Για την παράσταση «Η Αρχή του Αρχιμήδη» του Καταλανού Ζουζέπ Μαρία Μιρό, σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου.
Της Χριστίνας Μουκούλη
Σύμφωνα με την αρχή του Αρχιμήδη, κάθε σώμα βυθισμένο σε υγρό δέχεται άνωση ίση με το βάρος του υγρού που εκτοπίζει. Κάθε ανθρώπινη πράξη επίσης, ανάλογα με τη βαρύτητά της, συνοδεύεται από τις αντίστοιχες συνέπειες. Όμως, το κακό με τις πράξεις είναι ότι ενίοτε μπορεί να συνοδεύονται από επιπτώσεις αντιστρόφως ανάλογες προς τη βαρύτητα των ίδιων των πράξεων. Αυτό είναι το θέμα της παράστασης Η αρχή του Αρχιμήδη που σκηνοθετεί ο Βασίλης Μαυρογεωργίου.
Το φιλί και η ερμηνεία του
Η συντονισμένη προσπάθεια του δασκάλου αποσκοπεί στο να εξαλείψει τον φόβο του παιδιού για το νερό. Μια αγκαλιά κι ένα φιλί δίνονται μπροστά σε μεγάλο κοινό. Και ο καθένας από το κοινό βγάζει τα δικά του συμπεράσματα.
Ο Τζόρντι είναι δάσκαλος κολύμβησης, ο οποίος ως παιδί φοβόταν το νερό. Ο Άλεξ είναι ένα παιδί της ομάδας του που κλαίει γιατί δεν θέλει να κολυμπήσει χωρίς σωσίβιο. Η συντονισμένη προσπάθεια του δασκάλου αποσκοπεί στο να εξαλείψει τον φόβο του παιδιού για το νερό. Μια αγκαλιά κι ένα φιλί δίνονται μπροστά σε μεγάλο κοινό. Και ο καθένας από το κοινό βγάζει τα δικά του συμπεράσματα. Ένα κορίτσι της ομάδας διαδίδει πως το φιλί δεν δόθηκε στο μάγουλο, αλλά στο στόμα του παιδιού. Κι αυτό πυροδοτεί ποικίλες αντιδράσεις. Ο καθένας δίνει τη δική του ερμηνεία, ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, τα βιώματα που κουβαλάει και τα στερεότυπα που τον συνοδεύουν.
Ο χώρος όπου εκτυλίσσεται το έργο είναι τα αποδυτήρια του κολυμβητηρίου. Το σκηνικό αποτελείται από δύο παγκάκια και από τις ντουλάπες του κολυμβητηρίου. Οι ντουλάπες βρίσκονται εκατέρωθεν της σκηνής και εναλλάσσεται η χρήση τους στα φλας μπακ των σκηνών, κάτι που διασαφηνίζει τι έχει προηγηθεί της συγκεκριμένης σκηνής. Οι θέσεις των θεατών βρίσκονται πολύ κοντά στη σκηνή, τόσο που οι θεατές αν απλώσουν το χέρι τους μπορούν να αγγίξουν τους ηθοποιούς, βιώνοντας ταυτόχρονα την αίσθηση ότι αποτελούν κι εκείνοι μέρος του δρώμενου.
Θέμα μεγάλης ηθικής βαρύτητας
Τους περισσότερους γονείς απασχολεί το θέμα των σεξουαλικών προτιμήσεων του δασκάλου. Ίσως ενδόμυχα να πιστεύουν ότι κάποιος που είναι ομοφυλόφιλος, εύκολα μπορεί να γίνει και παιδόφιλος.
Το γεγονός που κάνει πιο έντονες τις αντιδράσεις όλων είναι το ότι έχει προηγηθεί ένα κρούσμα σεξουαλικής παρενόχλησης παιδιού στη γειτονική κατασκήνωση. Έτσι οι γονείς, προβάλλοντας πολύ λογικά επιχειρήματα μέσω του αντιπροσώπου τους, χάνουν την εμπιστοσύνη τους στον χώρο και είναι διατεθειμένοι ακόμα και να σταματήσουν τα παιδιά τους από το κολυμβητήριο, αν η διεύθυνση δεν λάβει κάποια μέτρα. Η διευθύντρια από τη μεριά της, γνωρίζει τον δάσκαλο χρόνια και του έχει εμπιστοσύνη, όμως μετά τις διαμαρτυρίες των γονιών, η εμπιστοσύνη της κλονίζεται. Δεν μπορεί να αποκλείσει εντελώς την πιθανότητα η πράξη του δασκάλου να έγινε με πρόθεση. Ακόμα και ο Έκτωρ, συνάδελφος και φίλος του δασκάλου, δεν είναι εντελώς σίγουρος για την αθωότητά του. Και μετά τις κρίσεις και τις επικρίσεις όλων, ακόμη και ο ίδιος ο Τζόρντι αμφιβάλει για τον εαυτό του.
Τους περισσότερους γονείς απασχολεί το θέμα των σεξουαλικών προτιμήσεων του δασκάλου. Ίσως ενδόμυχα να πιστεύουν ότι κάποιος που είναι ομοφυλόφιλος, εύκολα μπορεί να γίνει και παιδόφιλος. Αν η μέχρι τώρα συμπεριφορά του δασκάλου ήταν πιο σοβαρή και κόσμια, θα κινούσε λιγότερες υποψίες; Ένα άτομο που υποκύπτει σε μικροπαραβάσεις των κανόνων, όπως της απαγόρευσης καπνίσματος στους χώρους του κολυμβητηρίου, αυτόματα γίνεται ικανό να καταπατήσει την επαγγελματική δεοντολογία και τις ανθρώπινες αξίες;
Ένα έργο που θίγει νευραλγικά θέματα
Ο Μιχάλης Συριόπουλος στον ρόλο του Τζόρντι σκιαγραφεί εξαιρετικά τις ψυχικές διακυμάνσεις από τις οποίες περνάει ο δάσκαλος της κολύμβησης: από την ανεμελιά και τη χαλάρωση, στην απορία και στο ξάφνιασμα και στη συνέχεια στο άγχος, στην αγωνία και στον φόβο για το μέλλον.
Ανάμεσα στα θέματα που θίγει ο Μιρό κυρίαρχη είναι η παιδεραστία και τα κρούσματα που εμφανίζονται όλο και συχνότερα, το διαδίκτυο μέσω του οποίου τα νέα διαδίδονται εν ριπή οφθαλμού, χωρίς να μπορεί να ελέγξει κανείς την εγκυρότητά τους, η ρατσιστική συμπεριφορά απέναντι σε οτιδήποτε διαφορετικό και, τέλος, ο αρχέγονος φόβος για ένα επερχόμενο κακό, που στάθηκε η ασπίδα για την επιβίωση του ανθρώπου και το οποίο στις μέρες μας έγινε ο χειρότερος εφιάλτης του.
Ο Μιχάλης Συριόπουλος στον ρόλο του Τζόρντι σκιαγραφεί εξαιρετικά τις ψυχικές διακυμάνσεις από τις οποίες περνάει ο δάσκαλος της κολύμβησης: από την ανεμελιά και τη χαλάρωση, στην απορία και στο ξάφνιασμα και στη συνέχεια στο άγχος, στην αγωνία και στον φόβο για το μέλλον. Η Μαρία Φιλίνη στον ρόλο της Άννας, της διευθύντριας του κολυμβητηρίου, καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου της. Το πετυχαίνει καλύτερα στις σκηνές που έχουν συναισθηματική φόρτιση και στις οποίες πρέπει να συνδυάσει τον πόνο από τον χαμό του δικού της παιδιού και το αίσθημα ευθύνης για την προστασία των άλλων παιδιών.
Ο Έκτωρ του Γιάννη Σοφολόγη, ο φίλος και συνάδελφος του δασκάλου, άχρωμος, άοσμος και χαμηλών τόνων, όπως ακριβώς το απαιτούσε ο ρόλος του. Τέλος ο Νταβίντ του Σεραφείμ Ράδη, συνδυάζει τη σοβαρότητα του υπεύθυνου και συνειδητοποιημένου γονέα, με την ευγένεια και την παρρησία με την οποία προσπαθεί να προστατέψει το παιδί του.
Συγγραφέας και σκηνοθέτης
Ο Βασίλης Μαυρογεωργίου έδωσε με ενάργεια τον πανικό στον οποίο βρίσκεται η σημερινή κοινωνία και την καχυποψία από την οποία διακατέχεται.
Ο Ζ.Μ. Μιρό είναι δημοσιογράφος και απόφοιτος του τμήματος Σκηνοθεσίας και Δραματουργίας του Institut del Teatre της Βαρκελώνης. Εκτός από την Αρχή του Αρχιμήδη έχει γράψει τα: Καπνός, Nerium Park, Gang Bang, Η γυναίκα που έχανε όλα τα αεροπλάνα. Έχει βραβευτεί πολλές φορές για τα έργα του, δύο από τις οποίες με το βραβείο Born. Έργα του έχουν ανέβει σε πολλές χώρες: Αργεντινή, Ελλάδα, Κύπρο, Μεξικό, Αγγλία, Ρωσία, Κροατία κ.ά.
Ο Βασίλης Μαυρογεωργίου κατάφερε να αποτυπώσει το μήνυμα και τους προβληματισμούς του συγγραφέα. Έδωσε με ενάργεια τον πανικό στον οποίο βρίσκεται η σημερινή κοινωνία και την καχυποψία από την οποία διακατέχεται. Τόνισε τα δυσδιάκριτα όρια μεταξύ ηθικού και ανήθικου και κατέστησε σαφές ότι ο υπερβολικός φόβος προς κάθε κατεύθυνση μπορεί να μας προστατεύει από πολλούς κινδύνους, ταυτόχρονα όμως μας οδηγεί στη μιζέρια και στην απομόνωση, στην απομάκρυνση από τον συνάνθρωπο και στην απώλεια της εμπιστοσύνης προς αυτόν.
* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι νηπιαγωγός.
