baladeur

Το «2071» του Ντάνκαν ΜακΜίλλαν [Duncan Macmillan] παρουσιάζεται στο θέατρο Σταθμός σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη. Φωτογραφίες: © Σπύρος Περδίου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Το 2071, η σημαντική διάλεξη του κλιματολόγου Κρις Ράπλεϊ δραματοποιημένη από τον συγγραφέα Ντάνκαν ΜακΜίλλαν, πρωτοπαρουσιάστηκε το 2014 στο Royal Court Theatre του Λονδίνου από την Κάτι Μίτσελ, με τον ίδιο τον Ράπλεϊ επί σκηνής. Φέτος το σκηνοθετεί ο Μάνος Καρατζογιάννης στο θέατρο «Σταθμός», για τρεις βραδιές, με τον Αντώνη Μυριαγκό στον πρωταγωνιστικό ρόλο, στα πλαίσια του θεσμού «Όλη η Ελλάδα είναι ένας Πολιτισμός» που διοργανώνει το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή.

Η σκηνοθετική προσέγγιση του Μάνου Καρατζογιάννη είναι απόλυτα χρονομετρημένη, αφαιρετική, κομψή, χωρίς δραστικές παρεμβάσεις, ενώ σκόπιμα υπογραμμίζει το κοινωνικό-ηθικό μήνυμα του κειμένου.

Ο Goran Gagic συνοδεύει με βίντεο, ενώ ο μουσικός Τηλέμαχος Μούσας ερμηνεύει το δικό του μέρος με αιθερόφωνο επί σκηνής, συνοδεύοντας δημιουργικά τον μονόλογο του χαρακτήρα-επιστήμονα: η χρήση του αιθερόφωνου συνιστά σαφή υπαινιγμό για τον ατμοσφαιρικό αέρα που αναπνέουμε. Ο Αντώνης Μυριαγκός διακρίνεται για τη γοητευτική του παρουσία, για τη θαυμάσια εκφορά του λόγου και για τον μαγνητισμό που ασκεί στο κοινό. Η σκηνοθετική προσέγγιση του Μάνου Καρατζογιάννη είναι απόλυτα χρονομετρημένη, αφαιρετική, κομψή, χωρίς δραστικές παρεμβάσεις, ενώ σκόπιμα υπογραμμίζει το κοινωνικό-ηθικό μήνυμα του κειμένου.

«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αναπνέουμε αυτό το επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα»

Στο αρχικό κείμενο ο Ράπλεϊ εκφράζει τις επιφυλάξεις του για το κατά πόσον είναι αναστρέψιμο το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αφήνοντας μια μικρή ακτίδα φως μέσω της αναφοράς του στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ξεκινά λέγοντας πως, ως αγόρι, γοητεύτηκε από χάρτες της Ανταρκτικής που απεικονίζουν «περιοχές άγνωστες στον άνθρωπο», κατόπιν προβαίνει σε μια σύντομη γεωφυσική έρευνα του πλανήτη μας και καταλήγει αναφερόμενος στην εξάρτηση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα που δημιουργούν αέρια θερμοκηπίου. Η πιο σοκαριστική φράση του κειμένου είναι ότι «είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αναπνέουμε αυτό το επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα».

2071

Καθηγητής Κλιματικής Επιστήμης στο UCL, πρώην επικεφαλής του British Antarctic Survey και πρώην διευθυντής του Μουσείου Επιστημών του Λονδίνου, ο Ράπλεϊ επισκέπτεται το τοπίο του παιδικού του ονείρου, τους πάγους της Ανταρκτικής, παρουσιάζοντας την υποχώρηση των παγετώνων, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και τη διακοπή του κύκλου του διοξειδίου του άνθρακα. Με ξεκάθαρη και ιδιαίτερα αυστηρή αφήγηση αντιπαρέρχεται την Επιστήμη, περιορίζοντάς την σε ρόλο ενημερωτικό, ενώ υπερτονίζει την προσωπική ευθύνη καθενός από εμάς για το μέλλον που μάς επιφυλάσσει η κλιματική κρίση. Είναι μια προσωπική κατάθεση, όπου ως κοινωνικός-πλέον- επιστήμονας εκφράζει την ανησυχία του για το μέλλον που επιφυλάσσει η ανθρωπότητα στα παιδιά της (εμβληματικά, το 2071 είναι το έτος κατά το οποίο η εγγονή του θα γίνει 67 ετών, όπως ο ίδιος).

[...] το κείμενο αυτό στηλιτεύει την απαράδεκτη τακτική του εύκολου πλουτισμού, την παγκοσμιοποίηση και την παράγωγη κοινωνική ανισότητα, μεταθέτοντας τον προβληματισμό σε επίπεδο οντολογικής αναζήτησης και ανάληψης ευθυνών εκ μέρους κάθε πολιτισμένου ανθρώπου.

Το κείμενο αυτό μπορεί να επιστρατεύει ένα σωρό επιστημονικούς όρους, κατά βάσιν όμως υιοθετεί μια συναισθηματική προσέγγιση: μιλά για τον αέρα που εισέπνευσαν οι άνθρωποι από την πρώτη τους εμφάνιση πάνω στον πλανήτη και τον συγκρίνει με τον αέρα που έχει ανεπίτρεπτα επιβαρυνθεί από το διοξείδιο του άνθρακα σε μιαν εποχή που, ούτε λίγο ούτε πολύ, έχει χαρακτηρισθεί ως «Ανθρωπόκαινο». Εμμέσως πλην σαφώς, το κείμενο αυτό στηλιτεύει την απαράδεκτη τακτική του εύκολου πλουτισμού, την παγκοσμιοποίηση και την παράγωγη κοινωνική ανισότητα, μεταθέτοντας τον προβληματισμό σε επίπεδο οντολογικής αναζήτησης και ανάληψης ευθυνών εκ μέρους κάθε πολιτισμένου ανθρώπου. Το πιο οξύ ερώτημα που θέτει είναι: «Ενδιαφερόμαστε για τους ανθρώπους των φτωχών χωρών;»

2071

Πώς όμως, έως το 2050, θα μειωθούν οι εκπομπές αερίων κατά 50% ώστε να σταματήσει η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη στους δύο βαθμούς Κελσίου; Πώς θα επιτευχθεί κάτι τέτοιο στις συνθήκες του όψιμου καπιταλισμού, όταν προαπαιτείται η εγκατάλειψη του 75% των ορυκτών καυσίμων; Πώς θα εξασφαλιστεί ο προσωπικός αγώνας και η ατομική συμβολή σε ένα τόσο δυσεπίτευκτο στόχο, και μάλιστα τη στιγμή που ο άμετρος καταναλωτισμός του δυτικού ανθρώπου και ο υπερπληθυσμός στον Τρίτο Κόσμο έρχονται σε κατάφωρη αντίθεση με την οικολογική του ευαισθητοποίηση; Το κείμενο δεν αισιοδοξεί αβάσιμα, ούτε αφήνει την παραμικρή αμφιβολία ως προς το επείγον της κατάστασης. Καθιστά σαφές το ότι η επίτευξη αυτού του στόχου θα απαιτήσει τη μεγαλύτερη συλλογική δράση στην ιστορία.

Είναι μια από τις αρχές του μεταθεάτρου αυτό: να εμπλέκει βιωματικά το κοινό, χωρίς απαραίτητα να επιστρατεύει εποπτικά μέσα, αλλά με γνώμονα τη δημιουργική του φαντασία.

Το εκπληκτικό αυτό κείμενο/τύπου διάλεξης καλύπτει το τεράστιο κενό κατανόησης του κοινού με μια σειρά από ευσύνοπτους, εύκολα προσλήψιμους συλλογισμούς, και κυρίως με την επιστράτευση θεατρικών κινήσεων καθαρά συμβολικών: χαρακτηριστική είναι η στιγμή κατά την οποία ο ομιλητής «αφουγκράζεται» τον αέρα που εκλύεται από ένα απειροελάχιστο δείγμα πάγου που έχει αντληθεί από τα βάθη του ωκεανού και έχει μείνει σφραγισμένο για χιλιετίες ολόκληρες, μεταπλάθοντας τη σκηνική εμπειρία σε κοινή εμπειρία του ακροατηρίου. Είναι μια από τις αρχές του μεταθεάτρου αυτό: να εμπλέκει βιωματικά το κοινό, χωρίς απαραίτητα να επιστρατεύει εποπτικά μέσα, αλλά με γνώμονα τη δημιουργική του φαντασία. Και αυτό μένει από αυτήν την παράσταση, πέρα από μια βαθύτατη ανησυχία και ένα αυξημένο αίσθημα ευθύνης: το βίωμα του ανθρώπου που είναι σε θέση να «ακούσει» τα μηνύματα ενός πάσχοντος πλανήτη και να τα μετατρέψει σε κατεπείγουσα προσωπική του υπόθεση.

*Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» αναμένεται το φθινόπωρο από τις εκδόσεις Κριτική.


Συντελεστές

Κείμενο: Ντάνκαν ΜακΜίλλαν, Κρις Ράπλεϋ
Μετάφραση: Δημήτρης Κιούσης
Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης
Μουσική: Τηλέμαχος Μούσας
Κοστούμι: Βασιλική Σύρμα

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Θέλω να πάω σπίτι» της Kατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου: Δύο βαθύτατα ανθρώπινες παραστάσεις

«Θέλω να πάω σπίτι» της Kατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου: Δύο βαθύτατα ανθρώπινες παραστάσεις

Για τις παραστάσεις «Θέλω να πάω σπίτι» της Κατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη που ανεβαίνει στο «Θέατρο στη Σάλα» και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Θέλω να πάω σπίτι» (© Βασιλική Πουλάκη), 

...
«Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη (κριτική) –Ένα αιρετικό drag ορατόριο στο Φεστιβάλ Αθηνών

«Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη (κριτική) –Ένα αιρετικό drag ορατόριο στο Φεστιβάλ Αθηνών

Για την παράσταση «Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» με κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδόπουλου και σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών. Κεντρική εικόνα: © Karol Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ