alt

Για το μυθιστόρημα της Hanya Yanagihara «Οι άνθρωποι στα δέντρα» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Διονύση Μαρίνου

Το δυσπρόφερτο επώνυμό της (κληρονομιά από τη χαβανέζικη καταγωγή της) δεν αποτέλεσε ποτέ εμπόδιο. Αν ο δύσκολος συλλαβισμός λειτουργούσε ανασχετικά στις συγγραφικές καριέρες, ο Κρασναχορκάι, επί παραδείγματι, δεν θα έβλεπε ποτέ στον ήλιο μοίρα.

Η Χάνια Γιαναγκιχάρα είναι το κλασικό δείγμα της γενιάς των 40 something συγγραφέων στην άλλη άκρη του Ατλαντικού που δεν φοβούνται να βάλουν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών τους, να αναμετρηθούν με δύσκολα ζητήματα, να αναπτύξουν την πλοκή τους σε πολυσέλιδες κατασκευές.

Η Χάνια Γιαναγκιχάρα είναι το κλασικό δείγμα της γενιάς των 40 και κάτι συγγραφέων στην άλλη άκρη του Ατλαντικού που δεν φοβούνται να βάλουν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών τους, να αναμετρηθούν με δύσκολα ζητήματα, να αναπτύξουν την πλοκή τους σε πολυσέλιδες κατασκευές και, τελικά, να βγουν στα λογοτεχνικά φώτα με πλήρεις δυνάμεις.

Στην Ελλάδα έγινε γνωστή με το σκληρό και συνάμα συγκινητικό μυθιστόρημά της Λίγη Ζωή (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Μια λογοτεχνική σπείρα σκληρότητας στο όριο της βαναυσότητας. Μια σκοτεινή μελωδία της αγάπης και της συντροφικότητας. Και στις άλλες χώρες αυτό το δεύτερο έργο της την καταξίωσε. Μπορεί να έλαβε συγκεχυμένες κριτικές για το γεγονός ότι δεν άφησε ούτε μια μικρή (έστω αμυδρή) ελπίδα κάθαρσης στον κεντρικό ήρωα, εντούτοις ουδείς παραγνώρισε τη συγγραφική της δεξιότητά, τη σκηνοθετική της μαεστρία, αλλά και το πώς καταφέρνει να χαρτογραφεί και στη συνέχεια να αναπτύσσει έναν ήρωα. 

Τώρα που ήρθε στα μέρη μας και το αρχικό της μυθιστόρημα, αυτό με το οποίο μπήκε με… φόρα στα συγγραφικά πράγματα, κατανοούμε πλήρως πως ό,τι έκανε στη Λίγη Ζωή δεν το πραγμάτωσε με την επίρρωση της τύχης, αλλά ήταν μέρος των δυνατοτήτων της. 

Το ντεμπούτο της Οι άνθρωποι στα δέντρα έγινε δεκτό από τους κριτικούς με τον δέοντα σεβασμό προς έναν πρωτόπειρο που δεν τρεμόπαιξε γράφοντας, ούτε μάζεψε τα χαλινάρια του φοβούμενος πως ο στόχος που έβαλε παραείναι υψηλός για τα μέτρα του. Η Γιαναγκιχάρα φέρνει στο προσκήνιο μια υπόθεση που έλκει την καταγωγή της από πραγματικά περιστατικά και πρόσωπα παραλλάσσοντας, βεβαίως, πολλά δεδομένα για τις ανάγκες της μυθοπλασίας. Άλλωστε και η ίδια έχει παραδεχθεί σε συνεντεύξεις της πως ο ήρωάς της, ο βραβευμένος με Νόμπελ Ιατρικής Νόρτον Περίνα, είναι το αντίστοιχο του (αληθινού) Ντάνιελ Γκάιντουσεκ, ο οποίος από τα ύπατα στρώματα της επιστημονικής κοινότητας βρέθηκε στην άβυσσο όταν κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων. 

Τη στιγμή της μεγάλης πτώσης του, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, τότε που ο Περίνα καταδικάστηκε και φυλακίστηκε, ο μοναδικός που του στάθηκε ήταν ο συνάδελφός του, Ρόναλντ Κουμποντέρα. Ήταν αυτός που τον προέτρεψε και τον ενθάρρυνε να γράψει τα απομνημονεύματά του έτσι ώστε να μάθει ο κόσμος την μεγαλοσύνη των επιστημονικών ανακαλύψεών του και να πάψει να τον θεωρεί φαύλο και ανήθικο που εκμεταλλεύτηκε μικρά παιδιά. Κάπως έτσι ξεκινάει η διήγηση μέσα στη διήγηση που επιλέγει ως τεχνική η Γιαναγκιχάρα. Το εν προόδω βιβλίο του Περίνα, υπό την επιμέλεια του Κουμποντέρα, στο δικό της εν προόδω μυθιστόρημα.

alt
Η Χάνια Γιαναγκιχάρα

Έχουμε να κάνουμε, άραγε, με έναν σπουδαίο επιστήμονα αλλά και αναίσχυντο άνθρωπο; Οι αντιθέσεις στην προσωπικότητα του Περίνα είναι «ιδανικές» για έναν συγγραφέα που δομεί το έργο του πάνω στον πρωταγωνιστή. Όπως ακριβώς πράττει η Γιαναγκιχάρα.

Υπάρχουν πολλοί δρόμοι τους οποίους θα μπορούσε να ακολουθήσει η Αμερικανίδα συγγραφέας: τον σκανδαλοθηρικό, τον ωμό, τον δικαστικό. Επιλέγει τον ανθρώπινο, αλλά διατηρώντας την απαραίτητη απόσταση έτσι ώστε να μην χρειαστεί ούτε να καταδικάσει ούτε και να δικαιώσει τον Περίνα. Εξ αντικειμένου έχουμε να κάνουμε με έναν επιστήμονα που βραβεύτηκε με Νόμπελ Ιατρικής το 1974, καθώς έφτασε σε μια σπουδαία ανακάλυψη. Μεταβαίνοντας το 1950 στο απομακρυσμένο νησί Ίβου’Ιβου της Μικρονησίας, ακόλουθος του ανθρωπολόγου Πολ Τάλεντ, δεν θα ανακαλύψει μόνο μια χαμένη φυλή, αλλά και μια υποομάδα ιθαγενών που ζούσε στα βάθη των τροπικών δασών, τους λεγόμενους «ονειροβάτες». Αυτοί οι πρωτόγονοι, αν και έφεραν ελάχιστα ανθρώπινα στοιχεία, ζούσαν πέραν του προσδόκιμου ζωής στην περιοχή. Θα έλεγε κανείς πως ήταν αιωνόβιοι. Ο Περίνα κατάφερε να συσχετίσει αυτό το παράδοξο με μια σπάνια χελώνα της οποίας το κρέας προσέφερε το αγαθό της αιώνιας ζωής. Ο Περίνα σκοτώνει μια εξ αυτών, μεταφέρει τα ευρήματα στις ΗΠΑ και κατόπιν ενδελεχούς μελέτης φτάνει στο θαυμαστό συμπέρασμα της μακροζωίας. Μαζί του φέρνει και κάμποσα παιδιά της φυλής δίδοντάς τους την πνοή του πολιτισμού και τη δυνατότητα να καταφέρουν πράγματα στη ζωή τους που υπό άλλες συνθήκες θα παρέμενε σε πρωτόγονο στάδιο. Το τίμημα που πλήρωσε ήταν, όταν, πιθανότατα, κάποια από αυτά τα εκμεταλλεύτηκε. Έχουμε να κάνουμε, άραγε, με έναν σπουδαίο επιστήμονα αλλά και αναίσχυντο άνθρωπο; Οι αντιθέσεις στην προσωπικότητα του Περίνα είναι «ιδανικές» για έναν συγγραφέα που δομεί το έργο του πάνω στον πρωταγωνιστή. Όπως ακριβώς πράττει η Γιαναγκιχάρα. 

Η διήγηση του Περίνα περιλαμβάνει τα παιδικά του χρόνια στην Ιντιάνα, τις σχολικές του περιπέτειες και τη ζέση του για την επιστήμη από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Περιλαμβάνει φυσικά τον αινιγματικό Τάλεντ, το μακρύ ταξίδι στη Μικρονησία, την επιστροφή του στις ΗΠΑ και την συνακόλουθη ανακάλυψη που ανέβασε τις μετοχές του στην επιστημονική κοινότητα και τον οδήγησε στο κατώφλι της Σουηδικής Ακαδημίας. Τα πάντα θα αλλάξουν μέσα του όταν θα συναντήσει έναν φτωχό άνθρωπο στο δρόμο και θα πιστέψει πως είναι ένα από τα παιδιά που είχε γνωρίσει κάτω από εξόχως σκληρές συνθήκες στο Ίβου Ίβου. Θα τον πάρει σπίτι του και τελικά αυτός θα είναι η αιτία που ο Περίνα θα κατηγορηθεί για βιασμό ανηλίκου. Από εκεί αρχίζει η ραγδαία κατακρήμνισή του αφήνοντάς τον έκθετο στη δημόσια σφαίρα. 

Κατάφερε να κερδίσει το συγγραφικό στοίχημα με την υποσημείωση ότι από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να αντιμετωπίσει ένα βιβλίο υψηλής αισθητικής δίχως όμως εύκολες ταυτίσεις.

Η Γιαναγκιχάρα αφήνει τη μνήμη του Περίνα, ενός σύγχρονου Πρόσπερο, να μιλήσει, ως άλλος Ναμπόκοφ, και πάνω στη δική του διήγηση στήνει όλο το δράμα. Η θεματική του μυθιστορήματος (πώς ο σύγχρονος άνθρωπος επεμβαίνει δραστικά και επιθετικά στις παρθένες περιοχές του πλανήτη) δεν είναι ξένη στη λογοτεχνία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τον μέγιστο Τζότζεφ Κόνραντ και τυχοδιώκτες των ιστοριών του. Τι πετυχαίνει η Γιαναγκιχάρα; Να γράψει ένα μυθιστόρημα μακράς πνοής του οποίου οι τεχνικές προδιαγραφές είναι αξιοσημείωτες και ανάγλυφες (πράγματα σπάνιο για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα). Επιπροσθέτως δημιουργεί έναν ολοκληρωμένο ήρωα γεμάτο αντιθετικά στοιχεία, σκιές και φως που εναλλάσσονται, καθώς προχωράει η αφήγηση της ιστορίας του. 

Ναι, κατάφερε να κερδίσει το συγγραφικό στοίχημα με την υποσημείωση ότι από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να αντιμετωπίσει ένα βιβλίο υψηλής αισθητικής δίχως όμως εύκολες ταυτίσεις. Κάτι αντίστοιχο συνέβη λίγο μετά και με τη Λίγη ζωή. Η Μαρία Ξυλούρη κερδίζει κι εκείνη με τη σειρά της ένα μεταφραστικό στοίχημα, καθώς μας παραδίδει ένα κείμενο ίδιας αισθητικής απόλαυσης. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

 Στην κεντρική εικόνα ο γιατρός Daniel Carleton Gajdusek, ο οποίος μελέτησε την ασθένεια κούρου στη φυλή των Φόρε στην Παπούα Νέα Γουινέα (ισχυριζόμενος ότι σχετίζεται με κανιβαλιστικές πρακτικές) και βραβεύθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής.


altΟι άνθρωποι στα δέντρα
Hanya Yanagihara
Μτφρ. Μαρία Ξυλούρη
Μεταίχμιο 2018
Σελ. 496, τιμή εκδότη €18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ HANYA YANAGIHARA

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ