alt

Για το μυθιστόρημα της Hanya Yanagihara «Οι άνθρωποι στα δέντρα» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Διονύση Μαρίνου

Το δυσπρόφερτο επώνυμό της (κληρονομιά από τη χαβανέζικη καταγωγή της) δεν αποτέλεσε ποτέ εμπόδιο. Αν ο δύσκολος συλλαβισμός λειτουργούσε ανασχετικά στις συγγραφικές καριέρες, ο Κρασναχορκάι, επί παραδείγματι, δεν θα έβλεπε ποτέ στον ήλιο μοίρα.

Η Χάνια Γιαναγκιχάρα είναι το κλασικό δείγμα της γενιάς των 40 something συγγραφέων στην άλλη άκρη του Ατλαντικού που δεν φοβούνται να βάλουν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών τους, να αναμετρηθούν με δύσκολα ζητήματα, να αναπτύξουν την πλοκή τους σε πολυσέλιδες κατασκευές.

Η Χάνια Γιαναγκιχάρα είναι το κλασικό δείγμα της γενιάς των 40 και κάτι συγγραφέων στην άλλη άκρη του Ατλαντικού που δεν φοβούνται να βάλουν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών τους, να αναμετρηθούν με δύσκολα ζητήματα, να αναπτύξουν την πλοκή τους σε πολυσέλιδες κατασκευές και, τελικά, να βγουν στα λογοτεχνικά φώτα με πλήρεις δυνάμεις.

Στην Ελλάδα έγινε γνωστή με το σκληρό και συνάμα συγκινητικό μυθιστόρημά της Λίγη Ζωή (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο). Μια λογοτεχνική σπείρα σκληρότητας στο όριο της βαναυσότητας. Μια σκοτεινή μελωδία της αγάπης και της συντροφικότητας. Και στις άλλες χώρες αυτό το δεύτερο έργο της την καταξίωσε. Μπορεί να έλαβε συγκεχυμένες κριτικές για το γεγονός ότι δεν άφησε ούτε μια μικρή (έστω αμυδρή) ελπίδα κάθαρσης στον κεντρικό ήρωα, εντούτοις ουδείς παραγνώρισε τη συγγραφική της δεξιότητά, τη σκηνοθετική της μαεστρία, αλλά και το πώς καταφέρνει να χαρτογραφεί και στη συνέχεια να αναπτύσσει έναν ήρωα. 

Τώρα που ήρθε στα μέρη μας και το αρχικό της μυθιστόρημα, αυτό με το οποίο μπήκε με… φόρα στα συγγραφικά πράγματα, κατανοούμε πλήρως πως ό,τι έκανε στη Λίγη Ζωή δεν το πραγμάτωσε με την επίρρωση της τύχης, αλλά ήταν μέρος των δυνατοτήτων της. 

Το ντεμπούτο της Οι άνθρωποι στα δέντρα έγινε δεκτό από τους κριτικούς με τον δέοντα σεβασμό προς έναν πρωτόπειρο που δεν τρεμόπαιξε γράφοντας, ούτε μάζεψε τα χαλινάρια του φοβούμενος πως ο στόχος που έβαλε παραείναι υψηλός για τα μέτρα του. Η Γιαναγκιχάρα φέρνει στο προσκήνιο μια υπόθεση που έλκει την καταγωγή της από πραγματικά περιστατικά και πρόσωπα παραλλάσσοντας, βεβαίως, πολλά δεδομένα για τις ανάγκες της μυθοπλασίας. Άλλωστε και η ίδια έχει παραδεχθεί σε συνεντεύξεις της πως ο ήρωάς της, ο βραβευμένος με Νόμπελ Ιατρικής Νόρτον Περίνα, είναι το αντίστοιχο του (αληθινού) Ντάνιελ Γκάιντουσεκ, ο οποίος από τα ύπατα στρώματα της επιστημονικής κοινότητας βρέθηκε στην άβυσσο όταν κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων. 

Τη στιγμή της μεγάλης πτώσης του, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, τότε που ο Περίνα καταδικάστηκε και φυλακίστηκε, ο μοναδικός που του στάθηκε ήταν ο συνάδελφός του, Ρόναλντ Κουμποντέρα. Ήταν αυτός που τον προέτρεψε και τον ενθάρρυνε να γράψει τα απομνημονεύματά του έτσι ώστε να μάθει ο κόσμος την μεγαλοσύνη των επιστημονικών ανακαλύψεών του και να πάψει να τον θεωρεί φαύλο και ανήθικο που εκμεταλλεύτηκε μικρά παιδιά. Κάπως έτσι ξεκινάει η διήγηση μέσα στη διήγηση που επιλέγει ως τεχνική η Γιαναγκιχάρα. Το εν προόδω βιβλίο του Περίνα, υπό την επιμέλεια του Κουμποντέρα, στο δικό της εν προόδω μυθιστόρημα.

alt
Η Χάνια Γιαναγκιχάρα

Έχουμε να κάνουμε, άραγε, με έναν σπουδαίο επιστήμονα αλλά και αναίσχυντο άνθρωπο; Οι αντιθέσεις στην προσωπικότητα του Περίνα είναι «ιδανικές» για έναν συγγραφέα που δομεί το έργο του πάνω στον πρωταγωνιστή. Όπως ακριβώς πράττει η Γιαναγκιχάρα.

Υπάρχουν πολλοί δρόμοι τους οποίους θα μπορούσε να ακολουθήσει η Αμερικανίδα συγγραφέας: τον σκανδαλοθηρικό, τον ωμό, τον δικαστικό. Επιλέγει τον ανθρώπινο, αλλά διατηρώντας την απαραίτητη απόσταση έτσι ώστε να μην χρειαστεί ούτε να καταδικάσει ούτε και να δικαιώσει τον Περίνα. Εξ αντικειμένου έχουμε να κάνουμε με έναν επιστήμονα που βραβεύτηκε με Νόμπελ Ιατρικής το 1974, καθώς έφτασε σε μια σπουδαία ανακάλυψη. Μεταβαίνοντας το 1950 στο απομακρυσμένο νησί Ίβου’Ιβου της Μικρονησίας, ακόλουθος του ανθρωπολόγου Πολ Τάλεντ, δεν θα ανακαλύψει μόνο μια χαμένη φυλή, αλλά και μια υποομάδα ιθαγενών που ζούσε στα βάθη των τροπικών δασών, τους λεγόμενους «ονειροβάτες». Αυτοί οι πρωτόγονοι, αν και έφεραν ελάχιστα ανθρώπινα στοιχεία, ζούσαν πέραν του προσδόκιμου ζωής στην περιοχή. Θα έλεγε κανείς πως ήταν αιωνόβιοι. Ο Περίνα κατάφερε να συσχετίσει αυτό το παράδοξο με μια σπάνια χελώνα της οποίας το κρέας προσέφερε το αγαθό της αιώνιας ζωής. Ο Περίνα σκοτώνει μια εξ αυτών, μεταφέρει τα ευρήματα στις ΗΠΑ και κατόπιν ενδελεχούς μελέτης φτάνει στο θαυμαστό συμπέρασμα της μακροζωίας. Μαζί του φέρνει και κάμποσα παιδιά της φυλής δίδοντάς τους την πνοή του πολιτισμού και τη δυνατότητα να καταφέρουν πράγματα στη ζωή τους που υπό άλλες συνθήκες θα παρέμενε σε πρωτόγονο στάδιο. Το τίμημα που πλήρωσε ήταν, όταν, πιθανότατα, κάποια από αυτά τα εκμεταλλεύτηκε. Έχουμε να κάνουμε, άραγε, με έναν σπουδαίο επιστήμονα αλλά και αναίσχυντο άνθρωπο; Οι αντιθέσεις στην προσωπικότητα του Περίνα είναι «ιδανικές» για έναν συγγραφέα που δομεί το έργο του πάνω στον πρωταγωνιστή. Όπως ακριβώς πράττει η Γιαναγκιχάρα. 

Η διήγηση του Περίνα περιλαμβάνει τα παιδικά του χρόνια στην Ιντιάνα, τις σχολικές του περιπέτειες και τη ζέση του για την επιστήμη από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Περιλαμβάνει φυσικά τον αινιγματικό Τάλεντ, το μακρύ ταξίδι στη Μικρονησία, την επιστροφή του στις ΗΠΑ και την συνακόλουθη ανακάλυψη που ανέβασε τις μετοχές του στην επιστημονική κοινότητα και τον οδήγησε στο κατώφλι της Σουηδικής Ακαδημίας. Τα πάντα θα αλλάξουν μέσα του όταν θα συναντήσει έναν φτωχό άνθρωπο στο δρόμο και θα πιστέψει πως είναι ένα από τα παιδιά που είχε γνωρίσει κάτω από εξόχως σκληρές συνθήκες στο Ίβου Ίβου. Θα τον πάρει σπίτι του και τελικά αυτός θα είναι η αιτία που ο Περίνα θα κατηγορηθεί για βιασμό ανηλίκου. Από εκεί αρχίζει η ραγδαία κατακρήμνισή του αφήνοντάς τον έκθετο στη δημόσια σφαίρα. 

Κατάφερε να κερδίσει το συγγραφικό στοίχημα με την υποσημείωση ότι από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να αντιμετωπίσει ένα βιβλίο υψηλής αισθητικής δίχως όμως εύκολες ταυτίσεις.

Η Γιαναγκιχάρα αφήνει τη μνήμη του Περίνα, ενός σύγχρονου Πρόσπερο, να μιλήσει, ως άλλος Ναμπόκοφ, και πάνω στη δική του διήγηση στήνει όλο το δράμα. Η θεματική του μυθιστορήματος (πώς ο σύγχρονος άνθρωπος επεμβαίνει δραστικά και επιθετικά στις παρθένες περιοχές του πλανήτη) δεν είναι ξένη στη λογοτεχνία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τον μέγιστο Τζότζεφ Κόνραντ και τυχοδιώκτες των ιστοριών του. Τι πετυχαίνει η Γιαναγκιχάρα; Να γράψει ένα μυθιστόρημα μακράς πνοής του οποίου οι τεχνικές προδιαγραφές είναι αξιοσημείωτες και ανάγλυφες (πράγματα σπάνιο για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα). Επιπροσθέτως δημιουργεί έναν ολοκληρωμένο ήρωα γεμάτο αντιθετικά στοιχεία, σκιές και φως που εναλλάσσονται, καθώς προχωράει η αφήγηση της ιστορίας του. 

Ναι, κατάφερε να κερδίσει το συγγραφικό στοίχημα με την υποσημείωση ότι από την πλευρά του ο αναγνώστης καλείται να αντιμετωπίσει ένα βιβλίο υψηλής αισθητικής δίχως όμως εύκολες ταυτίσεις. Κάτι αντίστοιχο συνέβη λίγο μετά και με τη Λίγη ζωή. Η Μαρία Ξυλούρη κερδίζει κι εκείνη με τη σειρά της ένα μεταφραστικό στοίχημα, καθώς μας παραδίδει ένα κείμενο ίδιας αισθητικής απόλαυσης. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

 Στην κεντρική εικόνα ο γιατρός Daniel Carleton Gajdusek, ο οποίος μελέτησε την ασθένεια κούρου στη φυλή των Φόρε στην Παπούα Νέα Γουινέα (ισχυριζόμενος ότι σχετίζεται με κανιβαλιστικές πρακτικές) και βραβεύθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής.


altΟι άνθρωποι στα δέντρα
Hanya Yanagihara
Μτφρ. Μαρία Ξυλούρη
Μεταίχμιο 2018
Σελ. 496, τιμή εκδότη €18,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ HANYA YANAGIHARA

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

Για το μυθιστόρημα του Marlon James «Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» (μτφ. Πάνος Τομαράς, εκδ. Αίολος). Η εικονογράφηση είναι του Golden Cosmos από το New Yorker.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήμα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – μια πρώτη γεύση

Εντυπώσεις από την πρώτη μας μέρα στα Χανιά, τη δεύτερη του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων». 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
«Η εικόνα και το βλέμμα» του Τζον Μπέργκερ (κριτική)

«Η εικόνα και το βλέμμα» του Τζον Μπέργκερ (κριτική)

Καταγραφή σκέψεων με αφορμή την επετειακή έκδοση –50 χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία–, του βιβλίου του John Berger «Η εικόνα και το βλέμμα» (μτφρ. Ειρήνη Σταματοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα ο πίνακας του Frans Hals «Γυναίκες Επίτροποι του Γηροκομείου» (1664).

Του Μιχάλ...

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ