alt

Για το μυθιστόρημα του George Moore «Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα» (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Εξάντας).

Του Κώστα Αγοραστού

Οι Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Εξάντας) είναι το πρώτο βιβλίο του George Moore που μεταφράζεται στα ελληνικά. Ο George Moore γεννήθηκε το 1852 στην Ιρλανδία και πέρασε μεγάλες περιόδους της ζωής του στο Δουβλίνο, στο Λονδίνο και στο Παρίσι. Έγραψε συνολικά εξήντα πέντε έργα: πεζογραφήματα, ποίηση, θεατρικά, κριτική επιστολογραφία. Ο Moore συνήθιζε να κάνει πολλές αλλαγές στα κείμενά του, ακόμη και μετά την πρώτη τους έκδοση. Στην κατατοπιστική εισαγωγή του Γιάννη Λειβαδά πληροφορούμαστε, μεταξύ άλλων, ότι ο ανήσυχος και πολυσχιδής Moore ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική και θεωρείται ο άνθρωπος ο οποίος προώθησε το κίνημα των Γάλλων ιμπρεσιονιστών στην Αγγλία. Τη δεκαετία 1880-1890 μύησε τους Άγγλους αναγνώστες στα ρεύματα της γαλλικής λογοτεχνίας. Ρεύματα που εισηγήθηκαν τον γαλλικό και ευρωπαϊκό μοντερνισμό.

Στο Παρίσι ανέπτυξε στενή φιλία με τον Ντεγκά και τον Μανέ, από τους οποίους απέκτησε τρία πορτρέτα (ένα από αυτά, του Μανέ, είναι και αυτό που υπάρχει στο εξώφυλλο του βιβλίου) και ξεκίνησε μια συνεργασία με τον Ζολά, από τις λογοτεχνικές θέσεις του οποίου πήρε απόσταση λίγο μετά.

Οι εκκεντρικές και διαρκώς μεταβαλλόμενες θέσεις και ιδέες του τον έκαναν, αν μη τι άλλο, να ξεχωρίζει και συχνά να υποσκάπτει τους κοινούς  τόπους. Ο Moore θεωρούσε τον εαυτό του περισσότερο Γάλλο παρά Άγγλο ή Ιρλανδό αλλά υποστήριζε πως ως καλλιτέχνης δεν είχε εθνική ταυτότητα, ήταν «Ευρωπαίος». Όσο προσπαθούσε κάποιος να τον προσεγγίσει και να τον ορίσει, εκείνος ξεγλιστρούσε. 

Αυτό που επηρέασε, και εν τέλει καθόρισε τον Moore, ήταν η διαμονή του στο Παρίσι. Εκείνα τα χρόνια αποτελούν και έναν από τους κεντρικούς άξονες του μυθιστορήματος Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα. Ο Moore συνοψίζει την μέχρι τότε ζωή του στην Ιρλανδία σε ένα μόνο κεφάλαιο δεκατριών σελίδων, το πρώτο, κι έπειτα αφιερώνει σχεδόν το μισό βιβλίο στα χρόνια του Παρισιού. Στο Παρίσι ανέπτυξε στενή φιλία με τον Ντεγκά και τον Μανέ, από τους οποίους απέκτησε τρία πορτρέτα (ένα από αυτά, του Μανέ, είναι και αυτό που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου) και ξεκίνησε μια συνεργασία με τον Ζολά, από τις λογοτεχνικές θέσεις του οποίου πήρε απόσταση λίγο μετά.

Στις Εξομολογήσεις γίνεται προσπάθεια από τον Moore να εντάξει, μέσω του ήρωά του, όλες του τις προσωπικές απόψεις, αλλά και τις αντίθετές τους συχνά, καθιστώντας το κείμενο μια συνεχή εναντιοδρομία και ένα φλογερό μανιφέστο. Το αποτέλεσμα είναι η σκιαγράφηση ενός ιδιόρυθμου και πρωτοπόρου λογοτεχνικού χαρακτήρα.

Ίσως αποτελεί ένδειξη ευρύτητας πνεύματος του Moore, ίσως όμως και να είναι ξεκάθαρος σνομπισμός απέναντι στον αναγνώστη, το γεγονός ότι στην πρώτη κιόλας έκδοση του βιβλίου στην Αγγλία, ο συγγραφέας ζήτησε να μην μεταφραστεί καμία γαλλική φράση, κανένα γαλλικό αποσπάσματα απ' όσα έχει στο βιβλίο (και έχει πολλά). Κατι που ακολουθεί και η παρούσα ελληνική έκδοση.

Λογοτεχνικοί χαρακτήρες και πραγματικά πρόσωπα εκείνης της εποχής πρωταγωνιστούν σε ένα πλήθος μικρών σκηνών, που σκοπό έχουν να καταδείξουν με οξύ και δηκτικό τρόπο τις προτιμήσεις και τις ιδέες του συγγραφέα. Ιδέες που επικροτούνται αλλά και υποσκάπτονται, ιδέες που υποστηρίζονται με πάθος και εγκαταλείπονται την αμέσως επόμενη στιγμή. «Ο Μπαλζάκ υπήρξε η πρώτη ηθική επίδραση στη ζωή μου και οι αναγνώσεις μου έφτασαν στο ζενίθ διαβάζοντας την Comedie Humaine. […] Παρ’ όλες αυτές τις αναγνώσεις όμως δεν έχω καμία αξίωση να θεωρηθώ ειδήμων…» 

«Τα δύο βασικότερα στοιχεία του χαρακτήρα μου – μια πηγαία απέχθεια προς τη χώρα που γεννήθηκα και ένα σφοδρό μίσος προς τη θρησκεία με την οποία με μεγάλωσαν»

Οι φίλοι, το σχολείο, ο πατέρας, τα καλλιτεχνικά ρεύματα, ο ρόλος του μεταφραστή, η αξία των απλών ανθρώπων, οι συχνές κραιπάλες, τα όρια του καλλιτέχνη· η Γαλλία, η Αγγλία και το διαρκές και αναποφάσιστο πήγαινε έλα του Moore, συνθέτουν κάποιες από τις θεματικές του βιβλίου. Με δικά του λόγια και πάλι: «Τα δύο βασικότερα στοιχεία του χαρακτήρα μου – μια πηγαία απέχθεια προς τη χώρα που γεννήθηκα και ένα σφοδρό μίσος προς τη θρησκεία με την οποία με μεγάλωσαν. [...] Απεχθάνομαι ενστικτωδώς τους συμπατριώτες μου, τους θεωρώ εντελώς αποκρουστικούς και απόμακρους˙με τους Γάλλους όμως, νιώθω βαθειά συγγένεια˙είμαι ένας απ’ αυτούς, έχω τις ίδιες ιδέες και τις ίδιες βλέψεις και όταν βρίσκομαι μαζί τους νιώθω ζωντανός, παθιασμένος και μια αίσθηση οικειότητας διαπερνά όλη μου την ψυχή». 

Μια ξαφνική χρεωκοπία υποχρεώνει τον ήρωα να επιστρέψει εσπευσμένα στο Λονδίνο. Όλα του μοιάζουν διαφορετικά, καθόλου γαλλικά, πολύ αγγλικά. Οι συγκρίσεις είναι συνεχείς, αναπόφευκτες και συντριπτικά υπέρ της Γαλλίας. Από τον τρόπο ζωής μέχρι το αστικό τοπίο. «Οι δρόμοι της πόλης έμοιαζαν στα μάτια μου σαν ποντικότρυπες, ήταν σκοτεινοί και δαιδαλώδεις, και αποπάνω εμφανιζόταν καμιά φορά ένα φωτεινό άνοιγμα στον ουρανό, που φάνταζε λες και το παρατηρούσε κανείς μέσα από μια χαραμάδα, ήταν τόσο διαφορετικοί από τα βουλεβάρτα που κατέληγαν σε φωτεινά ξέφωτα με συντριβάνια και σύννεφα από καταπράσινα φύλλα».

Αντίστοιχα, οι Άγγλοι, σύμφωνα με τον ήρωα, χαρακτηρίζονται από συντηρητική νοοτροπία και οπισθοδρομικές θέσεις. Η τέχνη απουσιάζει παντελώς από την καθημερινότητά τους. Το ύφος του Moore, όταν αναφέρεται στην Αγγλία, αλλάζει και γίνεται παιγνιώδες, ειρωνικό και σε σημεία σκληρό και βαθιά επικριτικό. Οι κάθε είδους συμβιβασμοί στηλιτεύονται με τρόπο γλαφυρό. «Ζητάμε τη ρήξη και την ταραχή για να κερδίσουμε τη λήθη, υπέροχες γαλήνιες στιγμές για να γευθούμε ένα φιλί, όμως ταυτόχρονα πρέπει να επιστρέφουμε κάθε βράδυ στις επτά για να τρώμε στο σπίτι και να μη λέμε και να μην κάνουμε τίποτα που θα μπορούσε να σοκάρει τους γείτονες. Η ευπρέπεια έχει τυλίξει για τα καλά όλη την κοινωνία, όπως ένα χταπόδι, και δεν υπάρχει κανένας τρόπος από τις απαίσιες βεντούζες του να γλιτώσεις. Η δύναμη της βίλας στα προάστια: οι τέχνες, οι επιστήμες, η πολιτική, η θρησκεία, τα πάντα έχουν προσαρμοστεί στις δικές της απαιτήσεις». 

Το παιγνιώδες ύφος συχνά γλιστρά προς τη σκληρότητα των συλλογισμών και από τις ρωγμές του, βλέπουμε τον συγγραφέα που φέρει διαρκώς το στίγμα της απόρριψης. 

Η μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά ακολουθεί και αποδίδει τα υφολογικά «γυρίσματα» του Moore, κρατώντας άλλοτε έναν νωχελικό ρυθμό και άλλοτε επιταχύνοντας και ανεβάζοντας τη θερμοκρασία του μεταφρασμένου κειμένου. Το παιγνιώδες ύφος συχνά γλιστρά προς τη σκληρότητα των συλλογισμών, και από τις ρωγμές του βλέπουμε τον συγγραφέα που φέρει διαρκώς το στίγμα της απόρριψης. 

«Η Γαλλία τον αγκάλιασε, η Αγγλία τον αντιμετώπισε σαν απόβλητο διότι ο Moore», σημειώνει ο Γιάννης Λειβαδάς, «ήταν υπερβολικά Γάλλος, υπερβολικά Ιρλανδός, υπερβολικά καθολικός, μα και υπερβολικά τολμηρός και ανατρεπτικός». Όσο για την πατρίδα του, την Ιρλανδία; Και μόνο το γεγονός ότι ήταν υπέρ της ένωσης των δύο κρατών, έφτανε για χαρακτηριστεί σχεδόν ανεπιθύμητος.

Οι Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα αποτελεί έργο ζωής για τον George Moore. Είναι η καταγραφή της εξελικτικής –διανοητικής και αισθητικής– του πορείας και την ίδια στιγμή ένας καθρέφτης του πνευματικού κόσμου του Παρισιού και του Λονδίνου στα τέλη του 19ου αιώνα. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

 Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Gustav Caillebotte «Paris Street, rainy day» (λάδι σε καμβά, 1877).


altΕξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα
George Moore
Μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς
Εξάντας 2018
Σελ. 324, τιμή εκδότη €17,00

alt

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

Για το μυθιστόρημα  της Ομάιμα Αλ Καμίς [Omaima Al-Khamis] «Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» (μτφρ. Ελένη Καπετανάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Η χρυσή εποχή του ισλαμικού πνεύματος τοποθ...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ