jelinek675
 

Του Νίκου Ξένιου

Στο απόγειο της οικονομικής κρίσης, η αυστριακή συγγραφέας Ελφρίντε Γέλινεκ (Νόμπελ Λογοτεχνίας 2004[1]) είναι κατηγορηματική, δογματική και στρατευμένη στις αποφάνσεις της: «Η τέχνη δεν μπορεί να προσφέρει απολύτως τίποτα, μακάρι να μπορούσε. Σε μια κοινωνία της οποίας το οξυγόνο της το έχουν αποστερήσει τα μέτρα λιτότητας, η τέχνη προσλαμβάνει σίγουρα άλλες έννοιες».

Η βάση του προβληματισμού είναι η φενάκη του ισχύοντος χρηματοοικονομικού συστήματος, που παγιδεύει εκατομμύρια ανυποψίαστα θύματα

Τα συμβόλαια του εμπόρου (Die Kontrakte des Kaufmanns), με τον υπότιτλο «Μια οικονομική κωμωδία», γράφτηκαν το 2008, ένα μήνα πριν από την πτώχευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Κολωνία και λίγο αργότερα στο Αμβούργο, εγείροντας αντικρουόμενες κριτικές. Αυτό δεν είναι αξιοπερίεργο, αν αναλογιστεί κανείς την υπερβολή και τον μελοδραματισμό με τον οποίο σχολιάζει τη μοίρα των μικρών επενδυτών, ξεκινώντας από την εκστατική επιδίωξη μετοχών που αντιστοιχούν στο απόλυτο μηδέν, για να συνεχίσει με τη βουλιμική επιδίωξη μεγάλων κερδών. Η βάση του προβληματισμού είναι η φενάκη του ισχύοντος χρηματοοικονομικού συστήματος, που παγιδεύει εκατομμύρια ανυποψίαστα θύματα. Όταν θα σκάσει η σαπουνόφουσκα και η Ιστορία θα γράψει τις σελίδες της εξαπάτησής τους, δεν τους μένει παρά η μετάθεση ευθυνών, η εθελοτυφλία, η ψευδαίσθηση, η καταβύθιση στο χώμα, που κι αυτό ακόμα είναι αφιλόξενο εαν περιέχει κοιτάσματα κέρδους. 

Οι λύκοι και τα πρόβατα

altH Γέλινεκ αφορμάται από τα χρηματιστηριακά σκάνδαλα που έλαβαν χώρα στην Αυστρία τα τελευταία χρόνια και τον ίλιγγο του χρήματος στον οποίο παρασύρθηκαν τραπεζίτες και επενδυτές, πριν ακόμη κορυφωθούν τα συμπτώματα της κρίσης. Πρωταγωνιστής είναι «το κεφάλαιό μας, που δεν τα ‘παιξε, αλλά απλώς την έκανε γι’ αλλού: έφυγε για ένα ωραίο νησί της Καραϊβικής με όμορφη παρέα κι ένα σωρό παιχνίδια και σπορ». Τα νοήματα αναδύονται σε κορυφούμενους ποιητικούς τόνους, ενώ η τεχνολογία έρχεται να υπογραμμίσει τον αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα των ερμηνειών. Ένα από σκηνής δοκίμιο, μια υπόδειξη, μια παρενδυσιακή αλληγορία και ταυτόχρονα ένα θεατρικό παιχνίδι εναλλαγής θρήνων και θριάμβων, βίας και τρυφερότητας. Αισθητική μπαρόκ και πανκ, θαυμάσιες μουσικές ερμηνείες και έντονος συναισθηματισμός. Λογοπαίγνιο που παγιδεύει τις συνειδήσεις του κοινού, πιρουέτες πάνω στη σημειολογία των πιο εύχρηστων όρων της σύγχρονης οικονομικής συναλλαγής, υπόσκαψη της «λογικής» που διέπει τον ύστερο καπιταλισμό, σε μια χορογραφία τρέλας και εκπλήξεων. Μια ομάδα ηθοποιών δεμένη και καλά ενορχηστρωμένη ενσαρκώνει τον μέσο πολίτη, που αυταπατάται παρέα με τις χίμαιρές του, ενώ στο κουφάρι του στήνουν χορό οι σύγχρονοι «λύκοι» της πιάτσας. 

Ένα διανοητικό καμπαρέ που αποκαλύπτει τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν το όραμα του μικροαστού, στημένο στη βάση της ωμής πραγματικότητας που αντιμετωπίζει ήδη η Ευρώπη

Ένα διανοητικό καμπαρέ που αποκαλύπτει τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν το όραμα του μικροαστού, στημένο στη βάση της ωμής πραγματικότητας που αντιμετωπίζει ήδη η Ευρώπη. Φορώντας μάσκες λύκων και αρνιών και παρωδώντας τη Μέρκελ, θέτουν ερωτήματα: Ποιος είναι ο οργανισμός που θα φροντίσει για τη διασφάλιση των χρημάτων μας; Ποιος είναι ο θεσμός που θα φροντίσει για τα γεράματά μας; Για ποιον λόγο τα χρέη μας δεν εκτίονται ποτέ; Σε ποιον χρωστάμε και γιατί; Ανακύκλιση λέξεων (που από ένα σημείο και μετά γίνεται κουραστική για τον θεατή), σε μια παράσταση-μαραθώνιο όπου, με την αισθητική και τη δομή μιας work in progress, οι μικροεπενδυτές, οι τζογαδόροι, οι χρηματιστές, οι ντόπιοι πολιτικοί, οι κυνικοί δανειστές και οι υποταγμένοι χρεώστες, όλοι επιτίθενται στον πιο αδύναμο κρίκο: τον συνταξιούχο, τον άνεργο, τον συντεθλιμμένο πολίτη μιας ολοκληρωτικής οικονομικής δομής. Τα χρήματα καταβροχθίζονται κυριολεκτικά, φοριούνται σαν ρούχο, βάφονται, σκίζονται, καίγονται, όμως αυγατίζουν στις τσέπες των μεν, ενώ εξαφανίζονται από τις τσέπες των δε.

Η ελληνική προσθήκη

Στη μελέτη που έκανε η συγγραφέας για να συντάξει τις είκοσι επιπλέον «ελληνικές» σελίδες των Συμβολαίων ως χορικό αρχαίας Τραγωδίας εντόπισε το πρόβλημα στην ανευθυνότητα και τις «αρπαχτές» στον τόπο μας: «Εννοείται πως διαφθορά υπάρχει παντού, φαίνεται όμως ότι στην Ελλάδα έχει λάβει καταστροφικές διαστάσεις, ακόμα και για το δημοκρατικό της πολίτευμα (...) Αυτό είναι πρόβλημα, αν αναλογιστούμε ότι η ελληνική τραγωδία γέννησε την ελληνική δημοκρατία». Η Γέλινεκ αναφέρεται στην Πολιτεία του Πλάτωνα: «Μιλώντας για την τυραννία, ο Πλάτωνας εξηγεί ότι μπορεί να εμφανιστεί από παιδαριώδεις αφορμές. Απλοϊκοί άνθρωποι παρασύρονται από τον όχλο, ιδιαίτερα στην τυραννία. Αυτό, άλλωστε, είναι το επικίνδυνο και με κόμματα, όπως η Χρυσή Αυγή. Από τετριμμένες αφορμές μπορεί να προκύψει η καταστροφή. (...). Το να θεσπίσουν οι Γερμανοί νόμους για τους Ελληνες το θεωρώ απλοϊκό. Είναι σαν μια συνταγή την οποία κανείς δεν θα την τηρούσε! Πώς θα μπορούσε ένας νόμος να προκαλέσει το καλό ή το αντίθετό του;»

Σε ενενήντα εννέα σελίδες συμπαγούς κειμένου που διαβάζεται και σκίζεται σελίδα-σελίδα στη διάρκεια τεσσάρων εξαντλητικών ωρών σκηνικής performance, τα Συμβόλαια του Εμπόρου είναι μια διαδραστική παράσταση που υποστηρίζει επάξια ένα μάλλον αδύναμο κείμενο. 

[1] Η εβραϊκής καταγωγής Ελφρίντε Γέλινεκ γεννήθηκε το 1946 στην Αυστρία, σπούδασε εκκλησιαστικό όργανο και Ιστορία Τέχνης, ενώ η συγγραφική της δραστηριότητα συνδέθηκε εξαρχής με κάποιας μορφής εσωτερικευμένο άγχος. Έγραψε τον Ίσκιο της Λίζας το 1967 και από νωρίς αντιτάχθηκε στις φιλοναζιστικές τάσεις των συμπατριωτών της. Δέχτηκε επιρροές από τη λογοτεχνία του Μούζιλ και από τη φεμινιστική και αριστερή της στράτευση. Με το έργο της βάλλει τον ύστερο καπιταλισμό,την αλλοίωση που αυτός επιφέρει στις ανθρώπινες σχέσεις και τα κατάλοιπα του ναζισμού στη δημόσια και ιδιωτική ζωή. Πήρε το βραβείο Georg Büchner το 1998, το βραβείο Franz Kafka το 2004 και το Νόμπελ Λογοτεχνίας την ίδια χρονιά, από την τελετή απονομής του οποίου η συγγραφέας απουσίασε λόγω αγοραφοβίας και κρίσης άγχους. Τα έργα της (Γυναίκες ως ερωμένες, Η καθηγήτρια πιάνου, το δεύτερο μεταφερμένο αριστοτεχνικά στον κινηματογράφο από τον Μίκαελ Χάνεκε) αποκαλύπτουν την εξουσία και την επιθετικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις ενώ υποστηρίζουν τη γυναικεία υπόθεση (το προκλητικό της μυθιστόρημα Λαγνεία μιλά για τη σεξουαλικότητα και τη σεξουαλική βία). Τον Απρίλιο του 2006 η Γέλινεκ υποστήριξε δημοσίως τον Πέτερ Χάντκε, του οποίου το έργο Η τέχνη του να ρωτάς λογοκρίθηκε από την Comédie-Française λόγω της υποστήριξής του στον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ 

Info
Σκηνοθεσία: Nicolas Stemann
Σκηνικά: Katrin Nottrodt
Κοστούμια: Marysol del Castillo
Δραματουργία: Benjamin von Blomberg
Μουσική: Thomas Kürstner, Sebastian Vogel
Βίντεο: Claudia Lehmann
Βοηθός Σκηνοθέτη: Nora Bussenius
Βοηθός Βίντεο: Hanna Linn Wiegel
Διεύθυνση Σκηνής: Corinna Fussbach
Υποβολέας: Antje Kreusch
Ηθοποιοί: Therese Dürrenberger, Franziska Hartmann, Ralf Harster, Sebastian Rudolph, Maria Schrader (27 & 28/3) / Αλεξία Καλτσίκη (29/3), Alicia Aumüller, Benjamin von Blomberg, Thomas Kürstner, Sebastian Vogel, Claudia Lehmann, Nicolas Stemann, Daniel Lommatzsch, Jaydon-Paul Reisberg
Παραγωγή: Thalia Theater, σε συμπαραγωγή με το Schauspiel Köln
Δραματουργικά δικαιώματα: Rowohlt Theaterverlag, Reinbek
Με την υποστήριξη: Hapag-Lloyd Hamburg 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

«Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη στο Θέατρο Ροές (κριτική) – Θλιμμένοι «σούπερ ήρωες» που δεν πείθουν

Για την παράσταση «Sadmen» του Θανάση Κριτσάκη που ανέβηκε στο Θέατρο Ροές. Κεντρική εικόνα: Ελ. Χούμου. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

Ο Θανάσης Κριτσάκης, μετά από την παράσταση «Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης», έρ...

«Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου στο Από Μηχανής Θέατρο (κριτική) – Μια παράσταση τολμηρή και αισθησιακή

«Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου στο Από Μηχανής Θέατρο (κριτική) – Μια παράσταση τολμηρή και αισθησιακή

Για την παράσταση «Κουαρτέτο» του Χάινερ Μίλερ σε σκηνοθεσία του Θανάση Σαράντου που παίζεται στο Από Μηχανής Θέατρο. Κεντρική εικόνα: © Κωνσταντίνος Λέπουρης. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το «Κουαρτέτο» του Heiner Müll...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ