alt

Για την παράσταση Αδερφοί Καραμάζοφ, σε σκηνοθεσία Νατάσας Τριανταφύλλη, που ανεβαίνει στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης.

Του Νίκου Ξένιου

Το μυθιστόρημα του Φιόντορ Ντοστογιέβσκη Αδερφοί Καραμάζoβ ανεβαίνει σε σκηνοθεσία της Νατάσας Τριανταφύλλη και διασκευή του Διονύση Καψάλη στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης. Η καλή αυτή παράσταση «αναγιγνώσκει» για μιαν ακόμη φορά το κλασικό κείμενο του Ντοστογιέβσκη, περιβάλλοντας στο σχήμα της πατροκτονίας την έννοια της αμαρτίας εν τη γενέσει της.

Ο δρόμος της αθεΐας ψυχαναλυτικά ταυτίζεται με την «άρνηση του πατέρα» και συμβολικά προσιδιάζει στο ήθος οιασδήποτε επανάστασης κατά του Θεού, του Κράτους ή του συστήματος των καθιερωμένων αξιών. Κεντρικό θέμα του μυθιστορήματος είναι η αναζήτηση ενός ασφαλούς συστήματος ηθικών και μεταφυσικών αναφορών από τους αδελφούς Καραμάζοβ οι οποίοι, μέσα από τον εγωκεντρισμό τους, την αστάθεια χαρακτήρα, την επιθετικότητα και τη συναισθηματική τους απάθεια, αναζητούν τον πυρήνα της προσωπικότητάς τους και την απάλειψη της οικογενειακής ενοχής.

Το μεγαλείο της σύλληψης του Ντοστογιέβσκη συνοψίζει την άποψή του για τη χαμερπή ανθρώπινη φύση, που διαρκώς μετεωρίζεται ανάμεσα στην ελευθερία της σάρκας και την ελευθερία της ψυχής. Η επιλογή απόλυτου σκοταδιού και φωνών «off» στη σκηνή του Ιεροεξεταστή, επιλογή που είναι ιδιαίτερα υποβλητική και γλιτώνει το κοινό από κάθε «ιστορικίστικη» προσέγγιση.

Βάνια και Αλιόσα

Τον Βάνια, τον μεσαίο γιο της οικογένειας Καραμάζοβ, υποδύεται ο Αντίνοος Αλμπάνης, ελέγχοντας απόλυτα τα εκφραστικά του μέσα για να αποδώσει έξοχα τη σκηνή της κορύφωσης. Ο Ιβάν Φιοντόροβιτς Καραμάζοβ είναι εσωστρεφής, ευφυής, ορθολογιστής, με ανεπτυγμένο αίσθημα δικαίου και, ταυτόχρονα, ο πιο «σκοτεινός» ήρωας του μυθιστορήματος. Ο Ιβάν αφηγείται στον Αλιόσα μια ποιητική αλληγορία για τον ισπανό Μέγα Ιεροεξεταστή που ξανασυνάντησε τον Ιησού για να του επιρρίψει τα βάσανα της ανθρωπότητας. Το μεγαλείο της σύλληψης του Ντοστογιέβσκη συνοψίζει την άποψή του για τη χαμερπή ανθρώπινη φύση, που διαρκώς μετεωρίζεται ανάμεσα στην ελευθερία της σάρκας και την ελευθερία της ψυχής. Είναι χαρακτηριστική η επιλογή απόλυτου σκοταδιού και φωνών «off» στη σκηνή του Ιεροεξεταστή, επιλογή που είναι ιδιαίτερα υποβλητική και γλιτώνει το κοινό από κάθε «ιστορικίστικη» προσέγγιση.

Ο εικοσάχρονος Αλεξέι Φιοντόροβιτς Καραμάζοβ (ερμηνευμένος συγκινητικά από τον Ηλία Μελέτη) αποτελεί τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα, που επιλέγει τη ζωή του μοναχού για να αντιταχθεί στις αθεϊστικές επιλογές του αδελφού του Ιβάν. Η βαριά συνείδηση του Αλιόσα επιλέγει την απόσυρση στο μοναστήρι, και σε αυτό το σκηνικό η προσβλητική συμπεριφορά του πατέρα Καραμάζοβ θα τον οδηγήσει να επιλέξει την «πνευματική πατρότητα» του στάρετς Ζωσιμά (που εκφωνείται σε ένα νηφάλιο «voice off» από τον Παντελή Βούλγαρη). Ο σεβάσμιος καλόγερος Ζωσιμάς θα δεχτεί να μεσολαβήσει ανάμεσα στον Μίτια και τον Φιόντορ Πάβλοβιτς σε ό,τι αφορά το ζήτημα της κληρονομιάς της πατρικής περιουσίας, με αποτέλεσμα να γονατίσει μπροστά στην αναίσχυντη αντιπαράθεση φαυλότητας και αμαρτίας των Καραμάζοβ και να πεισθεί πως ο προορισμός του Αλιόσα είναι να επιστρέψει στα εγκόσμια για να συμβάλει στη σωτηρία των αδελφών του. Μετά τον θάνατό του θα διαψευσθεί η προσδοκία των μοναχών πως το σώμα του ιερωμένου δεν θα γνώριζε την αποσύνθεση. 

alt
    Η Λένα Παπαληγούρα
 

Μίτια και Γκρουσένκα

Ο Ντμίτρι Φιοντόροβιτς Καραμάζοβ (δυνατός κι εκφραστικός ο Αινείας Τσαμάτης στον ρόλο του Μίτια) είναι ηδονιστής σαν τον πατέρα του, έχει όμως ταμπεραμέντο βίαιο και παρορμητικό. Γιος και πατέρας συγκρούονται για την κατάκτηση της χαλαρών ηθών Γκρουσένκα, που την αποδίδει αισθησιακά και σπαρακτικά η Λένα Παπαληγούρα. Ο Μίτια ψάλλει την Ωδή στη Χαρά του Σίλερ πάνω από ένα ποτήρι κρασί και εξομολογείται στον Αλιόσα την αλήθεια: η Κατερίνα Ιβάνοβνα Βερκόβτσενα (η Κάτια του μυθιστορήματος, ερμηνευμένη κάπως ρηχά από την Βασιλική Τρουφάκου) έχει δεχτεί να τον αρραβωνιαστεί, ευγνώμων για μια οικονομική του ευεργεσία προς τον πατέρα της. Ο Ιβάν, ερωτευμένος μαζί της, είναι ωστόσο σε θέση να διακρίνει το κίνητρο εκδίκησης που κρύβει η αφοσίωσή της στον αδελφό του. Ο Μίτια, από την άλλη, έχει εστιάσει τον έρωτά του στη βαθιά πληγωμένη και ανήθικη Γκρουσένκα. Χάρις στο ερωτικό τρίγωνο Φιόντορ, Μίτια και Γκρουσένκα, ο γιος, αντιστρέφοντας τον σαιξπηρικό Άμλετ, θα απειλήσει να σκοτώσει τον πατέρα του. Ο Μίτια αρνείται την ενοχή, δεν πείθει όμως τους συνηγόρους κατηγορίας και φυλακίζεται. Στο τέλος του έργου, η ευοίωνη προοπτική της δραπέτευσης στην Αμερική αποδίδεται πολύ εύστοχα από τη σκηνοθεσία.

Πατέρας Καραμάζοβ και Σμερντιάκοβ

Ο πενηνταπεντάχρονος Φιόντορ Πάβλοβιτς Καραμάζοβ, που στην παράσταση τον ερμηνεύει συγκλονιστικά ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος δρέποντας τις δάφνες του χειροκροτήματος από το κοινό, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του ανθρώπου που επιλέγει μιαν επιφανειακή, ηδονοθηρική ζωή, εξασφαλίζοντας για τον εαυτό του την Κόλαση. Τα παιδιά του είναι καρποί, ταυτόχρονα, του Καλού και του Κακού καθώς, με διαφορετικό τρόπο καθένας, αναγνωρίζουν και φέρουν ως στίγμα τη ρηχότητα των γάμων και τον επιφανειακό τρόπο ζωής του πατέρα τους.

Ενώ ο καλός αυτός ηθοποιός θα μπορούσε να υπηρετήσει τη διαγραφή ενός χαμερπούς, υποχθόνιου χαρακτήρα, η μοχθηρία τελικά μετατρέπεται σε ρηχότητα, διολισθαίνοντας σε μια σειρά από ανώδυνες «κακιούλες» και ξεκάρφωτη χιουμοριστική διάθεση που υποσκάπτουν τη σοβαρότητα κάποιων σκηνών.

Ο επιληπτικός Πάβελ Φιοντόροβιτς Σμερντιάκοβ, νόθος γιος του Φιόντορ Καραμάζοβ, είναι μια «δαιμονική» φυσιογνωμία της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τη φαυλότητα της οποίας δεν μπόρεσε να δαμάσει η χριστιανική διδασκαλία, ούτε όμως και η σκηνοθεσία της Νατάσας Τριφύλλη. Η άστοχη ερμηνεία του Μπάμπη Γαλιατσάτου στον ρόλο του Σμερντιάκοβ προσμετράται στα αρνητικά της παράστασης: δυστυχώς, ενώ ο καλός αυτός ηθοποιός θα μπορούσε να υπηρετήσει τη διαγραφή ενός χαμερπούς, υποχθόνιου χαρακτήρα, η μοχθηρία τελικά μετατρέπεται σε ρηχότητα, διολισθαίνοντας σε μια σειρά από ανώδυνες «κακιούλες» και ξεκάρφωτη χιουμοριστική διάθεση που υποσκάπτουν τη σοβαρότητα κάποιων σκηνών.

Διάδραση με το κοινό

Η Νατάσα Τριανταφύλλη ελέγχει τον «καραμαζοβικό άνθρωπο» που κρύβεται μέσα στον καθένα μας, με σαφή πρόθεση να εκσυγχρονίσει τα πρόσωπα της μυθιστορηματικής οικογένειας. Επίσης, ελέγχει το αδάμαστο υλικό της, έχοντας -εκτός μεμονωμένων περιπτώσεων- επιβάλει θαυμαστή πειθαρχία στους ηθοποιούς της. Στο φουαγιέ του θεάτρου οι θεατές παρακολουθούν τον Ιβάν να «ξανασυναντά» την υπόλοιπη οικογένεια και κατόπιν περνούν στα άδυτα της παράστασης, σε μια θορυβώδη πεντάλεπτη προσπάθεια να ακούσουν το ιστορικό της οικογένειας ενώ παράλληλα ταξιθέτες και ταξιθέτριες τους τακτοποιούν στις θέσεις τους. Εξαρχής τίθεται το ζήτημα επί τάπητος: ο Ιβάν δεν αποδέχεται τον Θεό. Αντί για την ψυχική νηνεμία που θα του εξασφάλιζε η πίστη του μικρότερού του αδερφού, ο ίδιος απορρίπτει την ένωση θείας και ανθρώπινης ελευθερίας καθώς και όποια μορφή εξουσίας. Ο μεγάλος συγγραφέας μεταφέρει τη διαπίστωσή του στο δικαστήριο, στηλιτεύοντας την άδικη επίρριψη της ενοχής στον Ντιμήτρι Φιοντόροβιτς και την καταδίκη του σε καταναγκαστικά έργα στη Σιβηρία.

Η επιλογή των κειμένων από των Διονύση Καψάλη πολύ εύστοχη. Η μουσική της Μόνικα υποβλητική, σύγχρονη και ταυτόχρονα κλασική. Το σκηνικό μπαμπακιού της Εύας Μανιδάκη λειτουργεί ως υπόνοια χιονιού, αλλά και ως ονειρικό σύννεφο διαφυγής, οι δε φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου είναι απόλυτα εναρμονισμένοι με το αφηγηματικό κλίμα της παράστασης. Παραφωνία αποτελούν τα κοστούμια που φιλοτέχνησε η Ιωάννα Τσάμη για τη Λένα Παπαληγούρα και τη Βασιλική Τρουφάκου, όχι τόσο λόγω αναχρονισμού, όσο γιατί μειώνουν τις ερμηνευτικές και κινησιολογικές δυνατότητες των γυναικών ηθοποιών. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. 

Info
Τους ρόλους ερμηνεύουν οι Aντίνοος Αλμπάνης, Μπάμπης Γαλιατσάτος, Λάζαρος Γεωργακόπουλος, Μελέτης Ηλίας, Λένα Παπαληγούρα, Βασιλική Τρουφάκου, Αινείας Τσαμάτης.

Διασκευή: Διονύσης Καψάλης
Σκηνοθεσία: Νατάσα Τριανταφύλλη
Μουσική : MONIKA
Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Sound design: Κώστας Μιχόπουλος
Σχεδιασμός Μαλλιών: Γιώργος Καμπούρης – Talkin' Heads
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ξένια Καλαντζή
Βοηθός Σκηνογράφου: Θάλεια Μέλισσα
Εκτέλεση Παραγωγής: Μανώλης Σάρδης – Pro4

Παραστάσεις
14 Απριλίου έως 19 Μαϊου

Ημέρες & Ώρες παραστάσεων
Δευτέρα - Τρίτη 21.00
Κυριακή 22.00
και
15.4 & 16.4 στις 21.00
25.4, 29.4, 9.5 & 13.5 στις 18.00
Διάρκεια 150 λεπτά
Θέατρο Τέχνης Καρολου Κουν
Υπόγειο, Πεσμαζόγλου 5,
τηλέφωνο ταμείου: 2103228706

Περισσότερες πληροφορίες: www.theatro-technis.gr

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

Για την παράσταση «C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί [Serge Aimé Coulibaly] που παρουσίασε η ομάδα Faso Dance Theatre στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260). Kεντρική εικόνα: © aefestival.gr.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

  ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ