12ο Φεστιβάλ Χορού στη Στέγη, Onassis Dance Days 2025 – ημέρα πρώτη

Για δωδέκατη συναπτή χρονιά, η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση παρουσιάζει πέντε χορευτικές παραστάσεις και μία ταινία σ’ένα συνεπτυγμένο τετραήμερο χορού, όπου κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν φυσικά στοιχεία, όπως νερό, χώμα, άνεμος και καπνός, φωτιστικές συνθήκες, όπως φως, ομίχλη και σκοτάδι, υλικά, όπως άμμος, πατάτες, κόλλα, μεταλλικά εξαρτήματα, αλλά και άμεσες εικαστικές αναφορές, όπως τα γλυπτά του Kohei Nawa. Η ταινία “Mist” είναι η μαγνητοσκοπημένη χορογραφία “Planet [wanderer]”με ένα οκταμελές ensemble του Nederlands Dans Theater.

ecdysis

Στην παράσταση “ecdysis”, ο Μιχάλης Θεοφάνους, μόνος επί σκηνής, προκαλεί την εισβολή του βλέμματος στο εσωτερικό ενός διαφανούς κιβωτίου όπου απεκδύεται των διαδοχικών ταυτοτήτων του. Ένας περίκλειστος γυάλινος χώρος, ένα «κυτίο» ή μπαούλο τύπου Νάρνια, όπου το περίεργο αυτό ον αναζητά να «βολευτεί». Έκδυση είναι μια βιολογική διαδικασία στην οποία υπόκεινται τα έντομα, τα ερπετά, τα φίδια και κάποια αρθρόποδα. Είναι δηλαδή η αλλαγή του (εξωσκελετικού) δέρματος, η αλλαγή πέτσας, η αναζήτηση ενός καινούργιου εγώ, ενός καινούργιου σπιτιού, μια μεταμορφωτική διεργασία μετατροπής ενός ισχυρού πλάσματος σε μιαν ολόγυμνη, ανίσχυρη και τρωτή εκδοχή του εαυτού του. Το κορμί του περιβάλλεται τη μηχανική φορεσιά ξένου σώματος, παραπέμποντας πότε σε κλόουν, πότε σε έντομο, πότε σε ένα αλλόκοτο και γοητευτικό εκτόπλασμα του εαυτού του. Η γυμνότητα είναι ουσιώδης συνθήκη λειτουργίας της φαντασίας του Μιχάλη Θεοφάνους. Η επιδίωξη της γυμνότητας δεν είναι αυτοσκοπός, ωστόσο θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για «αλλαγή ταυτότητας», για «ενηλικίωση» ή για «διαβατήρια τελετή» που περνά αναγκαστικά από την έκθεση του γυμνού ανδρικού σώματος.

Η επιδίωξη της γυμνότητας δεν είναι αυτοσκοπός, ωστόσο θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για «αλλαγή ταυτότητας», για «ενηλικίωση» ή για «διαβατήρια τελετή» που περνά αναγκαστικά από την έκθεση του γυμνού ανδρικού σώματος.

«Δραματουργικά είναι μια δομή εικόνων, μια απόπειρα δομής εικόνων σε ροή, δημιουργώντας βέβαια μια ελευθερία, ώστε η κάθε εικόνα να σημαίνει κάτι για τον καθένα. Δεν υπάρχει απόλυτα αρχή, μέση, τέλος, γιατί η performance δεν βασίζεται σε κάποιο έργο ή κείμενο. Θα μπορούσα να πω ότι ίσως προκύπτει και από προσωπικές ανησυχίες. Έχει να κάνει με τη μοναχικότητα, την αναζήτηση ταυτότητας, τον ναρκισσισμό, τον εγωκεντρισμό, τη γενική ανησυχία που νομίζω ότι όλοι έχουμε στις μέρες μας», λέει ο καλλιτέχνης σε συνέντευξή του.

Ο Μιχάλης Θεοφάνους είναι απόφοιτος της ΚΣΟΤ και έχει MRes στη χορογραφία και την περφόρμανς από το Πανεπιστήμιο Roehampton του Λονδίνου. Συνεργάστηκε με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου στα έργα «Μέσα» (2011), «Πρώτη Ύλη» (2013), “Still Life” (2014) και «Εγκάρσιος Προσανατολισμός» (2020), με τον Robert Wilson στο “Adam’s Passion” (2015) και στο “Oedipus Rex” (2018), με την Hellenic Dance Company, την Carte Blanche (Νορβηγία), τον Κωνσταντίνο Ρήγο, το Εθνικό Θέατρο, τον ΘΟΚ, το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής κ.ά. Έχει παρουσιάσει δουλειά του στο Dance Umbrella του Λονδίνου, στο φεστιβάλ του Teatro Olimpico στη Βιτσέντσα, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας και στο Napoli Teatro Festival.

Συντελεστές

Συλληψη, Σκηνοθεσια, Χορογραφια & Ερμηνεια Μιχαλης Θεοφανους
Μουσικη Συνθεση & Ηχητικος Σχεδιασμος Γιωργος Μιζηθρας (MIZI)
Σκηνογραφια Τινα Τζοκα
Κατασκευες Ευθυμης Γρονθος
Σχεδιασμος Φωτισμων Ιφιγενεια Γιαννιου
Δραματουργια Κωνσταντινος Αβραμης
Καλλιτεχνικη Συνεργατιδα Μαρινα Ξενακη
Βοηθος Χορογραφου, Οργανωση Προβων & Stand-in Αντωνια Οικονομου
Οργανωση & Εκτελεση Παραγωγης TooFarEast

It’s the end of the amusement phase

Η Χαρά Κότσαλη μαζί τη Σοφία Πούχτου και τη Χριστίνα Σκουτέλα χορογραφούν μια μεγάλη γκάμα κινήσεων, ομαδικών και ατομικών, συνδιαλλασσόμενες με την Ιστορία: «Είναι το τέλος της φάσης της διασκέδασης. Ε΄ναι ένα σαστισμένο βλέμμα στις μέρες που δεν μπορούν να καταπλήξουν. Ένας ωκεανός από κόκκινες πινέζες. Άνθρωποι διακηρύσσουν «είμαι εδώ» κι εγώ δεν μπορώ να προσδιορίσω αν αυτό το «εδώ» είναι κάπου κοντά. Υποδέξου τα όλα αυτά, καλωσόρισε τον πόνο ως την πρωϊνή σου δόση».

Η παράσταση μελετά αφενός το πώς το ανθρώπινο σώμα εμφανίστηκε ως αντικείμενο ψυχαγωγίας, ως έμφυλη οντότητα, καθώς και στα πλαίσια Ολυμπιακών αγώνων ή μεγάλων προπαγανδιστικών τελετών καθεστώτων του Ανατολικού Μπλοκ, κι αφετέρου παρουσιάζει το πώς ο χορός λειτούργησε ως άσκηση αυτοπειθαρχίας ή πειθάρχησης των άλλων και πώς το κορμί του ερμηνευτή αντιστάθηκε ή υπονόμευσε κάθε αυταρχική διαδικασία: «Καμιά μας δεν θέλει να ζει έτσι», δηλώνουν οι ερμηνεύτριες.

Με θλίψη και σαρκασμό οι τρεις ερμηνεύτριες αναζητούν τον ξέφρενο ρυθμό της τελετής σε μια περιστροφική, εκστατική υπονόμευση του αφηγήματος της προόδου.

Διάφοροι κοινωνικοπολιτικοί σταθμοί/turning points του τέλους του εικοστού και των αρχών του 21ου αιώνα δίνουν τη χρονομέτρηση αυτής της διπλής λειτουργίας του σώματος στον χορό. Με θλίψη και σαρκασμό οι τρεις ερμηνεύτριες αναζητούν τον ξέφρενο ρυθμό της τελετής σε μια περιστροφική, εκστατική υπονόμευση του αφηγήματος της προόδου.

«Η κριτική μου ματιά εμπεριέχει τον σαρκασμό, το χιούμορ και τη θλίψη σε μεγάλο βαθμό. Γιατί η θλίψη είναι ένα κομμάτι που με ενδιαφέρει πολύ ως πολιτική κατάσταση και όχι ως ψυχολογική ατομική συνθήκη. Πέρα από αυτά, εμπεριέχει και μια ελπίδα που δεν μοιάζει ακριβώς με την ελπίδα της προόδου, που μεταφράζεται σε οικονομική ανάπτυξη, επιδόσεις πάντα εις βάρος ενός άλλου κομματιού του πλανήτη που λειτουργεί αντίστροφα, αλλά σε αναζήτηση της απόλαυσης μέσα από την κίνηση και μέσα από τον χορό», επισημαίνει η Χαρά Κότσαλη σε συνέντευξή της. «Επιθυμώ να συνθέσω ένα άναρχο κινητικό και ηχητικό χρονολόγιο για το συλλογικό συναίσθημα που δημιούργησε η εκτόξευση προς το Διάστημα και η ταυτόχρονη βουτιά στον κυβερνοχώρο, για τα σώματα που αιωρούνται σαν διαστημικά συντρίμμια, για το θέαμα ως το πιο ανθεκτικό φετίχ. Πειραματίζομαι με φόρμες γραμμικής ροής (το κινηματογραφικό μονοπλάνο, το μουσικό ισοκράτημα, το χρονολόγιο) και με φόρμες ασυνέχειας (το collage, το mashup, το medley)».

Η χορογράφος και performer Χαρά Κότσαλη δίδαξε στην Επαγγελματική Σχολή Χορού «Ραλλού Μάνου», στην Επαγγελματική Σχολή Χορού Μαρμαρινού και στη Salzburg Experimental Academy of Dance (SEAD). Είναι κάτοχος πτυχίου θεατρικών σπουδών (ΕΚΠΑ), μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στην κοινωνική και πολιτισμική ανθρωπολογία (Πάντειο) και έχει σπουδάσει κρουστά στο Modern Music School. Η πρακτική της περιλαμβάνει ντοκιμαντερίστικη γραφή, ηχογραφήσεις πεδίου και DIY ηχητική σύνθεση. Έχει επιλεγεί ως μία από τις χορογράφους του δικτύου Αerowaves: το 2023 παρουσίασε το “to be possessed”, χορογραφία που βραβεύτηκε σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ, και το 2024 το “borborygmi” στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.Υπήρξε υποστηριζόμενη χορογράφος του δικτύου Réseau Grand Luxe (2023-2024) και είναι Onassis AiR Fellow για τη σεζόν 2024-2025, όταν και πραγματοποίησε την έρευνα για το “It’s the end of the amusement phase”. To 2023 τιμήθηκε με το βραβείο της Ένωσης Ελλήνων Κριτικών για την καλύτερη θεατρική χορογραφία («Η άνοδος του Αρτούρο Ούι», σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη). Από το 2016 έως το 2022 ήταν συντονίστρια των εργαστηρίων κίνησης στις Γυναικείες Φυλακές Ελαιώνα Θήβας, στο πλαίσιο των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Συντελεστές

Ιδεα, Χορογραφια, Βιντεο & Κειμενο Χαρα Κοτσαλη
Ερμηνεια & Συνδημιουργια Υλικου Σοφια Πουχτου, Χριστινα Σκουτελα, Χαρα Κοτσαλη
Βοηθος Χορογραφου Βασια Ζορμπαλη
Β΄ Βοηθος Χορογραφου Clara Aguilar
Σχεδιασμος Ηχου & Μουσικη Αννα Μαρια Ραμμου, Χαρα Κοτσαλη
Σκηνικα & Κοστουμια Περικλης Πραβητας
Σχεδιασμος Φωτισμων Ελιζα Αλεξανδροπουλου
Συμβουλος Δραματουργιας Δημητρα Μητροπουλου
Εξωτερικο ματι Κωνσταντινα Γεωργελου
Οργανωση & Εκτελεση Παραγωγης TooFarEast & Χαρα Κοτσαλη

Near Misses

Μετά το “optimal soft”, η Onassis AiR Fellow Φωτεινή Σταματελοπούλου χορογραφεί την/το Δέσποινα Σανιδά-Κρεζία στην σόλο περφόρμανς «Near Misses», σε συνεργασία με τους Δημήτρη Ταμπάκη και Πάνο Αλεξιάδη. Η περφόρμανς/εγκατάστασή της υποστηρίζεται από ένα σύνολο φορέσιμων μεταλλικών αντικειμένων που συνθέτουν έναν ηχητικό και φωνητικό βωμό. Το “NEAR MISSES” πραγματεύεται το σώμα ως πεδίο σύγκρουσης. Διερευνά ως θεματικές την ασθένεια του σώματος, τη μεταμόρφωση και την αποτυχία:

«I died ten times this month. One/for when I kept my mouth shut. Two/for the fear that kept me safe. Two/for the fear that taught me nothing. Three/for this failure. Three/for the courage to fail. Four/for each fire. Five/for the time lost.Six/is for my sisters. Seven/for all this borrow and lend. Eight/for each lung. Nine/for each and every time of being able to live again. Ten/for this great silence».

Μια σειρά δράσεων ξεδιπλώνεται σταδιακά, αναμειγνύοντας φράσεις που έχουν γίνει στερεότυπες και προστατευτικά συμβολικά αντικείμενα, χειρονομίες εκφράσεις προσώπου που παραπέμπουν σε γκαργκόιλ (gargoyles) και αναφορές σε τεχνικές αυτοάμυνας. Η Δέσποινα Σανιδά-Κρεζία φορά μεταλλικά αντικείμενα που βαραίνουν την κίνησή της και χρησιμοποιεί ιαπωνικές τεχνικές χειρισμού ενός υποτιθέμενου ξίφους, ή οιονεί ξίφους. Μέσα από την ενσωμάτωση προσωπικών της αναμνήσεων η Φωτεινή Σταματελοπούλου θέτει ερωτήματα για την παροδικότητα, την ακεραιότητα και την ελαφρότητα του σώματος, τις δοκιμασίες που αυτό υφίσταται και τις αποτυχίες του.

Προστατευτικές /αποτροπαϊκές δράσεις, μεσαιωνικά και βυζαντινά σύμβολα, εικόνες από γκροτέσκες φιγούρες, βαλκανικές παραδόσεις, ύμνοι και όρκοι, μηχανισμοί αυτοάμυνας και στοιχεία ιστορικής ξιφασκίας, που οδήγησαν σε ένα σύνολο αποσπώμενων αντικειμένων ως «πανοπλίας» για την ενίσχυση των σωματικών δυνατοτήτων, ή ακόμη και ως νεόκοπων μουσικών οργάνων που δεν τα έχουμε ξαναδεί.

Η παράσταση περιλαμβάνει αρχειακό υλικό που συγκεντρώθηκε στη διάρκεια έρευνας ενός έτους. Προστατευτικές /αποτροπαϊκές δράσεις, μεσαιωνικά και βυζαντινά σύμβολα, εικόνες από γκροτέσκες φιγούρες, βαλκανικές παραδόσεις, ύμνοι και όρκοι, μηχανισμοί αυτοάμυνας και στοιχεία ιστορικής ξιφασκίας, που οδήγησαν σε ένα σύνολο αποσπώμενων αντικειμένων ως «πανοπλίας» για την ενίσχυση των σωματικών δυνατοτήτων, ή ακόμη και ως νεόκοπων μουσικών οργάνων που δεν τα έχουμε ξαναδεί.

Η Φωτεινή Σταματελοπούλου εργάζεται στους τομείς της χορογραφίας και της δημιουργίας περφόρμανς. Έχει σπουδάσει χορό και ψυχολογία. Μέσω της πρακτικής της, διερευνά τις δυνατότητες της περφόρμανς, του ήχου και του γραπτού λόγου αναζητώντας τις συνδέσεις τους με την εικόνα του σώματος, τη λειτουργία του συναισθήματος και τους συμβολισμούς του. Έχει παρουσιάσει το “optimal soft” (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση) και το “too.much” (MIRfestival). Συνεργάζεται στην επιμέλεια κίνησης, καθώς και ως βοηθός χορογράφου σε παραγωγές παραστατικών, εικαστικών και οπτικοακουστικών τεχνών. Υπήρξε υπότροφος του Onassis AiR τη σεζόν 2023-24 στο πλαίσιο του Grand Luxe Network (2023–2024) συμμετέχοντας σε μια σειρά από καλλιτεχνικές φιλοξενίες στα Theatre Freiburg (Γερμανία), Trois CL (Λουξεμβούργο), Grand Studio (Βρυξέλλες), L’Abri (Γενεύη) και Pôle-Sud (Στρασβούργο). Συνεπιμελείται τη σειρά podcast με τίτλο “patches”, σχετικά με τον ήχο και τη χορογραφία. Έχει συμμετάσχει στο Radio (non-) Conference#2_Athens (STEGI.RADIO/reboot.fm). Έχει βραβευτεί με το Springboard Residency (2025) του EFFEA (European Festivals Fund for Emerging Artists), με την υποστήριξη των Latitudes Contemporaines, SPRING Performing Arts Festival και MIRfestival.

Συντελεστές

Σύλληψη, Χορογραφια, Καλ/κή Διεύθυνση Φωτεινη Σταματελοπουλου
Περφορμανς Δεσποινα Σανιδα-Κρεζια
Μουσικη Συνθεση & Σχεδιασμος Ηχου Πανος Αλεξιαδης
Μεταλλικα wearables & Γλυπτικα Στοιχεια Δημητρης Ταμπακης
Σχεδιασμος Φωτισμων Νυσος Βασιλοπουλος
Κειμενα Φωτεινη Σταματελοπουλου
Δραματουργικη Συμβολη Ελενα Νοβακοβιτς
Διευθυνση Παραγωγης Αλεξ Παπασημακοπουλου
Παραγωγη Στεγη Ιδρυματος Ωναση
Συμπαραγωγοι Latitudes Contemporaines, SPRING Performing Arts Festival, MIRfestival
Με την υποστηριξη του European Festivals Fund for Emerging Artists (EFFEA), της χορογραφικης πλατφορμας Grand Luxe Network και των: Onassis AiR (Αθηνα), L'Abri (Γενευη), TROIS C-L (Λουξεμβουργο), Pôle-Sud (Στρασβουργο), Grand Studio (Βρυξελλες) και Theater Freiburg (Φραιμπουργκ)