alt

Για το μυθιστόρημα του George Moore «Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα» (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Εξάντας).

Του Κώστα Αγοραστού

Οι Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα (μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Εξάντας) είναι το πρώτο βιβλίο του George Moore που μεταφράζεται στα ελληνικά. Ο George Moore γεννήθηκε το 1852 στην Ιρλανδία και πέρασε μεγάλες περιόδους της ζωής του στο Δουβλίνο, στο Λονδίνο και στο Παρίσι. Έγραψε συνολικά εξήντα πέντε έργα: πεζογραφήματα, ποίηση, θεατρικά, κριτική επιστολογραφία. Ο Moore συνήθιζε να κάνει πολλές αλλαγές στα κείμενά του, ακόμη και μετά την πρώτη τους έκδοση. Στην κατατοπιστική εισαγωγή του Γιάννη Λειβαδά πληροφορούμαστε, μεταξύ άλλων, ότι ο ανήσυχος και πολυσχιδής Moore ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική και θεωρείται ο άνθρωπος ο οποίος προώθησε το κίνημα των Γάλλων ιμπρεσιονιστών στην Αγγλία. Τη δεκαετία 1880-1890 μύησε τους Άγγλους αναγνώστες στα ρεύματα της γαλλικής λογοτεχνίας. Ρεύματα που εισηγήθηκαν τον γαλλικό και ευρωπαϊκό μοντερνισμό.

Στο Παρίσι ανέπτυξε στενή φιλία με τον Ντεγκά και τον Μανέ, από τους οποίους απέκτησε τρία πορτρέτα (ένα από αυτά, του Μανέ, είναι και αυτό που υπάρχει στο εξώφυλλο του βιβλίου) και ξεκίνησε μια συνεργασία με τον Ζολά, από τις λογοτεχνικές θέσεις του οποίου πήρε απόσταση λίγο μετά.

Οι εκκεντρικές και διαρκώς μεταβαλλόμενες θέσεις και ιδέες του τον έκαναν, αν μη τι άλλο, να ξεχωρίζει και συχνά να υποσκάπτει τους κοινούς  τόπους. Ο Moore θεωρούσε τον εαυτό του περισσότερο Γάλλο παρά Άγγλο ή Ιρλανδό αλλά υποστήριζε πως ως καλλιτέχνης δεν είχε εθνική ταυτότητα, ήταν «Ευρωπαίος». Όσο προσπαθούσε κάποιος να τον προσεγγίσει και να τον ορίσει, εκείνος ξεγλιστρούσε. 

Αυτό που επηρέασε, και εν τέλει καθόρισε τον Moore, ήταν η διαμονή του στο Παρίσι. Εκείνα τα χρόνια αποτελούν και έναν από τους κεντρικούς άξονες του μυθιστορήματος Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα. Ο Moore συνοψίζει την μέχρι τότε ζωή του στην Ιρλανδία σε ένα μόνο κεφάλαιο δεκατριών σελίδων, το πρώτο, κι έπειτα αφιερώνει σχεδόν το μισό βιβλίο στα χρόνια του Παρισιού. Στο Παρίσι ανέπτυξε στενή φιλία με τον Ντεγκά και τον Μανέ, από τους οποίους απέκτησε τρία πορτρέτα (ένα από αυτά, του Μανέ, είναι και αυτό που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου) και ξεκίνησε μια συνεργασία με τον Ζολά, από τις λογοτεχνικές θέσεις του οποίου πήρε απόσταση λίγο μετά.

Στις Εξομολογήσεις γίνεται προσπάθεια από τον Moore να εντάξει, μέσω του ήρωά του, όλες του τις προσωπικές απόψεις, αλλά και τις αντίθετές τους συχνά, καθιστώντας το κείμενο μια συνεχή εναντιοδρομία και ένα φλογερό μανιφέστο. Το αποτέλεσμα είναι η σκιαγράφηση ενός ιδιόρυθμου και πρωτοπόρου λογοτεχνικού χαρακτήρα.

Ίσως αποτελεί ένδειξη ευρύτητας πνεύματος του Moore, ίσως όμως και να είναι ξεκάθαρος σνομπισμός απέναντι στον αναγνώστη, το γεγονός ότι στην πρώτη κιόλας έκδοση του βιβλίου στην Αγγλία, ο συγγραφέας ζήτησε να μην μεταφραστεί καμία γαλλική φράση, κανένα γαλλικό αποσπάσματα απ' όσα έχει στο βιβλίο (και έχει πολλά). Κατι που ακολουθεί και η παρούσα ελληνική έκδοση.

Λογοτεχνικοί χαρακτήρες και πραγματικά πρόσωπα εκείνης της εποχής πρωταγωνιστούν σε ένα πλήθος μικρών σκηνών, που σκοπό έχουν να καταδείξουν με οξύ και δηκτικό τρόπο τις προτιμήσεις και τις ιδέες του συγγραφέα. Ιδέες που επικροτούνται αλλά και υποσκάπτονται, ιδέες που υποστηρίζονται με πάθος και εγκαταλείπονται την αμέσως επόμενη στιγμή. «Ο Μπαλζάκ υπήρξε η πρώτη ηθική επίδραση στη ζωή μου και οι αναγνώσεις μου έφτασαν στο ζενίθ διαβάζοντας την Comedie Humaine. […] Παρ’ όλες αυτές τις αναγνώσεις όμως δεν έχω καμία αξίωση να θεωρηθώ ειδήμων…» 

«Τα δύο βασικότερα στοιχεία του χαρακτήρα μου – μια πηγαία απέχθεια προς τη χώρα που γεννήθηκα και ένα σφοδρό μίσος προς τη θρησκεία με την οποία με μεγάλωσαν»

Οι φίλοι, το σχολείο, ο πατέρας, τα καλλιτεχνικά ρεύματα, ο ρόλος του μεταφραστή, η αξία των απλών ανθρώπων, οι συχνές κραιπάλες, τα όρια του καλλιτέχνη· η Γαλλία, η Αγγλία και το διαρκές και αναποφάσιστο πήγαινε έλα του Moore, συνθέτουν κάποιες από τις θεματικές του βιβλίου. Με δικά του λόγια και πάλι: «Τα δύο βασικότερα στοιχεία του χαρακτήρα μου – μια πηγαία απέχθεια προς τη χώρα που γεννήθηκα και ένα σφοδρό μίσος προς τη θρησκεία με την οποία με μεγάλωσαν. [...] Απεχθάνομαι ενστικτωδώς τους συμπατριώτες μου, τους θεωρώ εντελώς αποκρουστικούς και απόμακρους˙με τους Γάλλους όμως, νιώθω βαθειά συγγένεια˙είμαι ένας απ’ αυτούς, έχω τις ίδιες ιδέες και τις ίδιες βλέψεις και όταν βρίσκομαι μαζί τους νιώθω ζωντανός, παθιασμένος και μια αίσθηση οικειότητας διαπερνά όλη μου την ψυχή». 

Μια ξαφνική χρεωκοπία υποχρεώνει τον ήρωα να επιστρέψει εσπευσμένα στο Λονδίνο. Όλα του μοιάζουν διαφορετικά, καθόλου γαλλικά, πολύ αγγλικά. Οι συγκρίσεις είναι συνεχείς, αναπόφευκτες και συντριπτικά υπέρ της Γαλλίας. Από τον τρόπο ζωής μέχρι το αστικό τοπίο. «Οι δρόμοι της πόλης έμοιαζαν στα μάτια μου σαν ποντικότρυπες, ήταν σκοτεινοί και δαιδαλώδεις, και αποπάνω εμφανιζόταν καμιά φορά ένα φωτεινό άνοιγμα στον ουρανό, που φάνταζε λες και το παρατηρούσε κανείς μέσα από μια χαραμάδα, ήταν τόσο διαφορετικοί από τα βουλεβάρτα που κατέληγαν σε φωτεινά ξέφωτα με συντριβάνια και σύννεφα από καταπράσινα φύλλα».

Αντίστοιχα, οι Άγγλοι, σύμφωνα με τον ήρωα, χαρακτηρίζονται από συντηρητική νοοτροπία και οπισθοδρομικές θέσεις. Η τέχνη απουσιάζει παντελώς από την καθημερινότητά τους. Το ύφος του Moore, όταν αναφέρεται στην Αγγλία, αλλάζει και γίνεται παιγνιώδες, ειρωνικό και σε σημεία σκληρό και βαθιά επικριτικό. Οι κάθε είδους συμβιβασμοί στηλιτεύονται με τρόπο γλαφυρό. «Ζητάμε τη ρήξη και την ταραχή για να κερδίσουμε τη λήθη, υπέροχες γαλήνιες στιγμές για να γευθούμε ένα φιλί, όμως ταυτόχρονα πρέπει να επιστρέφουμε κάθε βράδυ στις επτά για να τρώμε στο σπίτι και να μη λέμε και να μην κάνουμε τίποτα που θα μπορούσε να σοκάρει τους γείτονες. Η ευπρέπεια έχει τυλίξει για τα καλά όλη την κοινωνία, όπως ένα χταπόδι, και δεν υπάρχει κανένας τρόπος από τις απαίσιες βεντούζες του να γλιτώσεις. Η δύναμη της βίλας στα προάστια: οι τέχνες, οι επιστήμες, η πολιτική, η θρησκεία, τα πάντα έχουν προσαρμοστεί στις δικές της απαιτήσεις». 

Το παιγνιώδες ύφος συχνά γλιστρά προς τη σκληρότητα των συλλογισμών και από τις ρωγμές του, βλέπουμε τον συγγραφέα που φέρει διαρκώς το στίγμα της απόρριψης. 

Η μετάφραση του Γιάννη Λειβαδά ακολουθεί και αποδίδει τα υφολογικά «γυρίσματα» του Moore, κρατώντας άλλοτε έναν νωχελικό ρυθμό και άλλοτε επιταχύνοντας και ανεβάζοντας τη θερμοκρασία του μεταφρασμένου κειμένου. Το παιγνιώδες ύφος συχνά γλιστρά προς τη σκληρότητα των συλλογισμών, και από τις ρωγμές του βλέπουμε τον συγγραφέα που φέρει διαρκώς το στίγμα της απόρριψης. 

«Η Γαλλία τον αγκάλιασε, η Αγγλία τον αντιμετώπισε σαν απόβλητο διότι ο Moore», σημειώνει ο Γιάννης Λειβαδάς, «ήταν υπερβολικά Γάλλος, υπερβολικά Ιρλανδός, υπερβολικά καθολικός, μα και υπερβολικά τολμηρός και ανατρεπτικός». Όσο για την πατρίδα του, την Ιρλανδία; Και μόνο το γεγονός ότι ήταν υπέρ της ένωσης των δύο κρατών, έφτανε για χαρακτηριστεί σχεδόν ανεπιθύμητος.

Οι Εξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα αποτελεί έργο ζωής για τον George Moore. Είναι η καταγραφή της εξελικτικής –διανοητικής και αισθητικής– του πορείας και την ίδια στιγμή ένας καθρέφτης του πνευματικού κόσμου του Παρισιού και του Λονδίνου στα τέλη του 19ου αιώνα. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

 Στην κεντρική εικόνα ο πίνακας του Gustav Caillebotte «Paris Street, rainy day» (λάδι σε καμβά, 1877).


altΕξομολογήσεις ενός νεαρού άνδρα
George Moore
Μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς
Εξάντας 2018
Σελ. 324, τιμή εκδότη €17,00

alt

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εσπερίδα για τον ποιητή και φιλόλογο Δημήτρη Δασκαλόπουλο στο Σπίτι της Κύπρου

Εσπερίδα για τον ποιητή και φιλόλογο Δημήτρη Δασκαλόπουλο στο Σπίτι της Κύπρου

Το Σπίτι της Κύπρου με τη στήριξη του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, τιμά τον ποιητή, βιβλιογράφο, μελετητή της λογοτεχνίας, Δημήτρη Δασκαλόπουλο σε εσπερίδα που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2022, ώρα 17:00, στο Σπίτι της Κύπρου (Ξενοφώντος 2Α, Σύνταγμα). Φωτογραφία © Ειρήνη Σαββ...

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ