Για την ταινία «Το Μεγαλείο» ("La grazia") του Ιταλού Πάολο Σορεντίνο. Ένα πολιτικό, προσωπικό φιλμ που προβάλλεται αυτές τις μέρες στις κινηματογραφικές αίθουσες. Κεντρική εικόνα: Ο Τόνι Σερβίλο που ερμηνεύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Είδα στο «Άστυ» το πολύ καλό πολιτικό μα και προσωπικό, καλλιτεχνικό και ιδιαίτερα δημιουργικό φιλμ «Το μεγαλείο» (“La grazia”, 2025), του καλύτερου, σήμερα, Ιταλού σκηνοθέτη, του Πάολο Σορεντίνο (σημειώνω ακόμη τους αξιόλογους, σύγχρονους Ιταλούς σκηνοθέτες Μάρκο Μπελόκιο, Νάνι Μορέτι, Λούκα Γκουαντανίνο, Ματέο Γκαρόνε, βλ. “Dogman”, Άλις Ρορβάχερ, Τζουζέπε Τορνατόρε, Ντανιέλε Λουκέτι, Πάολο Βίρτζι, Πάολο Τζενοβέζε, τον κωμικό Κάρλο Βερντόνε, κ.α.).
Τον Πρόεδρο Ντε Σάντις ερμηνεύει υπέροχα ο μεγάλος Ιταλός ηθοποιός Τόνι Σερβίλο, (...) με σχεδόν μινιμαλιστική έκφραση, μα και τεράστια εσωτερική δύναμη και εντονότατη φυσική κι υπαρξιακή παρουσία!
Το φιλμ "La grazia" μας παρουσιάζει, με εξαίσια οπτική και μουσική αισθητική, όπως όλο το έργο του Πάολο Σορεντίνο, την πορεία ενός σύγχρονου, μετριοπαθούς και συνετού, λογικού Ιταλού προέδρου της Δημοκρατίας, το τελευταίο διάστημα πριν λήξει η θητεία του. Ο Σορεντίνο έχει εμπνευστεί πολύ ελεύθερα, μάλλον από τον κεντρώο και προοδευτικό σημερινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Ματαρέλα, έναν δημοκράτη, διαπρεπή νομικό -όπως στην ταινία- που βοήθησε να ξεπεραστεί η ιταλική πολιτική κρίση της εποχής του «αντισυστημικού» καμποτίνου Πέπε Γκρίλο και του ακροδεξιού Ματέο Σαλβίνι, αυτονομιστή και σοβινιστή της Λέγκας του Βορρά.
Κοιτάζοντας με ήπιο και πράο τρόπο προς το μέλλον
Ο Πρόεδρος Ντε Σάντις, ένας ηθικός κι ορθολογιστής νομικός, λεπτολόγος και φρόνιμος, ο οποίος προέρχεται από τον πολιτικό χώρο της χριστιανοδημοκρατίας, έχει να επιλύσει, πριν λήξει η θητεία του, τρία προβλήματα: Να πάρει θέση και να υπογράψει ή όχι, το νομοσχέδιο υπέρ της ευθανασίας, παρά τις αντιρρήσεις του φίλου του Πάπα. Και να τοποθετηθεί πάνω σε δύο αιτήσεις χάριτος υπέρ δύο δολοφόνων που βρίσκονται στη φυλακή, ενός άντρα που σκότωσε τη βαριά άρρωστη γυναίκα του και μιας συζύγου που σκότωσε τον άντρα της που την κακομεταχειριζόταν και την έδερνε. Ο Πρόεδρος έχει ως βοηθό και αρωγό στις πολιτικές και νομοθετικές υποθέσεις του, την κόρη του, πολύ καλή νομικό που υπηρετεί στο γραφείο του. Το φιλμ ισορροπεί θεματικά ανάμεσα στην εθνική παράδοση και την προοδευτική, ριζοσπαστική υπέρβασή της, την ανθρωπιά διαμέσου της άμεσης ανθρώπινης σχέσης και τον ανθρωπισμό με τη σχολαστική τελειομανία, την κοινωνική ευθύνη και τη συνειδησιακή αφύπνιση, τη συντήρηση και τη στατική πολιτική με τις ανανεωτικές καινοτομίες. Φυσικά το βλέμμα του Σορεντίνο, χωρίς πολιτικές αγκυλώσεις και ιδεολογικούς δογματισμούς, ουσιαστικά κοιτάζει με πράο, ήπιο τρόπο, προς το μέλλον, προς τις αλλαγές στην κοινωνία και στο άτομο, για το καλύτερο…
Τον Πρόεδρο Μαριάνο Ντε Σάντις ερμηνεύει υπέροχα ο μεγάλος Ιταλός ηθοποιός Τόνι Σερβίλο, που κατορθώνει πάντοτε να είναι πολύ εκφραστικός με λιγοστές κινήσεις και διαφοροποιήσεις του προσώπου του, με έναν αξιοθαύμαστο λιτό τρόπο, με σχεδόν μινιμαλιστική έκφραση, μα και τεράστια εσωτερική δύναμη και εντονότατη φυσική κι υπαρξιακή παρουσία! Είναι ένας ογκόλιθος απλής, ζωτικής έκφρασης και ισχυρής ύπαρξης επί της γής, στον χώρο!
Το πολύ αξιοσημείωτο επίτευγμα του Πάολο Σορεντίνο είναι πως δεν περιορίζεται στην κοινωνικοπολιτική διάσταση των απόψεων και των ενεργειών του Προέδρου. Αλλά επεκτείνεται με ευφυία κι ευαισθησία στην προσωπική, ηθική, συνειδησιακή και δη ερωτική πλευρά του Προέδρου (και μάλιστα αναφορικά με την αγαπημένη γυναίκα του, η οποία τον απάτησε πριν …σαράντα χρόνια, κάτι που του έγινε εμμονή)...
Η σκηνοθεσία συνδυάζει την ειρωνεία, τον σαρκασμό με τον στωικισμό, το λεπτό χιούμορ με τη μελαγχολία, τη συγκίνηση με τη σιωπή. Αξίζει να υπογραμμίσουμε και την αισθητική, στυλιστική και μουσική ομορφιά κι αρτιότητα της ταινίας "La grazia" («Το μεγαλείο»), με τα αποτελεσματικά, ωραία, ενίοτε λιτά και πάντα λειτουργικά πλάνα της και την πρωτότυπη χρήση της εξαιρετικής, μοντέρνας, ηλεκτρονικής και συχνά ρυθμικής μουσικής που επέλεξε ο Σορεντίνο (μαζί με κλασικά κομμάτια).
Ο Σορεντίνο έχει σκηνοθετήσει με επιτυχία και τα καλά φιλμ «Παρθενόπη» (2024), «The hand of God» (πρωτότυπος τίτλος «E stata la mana di Dio», 2021), τα «Loro 1», «Loro 2» και «Loro», και τα τρία σχετικά με τον Μπερλουσκόνι (2018), τη «Νιότη» (2015), την «Τέλεια ομορφιά» (2013), «Εκεί που χτυπά η καρδιά μου», με τον Σον Πεν παλαιό ροκά («This must be the place», 2011), «Il Divo» σχετικά με τον δεξιό πολιτικό Αντρεότι (2008), «L’ amico di famillia» («Άσπονδοι εραστές», 2006), «Οι συνέπειες του έρωτα» (2004), «Παραπάνω από άντρας» («L’uomo in piu», 2001), κ.α. φιλμ, πολλά εκ των οποίων με ερμηνεία του αγαπημένου ηθοποιού του σκηνοθέτη, Τόνι Σερβίλο. Επίσης, την ενδιαφέρουσα μίνι σειρά «The new Pope», με τον Τζουντ Λο (2020).
* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, «Ο έρωτας στο σινεμά» (εκδ. Αιγόκερως).
