Somewhere beyond the cherry trees

Για το «(Somewhere) beyond the cherry trees», μια post-documentary παράσταση βασισμένη στον «Βυσσινόκηπο» του Άντον Τσέχoφ, σε σκηνοθεσία Πρόδρομου Τσινικόρη. Φωτογραφίες © Κική Παπαδοπούλου.

Του Νίκου Ξένιου

Ιδιαίτερα συγκρατημένο και αυστηρό ως προς τους υγιειονομικούς κανόνες ήταν το ξεκίνημα του (post κορωνοϊόν) φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Συγκρατημένη ήταν η αισιοδοξία το βράδυ της 1ης Ιουνίου: η έναρξη έγινε με το έργο του Πρόδρομου Τσινικόρη «(Somewhere) beyond the cherry trees» στον Χώρο Ε της Πειραιώς 260, που άνοιξε τα φτερά της στέγης του προς τον νυχτερινό ουρανό της Αθήνας και με αρκετά περιορισμένο κοινό. 

Ο κύριος Τσινικόρης και η κυρία Βαλσαμίδου δημιούργησαν ένα σαρκαστικό σύγχρονο αφήγημα, ορμώμενοι από τον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ, στο τέλος του οποίου τα μέλη μιας οικογένειας ρώσων αριστοκρατών ξεσπιτώνονται από το πατρικό τους σπίτι και μένουν μετέωροι σε ό,τι αφορά την επιβίωσή τους και τη στέγασή τους, ενώ βιώνουν τραυματικά αυτήν την απώλεια και αδυνατούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. 

Η νέα τάξη πραγμάτων

Μια νέα κοινωνική τάξη έρχεται να καρπωθεί τις αλλαγές, κοινωνικές και οικονομικές, που επέρχονται ραγδαία: υπό αυτό το πρίσμα, η παράσταση συνεχίζει την παλαιότερη προβληματική του κύριου Τσινικόρη, ενώ διατηρεί τη ντοκιμαντερίστικη προσέγγισή του, προεκτείνοντάς την στην πραγματικότητα της σύγχρονης Αθήνας. Νέες, πρωτόγνωρες συνθήκες είχαν προκύψει προ της πανδημίας και –απ' ό,τι φαίνεται– τώρα παγιώνονται. Η οικοπεδοποίηση των κτημάτων, η δημιουργία κερδοσκοπικών προϋποθέσεων με το Airbnb, η ραγδαία τουριστικοποίηση, όλα αυτά επανεκκινούν σε μια χώρα που μαστίζεται από το ιδιωτικό χρέος, τις μεσαιωνικές εργασιακές σχέσεις, τα αυξανόμενα ωράρια κακώς αμειβόμενης εργασίας, την αλληλοπεριχώρηση επαγγελματικού και προσωπικού χώρου, τη μετατροπή του αστικού περιβάλλοντος σε αποξενωμένο, αφιλόξενο τοπίο. 

Ο κύριος Τσινικόρης και η κυρία Βαλσαμίδου δημιούργησαν ένα σαρκαστικό σύγχρονο αφήγημα, ορμώμενοι από τον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ, στο τέλος του οποίου τα μέλη μιας οικογένειας ρώσων αριστοκρατών ξεσπιτώνονται από το πατρικό τους σπίτι και μένουν μετέωροι σε ό,τι αφορά την επιβίωσή τους και τη στέγασή τους.

Έξι ηθοποιοί βρίσκονται επί σκηνής και ο «Βυσσινόκηπος» δεν είναι παρά ένα πρόσχημα, ή μια αφετηρία προβληματισμού: στον ρόλο του Τροφίμοφ ο Πρόδρομος Τσινικόρης, διακηρύσσοντας αμιγώς οικονομικά ιδεώδη, οργανώνει σε νέο κείμενο τη ζωή όλων των άλλων. Στον ρόλο του Λοπάχιν, ο Γιώργος Βουρδαμής είναι ο εκπρόσωπος της «νέας τάξης πραγμάτων» που θέλει να δημιουργήσει εξοχικές κατοικίες για τουρίστες εκεί όπου κάποτε άνθιζε ο βυσσινόκηπος, «ξυρίζοντας» το ρομαντικό τοπίο από τα υπέροχα δέντρα και αφήνοντας τεράστιο κενό νοσταλγίας στις ψυχές των ανθρώπων. Την  εξάδα συμπληρώνουν η Νάνσυ Σιδέρη στον ρόλο της Άνια, η Καλλιόπη Σίμου στον ρόλο της Βάρια και ο Γιώργος Βαλαής στον ρόλο του Γκάγεφ.  Ξεχωρίζει η Μαρία Πανουργιά στον ρόλο της Λιούμπα. 

«Κάπου πίσω από τον Βυσσινόκηπο», τι;

Θαυμάσια υπηρετούν την παράσταση το βίντεο του Δημήτρη Ζάχου, οι χειροποίητες ενδυμασίες του Δημήτρη Paradis, οι φωτισμοί της Ελίζας Αλεξανδροπούλου και το ηχητικό τοπίο/μουσική σύνθεση του Παναγιώτη Μανουηλίδη. Οι σκηνογράφοι και ενδυματολόγοι Ελένη Στρούλια και Ζαΐρα Φαληρέα δημιούργησαν στη δεξιά πλευρά της σκηνής, εν είδει καλύβας ή παραπήγματος, το σχεδιάγραμμα ενός σπιτιού ουδέτερου ως προς την εποχή, κατασκευασμένο από λυόμενα μέλη και με μεγάλο ποσοστό διαφάνειας, που επιτρέπει σχηματικά να παρακολουθήσουν οι θεατές μεμονωμένες στιγμές και διαλόγους αντλημένους από το τέλος του τσεχοφικού Βυσσινόκηπου. Το σκηνικό αυτο γρήγορα αποσυντίθεται, διαλύεται και αποκαλύπτει το εσωτερικό του και το θνησιγενές της ηθικής και αισθητικής ενός κόσμου που παρέρχεται ανεπιστρεπτί.

Αφού, λοιπόν, ο Βυσσινόκηπος του Τσέχοφ προαγγέλλει τη μεγάλη ρωσική επανάσταση του 1917, αυτομάτως εγείρεται το συνειρμικό ερώτημα τι μέλλει γενέσθαι μετά από το τέλος του σύγχρονου σύστοιχού του που προτείνει ο Τσινικόρης. 

Αφού, λοιπόν, ο Βυσσινόκηπος του Τσέχοφ προαγγέλλει τη μεγάλη ρωσική επανάσταση του 1917, αυτομάτως εγείρεται το συνειρμικό ερώτημα τι μέλλει γενέσθαι μετά από το τέλος του σύγχρονου σύστοιχού του που προτείνει ο Τσινικόρης. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της παράστασης ήταν η ανάλυση σχετικά με τον ψυχολογικό ρόλο που πρόκειται να διαδραματίσει η κατοικία στη ζωή του ανθρώπου της πόλης: υποχείριο ενός νεοφιλελεύθερου ιδεώδους, απόλυτα υποταγμένος σ' ένα ευτελές αξιακό σύστημα, «μουδιασμένος» από τους απανωτούς εγκλεισμούς και παρών-απών στο ίδιο το σκηνικό ζωής που άλλοι προετοίμασαν γι' αυτόν, ο άνθρωπος της «νέας εποχής» έχει περιθώρια να ανατρέψει ελάχιστα τα αντικειμενικά δεδομένα. Ως εκ τούτου ο μόνος πιθανός αγώνας που του απομένει είναι ο αγώνας για τη διατήρηση της στοιχειώδους αξιοπρέπειάς του. Ποια, όμως, είναι τα ποσοστά αξιοπρέπειας που επιτρέπουν οι σύγχρονες συνθήκες; Πολλά ερωτήματα ανοίγει η παράσταση και σε ελάχιστα δίνει απαντήσεις. Δεν μπορούμε όμως παρά να αναγνωρίσουμε την ευαισθησία του δημιουργού και τον αμιγώς πολιτικό προβληματισμό του.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Η «Σκέψη» του Αντρέγιεφ και το mal du siècle, στο θέατρο «Σφενδόνη»

Για τη μεταφορά της νουβέλας «Η Σκέψη» (1902) του Λεονίντ Αντρέγιεφ, στο θέατρο Σφενδόνη και σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, με τον Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στις 11 Φεβρουαρίου του 1900, ο γιατρό...

«Όλοι εμείς πουλιά» του Ουαζντί Μουαουάντ, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, στο Εθνικό Θέατρο (κριτική)

«Όλοι εμείς πουλιά» του Ουαζντί Μουαουάντ, σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, στο Εθνικό Θέατρο (κριτική)

Για την παράσταση «Όλοι εμείς πουλιά» (Tous des oiseaux) του Ουαζντί Μουαουάντ, που ανεβαίνει στη νέα σκηνή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στη νέα σκηνή του ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

«Η καρδιά του σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, σε διασκευή/σκηνοθεσία Άρη Σερβεταλη και Έφης Μπίρμπα, στο θέατρο Κιβωτός

Για τη θεατρική μεταφορά της «Καρδιάς σκύλου» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ σε διασκευή Άρη Σερβετάλη και Έφης Μπίρμπα και σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα που ανεβαίνει στο θέατρο Κιβωτός. Κεντρική εικόνα: Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του γιατρού Πρεομπραζένσκι.

Γράφει ο Νίκο...

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Ορθόδοξη θεολογία, ψυχοθεραπεία και βιοηθική – Δύο βιβλία, δύο χριστιανικές θεωρήσεις

Για τα βιβλία «Η θεραπεία της ψυχής – Πατέρες και ψυχολόγοι σε διάλογο», του Αλέξιου Ιερομόναχου Καρακαλλινού, και «Τα θεμέλια της βιοηθικής – Μια χριστιανική θεώρηση» (μτφρ. Πολυξένη Τσαλίκη-Κιοσόγλου), του Τρίσταμ Χ. Ένγκελχαρτ (Tristam H. Engelhardt Jr), που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αρμός.

Γ...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ