alt

Για το μυθιστόρημα του Λεονάρδο Παδούρα «Η διαφάνεια του χρόνου» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο Φίλιπ Κερ είχε τον Μπέρνι Γκούντερ. Σαν να λέμε: τον τυράννησε αρκετά από βιβλίο σε βιβλίο. Ο Αντρέα Καμιλλέρι μάς προσέφερε αφειδώς τις περιπέτειες του επιθεωρητή Μονταλμπάνο. Ο Τζο Νέσμπο δεν αφήνει σε ησυχία τον Χάρι Χόλε. Ο Ίαν Ράνκιν έχει συνδέσει τις ιστορίες του με τον ευφάνταστο Τζον Ρέμπους. Ο Λεονάρντο Παδούρα, για να εισέλθουμε στο προκείμενο, καθώς τέλος δεν έχουν οι κλασικοί ήρωες της αστυνομικής λογοτεχνίας, εισήγαγε στο προσκήνιο τον δικό του ήρωα, τον αστυνομικό Μάριο Κόντε.

Από το νουάρ έως το polar κι από την ιστορική αναδίφηση έως την κοινωνική κριτική, ο Παδούρα χρησιμοποιεί πάντα το αστυνομικό story μόνο αφετηριακά για να ανοιχτεί σε ευρύτερα σύμπαντα. Το γεγονός ότι κάθε βιβλίο του περιλαμβάνει/προϋποθέτει εργώδη προεργασία με τη βοήθεια επίσημων πηγών δείχνει τη ζέση του να συνομιλήσει με την Ιστορία μεταφέροντας τα περασμένα, ακόμη κι αν πρέπει να βυθιστεί αιώνες πίσω, στον παρόντα χρόνο.

Στο τελευταίο του μυθιστόρημα Η διαφάνεια του χρόνου τον ξαναβρίσκουμε να περιδιαβαίνει ως πρωταγωνιστής στην ιστορία του Παδούρα. Κι όπως συμβαίνει πάντα με τον Κουβανό συγγραφέα (σ.σ.: από τους αγαπημένους στο ελληνικό κοινό) η αστυνομική πλοκή δεν κυριαρχεί, δεν περιορίζει τη συγγραφική συνθήκη, δεν αποτελεί απαράβατο όρο. Από το νουάρ έως το polar κι από την ιστορική αναδίφηση έως την κοινωνική κριτική, ο Παδούρα χρησιμοποιεί πάντα το αστυνομικό story μόνο αφετηριακά για να ανοιχτεί σε ευρύτερα σύμπαντα. Το γεγονός ότι κάθε βιβλίο του περιλαμβάνει/προϋποθέτει εργώδη προεργασία με τη βοήθεια επίσημων πηγών δείχνει τη ζέση του να συνομιλήσει με την Ιστορία μεταφέροντας τα περασμένα, ακόμη κι αν πρέπει να βυθιστεί αιώνες πίσω, στον παρόντα χρόνο. Στο οπτικό του πεδίο βρίσκεται πάντα η Κούβα. Αυτή επί εποχής Κάστρο, η τωρινή που βιώνει σημαντικές αλλαγές κι εκείνη που έχει θαφτεί από τη σκόνη του χρόνου. Συνήθως «αντικαθεστωτικός», ο Παδούρα δεν διστάζει να σταθεί ενώπιος ενωπίω στην «καστρική» εξουσία και τον εκφυλισμό που υπέστη η Επανάσταση. Όπως κι ο συμπατριώτης του Πέδρο Χουάν Γκουτιέρες, δεν εξακοντίζει τα βέλη από την ασφάλεια της απόστασης. Ο Παδούρα δεν αποχωρίστηκε ποτέ την αγαπημένη του Κούβα. Δεν έγινε πολιτικός πρόσφυγας, δεν αναζήτησε τη βολή του σε άλλη χώρα. Διαμένει στον τόπο του κι από το ορμητήριό του διεξάγει τακτικές «επιθέσεις».

Όλα τούτα τα χαρακτηριστικά υπάρχουν εν πολλοίς και στη Διαφάνεια του χρόνου. Βρίσκουμε τον εξηντάρη –πλέον– Κόντε σε κατάσταση απόσυρσης από την ενεργό δράση. Αισθάνεται καταπονημένος και βιώνει μια ερωτική σχέση με την Ταμάρα. Ωστόσο, επειδή το δαιμόνιο δύσκολα φεύγει από μέσα του, δέχεται να αναλάβει την υπόθεση που του προτείνει ο παλιός του συμφοιτητής Μπόμπι Ρόκε. Ο ομοφυλόφιλος επιχειρηματίας έπεσε θύμα κλοπής από τον εραστή του. Πέραν των τιμαλφών που του αφαίρεσε από το σπίτι του, έκλεψε κι ένα ξύλινο άγαλμα της Παρθένου που προέρχεται από την Καταλονία και φέρεται να συνδέεται με λογής θαύματα. Η αμοιβή που προσφέρει στον Κόντε είναι διόλου ευκαταφρόνητη και, φυσικά, αυτός δελεάζεται και πέφτει με τα μούτρα στη διαλεύκανση της υπόθεσης. Για τις ανάγκες της έρευνας δεν διστάζει να ψάξει «σημάδια» ακόμη και στον πάτο της Αβάνας. Σε μια παραγκούπολη όπου ζουν άνθρωποι-«ποντίκια». Φτωχοί και καταφρονεμένοι από το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα, ολότελα απόβλητοι από την πλειοψηφία των Κουβανών. Ο Παδούρα δεν διστάζει να χρωματίσει τη συγκεκριμένη περιοχή με μελανές σκιές και εκ των πραγμάτων να καυτηριάσει την πρακτική των κυβερνώντων, οι οποίοι όσο κι αν θέλουν να εμφανίσουν μια ειδυλλιακή εικόνα της σύγχρονης Κούβας δεν μπορούν να κρύψουν τη σκληρή πραγματικότητα.

Παρά το γεγονός ότι ο Κάστρο έχει βγει από το «κάδρο» των εξελίξεων, τα λουριά του καθεστώτος έχουν λασκάρει και έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια τακτικού εκδημοκρατισμού, η Κούβα παραμένει μια φυλακή για αρκετές κατηγορίες ανθρώπων. Την ίδια στιγμή που άλλοι κερδοσκοπούν καθημερινά αποκομίζοντας υπερκέρδη με πληθωριστικό ρυθμό. Προσκολλημένος σε ένα παρελθόν περισσότερο ευφρόσυνο, ο Κόντε, προφανώς και ο Παδούρα, στοχάζεται με πικρία για τη σημερινή κατάσταση στη χώρα του. Κι ας προσφέρουν οι νέες συνθήκες μια ελευθερία δυσεύρετη σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες. Κάπως έτσι, με όχημα την αστυνομική ίντριγκα, ο Παδούρα εκτρέπει την πλοκή και μας μεταφέρει έως το μακρινό 1472. Τότε που κάποιος Αντόνι Μπαράλ ανακάλυψε το ξύλινο άγαλμα της Μαύρης Παρθένου σε μια βελανιδιά, ενώ ένας άλλος Αντόνι Μπαράλ, αιώνες μετά, το μετέφερε από την Ισπανία στην Κούβα την περίοδο του Φράνκο.

Προσκολλημένος σε ένα παρελθόν περισσότερο ευφρόσυνο, ο Κόντε, προφανώς και ο Παδούρα, στοχάζεται με πικρία για τη σημερινή κατάσταση στη χώρα του. Κι ας προσφέρουν οι νέες συνθήκες μια ελευθερία δυσεύρετη σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.

Με την ίδια δυναμική που ο Παδούρα σκιαγραφεί τη σημερινή εικόνα της χώρας του (τις κοινωνικές ανισότητες, την κοινωνική «κηλίδα» με τους παρίες, την εσωτερική μετανάστευση όπου οι νεόπτωχοι διαβιούν κάτω από απάνθρωπες συνθήκες και την απουσία φωτεινού μέλλοντος παρά τη μετεξέλιξη του καθεστώτος), με την ίδια κάνει μια βουτιά στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, αλλά και τις Σταυροφορίες. Η επίσημη Ιστορία βρίσκεται πάντα στο κέντρο της προβληματικής του. Όπως στους Αιρετικούς (εκδ. Καστανιώτη) ένας πίνακας του Ρέμπραντ μάς μεταφέρει στην εβραϊκή συνοικία του Άμστερνταμ (κατά τον 17ο αιώνα), έτσι και τώρα διατρέχουμε εποχές και τόπους. Ο Παδούρα ξέρει να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο λάιτ μοτίφ για να δείξει πως η Ιστορία όχι μόνο δεν έχει γραμμική ανάπτυξη, αλλά, τηρουμένων των αναλογιών, όμοια ζητήματα αναφύονται συνεχώς στις ανθρώπινες κοινωνίες. Στη Διαφάνεια του χρόνου και με άξονα τη σημερινή κατάσταση στην Κούβα, ο Παδούρα μιλάει ανοιχτά για την ανάγκη να μη δείξουμε καμία ανοχή απέναντι στην κοινωνική αδικία, αντιθέτως χρειάζεται να τη στηλιτεύουμε έτσι ώστε να εξαλειφθεί πλήρως. Από την άλλη, η καταβύθιση στο παρελθόν αποδεικνύει πως μόνο με τον σεβασμό στη διαφορετικότητα μπορούν οι κοινωνίες να κινητοποιηθούν προς τα μπρος. Η άρση των όποιων αποκλεισμών προσθέτει αντί να αφαιρεί στην καθημερινή εξίσωσης της ανθρώπινης συμβίωσης. Άλλως πως: η δυστυχία του ενός δεν μπορεί ποτέ να οικοδομήσει την ευτυχία του άλλου.

Η saga του Κόντε, καίτοι διαρκεί χρόνια, δεν έχει κουράσει, ούτε κι επαναλαμβάνεται. Αυτό συμβαίνει διότι ο Παδούρα εμφανίζεται πάντα έτοιμος να βουτήξει σε διαφορά «νερά» του παρελθόντος (οικείου και μη) και να συνδυάζει τα ευρήματα με το απαραίτητο επίχρισμα της αστυνομικής πλοκής. Το όλον αποδεικνύεται πάντοτε ευφάνταστο, καλογραμμένο και δυναμικό. Όπως ακριβώς συμβαίνει και σ’ αυτή την περίπτωση. Η μετάφραση ανήκει στον Κώστα Αθανασίου.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. 
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

alt

Η διαφάνεια του χρόνου
Λεονάρδο Παδούρα
Μτφρ. Κώστας Αθανασίου
Καστανιώτης 2018
Σελ. 576, τιμή εκδότη €23,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΟΝΑΡΔΟ ΠΑΔΟΥΡΑ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

«Αγαπητέ μαλάκα» της Βιρζινί Ντεπάντ (κριτική) – Ασεβές και δυνατό σαν χαστούκι

Για το μυθιστόρημα της Βιρζινί Ντεπάντ [Virginie Despentes] «Αγαπητέ μαλάκα» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Mehrnegar Dolatmand/Unsplash.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Έπρεπε να το περιμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ