ronconi

Της Μαρίας Καλιόρη

«Ίσως ακόμα κάποιος να μην το ξέρει, αλλά χθες βράδυ ο Λούκα Ρονκόνι μας άφησε. Δεν θα είναι μια εύκολη παράσταση για μας, είμαστε όμως όλοι εδώ, γιατί είναι ο μόνος τρόπος που έχουμε να τον ευχαριστήσουμε για ό,τι έκανε και για ό,τι θα συνεχίσει να κάνει». Μ' αυτά τα λόγια, αποχαιρέτησαν από τη σκηνή του Teatro Piccolo di Milano, οι μάρτυρες και συντελεστές της τελευταίας θεατρικής δουλειάς (Trilogia Lehman) του μεγαλύτερου, ίσως, Ιταλού σκηνοθέτη του 20ου αιώνα. 

Ο Luca Ronconi πέθανε το βράδυ του Σαββάτου 21 Φεβρουαρίου, από επιπλοκές του ιού της γρίπης λίγο πριν τα 82 του. Τα τελευταία οκτώ χρόνια, παρά το ότι υποβαλλόταν σε αιμοκάθαρση, εργαζόταν άοκνα, και δεν σταμάτησε ποτέ να σχεδιάζει την επόμενη πρόκληση. 

Διηύθυνε το Teatro Stabile di Torino, το Teatro di Roma, το Teatro Piccolo di Milano. Συνεργάστηκε με την Biennale di Venezia, το Teatro alla Scala, και με όλα τα μεγάλα θέατρα εντός κι εκτός Ιταλίας. Ήταν η επιτομή του θεατρικού σκηνοθέτη. Ένα σημείο αναφοράς για όλους, ακόμα και για όσους δεν ήθελαν να ταυτιστούν μαζί του αλλά να πάρουν αποστάσεις. Γι' αυτό το θέατρο, στη γραμμή του Στρέλερ και του Κάστρι, η αυλαία έπεσε. Η προσέγγισή του αυστηρή, ευφυής, πειραματική, ανανεωτική, τον οδήγησε από το Convegno d' Ivrea –όπου το 1967 γεννήθηκε το «Manifesto per un nuovo teatro»–, από τα μεγάλα κλασσικά έργα, μέχρι την αρχαία τραγωδία και την Όπερα.

orlandoΜερικές μόνο από τις μυθικές του παραστάσεις που συνθέτουν το πολυδιάστατο έργο του: Μαινόμενος Ορλάντο, Οι τελευταίες μέρες της ανθρωπότητας, Το άσχημο μπέρδεμα της οδού Μερουλάνα, Λολίτα, Οι τρεις αδελφές, Η περίπτωση Μακρόπουλος, Αΐντα, Τόσκα, Ναμπούκο, Η αγία Ιωάννα των σφαγείων, Βάκχες, Προμηθέας Δεσμώτης, Βάτραχοι. Ο Ρονκόνι συνεργάστηκε με μια πλειάδα ηθοποιών και διαμόρφωνε μαζί τους, εκείνο το είδος αντινατουραλιστικής ερμηνείας, που θα μείνει στην ιστορία ως ρονκονιάνα. «Αγαπώ ν' ανεβάζω στη σκηνή έργα στα οποία οι ηθοποιοί, ακολουθώντας το κείμενο, οδηγούνται σε μια συνεχή εναλλαγή ανάμεσα στο πρώτο και το τρίτο πρόσωπο, σε μια συνεχή όσμωση ανάμεσα στο μέσα κα στο έξω, ανάμεσα στην πανεποπτεία του αφηγητή και την ταυτότητα του προσώπου», έλεγε.

Του άρεσαν οι κλασσικοί στο θέατρο και τον γοήτευε η αναθεώρηση και η συντήρηση αυτού ακριβώς του κλασσικισμού μέσα από σύγχρονους τρόπους και αβαν- γκάρντ προσαρμογές. Ο Ρονκόνι διαμόρφωσε μια νέα αντίληψη του θεατρικού χώρου. Ανέτρεψε την πάγια αίσθηση της κίνησης στο θέατρο. Κινεί τον χώρο, χρησιμοποιεί το κινητό praticabile, ένα εύρημα που ανατρέπει το 1969 τον παραδοσιακό διαχωρισμό ανάμεσα στο κοινό και την σκηνή. Ο Μαινόμενος Ορλάντο του Αριόστο, παρουσιάστηκε στο Festival dei due Mondi di Spoleto και ήταν η παράσταση-σταθμός που μετατράπηκε σε συλλογική γιορτή και ταξίδεψε σ' όλη την Ευρώπη (βλ. φωτό).

Η Τριλογία Λίμαν ή πώς να μιλήσουμε για την οικονομία στο θέατρο

Η δημιουργική του περιέργεια τον έφερε κοντά και στους σύγχρονους δραματουργούς όπως ο Αργεντινός Rafael Spregelburd (Il panico, La modestia) και ο Stefano Massini (Trilogia Lehman). Η Tριλογία Λίμαν ήταν το τελευταίο του φιλόδοξο εγχείρημα. Ο Ρονκόνι υποστήριζε ότι μόνο ο Μπρεχτ τα είχε καταφέρει με την αναπαράσταση της οικονομίας στο θέατρο, σε μια εποχή πολύ διαφορετική, πολύ πιο ιδεολογικοποιημένη από τη δική μας. Έλεγε ότι η οικονομία και πολύ περισσότερο τα χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ό,τι πιο μακρινό στην ανθρώπινη φύση που είναι στο κέντρο της θεατρικής πράξης. Κι όμως, η ανωνυμία και η ψυχρότητα των αριθμών και του χρήματος ξεπερνιέται πάνω στην σκηνή του Teatro Piccolo di Milano και μετουσιώνεται σε θερμό θεατρικό υλικό ανθρώπινων σχέσεων και σωμάτων.

Lehman-Trilogy-recensione

Η Tριλογία, κατ' απαίτηση του Ρονκόνι, παρουσιάζεται σε δύο παραστάσεις, συνολικής διάρκειας πέντε ωρών. Ο θεατής μπορεί να τις παρακολουθήσει σε μία ή δύο βραδιές. Το πρώτο μέρος παρουσιάζει τη ζωή και τα έργα των τριών πατριαρχών της δυναστείας Lehman (Henry, Emanuel, Mayer), που κατάφεραν να δημιουργήσουν μία από τις πιο στιβαρές τράπεζες του κόσμου.

Οι ηθοποιοί οδηγούνται σε μια συνεχή εναλλαγή ανάμεσα στο πρώτο και το τρίτο πρόσωπο, σε μια συνεχή όσμωση ανάμεσα στο μέσα κα στο έξω, ανάμεσα στην πανεποπτεία του αφηγητή και την ταυτότητα του προσώπου.

O Henry φτάνει στην Αμερική από την Γερμανία για να βρει την τύχη του. Θα τη βρει αρχικά στο εμπόριο βαμβακιού, που δέχεται ως είδος πληρωμής από τους καλλιεργητές της Αλαμπάμα, και στην συνέχεια στον καφέ, στους σιδηρόδρομους, στο πετρέλαιο. Ο Henry είναι ο μυαλό της οικογένειας αλλά είναι και άνθρωπος της παράδοσης και της διαφύλαξης των ηθικών και θρησκευτικών αξιών. Στο πρόσωπο του ο συγγραφέας αθωώνει τον καπιταλισμό της εποχής που ήταν συνδεδεμένος με την παραγωγή προϊόντων και μιας εργασιακής ηθικής που θα χαθεί τις επόμενες δεκαετίες. 

Στο δεύτερο μέρος, η αλλαγή σκηνικού έχει συντελεστεί. Είναι η στιγμή όπου το χρηματιστήριο παίρνει την σκυτάλη. Η νέα γενιά αρχίζει να βγάζει χρήματα από τα χρήματα, αποσπώντας την εταιρία από την οικονομία της πραγματικής παραγωγής. Συντελείται ένα είδος συνταξιοδότησης του παλιού καπιταλισμού. Οι δύο γηραιοί αδελφοί Lehman, παρότι κατόρθωσαν να δημιουργήσουν τεράστια περιουσία κ' έναν παγκόσμιο κολοσσό, μοιάζουν δύο πάμπλουτοι χαμένοι.

Οι φωνές και οι φράσεις σ' αυτό το δεύτερο μέρος, ηθελημένα λιγότερο απολαυστικό, μοιάζουν αμήχανες. Τα πρόσωπα γίνονται καρικατούρες. Η εποποιία των τριών πατριαρχών τελείωσε και μπροστά διαφαίνεται μόνο θλίψη. Ο Philip Lehman σε ένα παραλήρημα παντοδυναμίας ονειρεύεται τον τεμαχισμό της Αμερικής στα δύο, χωρίζοντάς την από τον Παναμά. Το ζήτημα δεν είναι πλέον η απόκτηση μεγαλύτερου πλούτου, αλλά η αλλαγή του κόσμου. Η ιδέα είναι να ξαναφτιάξει τον κόσμο σύμφωνα με τους χρηματοπιστωτικούς κανόνες, ώστε κάθε όψη της ανθρώπινης ζωής να είναι ένα προϊόν. Είναι μια ιδέα που θεωρεί ότι η ανθρώπινη ζωή αξίζει λιγότερο από την πίστωσή της.

Η παράσταση ανέβηκε στη σκηνή του Teatro Piccolo στις 29 Ιανουαρίου και θα συνεχιστεί μέχρι τις 15 Μαρτίου. Έπειτα από τον ξαφνικό θάνατο του Ρονκόνι, η διεύθυνση του θεάτρου αποφάσισε την επανάληψή της, από τις 13 έως τις 31 Μαΐου. Παράλληλα, μια σειρά από εκδηλώσεις μνήμης στο πρόσωπο του θα συνεχίσουν και στις τρεις αίθουσες του Teatro Piccolo όλο το μήνα, με κορύφωση την ημέρα των γενεθλίων του στις 8 Μαρτίου.

ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΙΟΡΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

«Ο θείος Βάνιας», «Μια άλλη Θήβα», «Σεροτονίνη»: Τρεις έξοχες παραστάσεις που παίζονται αυτές τις μέρες

Τρεις έξοχες παραστάσεις, οι οποίες θα παρουσιάζονται μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου. «Ο θείος Βάνιας» (σκην. Δημήτρη Καραντζά) στο θέατρο Προσκήνιο, «Μια άλλη Θήβα» (σκην. Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου) στο Θέατρο του Νέου Κόσμου και «Σεροτονίνη» (σκην. Δημήτρη Αγαρτζίδη, Δέσποινας Αναστάσογλου) σ...

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

«Σπιρτόκουτο» στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης: Στην άγρια γοητεία του musical

Για την παράσταση «Σπιρτόκουτο: The Musical – Πόλεμος σε τέσσερις τοίχους», βασισμένη στην ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Νιάρρου, η οποία παρουσιάζεται στη Στέγη έως τις 30 Δεκεμβρίου 2022. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη...

 «Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

«Solaris», «Βασίλισσα χωρίς φτερά» και «Ελευθερία εις θάνατον»: Τρεις αξιόλογες πολιτικές παραστάσεις του φθινοπώρου

Τρεις θεατρικές παραστάσεις προβάλλουν σαφείς πολιτικές τοποθετήσεις, υπερβαίνοντας την τρέχουσα επικαιρότητα. «Solaris», σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή, «Βασίλισσα χωρίς φτερά», σε σκηνοθεσία Μαρίας Γοργία και «Ελευθερία εις θάνατον» σε σκηνοθεσία Ηλέκτρας Ελληνικιώτη.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ