alt

Για την παράσταση Σόνια της Tατιάνα Τόλσταγια από το New Riga Theatre, η οποία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών 2015.

Του Νίκου Ξένιου

Το έργο Σόνια το πρωτοσκηνοθέτησε ο Λεττονός σκηνοθέτις Άλβις Χερνάνις το 2007. Πρόκειται για ένα δραματοποιημένο διήγημα από τη συλλογή «Λευκοί τοίχοι» της Τατιάνα Τόλσταγια, ένα άψογο δείγμα της σύγχρονης ρωσικής λογοτεχνίας, που συνδυάζει την ευφυή ματιά στον ψυχικό κόσμο της ηρωḯδας με την αποκαλυπτική, γκροτέσκα και θλιμμένη χρήση της μεταφοράς. Στην παράσταση Σόνια που παρουσιάστηκε χθες από το θέατρο της Ρίγας στo πλαίσιo του Φεστιβάλ Αθηνών, ο Γκούνταρς Άμπολινς κράτησε τον ρόλο της μοναχικής και άσχημης Σόνια, ενώ ο Γιεβγένι Ισάγιεβς ερμήνευσε υποδειγματικά τον αφηγητή.

Απόλυτη θηλυκότητα από έναν άντρα που υποδύεται μια γυναίκα επί σκηνής. Ουδεμία σχέση με παρενδυσιακές εμμονές ή τραβεστισμό, όμως το πορτραίτο είναι μουντζουρωμένο, εσκεμμένα ασχημισμένο, κατακρεουργημένο, σπαρακτικό.

Εσωστρεφής και εξωπραγματική περσόνα

Λένινγκραντ, μέσα δεκαετίας ’40. Χοντροκομμένη σαν άλογο, άσχημη και μοναχική, η Σόνια επιδεικνύει συγκινητική αφοσίωση σε ό,τι πιάνει με τα χέρια της, γιατί είναι ταλαντούχα μαγείρισσα, ράφτρα και νοικοκυρά. Απόλυτη θηλυκότητα από έναν άντρα που υποδύεται μια γυναίκα επί σκηνής. Ουδεμία σχέση με παρενδυσιακές εμμονές ή τραβεστισμό, όμως το πορτραίτο είναι μουντζουρωμένο, εσκεμμένα ασχημισμένο, κατακρεουργημένο, σπαρακτικό, ήδη από την αρχή, όταν με μια θεατρική επινόηση ο Χερνάνις εισβάλλει στον προσωπικό χώρο της ηρωḯδας, ανοίγει τα συρτάρια της, ακουμπά τα εσώρουχά της, παραβιάζει την παρθενική, ερμητική της ντουλάπα, φορά τα μπιγκουτί της και χαϊδεύει τα μαγειρικά της σκεύη, τα επιστολόχαρτά της, τα σεντόνια της, τις κούκλες και τα παγωμένα της ένστικτα. Με λεπτό χιούμορ και εσωτερική ερμηνεία ο Γκούνταρς Άμπολινς μεταμορφώνεται σταδιακά σε αυτό το χοντροκομμένο και ευαίσθητο πλάσμα αγγίζοντας κάποιες ανύποπτες χορδές της ευαισθησίας μας.

Η Σόνια δεν είναι, στην ουσία, μια γυναίκα, αλλά η γυναικεία πτυχή της ψυχής καθενός από μας, γιατί οι αναλογίες της μορφής της προς την πραγματικότητα είναι η αναλογία ενός καταγραφέα, ενός παλμογράφου, ενός δέκτη που λίγο λίγο φθείρεται από την εξωτερική ασχήμια, ενώ προσπαθεί να βαδίσει στ’ αστέρια.

Μια παράσταση με κλασική αφήγηση και θέμα εκ πρώτης όψεως φεμινικό: η Σόνια δεν είναι παρά το ιμπρεσσιονιστικό πορτραίτο μιας μοναχικής γυναίκας που η μοίρα την έπληξε ανεπανόρθωτα: όμως, το ίδιο το χτύπημα της μοίρας αποδεικνύεται και το πιο ευεργετικό γεγονός της ύπαρξής της. Η Σόνια πέφτει θύμα διαπόμπευσης και υποκύπτει στην αμείλικτη κακία των άλλων: μια μέρα λαμβάνει μιαν ερωτική επιστολή που φλογίζει την καρδιά της, που όμως είναι γραμμένη από τη φθονερή και διαβολική Άντα. Εκεί ένας ανύπαρκτος άνδρας της εκμυστηρεύεται τον ανύπαρκτο έρωτά του, και της δίνει ραντεβού στ’ αστέρια, στο σκηνικό ενός Λένινγκραντ του μεσοπολέμου. Με την πολιορκία της πόλης από τους Γερμανούς το τεχνητό αυτό ειδύλλιο χλωμιάζει, αραιώνει, σκοτεινιάζει και θολώνει, και τότε η τραγική Σόνια αποφασίζει ν’ ανοίξει την πόρτα στον έξω χιονισμένο και βομβαρδισμένο κόσμο και να βαδίσει προς την ευτυχία της. Η Σόνια δεν είναι, στην ουσία, μια γυναίκα, αλλά η γυναικεία πτυχή της ψυχής καθενός από μας, γιατί οι αναλογίες της μορφής της προς την πραγματικότητα είναι η αναλογία ενός καταγραφέα, ενός παλμογράφου, ενός δέκτη που λίγο λίγο φθείρεται από την εξωτερική ασχήμια, ενώ προσπαθεί να βαδίσει στ’ αστέρια. Η χολιγουντιανή επιτήδευση κάποιων ακκισμών του πρωταγωνιστή δεν προκαλεί ξεκαρδιστικό γέλιο, αλλά ένα υπομειδίαμα μελαγχολίας, συνυφασμένης με την αδιέξοδη λεωφόρο των ονείρων της ηρωḯδας: γεμάτος σκεύη μαγειρικά και συνταγές, μπαχαρικά και έλαια, κρέμες και τάρτες αυτοσχέδιες του ενός λεπτού, λεπτά ασπρόρουχα και μουσελίνες που κανονικά θα ανήκαν σε κάποιο ντελικάτο θηλυκό, το σκηνικό που ορίζει τον μικρόκοσμο της Σόνιας χαρακτηρίζεται από προσεκτική, ευαίσθητη επιλογή αντικειμένων, καθώς ο Γκούνταρς Άμπολινς δεν βγάζει λέξη, αλλά επιτυγχάνει ένα δίωρο υποκριτικό ρεσιτάλ στη βωβή, γκροτέσκα αναπαράσταση των όσων αφηγείται ο δεύτερος σπουδαίος ηθοποιός του σχήματος. Αυτός, με τη σειρά του, είναι μια σκιώδης αφηγηματική προβολή όλων των ανδρών που ποτέ δεν παρήλασαν από το δωμάτιο της Σόνια, και ενσαρκώνεται συγκλονιστικά από τον Γιεβγένι Ισάγιεβς: «Έτσι, η Σόνια έραβε… και πώς ντυνόταν; Χάλια, φίλοι μου, Χάλια μαύρα! Μπλε με ρίγες, χα χα χα, που δεν της πήγαινε καθόλου. Σκεφτείτε, αυτό το αλογίσιο κεφάλι της και από κάτω ο τεράστιος φιόγκος του φορέματός της! Χα χα χα! Και τα μανίκια πάντα τόσο μακριά! Αυτό το βουλιαγμένο στήθος, αυτά τα πόδια που ήταν σαν να βγήκαν από το σώμα άλλου μοντέλου, αυτά τα τεράστια πόδια! Και τα παπούτσια πατημένα στη μια πλευρά… και είχε και αυτό το λευκό, κοκάλινο περιστέρι, που το φορούσε ψηλά στη ζακέτα της σαν το μοναδικό της κόσμημα, και ποτέ δεν το αποχωριζόταν».

O Γκούνταρς Άμπολινς δεν βγάζει λέξη, αλλά επιτυγχάνει ένα δίωρο υποκριτικό ρεσιτάλ στη βωβή, γκροτέσκα αναπαράσταση των όσων αφηγείται ο δεύτερος σπουδαίος ηθοποιός του σχήματος.

Με μια μπεκετική, παράλογη δόμηση, το έργο κινείται από το τραγικό στο burlesque από το χιουμοριστικό στο μελοδραματικό, από τα συνθετικά στοιχεία του έρωτα στα συστατικά του θανάτου, από το φετιχιστικά πληκτικό σκηνικό του μεσοαστικού ρωσικού σπιτιού στον Μεσοπόλεμο στο υπαίθριο σκηνικό της ισοπεδωμένης πόλης με τα παγωμένα πτώματα.

Ο θίασος και η συγγραφέας

Η Τατιάνα Τόλσταγια γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1951 και είναι απόγονος του Τολστόι. Εργάστηκε ως διαφημίστρια και ως δημοσιογράφος προτού αφοσιωθεί στη λογοτεχνία. Σήμερα μοιράζεται τη ζωή της ανάμεσα στις Η.Π.Α., όπου διδάσκει στο πανεπιστήμιο, και στη Ρωσία.

Το θέατρο της Ρίγας, με εικοσιπέντε μόνιμους ηθοποιούς, έχει στο ενεργητικό του συνεργασίες και με σημαντικούς ευρωπαϊκούς θεατρικούς φορείς. Η αισθητική του χαρακτηρίζεται από τον συγκερασμό δύο αλληλοσυγκρουόμενων σκηνικών αντιλήψεων: δομημένα, αφαιρετικά στοιχεία της γερμανικής παράδοσης αφενός, παιγνιώδες, αυθόρμητο και μεστό παίξιμο της ρωσικής σχολής αφετέρου. Ο Άλβις Χερμάνις έχει επισκεφθεί την Αθήνα το 2010, προσκεκλημένος της Στέγης Γραμμάτων, με την παράσταση «The Sound of Silence» και τιμήθηκε τον Απρίλιο του 2007, στη Θεσσαλονίκη, με το «Ευρωπαϊκό Βραβείο για τις νέες θεατρικές πραγματικότητες».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Info
Σκηνοθεσία
Alvis Hermanis
Σχεδιαστής
Kristīne Jurjāne
Μουσική Επιμέλεια
Andris Jarāns
Τεχνικός Σκηνής
Kārlis Tone and Jānis Smirnovs
Διευθυντής Σκηνής
Linda Zaharova
Tour manager
Elīna Adamaite
Ερμηνεύουν
Gundars Āboliņš
and Jevgēnijs Isajevs

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

Τρεις έξοχες παραστάσεις, οι οποίες θα παρουσιάζονται μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. «Ο θείος Βάνιας» (σκην. Δημήτρη Καραντζά) στο θέατρο Προσκήνιο, «Μια άλλη Θήβα» (σκην. Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου) στο Θέατρο του Νέου Κόσμου και «Σεροτονίνη» (σκην. Δημήτρη Αγαρτζίδη, Δέσποινας Αναστάσογλου) σ...

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

Για την παράσταση «Σπιρτόκουτο: The Musical – Πόλεμος σε τέσσερις τοίχους», βασισμένη στην ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Νιάρρου, η οποία παρουσιάζεται στη Στέγη έως τις 30 Δεκεμβρίου 2022. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη...

 «Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

«Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

Τρεις θεατρικές παραστάσεις προβάλλουν σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις, υπερβαίνοντας την τρέχουσα επικαιρότητα. «Solaris», σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή, «Βασίλισσα χωρίς φτερά», σε σκηνοθεσία Μαρίας Γοργία και «Ελευθερία εις θάνατον» σε σκηνοθεσία Ηλέκτρας Ελληνικιώτη.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ