mintati1

Για την χορογραφία «Μιντάτι» που παρουσίασε η Τζένη Αργυρίου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Nύσος Βασιλόπουλος. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στην Πειραιώς 260 η Τζένη Αργυρίου παρουσίασε τη χορογραφία της «Μιντάτι», στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Στην αχανή σκηνή του Χώρου Δ επιστρατεύτηκαν γυψόπλακες και συσσωρευμένα θραύσματα γύψου, που οι χορευτές κομματιάζουν, κουβαλούν, μεταφορτώνουν, χρησιμοποιούν ως οικοδομικό υλικό, παράγοντας έναν κονιορτό πολύ ατμοσφαιρικό.

H Νάνσυ Σταματοπούλου, o Ερμής Μαλκότσης, η Ιωάννα Παρασκευοπούλου, η Σωτηρία Κουτσοπέτρου, η Δέσποινα Σανιδά Κρεζία, ο Τάσος Νίκας, η Σεβαστή Ζαφείρα και ο Luke Macaronas ερμηνεύουν βάσει των δραματουργικών οδηγιών της Χριστιάνας Γαλανοπούλου, με αποτέλεσμα μια χαρακτηριστική επιτέλεση χορού.

Από την Κίνηση στον Λόγο

Mέχρι περίπου το 2004 η Τζένη Αργυρίου μελετούσε την κίνηση «για την κίνηση». Εκείνη την εποχή ξεκίνησε να εμπλέκει και άλλα εργαλεία (άλλες τέχνες, νέες τεχνολογίες, εικαστικές παρεμβάσεις, την Επιστήμη και την Ιστορία, καθώς και τον λόγο), διευρύνοντας την έρευνά της. Ξεκινώντας από μηδενικό κείμενο, άρχιζε να καταστρώνει ένα πεδίο ερωτημάτων, που σταδιακά διαμόρφωναν ένα χορευτικό «σενάριο», δηλαδή ένα έργο. Τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει τον χορό ως έκφραση της ανθρώπινης ανάγκης για επαφή και ως μέσο για επανασύνδεση με τη φύση και την κοινότητα – αυτήν που ήδη υπάρχει και αυτήν που δημιουργείται κάθε φορά στη συνεύρεση των ανθρώπων.

Το ζήτημα του «Μιντάτι» είναι κατά πόσον μπορεί ο χορός σήμερα να συνδέσει τους ανθρώπους. Η Αργυρίου εφευρίσκει μια μορφή σύγχρονης συμμετοχικής τελετής, εκκινώντας από την αρχική ιδέα ότι το ανθρώπινο σώμα φέρει, δυνάμει, κοινωνικό υλικό και εμπνεόμενη από το αντικειμενικό γεγονός της «μάζωξης»των ανθρώπων σε μια παράσταση. Σε ό,τι αφορά τον τίτλο, η λέξη «μιντάτι» καθεαυτήν απαντά στην Ήπειρο, πχ στον Αμμότοπο Άρτας (Κουμτζιάδες).

mintati2

Σε άλλες περιοχές έχει συνώνυμές της, «ξέλαση» στην Πελοπόννησο, «αργατία» στον Εύξεινο Πόντο, «αλλαξιά» στην Ικαρία, «αμπασάδα» στις Κυκλάδες, κοκ., που όλες σημαίνουν τη συλλογική εργασία που έβαζαν τα μέλη μιας κοινότητας για την παραγωγή ενός κοινωφελούς έργου, και ήταν μέρος της ζωής τους. Στο μεταξύ, σύμφωνα με την ανθρωπολογία του χορού, το ανθρώπινο σώμα κουβαλάει καταγεγραμμένο το «υλικό» της κοινωνικής ζωής, της εγγύτητας, της συνεργασίας, της αλληλοβοήθειας και ίσως και της αλληλεγγύης. Στην Ανατολική Ρωμυλία (Βουλγαροπρόσφυγες), ο χορός διευρύνει τη θεματική του πέραν της πυρηνικής οικογένειας, ανακλώντας το αίσθημα του ανήκειν και τη συμμετοχικότητα στην ομάδα.

Το υπό διαμόρφωσιν γκρίζο σκηνικό του Βασίλη Γεροδήμου παραπέμπει σε ταινίες σοσιαλιστικού ρεαλισμού, στο σινεμά του Μίκλος Γιάντσο, της Μάρτα Μετζάρος και του Εμίρ Κουστουρίτσα.

Πρακτικά, αυτό εντάσσεται στο κινησιολογικό υλικό της επταμελούς ομάδας, που αναπαράγει τον τρόπο μοιράσματος των οικοδομικών (και ίσως και άλλων) εργασιών της κοινότητας. Στην πρωτότυπη εκδοχή τους αυτές οι δουλειές θα κάλυπταν, υποθέτω, όλη τη γκάμα των παραγωγικών δραστηριοτήτων στην επαρχία: κουβάλημα ξύλων και νερού απ’το πηγάδι, φροντίδα ζώων, καλλιέργεια χωραφιών και μποστανιών, τρύγος, θέρος, ξεφλούδισμα και άλλες εργασίες στα καλαμπόκια, συλλογή χόρτων, άρμεγμα ζώων και τυροκομικές δουλειές, βοσκή των κοπαδιών, χτίσιμο σχολείων, εκκλησιών, κρηνών, αποχέτευσης, κοκ. Η Αργυρίου επιλέγει να τις συνοψίσει στις οικοδομικές εργασίες (με μια τεκτονική υπόνοια) και σ’αυτό το σημείο ο γύψος αποδεικνύεται πολύτιμο (πρακτικά διαχειρίσιμο και αισθητικά άψογο) υλικό.

Η δημιουργία μιας υποβλητικής παράστασης δύο ωρών

Το υπό διαμόρφωσιν γκρίζο σκηνικό του Βασίλη Γεροδήμου παραπέμπει σε ταινίες σοσιαλιστικού ρεαλισμού, στο σινεμά του Μίκλος Γιάντσο, της Μάρτα Μετζάρος και του Εμίρ Κουστουρίτσα, στην υλικότητα κάποιων παραστάσεων του Παπαϊωάννου κοκ, και όλα αυτά υπό τους εξαιρετικούς φωτισμούς του Νύσου Βασιλόπουλου. Τα κοστούμια, γκριζωπών επίσης αποχρώσεων με πινελιές χρώματος, είναι της Βασιλείας Ροζάνα. Το κουβάλημα του γύψου συνθέτει, εδώ, τον τεχνητό (πολιτισμικό) χώρο, το «πλαίσιο» όπου το έργο τέχνης θα ενταχθεί, σ’έναν πολύ μελετημένο σχεδιασμό αυτού του «άβακα κινήσεων» που περιλαμβάνει η χορογραφία. Η χορευτική ομάδα, αφού διαμορφώσει τον χώρο σε υπαινιγμό ενός δομημένου χωριού, κινείται τελετουργικά στις γραμμές που έθεσε η συνεργασία των πρώτων λεπτών.

mintati3

Πολύ σημαντικός παράγοντας της παράστασης είναι το ντουέτο των επί σκηνής μουσικών Γιώργου Γαργαλά και Νίκου Τσιώλη, ενώ νταούλι παίζει (επίσης επί σκηνής) ο Θανάσης Μάκος, σε μουσικούς δρόμους ηπειρώτικους, πανβαλκανικούς, συρτού, αλλά και με ηλεκτρονικές διαμεσολαβήσεις, έντονες σιωπές και ήχους εργαλείων (μην ξεχνάμε: η οικοδόμηση έχει να κάνει με τη γη, με τα υλικά της, με τη σωματικότητα) και, στην κορύφωση της παράστασης, με καθαρή rave και industrial μουσική. Άλλωστε, το δημοτικό τραγούδι εντάσσεται στις προ-χορογραφικές μορφές χορευτικής έκφρασης, και το ίδιο ισχύει και για τις αυτοσχεδιαστικές κινήσεις ενός rave party. Kαι πάλι διέκρινα, όπως και στο «Ανώνυμο» της Αργυρίου1, ένταξη κινήσεων φλαμένκο και ποντιακών χορών, που συμβάλλουν στην απόδοση της εκστατικής κορύφωσης (duende) και υπογραμμίζουν το ζητούμενο: την αίσθηση της κοινωνικής συνοχής.

Αγερμός και συνάθροιση: η λειτουργία των χορευτικών κορυφώσεων

Εδώ ανακαλώ το ανθρωπολογικό πόρισμα ότι ο χορός είναι μέρος της κοινωνικής δραστηριότητας, ενώ οι κατά τόπους χορευτικές επιτελέσεις (performances) αφορούν μείζονα κοινωνικά γεγονότα (γάμο, βαφτίσια, θρησκευτικές γιορτές, οικογενειακές μαζώξεις, ήθη και έθιμα, στολές ανά περίσταση, δηλαδή καταγράφει ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών σχέσεων, θεσμών και διάδρασης των μελών της κοινότητας: εκ των πραγμάτων, η χορευτική «γλώσσα» αποτυπώνει τους ρόλους που έχουν καθιερωθεί στο συγκεκριμένο κοινωνικό σύστημα και η συμμετοχή των μελών του στον χορευτικό κύκλο συνιστά κριτήριο αποδοχής, απόρριψης, αλλαγής κατάστασης, ένταξης, ενήβωσης, ανταγωνισμού, διαφωνίας, αλλά και αντίστασης, και λατρείας, και εκτόνωσης, μεταξύ άλλων.

Οι επιμέρους κοινωνικοί ρόλοι φυσικά καταγράφονται στη χορογραφία, με αποτέλεσμα πχ οι άντρες να χορεύουν με ανοιχτά πόδια και κάπως λυγισμένα γόνατα όταν «παίζουν» τον κοινωνικό τους ρόλο, τα μαλλιά των γυναικών να αποκτούν μαιναδική κίνηση «έκστασης» στα σημεία χειραφέτησης, η κίνηση όλων να εξομοιώνεται στα σημεία αφομοίωσης και ένταξης στην ομάδα, το «νέο μέλος» που εντάσσεται να αναδιαμορφώνει την κίνηση των υπολοίπων, και πάει λέγοντας.

Η Τζένη Αργυρίου, καλώντας μαζί της και το κοινό σε μια συμμετοχή στο τέλος και επιλέγοντας ιερατικό τόνο στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης, ψηλαφεί τη σύνδεση των ανθρώπων και τη συλλογική τους έκφραση.

Η Τζένη Αργυρίου, καλώντας μαζί της και το κοινό σε μια (περιττή, κατά την άποψή μου) συμμετοχή στο τέλος και επιλέγοντας ιερατικό τόνο στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης, ψηλαφεί τη σύνδεση των ανθρώπων και τη συλλογική τους έκφραση. Δημιουργεί μια τελετή εναλλασσόμενων ρυθμικών αγωγών που υποβάλλει και ξεσηκώνει τον θεατή, θέτοντας σε πρώτο πλάνο και πάλι τον συνάνθρωπο, τον διπλανό, τον ομοτράπεζο, τον συνδαιτημόνα, τον συμπολίτη, ακόμη και τα στοιχειά και τους αγίους και ό,τι τελοσπάντων συνθέτει μια χαμένη ποιότητα ζωής.

Για τη δημιουργό

Η Τζένη Αργυρίου, εκτός από χορογράφος, είναι και transmedia artist. Απόφοιτος της ΚΣΟΤ, συνέχισε στη Νέα Υόρκη και με την επιστροφή της δημιούργησε μια πλατφόρμα καλλιτεχνικού πειραματισμού και έρευνας πολυμέσων, που ως καρπούς έδωσε τα έργα: “Phrasis § Praxis”, “Synthesis” (2021), «Αποθέματα: Inventory» (2018), «ΑΝΩΝΥΜΟ» (2018), “Face to Phase” (2017), “Memorandum” (2014).

Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Τα σκυλιά» σε σκηνοθεσία του Ανέστη Αζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ένα project που δικαιώνει το ελληνικό ρεπερτόριο του Φεστιβάλ Αθηνών είναι «Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά...

Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Επίδαυρος: «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα (κριτική)

Για την παράσταση του Κρατικού Θέατρο Βορείου Ελλάδος «Πλούτος» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κακλέα, η οποία παρουσιάστηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 19 & 20 Ιουλίου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το 388 π.Χ. με τον «Πλούτο» ο Αρ...

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

«Ετυμολογίες» του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Ετυμολογίες» σε κείμενο του Ευθύμη Φιλίππου και σκηνοθεσία του Ευθύμη Φιλίππου και της Αγγελικής Παπούλια, η οποία θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, στο κτήριο της Παλαιάς Βουλής για 4 ακόμη παραστάσεις (20, 21 –δύο παραστάσεις–, 22 Ιουλίου).

Γράφει ο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

Στο 48ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με την εκδότρια της Εστίας, Εύα Καραϊτίδη. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 25 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Αναβαθμισμένη, πλουσιότερη, υποσχόμενη και με πολλές εκπλήξεις θα είναι φέτος η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού, η οποία επιστρέφει για τρίτη χρονιά στους Χαρουπόμυλους Λαντίτη, από τις 22 μέχρι τις 24 Νοεμβρίου 2024.

Επιμέλεια: Book Press

Όπως δηλώνουν...

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες και νύχτες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ