Του Κώστα Κατσουλάρη
Παρακολούθησα την παράσταση για παιδιά που συνυπογράφουν στο Θέατρο Πόρτα η Ξένια Καλογεροπούλου και ο Θωμάς Μοσχόπουλος. Φέτος, το έργο είναι βασισμένο στο ρωσικό παραμύθι «Ο τυχερός στρατιώτης», το οποίο έχει εμπνεύσει ποικίλες διασκευές μέσα στα χρόνια, από τον κινηματογράφο μέχρι την όπερα.
Πρόκειται για μια ευφάνταστη αλληγορία για τις ατιθάσευτες δυνάμεις της ύπαρξης, την τύχη, την αυτογνωσία, το φόβο απέναντι στο άγνωστο, τη βαθύτερη σύμπλευση ζωής και θανάτου. Αφορά τη διαδρομή, μέσα από περιπέτειες και συναντήσεις, ενός προικισμένου στρατιώτη, ο οποίος τολμά να δρασκελίζει τις πόρτες που οι άλλοι φοβούνται, κερδίζοντας αγαθά και εξουσία. Η ισχύς όμως φέρνει και την αλαζονεία, κι αυτό θα είναι το τελευταίο μάθημα που θα πάρει ο πάντοτε τυχερός, ακόμη και μες στην ατυχία του, στρατιώτης.
Έχω πια εξοικειωθεί με το ξεχωριστό ύφος της συγκεκριμένης «ομάδας», η οποία συνεργάζεται πάντοτε με πολύ καλούς ηθοποιούς –ερμηνευτές με περγαμηνές σε ποικίλα ήδη θεάτρου, κι όχι απλώς του «παιδικού»,– και μπορώ να πω ότι πια αναγνωρίζω τη ματιά της στον τρόπο που δουλεύει, που προσεγγίζει τα κείμενα, τη σκηνοθεσία και, βέβαια, το ίδιο το παιδί-θεατής.
Βασική συνιστώσα της μεθόδου τους είναι ο αυτοσχεδιασμός και η συλλογική δουλειά, πάντοτε σε ένα πνεύμα που δεν ξεπέφτει σε αστειάκια και ευκολίες, αλλά που υπηρετεί το σκηνοθετικό όραμα.
Πρόκειται για ένα θέατρο που παίζει με τις αφηγηματικές και τις σκηνικές συμβάσεις, χρησιμοποιώντας τα πλέον απλά αντικείμενα, αλλά και το φως ή τους ήχους, με τρόπο ευρηματικό, ουσιαστικό και τις περισσότερες φορές συναρπαστικό. Η ομάδα εμφανίζεται στη σκηνή και διηγείται την ιστορία, την ίδια στιγμή που φαίνεται να την «κατασκευάζει», να την ερμηνεύει, με αποτέλεσμα ένα θέαμα που θυμίζει παιδικό παιχνίδι – για όποιον έχει παρακολουθήσει παιδιά να παίζουν χρησιμοποιώντας τα ελάχιστα που τους βρίσκονται, αναλαμβάνοντας ρόλους, στήνοντας ιστορίες από το τίποτε.
Το τελικό δραματουργικό και σκηνικό αποτέλεσμα δεν μπορεί να περιγραφεί με άλλη λέξη παρά ως «μαγεία». Μόνο που εδώ η μαγεία δεν προκύπτει μέσα από τα «μαγικά» σκηνικά (τα οποία είναι καμιά φορά και τέτοια, σε αυτή την παράσταση όχι, ήταν πιο λιτά και στραμμένα στη λειτουργικότητα) ή τους φωτισμούς, ούτε μέσα από ποιητικίζουσες λυρικές εξάρσεις, είναι η ίδια η ουσία της δραματουργίας. Η παράσταση κυριολεκτικά κατασκευάζεται μπροστά στα έκθαμβα μάτια μικρών και μεγάλων, και αμφότεροι εγκαταλείπουν το θέατρο ευτυχείς και συγκινημένοι.
Η προσφορά της Ξένιας Καλογεροπούλου στο θέατρο που απευθύνεται κυρίως σε παιδιά είναι αναμφίβολα ανεκτίμητη. Ωστόσο, η συνάντησή της με τον Θωμά Μοσχόπουλο, και την πείρα του από τα χρόνια του Αμόρε, ήταν αληθινά ευτυχής συγκυρία και δίνει, χρόνο με το χρόνο, ιδιαίτερα χυμώδεις καρπούς.
Στον «Τυχερό στρατιώτη», στους διάφορους ρόλους εναλλάσσονται οι Άννα Μάσχα, Αργύρης Ξάφης, Κώστας Μπερικόπουλος, Άννα Καλαϊτζίδου, Σωκράτης Πατσίκας και Βαγγέλης Χατζηνικολάου. Δεν θα ξεχώριζα κανέναν τους, είναι όλοι τους θαυμάσιοι.
