alt

Για το μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα «Η διαφάνεια του χρόνου» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο Φίλιπ Κερ είχε τον Μπέρνι Γκούντερ. Σαν να λέμε: τον τυράννησε αρκετά από βιβλίο σε βιβλίο. Ο Αντρέα Καμιλλέρι μάς προσέφερε αφειδώς τις περιπέτειες του επιθεωρητή Μονταλμπάνο. Ο Τζο Νέσμπο δεν αφήνει σε ησυχία τον Χάρι Χόλε. Ο Ίαν Ράνκιν έχει συνδέσει τις ιστορίες του με τον ευφάνταστο Τζον Ρέμπους. Ο Λεονάρντο Παδούρα, για να εισέλθουμε στο προκείμενο, καθώς τέλος δεν έχουν οι κλασικοί ήρωες της αστυνομικής λογοτεχνίας, εισήγαγε στο προσκήνιο τον δικό του ήρωα, τον αστυνομικό Μάριο Κόντε.

Από το νουάρ έως το polar κι από την ιστορική αναδίφηση έως την κοινωνική κριτική, ο Παδούρα χρησιμοποιεί πάντα το αστυνομικό story μόνο αφετηριακά για να ανοιχτεί σε ευρύτερα σύμπαντα. Το γεγονός ότι κάθε βιβλίο του περιλαμβάνει/προϋποθέτει εργώδη προεργασία με τη βοήθεια επίσημων πηγών δείχνει τη ζέση του να συνομιλήσει με την Ιστορία μεταφέροντας τα περασμένα, ακόμη κι αν πρέπει να βυθιστεί αιώνες πίσω, στον παρόντα χρόνο.

Στο τελευταίο του μυθιστόρημα Η διαφάνεια του χρόνου τον ξαναβρίσκουμε να περιδιαβαίνει ως πρωταγωνιστής στην ιστορία του Παδούρα. Κι όπως συμβαίνει πάντα με τον Κουβανό συγγραφέα (σ.σ.: από τους αγαπημένους στο ελληνικό κοινό) η αστυνομική πλοκή δεν κυριαρχεί, δεν περιορίζει τη συγγραφική συνθήκη, δεν αποτελεί απαράβατο όρο. Από το νουάρ έως το polar κι από την ιστορική αναδίφηση έως την κοινωνική κριτική, ο Παδούρα χρησιμοποιεί πάντα το αστυνομικό story μόνο αφετηριακά για να ανοιχτεί σε ευρύτερα σύμπαντα. Το γεγονός ότι κάθε βιβλίο του περιλαμβάνει/προϋποθέτει εργώδη προεργασία με τη βοήθεια επίσημων πηγών δείχνει τη ζέση του να συνομιλήσει με την Ιστορία μεταφέροντας τα περασμένα, ακόμη κι αν πρέπει να βυθιστεί αιώνες πίσω, στον παρόντα χρόνο. Στο οπτικό του πεδίο βρίσκεται πάντα η Κούβα. Αυτή επί εποχής Κάστρο, η τωρινή που βιώνει σημαντικές αλλαγές κι εκείνη που έχει θαφτεί από τη σκόνη του χρόνου. Συνήθως «αντικαθεστωτικός», ο Παδούρα δεν διστάζει να σταθεί ενώπιος ενωπίω στην «καστρική» εξουσία και τον εκφυλισμό που υπέστη η Επανάσταση. Όπως κι ο συμπατριώτης του Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες, δεν εξακοντίζει τα βέλη από την ασφάλεια της απόστασης. Ο Παδούρα δεν αποχωρίστηκε ποτέ την αγαπημένη του Κούβα. Δεν έγινε πολιτικός πρόσφυγας, δεν αναζήτησε τη βολή του σε άλλη χώρα. Διαμένει στον τόπο του κι από το ορμητήριό του διεξάγει τακτικές «επιθέσεις».

Όλα τούτα τα χαρακτηριστικά υπάρχουν εν πολλοίς και στη Διαφάνεια του χρόνου. Βρίσκουμε τον εξηντάρη –πλέον– Κόντε σε κατάσταση απόσυρσης από την ενεργό δράση. Αισθάνεται καταπονημένος και βιώνει μια ερωτική σχέση με την Ταμάρα. Ωστόσο, επειδή το δαιμόνιο δύσκολα φεύγει από μέσα του, δέχεται να αναλάβει την υπόθεση που του προτείνει ο παλιός του συμφοιτητής Μπόμπι Ρόκε. Ο ομοφυλόφιλος επιχειρηματίας έπεσε θύμα κλοπής από τον εραστή του. Πέραν των τιμαλφών που του αφαίρεσε από το σπίτι του, έκλεψε κι ένα ξύλινο άγαλμα της Παρθένου που προέρχεται από την Καταλονία και φέρεται να συνδέεται με λογής θαύματα. Η αμοιβή που προσφέρει στον Κόντε είναι διόλου ευκαταφρόνητη και, φυσικά, αυτός δελεάζεται και πέφτει με τα μούτρα στη διαλεύκανση της υπόθεσης. Για τις ανάγκες της έρευνας δεν διστάζει να ψάξει «σημάδια» ακόμη και στον πάτο της Αβάνας. Σε μια παραγκούπολη όπου ζουν άνθρωποι-«ποντίκια». Φτωχοί και καταφρονεμένοι από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα, ολότελα απόβλητοι από την πλειοψηφία των Κουβανών. Ο Παδούρα δεν διστάζει να χρωματίσει τη συγκεκριμένη περιοχή με μελανές σκιές και εκ των πραγμάτων να καυτηριάσει την πρακτική των κυβερνώντων, οι οποίοι όσο κι αν θέλουν να εμφανίσουν μια ειδυλλιακή εικόνα της σύγχρονης Κούβας δεν μπορούν να κρύψουν τη σκληρή πραγματικότητα.

Παρά το γεγονός ότι ο Κάστρο έχει βγει από το «κάδρο» των εξελίξεων, τα λουριά του καθεστώτος έχουν λασκάρει και έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια τακτικού εκδημοκρατισμού, η Κούβα παραμένει μια φυλακή για αρκετές κατηγορίες ανθρώπων. Την ίδια στιγμή που άλλοι κερδοσκοπούν καθημερινά αποκομίζοντας υπερκέρδη με πληθωριστικό ρυθμό. Προσκολλημένος σε ένα παρελθόν περισσότερο ευφρόσυνο, ο Κόντε, προφανώς και ο Παδούρα, στοχάζεται με πικρία για τη σημερινή κατάσταση στη χώρα του. Κι ας προσφέρουν οι νέες συνθήκες μια ελευθερία δυσεύρετη σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Κάπως έτσι, με όχημα την αστυνομική ίντριγκα, ο Παδούρα εκτρέπει την πλοκή και μας μεταφέρει έως το μακρινό 1472. Τότε που κάποιος Αντόνι Μπαράλ ανακάλυψε το ξύλινο άγαλμα της Μαύρης Παρθένου σε μια βελανιδιά, ενώ ένας άλλος Αντόνι Μπαράλ, αιώνες μετά, το μετέφερε από την Ισπανία στην Κούβα την περίοδο του Φράνκο.

Προσκολλημένος σε ένα παρελθόν περισσότερο ευφρόσυνο, ο Κόντε, προφανώς και ο Παδούρα, στοχάζεται με πικρία για τη σημερινή κατάσταση στη χώρα του. Κι ας προσφέρουν οι νέες συνθήκες μια ελευθερία δυσεύρετη σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Με την ίδια δυναμική που ο Παδούρα σκιαγραφεί τη σημερινή εικόνα της χώρας του (τις κοινωνικές ανισότητες, την κοινωνική «κηλίδα» με τους παρίες, την εσωτερική μετανάστευση όπου οι νεόπτωχοι διαβιούν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες και την απουσία φωτεινού μέλλοντος παρά τη μετεξέλιξη του καθεστώτος), με την ίδια κάνει μια βουτιά στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, αλλά και τις Σταυροφορίες. Η επίσημη Ιστορία βρίσκεται πάντα στο κέντρο της προβληματικής του. Όπως στους Αιρετικούς (εκδ. Καστανιώτη) ένας πίνακας του Ρέμπραντ μάς μεταφέρει στην εβραϊκή συνοικία του Άμστερνταμ (κατά τον 17ο αιώνα), έτσι και τώρα διατρέχουμε εποχές και τόπους. Ο Παδούρα ξέρει να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο λάιτ μοτίφ για να δείξει πως η Ιστορία όχι μόνο δεν έχει γραμμική ανάπτυξη, αλλά, τηρουμένων των αναλογιών, όμοια ζητήματα αναφύονται συνεχώς στις ανθρώπινες κοινωνίες. Στη Διαφάνεια του χρόνου και με άξονα τη σημερινή κατάσταση στην Κούβα, ο Παδούρα μιλάει ανοιχτά για την ανάγκη να μη δείξουμε καμία ανοχή απέναντι στην κοινωνική αδικία, αντιθέτως χρειάζεται να τη στηλιτεύουμε έτσι ώστε να εξαλειφθεί πλήρως. Από την άλλη, η καταβύθιση στο παρελθόν αποδεικνύει πως μόνο με τον σεβασμό στη διαφορετικότητα μπορούν οι κοινωνίες να κινητοποιηθούν προς τα μπρος. Η άρση των όποιων αποκλεισμών προσθέτει αντί να αφαιρεί στην καθημερινή εξίσωσης της ανθρώπινης συμβίωσης. Άλλως πως: η δυστυχία του ενός δεν μπορεί ποτέ να οικοδομήσει την ευτυχία του άλλου.

Η saga του Κόντε, καίτοι διαρκεί χρόνια, δεν έχει κουράσει, ούτε κι επαναλαμβάνεται. Αυτό συμβαίνει διότι ο Παδούρα εμφανίζεται πάντα έτοιμος να βουτήξει σε διαφορά «νερά» του παρελθόντος (οικείου και μη) και να συνδυάζει τα ευρήματα με το απαραίτητο επίχρισμα της αστυνομικής πλοκής. Το όλον αποδεικνύεται πάντοτε ευφάνταστο, καλογραμμένο και δυναμικό. Όπως ακριβώς συμβαίνει και σ’ αυτή την περίπτωση. Η μετάφραση ανήκει στον Κώστα Αθανασίου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

alt

Η διαφάνεια του χρόνου
Λεονάρδο Παδούρα
Μτφρ. Κώστας Αθανασίου
Καστανιώτης 2018
Σελ. 576, τιμή εκδότη €23,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΟΝΑΡΔΟ ΠΑΔΟΥΡΑ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

Για το βιβλίο του Paul Auster «Ημερολόγιο του χειμώνα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Νίκης Κώτσιου

Θραυσματικές αυτοβιογραφικές αφηγήσεις από μια ολόκληρη ζωή συνθέτουν το Ημερολόγιο του χειμώνα του ...

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

Για το πρώτο μυθιστόρημα του Don DeLillo «Americana» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Μεθύστερη γνώση, αλλά ικανή για να επιβεβαιώσει το λεχθέν: ο Ντον ΝτεΛίλο δεν έγινε εν προόδω ο «αρχι-σαμάνος» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Δ...

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Η οικογένεια του Σέρχιο Καμπρέρα, μαζί με άλλους εξόριστους, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για τη Δομινικανή Δημοκρατία. (1939)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Λουκάς Αναγνωστόπουλος με αφορμή το βιβλίο του «Οι μύθοι του χθες και οι άνθρωποι του σήμερα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα. 

Επιμέλεια: Book Press

«Οι αρχαίοι μύθοι είναι συναρπαστικοί και διαχρο...

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

Ο Cartel Τεχνοχώρος προτείνει: «Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μπισμπίκη ON DEMAND, για λίγες ακόμη ημέρες μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, από Σάββατο 22 έως και 30 Ιανουαρίου.

Επιμέλεια: Book Press

...
Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Γρηγορίου η οποία με το μυθιστόρημά της «Το μυστικό της Μελίνας» (εκδ. Αρμός) έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της, «ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ