gunter grass tin drum

Σε άρθρο του στον Guardian, ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Darragh McManus υποστηρίζει πως το «Τενεκεδένιο ταμπούρλο», το σημαντικότερο έργο του Günter Grass, είναι ένα μυθιστόρημα που συνοψίζει το πνεύμα ολόκληρου του 20ου αιώνα. Το βιβλίο επανακυκλοφόρησε προσφάτως στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Τούλας Σιέτη.

Επιμέλεια: Σόλωνας Παπαγεωργίου

Το Τενεκεδένιο ταμπούρλο «είναι, τεχνικά, ένα απίστευτο έργο τέχνης, ένα μίγμα bildungsroman, απομνημονευμάτων, αλληγορίας, γκροτέσκας ιστορίας και βαθιάς ονειροπόλησης», γράφει στον Guardian ο Darragh McManus, σημειώνοντας πως το βιβλίο του Γκύντερ Γκρας είναι το έργο που περιγράφει με τη μεγαλύτερη ακρίβεια τις μεγαλειώδεις καθώς και τις τραγικές στιγμές του 20ου αιώνα.

Πρωταγωνιστής και αναξιόπιστος αφηγητής της ιστορίας είναι ο Όσκαρ, που αφηγείται τις περιπέτειές του ενώ νοσηλεύεται σε ένα ψυχιατρικό άσυλο στη Γερμανία του 1954. Ο Όσκαρ, στην ηλικία των τριών ετών, αποφάσισε πως δεν ήθελε να μεγαλώσει άλλο, και έτσι, ως δια μαγείας, παρέμεινε παιδί στην όψη· ένα παιδί με υψηλή νοημοσύνη και φωνή τόσο δυνατή που μπορεί να θρυμματίσει το γυαλί.

Ο Όσκαρ περιγράφει την πορεία της γερμανικής κοινωνίας από τις αρχές του 20ου αιώνα ως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην αρχή της εξιστόρησής του, θυμάται τη γιαγιά του, μια αγρότισσα που δούλευε στα χωράφια της χωρίς τη βοήθεια των μηχανών, κι η οποία μύριζε όπως το «ελαφρώς ταγγισμένο βούτυρο». Στο τέλος της ιστορίας, ο αναγνώστης, μέσα από τα μάτια του σαλού αφηγητή, βλέπει ένα νέο τύπο ανθρώπου, πολύ διαφορετικό, τους «εξουθενωμένους, κυνικούς, αδιάφορους, τρελαμένους» Γερμανούς που πολέμησαν στον Β’ Παγκόσμιο. Όπως επισημαίνει ο McManus:

gunter grass to tenekedenio tampourlo«Παραφράζοντας τη ρήση του Φράνσις Φορντ Κόπολα για το ‘’Αποκάλυψη τώρα’’, έγραψα πως το Τενεκεδένιο ταμπούρλο δεν αφορά στον 20ο αιώνα· είναι ο 20ος αιώνας. […] Μέσα από τα μάτια και τα λόγια του αντιήρωα, ο Γκρας σκιαγραφεί και αναπαριστά με ζωντάνια την πορεία της κοινωνίας: από αγροτική σε βιομηχανική, από παραδοσιακή σε πολυπολιτισμική, από φεουδαρχική σε μεταμοντέρνα. Όπως ο Όσκαρ, η οικογένειά του και οι συνεργάτες του, έτσι κι ο αναγνώστης οδεύει με επιταχυνόμενους ρυθμούς προς τη νεωτερικότητα. Η μηχανική επιτάχυνση της εκβιομηχάνισης. Μαζική παραγωγή. Η επιστήμη ξυπνά. Το εμπόριο αναζωογονείται. Ο κόσμος συρρικνώνεται. Η δημοκρατία εξαπλώνεται, το ίδιο κι ο ολοκληρωτισμός, σαν ιός. Οι μηχανές γίνονται κομψές. Ξεκινά η παγκόσμια σύγκρουση και το μακελειό. Πλέον είναι παραγωγικό να μισείς. Θάνατος και αυτοματισμός. Άγχος και νεωτερικότητα. Κι αυτό που λανθασμένα πιστεύαμε πως ήταν το τέλος της ιστορίας.

[…]

»Από τη στιγμή της γέννησής του, ο Όσκαρ βγαίνει ‘’έξω’’ από τον χρόνο και την ιστορία και τη φύση. Στην κούνια του, το πρόωρα ανεπτυγμένο βρέφος αποφασίζει πως θέλει να περάσει τη ζωή του παίζοντας ταμπούρλο, περιφρονώντας τις αστικές φιλοδοξίες του πατέρα του. Στην ηλικία των τριών ετών, επιλέγει να σταματήσει να αναπτύσσεται σωματικά ‘’για να μην… αναλάβω… το παντοπωλείο… Παρέμεινα το πρόωρα ανεπτυγμένο τρίχρονο παιδί, πολύ πιο μικροσκοπικό από τους μεγάλους αλλά ανώτερο από αυτούς, που αρνήθηκε να συγκρίνει τη σκιά του με τη δική τους, που ήταν πλήρες εσωτερικά κι εξωτερικά’’. Όπως ακριβώς η πολιτική σέχτα που λάτρευε τον θάνατο και ντρόπιασε τη χώρα του, έτσι κι ο Όσκαρ είναι αφύσικος - αργότερα μαθαίνει πως μπορεί να σπάσει ή ακόμα και να χαράξει το γυαλί ουρλιάζοντας δυνατά. Ωστόσο, επαναστατεί ενάντια στη ναζιστική ‘’οικογένεια’’: σε μια συγκέντρωση του κόμματος, χτυπά στα κρυφά το ταμπούρλο του στον δικό του ρυθμό, ανταγωνιζόμενος τη φασιστική μπάντα, μπερδεύοντας και διακόπτοντας και μεταμορφώνοντας την απάνθρωπη αυστηρότητα του ναζισμού σε μια χαρούμενη γιορτή που υμνεί τη ζωή».

Σε ένα από τα κεφάλαια του βιβλίου, ο Όσκαρ, ο οποίος έχει γίνει μέλος ενός θιάσου νάνων και ταξιδεύει μαζί τους, ψυχαγωγώντας τους Γερμανούς στρατιώτες που πολεμούν στην πρώτη γραμμή, συναντά τον δεκανέα Λανκς. Ο Λανκς, μια καλλιτεχνική φυσιογνωμία, διακοσμεί τα γερμανικά πυροβολεία και δημιουργεί μια μακάβρια έκθεση, στην οποία δίνει τον τίτλο «Μυστικισμός - Βαρβαρότητα - Ανία». Ο Λανκς είναι πεπεισμένος πως τα πυροβολεία δεν πρόκειται να γκρεμιστούν ποτέ και πως οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος θα εξετάζουν με θαυμασμό και δέος την έκθεσή του.

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο του Guardian, οι τρεις λέξεις που διάλεξε ο δεκανέας Λανκς συνοψίζουν το πνεύμα ολόκληρου του 20ου αιώνα:

«Μυστικισμός - Βαρβαρότητα - Ανία: σε αυτές τις λέξεις συνοψίζεται ο περασμένος αιώνας. Μια σχιζοφρενική εποχή που ακρωτηρίασε τον ίδιο της τον εαυτό, μια εποχή κατά την οποία ο άνθρωπος πέταξε ψηλότερα από ό,τι ονειρευόταν κι ύστερα έπεσε σε αδιανόητα βάθη· η αδιανόητη σφαγή συνδυάστηκε με την εντυπωσιακή πρόοδο· η συλλογική παραφροσύνη με τον ατομικό ορθολογισμό· τα αταβιστικά πάθη με την πικρή ειρωνεία· ο τρόμος με το χιούμορ. […]

»Όπως το Τενεκεδένιο ταμπούρλο συμβολίζει και ορίζει τον 20ο αιώνα, έτσι κι ο Λανκς, με τη σειρά του, κάνει το ίδιο πράγμα για το Τενεκεδένιο ταμπούρλο. Τόσο ο δεκανέας όσο και ο Γκρας παντρεύουν την τέχνη, την ομορφιά και την ελπίδα με την απερίγραπτη ασχήμια και τη φρίκη· και όπως τα πυροβολεία, έτσι και το μυθιστόρημα θα αντέξει στον χρόνο».

politeia link more

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Διεθνές Βραβείο Μπούκερ 2024: Νικήτρια η Γερμανίδα Τζένι Έρμπενμπεκ

Διεθνές Βραβείο Μπούκερ 2024: Νικήτρια η Γερμανίδα Τζένι Έρμπενμπεκ

Η επιτροπή του Διεθνούς Βραβείου The Booker International Prize επέλεξε και βράβευσε το μυθιστόρημα της Τζένι Έρπενμπεκ [Jenny Erpenbeck] «Κairos» που διαδραματίζεται την περίοδο λίγο πριν από την πτώση της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Κεντρική εικόνα: © Alberto Pezzali. 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ