alt

Για την παράσταση Μάρτυς μου ο Θεός σε σκηνοθεσία Σοφίας Καραγιάννη, που παρουσιάζεται στο θέατρο Vault.

Του Νίκου Ξένιου

Στην αίθουσα θεάτρου Vault είδαμε την πρεμιέρα της παράστασης Μάρτυς μου ο Θεός, σε σκηνοθεσία Σοφίας Καραγιάννη, με τον Ιωσήφ Ιωσηφίδη στον ρόλο του Χρυσοβαλάντη, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Μάκη Τσίτα (εκδ. Κίχλη).

Ο τολμηρά δομημένος χαρακτήρας του Χρυσοβαλάντη ακροβατεί στη λεπτή γραμμή που διαχωρίζει την αγαθότητα από την ηλιθιότητα. Το μυθιστόρημα του Μάκη Τσίτα φιλοτεχνεί τον τύπο του εθελούσιου θύματος, που εκμυστηρεύεται στον αναγνώστη τη μη πραγματωμένη δυναμική του ήθους του, την ακυρωμένη καλή του προαίρεση, τη ματαιωμένη ανθρωπιστική του πρόθεση.

Ο Ιωσήφ Ιωσηφίδης, εντυπωσιακά εκτεθειμένος και συγκινητικά εστιασμένος στο σεβασμό του λογοτεχνικού κειμένου, έδωσε τον καλύτερό του εαυτό, υπηρετώντας μια καλοδουλεμένη και σοβαρή μεταφορά του χαρακτήρα στο σανίδι

Ο Χρυσοβαλάντης της παράστασης

Στην παράσταση της Σοφίας Καραγιάννη τηρήθηκαν οι κειμενικές αναλογίες, ολοκληρώθηκε ο χαρακτήρας, κορυφώθηκε η συγκίνηση. Ο πρωταγωνιστής, Ιωσήφ Ιωσηφίδης, εστιασμένος στο σεβασμό του λογοτεχνικού κειμένου έδωσε τον καλύτερό του εαυτό, αφήνοντας τη δραματική κορύφωση να τον καταρρακώσει, υπηρετώντας μια καλοδουλεμένη και σοβαρή μεταφορά του χαρακτήρα στο σανίδι. Όμως, είτε γιατί ο χαρακτήρας του βιβλίου είναι πολύ πιο πολυδιάστατος, είτε γιατί ο χαρακτήρας δεν είναι σε θέση να αυτοσαρκάζεται, η εκδοχή της Σοφίας Καραγιάννη «στρίμωξε» τον ηθοποιό της ανάμεσα στην υπόδυση ενός Χρυσοβαλάντη που αγνοεί την κατάστασή του και στην «απόσταση» που αυτός ο σκηνικός Χρυσοβαλάντης τήρησε έναντι της ίδιας του της περσόνας. Σαφέστερα: το χιούμορ του συγγραφέα Μάκη Τσίτα κατά τη φιλοτέχνηση του χαρακτήρα του δεν θα ’πρεπε να συγχέεται με κάποια υποτιθέμενη χιουμοριστική αντίληψη του ίδιου του χαρακτήρα, δηλαδή ο Χρυσοβαλάντης του βιβλίου δεν θα ’πρεπε να είναι σε θέση να αυτοσαρκάζεται. Έτσι, μια αξιολογότατη παράσταση με σκηνική κορύφωση, σωστή αξιοποίηση των σιωπών, εύπλαστο πρωταγωνιστή και σοβαρότητα στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ζητημάτων που τίθενται, χώλαινε σε ό,τι αφορά την πιστότητα προς το πρωτότυπο μυθιστόρημα.

Ο άμουσος Χρυσοβαλάντης επιστρατεύει την παραδοξολογία, κακοποιεί την ελληνική γλώσσα και θεσπίζει ένα κώδικα αταβιστικής παρερμηνείας της επαγγελματικής και κοινωνικής του καταρράκωσης.

Ο Χρυσοβαλάντης του βιβλίου

Η άποψή μας είναι πως ο άμουσος Χρυσοβαλάντης επιστρατεύει την παραδοξολογία, κακοποιεί την ελληνική γλώσσα και θεσπίζει ένα κώδικα αταβιστικής παρερμηνείας της επαγγελματικής και κοινωνικής του καταρράκωσης γιατί δεν είναι σε θέση να κάνει διαφορετικά. Η απολύτως προσχηματική πραγματικότητα που επινοεί παράγει γνωμικές τυποποιήσεις, νεολογισμούς και κακέκτυπα ποίησης που εκ πρώτης όψεως προκαλούν τη θυμηδία, δυστυχώς όμως παραπέμπουν σε σειρά ολόκληρη καταγραφών μας από την περιρρέουσα νεοελληνική κουλτούρα, καταγραφών που κυμαίνονται από τις performance του κλήρου και τη δημόσια εκφορά λόγου των πολιτικών, έως την παραφιλολογία και την pulp λογοτεχνία που, λίγο ως πολύ, έχουν διαμορφώσει μια πεπλανημένη εικόνα της πραγματικότητας. 

alt

Θρησκόληπτος και συνειδησιακά βιασμένος, επικυρώνει την αποσπασματική και ασυνάρτητη διανοητική του κατασκευή με συνεχή κατάφαση έναντι του εαυτού του και προσφεύγει στην κληρονομικότητα της ανοϊκής γιαγιάς του για να δικαιολογήσει την ασυντέλεστη ενηλικίωσή του.

Κραυγάζοντας τη θυσία

Η θυματοποίηση του ήρωα που «μώρος αυτός μώρα λέγει» απορρέει αβίαστα από μια συνειδησιακή ροή που στέκεται με επιείκεια απέναντι στα φυσικά ελαττώματα του κρίνοντος υποκειμένου, ακριβώς γιατί η κριτική του ικανότητα είναι περιορισμένη. Τα υλικά της είναι ένα συνονθύλευμα φόβου και ηττοπάθειας, ανασφάλειας και κοινωνικής αναλγησίας, μικροαστισμού και απουσίας αισθητικής καλλιέργειας, ιστορικής άγνοιας και μεγαλόστομου εθνικισμού, εξωφρενικού αυτοεγκωμιασμού και στωϊκής αυτοακύρωσης. Η φιλαυτία του, η αεργία του, η τρυφηλή του γαστριμαργία, η επικοινωνιακή του αδυναμία με το άλλο φύλο, οι συντηρητικές πολιτικές του επιλογές και η ρατσιστική ξενοφοβία του, όλα μετατίθενται σε φαντασιωσικές «εισβολές» αδηφάγων γυναικών, κανιβαλικών εργοδοτών και απειλητικών αλλοδαπών, καθώς και στην κακοποιό επίδραση του χρόνου.

Ο κραυγάζων, μεγαλόσχημος Χρυσοβαλάντης επιφυλάσσει για τον εαυτό του το προνόμιο να επιδρά «καθαρτικώς» στο φύσει ανίερο περιβάλλον του, μετατρέποντάς το από άβυσσο Σοδόμων σε ροζ μυθιστόρημα, εφόσον ο ίδιος θεωρεί πως ενσαρκώνει την επιτομή του Καλού. Θρησκόληπτος και συνειδησιακά βιασμένος, επικυρώνει την αποσπασματική και ασυνάρτητη διανοητική του κατασκευή με συνεχή κατάφαση έναντι του εαυτού του (κλείνει τις περισσότερες φράσεις του με ένα «ναι») και προσφεύγει στην κληρονομικότητα της ανοϊκής γιαγιάς του για να δικαιολογήσει την ασυντέλεστη ενηλικίωσή του.

Στο τέλος οι αδελφές του, των οποίων την ευθύνη επωμίζεται μικρόψυχα, τον εξορίζουν από το βασίλειο της ελληνοπρεπούς -πλην άμεμπτης- οικογενειακής εστίας, αφήνοντάς τον έρμαιο στα αδηφάγα δόντια των «θηρίων» που απαρτίζουν τον εκτός οικίας κόσμο. Τότε η οιονεί ανιδιοτελής, χρηστή, ακηλίδωτη και παλαίουσα συνείδησή του θα ολισθήσει στην τρέλα και στο θρησκευτικό παραλήρημα μεγαλείου εν είδει θριαμβικής ανάρτησής του στο εικονοστάσιο των παρανοϊκών. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Για μια web εκδοχή της τέχνης

Για μια web εκδοχή της τέχνης

Σκέψεις γύρω από τις νέες συνθήκες δημιουργίας και παρουσίασης των παραστατικών τεχνών και των υβριδικών μορφών που έχουν προκύψει.

Του Νίκου Ξένιου

Στην αρχή της πανδημίας, τα κοινωνικά δίκτυα διεθνώς μετέδιδαν την περίπτωση ...

Τρεις αδελφές, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά (κριτική)

Τρεις αδελφές, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά (κριτική)

Για την παράσταση «Τρεις αδελφές» του Αντόν Τσέχοφ, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Καραντζά, στο Θέατρο Βεάκη, η οποία παρουσιάζεται απόψε διαδικτυακά με μικρό αντίτιμο (εδώ: https://vimeo.com/ondemand/totheatro)

Του Νίκου Ξένιου

...
Η Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ, σε σκηνοθεσία της Δήμητρας Κονδυλάκη (κριτική)

Η Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ, σε σκηνοθεσία της Δήμητρας Κονδυλάκη (κριτική)

Για την παράσταση, βασισμένη στην «Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ» του Έντγκαρ Λη Μάστερς, σε μετάφραση, δραματοποίηση και σκηνοθεσία της Δήμητρας Κονδυλάκη η οποία παρουσιάστηκε στο Θέατρο Σταθμός.

Του Νίκου Ξένιου

Η Δήμητρα ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Ο εθελοντής, του Τζακ Φεργουέδερ

Για τη μυθιστορηματική βιογραφία του Jack Fairweather «Ο εθελοντής – Η αληθινή ιστορία του ήρωα της αντίστασης που διείσδυσε στο Άουσβιτς» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Gutenberg). Στην κεντρική εικόνα, ο ήρωας του βιβλίου Βιτόλντ Πιλέτσκι σε μια φωτογραφία ντοκουμέντο από το 1941, κατά την εισαγωγή του στο στρα...

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Ιστορίες οικογενειακής τρέλας, της Κατερίνας Ζαρόκωστα

Για το τελευταίο βιβλίο της Κατερίνας Ζαρόκωστα, η οποία έφυγε χθες από τη ζωή στα εβδομήντα της χρόνια, τη συλλογή διηγημάτων «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη).

Της Έλενας Χουζούρη

Τρία χρόνια μετά το μυθιστόρημά της Οι αδελφές Ραζή ...

Πέθανε η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα

Πέθανε η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα

Έφυγε από τη ζωή η συγγραφέας Κατερίνα Ζαρόκωστα στα εβδομήντα της χρόνια. Τελευταίο της βιβλίο, που εκδόθηκε λίγο καιρό πριν, ήταν η συλλογή με αυτοβιογραφικά διηγήματα «Ιστορίες οικογενειακής τρέλας» (εκδ. Σοκόλη)

Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Κοινων...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

17 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020. Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ