η παθητικότητα υποκαθιστούν την ανθρώπινη πνευματικότητα: εκόμισας γλαύκα ες Αθήνας, φίλε! Τι το λειτουργικό έχει αυτό το ερμηνευτικό μοντέλο και τι το ρηξικέλευθο έχει αυτή η παραδοχή, όταν έχουν προηγηθεί ο Μπέκετ, ο Ιονέσκο, ο Πίντερ, ο Εντουάρντο Παβλόφσκι και η Γκριζέλντα Γκάμπαρο; Ή οι θαυμάσιες αναλύσεις του Ρολάν Μπαρτ;

alt

Ψηφιδωτό μελαγχολικών αφορισμών

Πρόκειται για μια κοινή ακαλαισθησία, που ως εξ εαυτής σε θέτει προ διλήμματος: είναι καινοτόμος και εικονοκλαστική ή απλώς διασκεδάζει τον δημιουργό και σε καλεί απλώς να υπηρετήσεις το κέφι του;

Θα αποκαλούσα την τοποθέτηση του σκηνοθέτη «cabotinage canaille»: με αυτό θέλω να πω ότι η μεταφορά για μιαν ανθρωπότητα που θέτει υπό αίρεσιν τις παλαιότερες παραδοχές της δεν προϋποθέτει τη συνεχή, φοβική παράθεση ενός απειλούμενου ζώου, η κοινοτοπία της οποίας απλώς «αποσυνθέτει» την ποιητικότητα και επαφίεται στο αισθητικό σοκ. Πρόκειται για μια κοινή ακαλαισθησία, που ως εξ εαυτής σε θέτει προ διλήμματος: είναι καινοτόμος και εικονοκλαστική ή απλώς διασκεδάζει τον δημιουργό και σε καλεί απλώς να υπηρετήσεις το κέφι του; Κυρίαρχος προβληματισμός είναι «γιατί ο βασιλικός μαραίνεται στην αυλή του σπιτιού, ενώ κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στο ανθοπωλείο». Και λοιπόν; Κάθε ανθρώπινη σχέση (αν υποτεθεί ότι κοντά στον βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα) ενέχει την προοπτική της αποσύνθεσης, κάθε εικαστική σύνθεση, ήδη από την εποχή του Βερμέερ και έως τον Γκρήναγουέη, αποτυπώνει το αρχικό στάδιο της φθοράς, κάθε σεξουαλική έλξη εκπίπτει σε αδιαφορία, κάθε πολιτικοκοινωνική ή πολιτιστική αξία φθείρεται και υποκαθίσταται από μιαν άλλη. 

Με ποια ουδό ανοχής το κοινό των ευρωπαϊκών σκηνών, και δη της Ναντέρ και του Μονπελιέ υποδέχεται τον ξεπερασμένο προβληματισμό ενός λατινοαμερικανού «μάτσο» δημιουργού που ίσως κάποτε είχε ένα έρεισμα, σήμερα όμως προκαλεί το χασμουρητό και τη θυμηδία.

Εκτός, δε, όλων των άλλων, έντονη σαρκοφαγική απαισιοδοξία κυριαρχεί στο ακαλαίσθητο αισθητικό σύμπαν του Γκαρσία: ο ενταφιασμός κάθε αισθητικής ολοκληρώνεται όταν το κοινό καλείται να γελοιοποιηθεί ανεβαίνοντας διαδραστικά επί σκηνής και η ηθοποιός Núria Lloansi, επενδεδυμένη με ένα κατακόκκινο sleeping bag, επιμένει να εκμαιεύσει από μιαν εθελόντρια «εάν αρέσκεται ή όχι στο doggystyle και γιατί», επιστρατεύοντας μιαν άστοχη σοβαροφάνεια, αυνανιζόμενη θορυβωδώς και στοχεύοντας στο σοκ του λεσβιακού frotti-frotta, διαδικασία που ξαναφέρνει το θέατρο τέσσερεις δεκαετίες πίσω: πόσοι σοβαροί λόγοι υπάρχουν για να αρέσκεται κανείς στο doggy style; Και ποιον ενδιαφέρει αυτό, τελικά;

Τέλος, ο «παπουτσωμένος» (και απαράδεκτα ταλαιπωρημένος) κόκκορας δεν συνθέτει κάποιο αξιομνημόνευτο σύμβολο, πέραν των βουντού της Αϊτής και του ανδρικού γεννητικού μορίου, που με εμμονικό τρόπο παραμένει επί σκηνής και παρίσταται σε όλη την ονειρική σύνθεση, ενώ ένα πολύχρωμο, τηλεκατευθυνόμενο, θορυβώδες έντομο υπερίπταται απειλητικά, αναγκάζοντας τον θεατή να συμβιβαστεί με την όχληση. Διερωτάται κανείς γιατί έγινε η επιλογή αυτής της παράστασης για το Φεστιβάλ Αθηνών. Κι, επίσης, με ποια ουδό ανοχής το κοινό των ευρωπαϊκών σκηνών, και δη της Ναντέρ και του Μονπελιέ (του θεατρικού κέντρου του οποίου προΐσταται ο Γκαρσία, υπό τον τίτλο Humain trop Humain) υποδέχεται τον ξεπερασμένο προβληματισμό ενός λατινοαμερικανού «μάτσο» δημιουργού που ίσως κάποτε είχε ένα έρεισμα, σήμερα όμως προκαλεί το χασμουρητό και τη θυμηδία.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

Το Φεστιβάλ Νέων Χορογράφων πραγματοποιήθηκε για ενδέκατη χρονιά στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση. Οι χορογράφοι Mιέτ Ουόρλοπ, Χριστιάνα Κοσιάρη, Ξένια Κογχυλάκη, Πάνος Μαλακτός και Ιωάννα Παρασκευοπούλου έκλεψαν το χειροκρότημα των θεατών. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «One Song» της Μιέτ Ουόρλοπ.

...
«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Για τη μεταφορά της νουβέλας «Η Σκέψη» (1902) του Λεονίντ Αντρέγιεφ, στο θέατρο Σφενδόνη και σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, με τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στις 11 Φεβρουαρίου του 1900, ο γιατρό...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ