Macbeth3

Της Βίκυς Βασιλάτου

Πριν χρόνια, πέρασα μια περίοδο που διάβασα όλα τα θεατρικά του Σαίξπηρ και τις διάφορες αναλύσεις γύρω από αυτά. Τότε είναι που έπεσα σε ένα και μετά σε άλλο και σε άλλο -δεισιδαιμονικά θα τα χαρακτήριζα- άρθρα για τον Μάκμπεθ. Τα άρθρα αυτά υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι του θεάτρου θεωρούν γρουσουζιά να πουν το όνομα της τραγωδίας μέσα σε ένα θέατρο· αναφέρονται σε αυτή έμμεσα, με τίτλους όπως Η Σκωτσέζικη Τραγωδία, Το Σκωτσέζικο Έργο ή ΜακΜπί. Και μάλιστα, όταν γίνεται αναφορά στον βασικό χαρακτήρα, αποφεύγουν το όνομά του και τον αποκαλούν «Ο Σκωτσέζος Βασιλιάς». 

Φήμες λένε ότι ο Σαίξπηρ χρησιμοποίησε στο κείμενό του αληθινά ξόρκια μαγισσών, γεγονός που τις εξόργισε και το καταράστηκαν με αποτυχία, προκαλώντας μέχρι και σωματικές βλάβες ή θάνατο σε άτομα του θιάσου… «Ξόρκια», έχω να πω, που δεν ευδοκίμησαν όσον αφορά στην παράσταση του Θωμά Μοσχόπουλου, γιατί το θεατρικό του, που το παρακολούθησα προ ολίγων ημερών, το έχει περιβάλει με μια καλή σκηνοθετική μαγεία, ανατρέποντας την όποια «κατάρα». 

Βέβαια, δεν σας κρύβω, ότι μου πέρασε από το μυαλό μήπως ο θίασος ανέτρεξε στα «τελετουργικά» που λέγεται ότι λύνουν την κατάρα. Τελετουργικά όπως, παραδείγματος χάρη, το πρόσωπο που πρόφερε το όνομα «Μάκμπεθ» να εγκατέλειψε το κτήριο, να έκανε τρεις γύρους γύρω από αυτό, να έφτυσε πάνω από τον αριστερό του ώμο, να είπε μια βωμολοχία και να επέστρεψε αφού τον φώναξαν πίσω στο κτίριο. Ή να έκανε τον γύρο του κτηρίου τρεις φορές και όσο πιο γρήγορα γίνεται, σε συνδυασμό με φτυσίματα πάνω από τους ώμους του και βωμολοχίες. Ή να εγκατέλειψε την αίθουσα, να χτύπησε τρεις φορές την πόρτα, να τον φώναξαν να περάσει μέσα και τότε να απήγγειλε έναν στίχο από τον Άμλετ ή στίχους από τον Έμπορο της Βενετίας (το οποίο θεωρείται το πλέον τυχερό σαιξπηρικό έργο). Λέτε, τελικά, να ξόρκισε το «κακό» ο θίασος του Μοσχόπουλου με ένα από τα τρία αυτά τελετουργικά;

Macbeth2Ίσως ναι, ίσως πάλι όχι. Πάντως πέρα από τις διάφορες φήμες που κυκλοφορούν γύρω από την τραγωδία που έγραψε ο Σαίξπηρ μεταξύ 1603 και 1606, η βασιλοκτονία που εξελίχθηκε μπροστά στα μάτια μου, με εντυπωσίασε. Την ιστορία λίγο πολύ την ξέρουμε όλοι. Άλλοι την έχουμε διαβάσει, άλλοι πάλι την έχουμε δει. Μέχρι πρότινος, ανήκα στην πρώτη κατηγορία. Δεν μου είχε δοθεί η ευκαιρία να απολαύσω αυτό το φημισμένο σαιξπηρικό έργο, που μπορεί να έχει ως ήρωες υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα, αλλά που -προσοχή!-, δεν βασίζεται σε αληθινά γεγονότα· είναι μυθοπλαστικό γέννημα του βρετανού συγγραφέα. 

Αλλά ας γυρίσουμε τις σελίδες του ημερολογίου στην περασμένη Παρασκευή και του ρολογιού τους δείχτες στις 20.30, τότε που όλοι οι θεατές περιμέναμε εναγωνίως να δούμε το «καταραμένο» έργο. Τα φώτα έσβησαν, η αυλαία στο χρώμα της ώχρας, άνοιξε και… ασπρόμαυρες, βωβές πολεμικές σεκάνς ξετυλίχτηκαν μπροστά στα μάτια του κοινού για να παραχωρήσουν τη θέση τους σε ένα σκηνικό, που παραπέμπει -χωρίς να σε ξενίζει- σε κάτι μεταξύ νοσοκομείου και φρενοκομείου, και για να πάρουν τη σκυτάλη τα μέλη του θιάσου. Και η παράσταση ξεκινά... 

Αν και πριν δω ένα θεατρικό έργο δεν συνηθίζω να διαβάζω κριτικές, πήρε το αυτί μου ότι κατέκριναν το γεγονός ότι οι ηθοποιοί απήγγειλαν απλά και στεγνά τους στίχους. Μα πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά μιας και μιλάμε για σαιξπηρικό λόγο, που αν μη τι άλλο του οφείλουμε σεβασμό κι όχι φιοριτούρες; Συμφωνώ ότι ίσως κάποιες σκηνές να ήθελαν λίγο περισσότερο συναίσθημα -και συγκεκριμένα εκ μέρους του, υπέρ του δέοντος, ψυχρού Μάκμπεθ (Αργύρη Ξάφη)- αλλά τον προτίμησα έτσι, γιατί έβγαλε εις πέρας έναν πολύ δύσκολο ρόλο χωρίς να ανατρέξει στην υπερβολή, όπως είθισται όταν καταπιάνονται οι σύγχρονοι θεατράνθρωποι με κείμενα παλαιότερης γενιάς και σχολής. Από την άλλη, η Λαίδη Μάκμπεθ (Άννα Μάσχα) και ο Μάκνταφ (Γιώργος Χρυσοστόμου) με εξέπληξαν με την ερμηνεία τους. Εκείνοι όμως που με απογοήτευσαν ήταν ο «άχρωμος», βραβευμένος με το Χορν, Θάνος Τοκάκης (Μάλκολμ), και η κυρία Καλογεροπούλου, που με τη χροιά της φωνής της, δυστυχώς, με αποπροσανατόλισε· ένιωσα σαν να παρακολουθούσα τη μάγισσα ή έναν ακόλουθο παιδικής παράστασης. Κατά τα άλλα, οι ερμηνείες ήταν σωστές, η άρθρωσή τους άψογη. Δεν έχασα ούτε τελεία από τα λεγόμενά τους, αν εξαιρέσω βέβαια τις στιγμές που ανεβοκατέβαινε το σκηνικό και δεν ακούγονταν καλά οι ηθοποιοί. 

Με το πέρας της δίωρης παράστασης, άκουσα τους γύρω μου να λένε ότι ο Μοσχόπουλος ίσως και να το παρατράβηξε σε κάποια σημεία. Δεν είχαν κι άδικο, αλλά θεωρώ ότι ενορχήστρωσε με μεγάλη μαεστρία και πρωτοποριακή σκηνοθεσία ένα δύσκολο έργο, καταφέρνοντας να μου αφήσει την αιματοβαμμένη γεύση που όφειλε να μου αφήσει. Μου έδωσε επίσης πολλή τροφή για σκέψεις -κυρίως υπαρξιακές-, που όφειλε να μου δώσει ένα έργο τέτοιου βεληνεκούς. 

Macbeth4Ο αιματοβαμμένος Μάκμπεθ, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο σαιξπηρικό έργο, μου σύστησε φιγούρες πολύ γνώριμες. Γιατί το λέω αυτό; Διότι αντιπροσωπεύουν την πιο μύχια ανάγκη να ξεπεράσουμε τα όριά μας. Είναι ένα θεατρικό που απελευθερώνει, το νιώθουμε οικείο, συμβαδίζει με τους εσωτερικούς πολέμους μας. Παρακολουθώντας την παράσταση, πέταξα το προσωπείο του κοινωνικά και ψυχολογικά επιτρεπτού. Συμβιβάστηκα με την ιδέα ότι όλοι από τίμιοι μπορούμε να γίνουμε τύραννοι. Ότι όλοι είμαστε εν δυνάμει δολοφόνοι. Ότι το πάθος για τη δόξα και τη βασιλεία μπορεί κάλλιστα να μεταμορφωθεί σε αχόρταγο αιμοβόρο στιλέτο στο χέρι του καθένα. Ότι μπορούμε να τυφλωθούμε από τα πάθη μας και να ανατρέξουμε στο μίσος, τον πόλεμο και το κακό χωρίς δεύτερη σκέψη, εγκαταλείποντας στο περιθώριο την αγάπη, την ειρήνη, το καλό. 

Ίσως για αυτόν ακριβώς τον λόγο και να υπάρχει μια ευχή -εν είδει προλόγου- που χρησιμοποιούσαν σαν ξόρκι ενάντια στην περίφημη «κατάρα» της Σκωτσέζικης Τραγωδίας: «Είθε όσοι παρακολουθήσουν απόψε αυτό το έργο να επιλέγουν την αγάπη από το μίσος, την ειρήνη από τον πόλεμο, το καλό από το κακό». Αλλά όπως τονίζει και ο Θωμάς Μοσχόπουλος, «υπάρχει τελικά επιλογή; Και ποια επιλογή μπορεί να εκτρέψει τη ροπή μας να μετέχουμε στην καταστροφή;» 

Η παράσταση Μάκμπεθ του Σαίξπηρ, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου και μετάφραση Δημήτρη Δημητριάδη, με τους Α. Ξάφη, Α. Μάσχα, Ξ. Καλογεροπούλου, Κ. Μπερικόπουλο, Θ. Τοκάκη, Γ. Χρυσοστόμου, Α. Πελτέκη, Γ. Παπαγεωργίου, Δ. Νασιούλα και Κ. Βουδούρη, θα συνεχιστεί έως τις 25 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών, Λ. Συγγρού 107-109, τηλ.: 210 900 5800.

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μελάνι» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στο Μέγαρο Μουσικής: Από τον νεοκλασικισμό στο νεομπαρόκ

«Μελάνι» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στο Μέγαρο Μουσικής: Από τον νεοκλασικισμό στο νεομπαρόκ

Για την παράσταση «INK» του Δημήτρη Παπαϊωάννου, η οποία παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής. Φωτογραφίες: Julian Mommert

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Παραμένοντας σταθερά ένας ύψιστης αισθητικής créateur/auteur σκηνικών γεγονό...

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

«ELENIT» του Ευριπίδη Λασκαρίδη στη Στέγη – Ένα σύμπαν με δεινόσαυρους, ανεμογεννήτριες και λαμαρίνες

Το ανατρεπτικό έργο του καταξιωμένου Ευριπίδη Λασκαρίδη παρουσιάζεται για δεύτερη φορά στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Julian Mommert.

Επιμέλεια: Book Press

16 – ...

«Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι» του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, με τον Τζον Μάλκοβιτς στη Στέγη

«Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι» του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές, με τον Τζον Μάλκοβιτς στη Στέγη

Ο υποψήφιος για Όσκαρ Τζον Μάλκοβιτς και η πολυβραβευμένη Λιθουανή ηθοποιός Ινγκεμπόργκα Νταπκουνάιτε δίνουν ρεσιτάλ ερμηνείας σε ένα από τα πιο μυστηριώδη έργα του σύγχρονου ρεπερτορίου, στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης, από τις 9 έως τις 12 Φεβρουαρίου 2023. Φωτογραφίες: Māris Morkāns

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Σοκ στον χώρο του βιβλίου: Πέθανε ο Γενικός Διευθυντής και «ψυχή» της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Φίλιππος Τσιμπόγλου

Ο Φίλιππος Τσιμπόγλου, Γενικός Διευθυντής της Εθνικής Βιβλιοθήκης, έφυγε ξαφνικά από τη ζωή σήμερα το πρωί σε ηλικία 66 χρονών.

Επιμέλεια: Book Press

Η ανακοίνωση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος

...
Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο Μάριο Ντεζιάτι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Ασυμβίβαστοι» που τιμήθηκε με το βραβείο Strega 2022, έρχεται στην Αθήνα

Ο βραβευμένος συγγραφέας Μάριο Ντεζιάτι θα παρουσιάσει το βιβλίο του στις 9 Φεβρουαρίου 2023, στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών.

Επιμέλεια: Book Press

O Mario Desiati, συγγραφέας του μυθιστορήματος Ασυμβίβαστοι (πρωτ. τίτλος Spatriat...

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε ο πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο – Μεγάλη απώλεια για την ισπανική λογοτεχνία

Πέθανε το πρωί της Δευτέρας 30 Ιανουαρίου 2023 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 51 ετών ο Ισπανός πολυβραβευμένος συγγραφέας Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] ο οποίος κατείχε εξέχουσα θέση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, έχοντας γράψει πολλά και επιτυχημένα αστυνομικά και όχι μόνο μυθιστορήματα. Μέσα στο 2023, οι εκδό...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ