alt

Για την παράσταση Σόνια της Tατιάνα Τόλσταγια από το New Riga Theatre, η οποία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών 2015.

Του Νίκου Ξένιου

Το έργο Σόνια το πρωτοσκηνοθέτησε ο Λεττονός σκηνοθέτις Άλβις Χερνάνις το 2007. Πρόκειται για ένα δραματοποιημένο διήγημα από τη συλλογή «Λευκοί τοίχοι» της Τατιάνα Τόλσταγια, ένα άψογο δείγμα της σύγχρονης ρωσικής λογοτεχνίας, που συνδυάζει την ευφυή ματιά στον ψυχικό κόσμο της ηρωḯδας με την αποκαλυπτική, γκροτέσκα και θλιμμένη χρήση της μεταφοράς. Στην παράσταση Σόνια που παρουσιάστηκε χθες από το θέατρο της Ρίγας στo πλαίσιo του Φεστιβάλ Αθηνών, ο Γκούνταρς Άμπολινς κράτησε τον ρόλο της μοναχικής και άσχημης Σόνια, ενώ ο Γιεβγένι Ισάγιεβς ερμήνευσε υποδειγματικά τον αφηγητή.

Απόλυτη θηλυκότητα από έναν άντρα που υποδύεται μια γυναίκα επί σκηνής. Ουδεμία σχέση με παρενδυσιακές εμμονές ή τραβεστισμό, όμως το πορτραίτο είναι μουντζουρωμένο, εσκεμμένα ασχημισμένο, κατακρεουργημένο, σπαρακτικό.

Εσωστρεφής και εξωπραγματική περσόνα

Λένινγκραντ, μέσα δεκαετίας ’40. Χοντροκομμένη σαν άλογο, άσχημη και μοναχική, η Σόνια επιδεικνύει συγκινητική αφοσίωση σε ό,τι πιάνει με τα χέρια της, γιατί είναι ταλαντούχα μαγείρισσα, ράφτρα και νοικοκυρά. Απόλυτη θηλυκότητα από έναν άντρα που υποδύεται μια γυναίκα επί σκηνής. Ουδεμία σχέση με παρενδυσιακές εμμονές ή τραβεστισμό, όμως το πορτραίτο είναι μουντζουρωμένο, εσκεμμένα ασχημισμένο, κατακρεουργημένο, σπαρακτικό, ήδη από την αρχή, όταν με μια θεατρική επινόηση ο Χερνάνις εισβάλλει στον προσωπικό χώρο της ηρωḯδας, ανοίγει τα συρτάρια της, ακουμπά τα εσώρουχά της, παραβιάζει την παρθενική, ερμητική της ντουλάπα, φορά τα μπιγκουτί της και χαϊδεύει τα μαγειρικά της σκεύη, τα επιστολόχαρτά της, τα σεντόνια της, τις κούκλες και τα παγωμένα της ένστικτα. Με λεπτό χιούμορ και εσωτερική ερμηνεία ο Γκούνταρς Άμπολινς μεταμορφώνεται σταδιακά σε αυτό το χοντροκομμένο και ευαίσθητο πλάσμα αγγίζοντας κάποιες ανύποπτες χορδές της ευαισθησίας μας.

Η Σόνια δεν είναι, στην ουσία, μια γυναίκα, αλλά η γυναικεία πτυχή της ψυχής καθενός από μας, γιατί οι αναλογίες της μορφής της προς την πραγματικότητα είναι η αναλογία ενός καταγραφέα, ενός παλμογράφου, ενός δέκτη που λίγο λίγο φθείρεται από την εξωτερική ασχήμια, ενώ προσπαθεί να βαδίσει στ’ αστέρια.

Μια παράσταση με κλασική αφήγηση και θέμα εκ πρώτης όψεως φεμινικό: η Σόνια δεν είναι παρά το ιμπρεσσιονιστικό πορτραίτο μιας μοναχικής γυναίκας που η μοίρα την έπληξε ανεπανόρθωτα: όμως, το ίδιο το χτύπημα της μοίρας αποδεικνύεται και το πιο ευεργετικό γεγονός της ύπαρξής της. Η Σόνια πέφτει θύμα διαπόμπευσης και υποκύπτει στην αμείλικτη κακία των άλλων: μια μέρα λαμβάνει μιαν ερωτική επιστολή που φλογίζει την καρδιά της, που όμως είναι γραμμένη από τη φθονερή και διαβολική Άντα. Εκεί ένας ανύπαρκτος άνδρας της εκμυστηρεύεται τον ανύπαρκτο έρωτά του, και της δίνει ραντεβού στ’ αστέρια, στο σκηνικό ενός Λένινγκραντ του μεσοπολέμου. Με την πολιορκία της πόλης από τους Γερμανούς το τεχνητό αυτό ειδύλλιο χλωμιάζει, αραιώνει, σκοτεινιάζει και θολώνει, και τότε η τραγική Σόνια αποφασίζει ν’ ανοίξει την πόρτα στον έξω χιονισμένο και βομβαρδισμένο κόσμο και να βαδίσει προς την ευτυχία της. Η Σόνια δεν είναι, στην ουσία, μια γυναίκα, αλλά η γυναικεία πτυχή της ψυχής καθενός από μας, γιατί οι αναλογίες της μορφής της προς την πραγματικότητα είναι η αναλογία ενός καταγραφέα, ενός παλμογράφου, ενός δέκτη που λίγο λίγο φθείρεται από την εξωτερική ασχήμια, ενώ προσπαθεί να βαδίσει στ’ αστέρια. Η χολιγουντιανή επιτήδευση κάποιων ακκισμών του πρωταγωνιστή δεν προκαλεί ξεκαρδιστικό γέλιο, αλλά ένα υπομειδίαμα μελαγχολίας, συνυφασμένης με την αδιέξοδη λεωφόρο των ονείρων της ηρωḯδας: γεμάτος σκεύη μαγειρικά και συνταγές, μπαχαρικά και έλαια, κρέμες και τάρτες αυτοσχέδιες του ενός λεπτού, λεπτά ασπρόρουχα και μουσελίνες που κανονικά θα ανήκαν σε κάποιο ντελικάτο θηλυκό, το σκηνικό που ορίζει τον μικρόκοσμο της Σόνιας χαρακτηρίζεται από προσεκτική, ευαίσθητη επιλογή αντικειμένων, καθώς ο Γκούνταρς Άμπολινς δεν βγάζει λέξη, αλλά επιτυγχάνει ένα δίωρο υποκριτικό ρεσιτάλ στη βωβή, γκροτέσκα αναπαράσταση των όσων αφηγείται ο δεύτερος σπουδαίος ηθοποιός του σχήματος. Αυτός, με τη σειρά του, είναι μια σκιώδης αφηγηματική προβολή όλων των ανδρών που ποτέ δεν παρήλασαν από το δωμάτιο της Σόνια, και ενσαρκώνεται συγκλονιστικά από τον Γιεβγένι Ισάγιεβς: «Έτσι, η Σόνια έραβε… και πώς ντυνόταν; Χάλια, φίλοι μου, Χάλια μαύρα! Μπλε με ρίγες, χα χα χα, που δεν της πήγαινε καθόλου. Σκεφτείτε, αυτό το αλογίσιο κεφάλι της και από κάτω ο τεράστιος φιόγκος του φορέματός της! Χα χα χα! Και τα μανίκια πάντα τόσο μακριά! Αυτό το βουλιαγμένο στήθος, αυτά τα πόδια που ήταν σαν να βγήκαν από το σώμα άλλου μοντέλου, αυτά τα τεράστια πόδια! Και τα παπούτσια πατημένα στη μια πλευρά… και είχε και αυτό το λευκό, κοκάλινο περιστέρι, που το φορούσε ψηλά στη ζακέτα της σαν το μοναδικό της κόσμημα, και ποτέ δεν το αποχωριζόταν».

O Γκούνταρς Άμπολινς δεν βγάζει λέξη, αλλά επιτυγχάνει ένα δίωρο υποκριτικό ρεσιτάλ στη βωβή, γκροτέσκα αναπαράσταση των όσων αφηγείται ο δεύτερος σπουδαίος ηθοποιός του σχήματος.

Με μια μπεκετική, παράλογη δόμηση, το έργο κινείται από το τραγικό στο burlesque από το χιουμοριστικό στο μελοδραματικό, από τα συνθετικά στοιχεία του έρωτα στα συστατικά του θανάτου, από το φετιχιστικά πληκτικό σκηνικό του μεσοαστικού ρωσικού σπιτιού στον Μεσοπόλεμο στο υπαίθριο σκηνικό της ισοπεδωμένης πόλης με τα παγωμένα πτώματα.

Ο θίασος και η συγγραφέας

Η Τατιάνα Τόλσταγια γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1951 και είναι απόγονος του Τολστόι. Εργάστηκε ως διαφημίστρια και ως δημοσιογράφος προτού αφοσιωθεί στη λογοτεχνία. Σήμερα μοιράζεται τη ζωή της ανάμεσα στις Η.Π.Α., όπου διδάσκει στο πανεπιστήμιο, και στη Ρωσία.

Το θέατρο της Ρίγας, με εικοσιπέντε μόνιμους ηθοποιούς, έχει στο ενεργητικό του συνεργασίες και με σημαντικούς ευρωπαϊκούς θεατρικούς φορείς. Η αισθητική του χαρακτηρίζεται από τον συγκερασμό δύο αλληλοσυγκρουόμενων σκηνικών αντιλήψεων: δομημένα, αφαιρετικά στοιχεία της γερμανικής παράδοσης αφενός, παιγνιώδες, αυθόρμητο και μεστό παίξιμο της ρωσικής σχολής αφετέρου. Ο Άλβις Χερμάνις έχει επισκεφθεί την Αθήνα το 2010, προσκεκλημένος της Στέγης Γραμμάτων, με την παράσταση «The Sound of Silence» και τιμήθηκε τον Απρίλιο του 2007, στη Θεσσαλονίκη, με το «Ευρωπαϊκό Βραβείο για τις νέες θεατρικές πραγματικότητες».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Info
Σκηνοθεσία
Alvis Hermanis
Σχεδιαστής
Kristīne Jurjāne
Μουσική Επιμέλεια
Andris Jarāns
Τεχνικός Σκηνής
Kārlis Tone and Jānis Smirnovs
Διευθυντής Σκηνής
Linda Zaharova
Tour manager
Elīna Adamaite
Ερμηνεύουν
Gundars Āboliņš
and Jevgēnijs Isajevs

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

«Onassis Dance days 2024», στη Στέγη: Ουόρλοπ, Παρασκευοπούλου, Κοσιάρη – Τρεις παραστάσεις που έδωσαν τον τόνο

Το Φεστιβάλ Νέων Χορογράφων πραγματοποιήθηκε για ενδέκατη χρονιά στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση. Οι χορογράφοι Mιέτ Ουόρλοπ, Χριστιάνα Κοσιάρη, Ξένια Κογχυλάκη, Πάνος Μαλακτός και Ιωάννα Παρασκευοπούλου έκλεψαν το χειροκρότημα των θεατών. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «One Song» της Μιέτ Ουόρλοπ.

...
«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ