alt

Για το μυθιστόρημα του Χουάν Χοσέ Μιγιάς «Η δική μου ιστορία» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Ψυχογιός).

Του Διονύση Μαρίνου

Δύσκολη, ενίοτε εκτροχιασμένη, κάποιες φορές ομαλή. Είτε έτσι είτε αλλιώς, η μεταμόρφωση του εφήβου σε ενήλικα φέρει το στοιχείο της ανάδυσης από τα βάθη της ανωριμότητας στο άγνωστο ξέφωτο της πλήρους ανάπτυξης.

Ο ήρωας του Χουάν Χοσέ Μιγιάς, αν και δεν βρίσκεται ακριβώς στην αρχή του ηλικιακού περάσματος, είναι μόλις δώδεκα ετών, εντούτοις τα γεγονότα που τον σημαδεύουν έχουν τέτοια ισχύ που μικραίνουν δραματικά τον δρόμο που πρέπει να διανύσει μέχρι να φτάσει στο όριο της ωριμότητας.

Στις αρχές του 21ου αιώνα, καθιερώθηκε στις ΗΠΑ ο όρος «αναδυόμενη ενηλικίωση» (σ.σ.: για την ιστορία, «νονός» του όρου είναι ο καθηγητής Ψυχολογίας Τζέφρι Γιένσεν Άρνετ από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ), στον οποίο εσωκλείεται η σταδιακή μετατροπή του εφήβου, ενός ανθρώπου ευεπίφορου σε καθημερινές αλλαγές, σε κάτι στέρεο και βιολογικά σαφώς πιο αναπτυγμένο. Μόνο που η φάση μετάλλαξης προκαλείται σε έναν ψυχικό κόσμο που είναι ρευστός, μεταβαλλόμενος και βρίσκεται υπό το κράτος συνεχών διεργασιών ωρίμανσης, συνειδητοποίησης και κατασκευής του ενήλικου εαυτού του. Τίποτα δεν φαντάζει πιο δύσκολο από αυτό. Ειδικά αν το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ο μέχρι πρότινος «νεοσσός» φέρει πολλά στοιχεία τοξικότητας.

Ο ήρωας του Χουάν Χοσέ Μιγιάς στο ολιγοσέλιδο μυθιστόρημά του Η δική μου ιστορία, αν και δεν βρίσκεται ακριβώς στην αρχή του ηλικιακού περάσματος, είναι μόλις δώδεκα ετών, εντούτοις τα γεγονότα που τον σημαδεύουν έχουν τέτοια ισχύ που μικραίνουν δραματικά τον δρόμο που πρέπει να διανύσει μέχρι να φτάσει στο όριο της ωριμότητας. Ο πατέρας του διαβάζει, συνέχεια διαβάζει. Είναι ένας άνθρωπος ταγμένος στη λογοτεχνία. Ο κόσμος των βιβλίων, των συγγραφέων και των σπουδαστών του στα μαθήματα δημιουργικής γραφής που παραδίδει, καίτοι φαίνεται μαγικός στα μάτια του μικρού, απομακρύνει την πατρική φιγούρα στα πέρα μέρη. Για τον μικρό αυτό το σχίσμα είναι καθοριστικό. Η μητέρα του, μια γυναίκα υποφωτισμένη, δεν είναι σε θέση να καλύψει το κενό. Ενδεχόμενα δεν είναι καν διατεθειμένη να το κάνει. Όσο η απόσταση μεγαλώνει τόσο ο μικρός αντιλαμβάνεται πως πρέπει να κάνει κάτι δραματικό για να τραβήξει την προσοχή του πολυάσχολου πατέρα του. Αποφασίζει να αυτοκτονήσει πέφτοντας από μια γέφυρα. Για να σιγουρευτεί, πετάει από ψηλά μια μπίλια κάνοντας την αναγκαία «πρόβα» πτώσης. Η μπίλια θα πέσει σε ένα αυτοκίνητο, αυτό θα εκτροχιαστεί, θα ξεκληριστεί μια ολόκληρη οικογένεια και η μόνη που θα σωθεί (αλλά με χίλια δύο ανεπούλωτα τραύματα) θα είναι μια μικρή κοπέλα.

Στην περίπτωσή του, λοιπόν, έχουμε εξαρχής μια καταδυόμενη ενηλικίωση. Ο μικρός, έστω και ακούσια, γίνεται ο πρόξενος ενός φονικού. Κουβαλάει το στίγμα του δολοφόνου, βάφει τη ζωή του με ξένο αίμα. Μέχρι πρότινος το μόνο που πότιζε ήταν το στρώμα του με τα ούρα του (άλλη μια αντίδραση μπρος στο πατρικό κενό) και θεωρούσε πως λογοτεχνία είναι αυτό ακριβώς: να απελευθερώνεις μέσα στη νύχτα τις εκκρίσεις σου. Έκτοτε, αναπτύσσεται μέσα του ένα ολόκληρο δέντρο τύψεων και ενοχών. Δεν λέει σε κανέναν τίποτα. Καταπίνει το βάρος της συνείδησής του και τρομάζει όταν βλέπει στη βιβλιοθήκη του πατέρα του βιβλία όπως ο Ηλίθιος και το Έγκλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι, θεωρώντας πως αυτά είναι ικανά να αποκαλύψουν τα κρυφά μυστικά του.

Η άπωση σύντομα θα φέρει την έλξη και στο τέλος τη συνάφεια. Τα δύο παιδιά σχετίζονται, μεγαλώνοντας ανακαλύπτουν μαζί τα σώματά τους (κολοβά και τα δύο: του αγοριού λόγω των τύψεων, του κοριτσιού λόγω του ατυχήματος), έρχονται τόσο κοντά που δεν γίνεται σαφές αν είναι μια πράξη μετάνοιας, υποχρέωσης ή ύστερης δικαίωσης για τον ήρωα.

Οι δραματικές αλλαγές στην οικογενειακή εστία και η εμμονή που αποκτάει με το σωσμένο κορίτσι καθορίζουν εν πολλοίς τη γοργή μετεξέλιξή του. Οι γονείς του χωρίζουν, ο πατέρας του βρίσκει θαλπωρή σε μια νεότερη γυναίκα κι ο ήρωας μένει με τη μητέρα του που με τη σειρά της κουβαλάει το δικό της μερτικό θλίψης. Παράλληλα, βρίσκει την Ιρένε, το κορίτσι του δυστυχήματος, και αρχικά εκπλήσσεται αρνητικά όταν διαπιστώνει πως του λείπει το ένα πόδι και είναι κατάστικτο από ουλές στο πρόσωπο. Η άπωση σύντομα θα φέρει την έλξη και στο τέλος τη συνάφεια. Τα δύο παιδιά σχετίζονται, μεγαλώνοντας ανακαλύπτουν μαζί τα σώματά τους (κολοβά και τα δύο: του αγοριού λόγω των τύψεων, του κοριτσιού λόγω του ατυχήματος), έρχονται τόσο κοντά που δεν γίνεται σαφές αν είναι μια πράξη μετάνοιας, υποχρέωσης ή ύστερης δικαίωσης για τον ήρωα.

Όταν όλα θα έρθουν στο φως, ο ήρωας θα κατανοήσει το πλήρες κενό μέσα στο οποίο περπατούσε τόσο καιρό. Οι γονείς του μαθαίνουν για τη σχέση τους (η μητέρα του πάντα υποψιαζόταν ότι είχε παίξει ρόλο με το ατύχημα) και το κορίτσι τού αποκαλύπτει πως είχε καταλάβει από νωρίς το βάρος της ενοχής που κουβαλούσε. Ο νεαρός ήρωας περπατάει συνεχώς σε ασταθές έδαφος. Η ψυχοσύνθεσή του είναι πηλός που διαλύεται πριν στεγνώσει. Αντί να διαμορφώσει την ταυτότητά του και να θέσει τα όρια του νέου του εγώ, πέφτει σε βαθύ χάσμα δίχως ελπίδα να γλιτώσει τη σύγκρουση. Το μόνο που μπορεί να τον σώσει είναι γίνει μέτοχος αυτού που φοβόταν. Να γράψει τη δική του ιστορία. Ίσως έτσι γίνει δεκτός από τον πατέρα του (οι πρώτες συγγραφικές προσπάθειές του έτυχαν της παγερής αδιαφορίας του μέντορά του), ακόμη και ως πλασματικός γιος. Ίσως έτσι καταφέρει να διατηρήσει άσβεστη μέσα του τη φλόγα της αγάπης για την Ιρένε (στο μεταξύ την έχει διώξει από τη ζωή του) και ζήσει μαζί της για πάντα.

Ο Μιγιάς παραδίδει τον ρόλο του αφηγητή στον μικρό – αυτομάτως τον βαραίνει με την ευθύνη να γεμίσει την ιστορία με τα λόγια ενός παιδιού που βρίσκεται σε κατάσταση βρασμού. Το μυθιστόρημα είναι βραχύ, απλώνει θεματικές που δεν αναπτύσσονται όλες επαρκώς (η ταύτιση με τον ντοστογεφσκικό κόσμο έρχεται και φεύγει δίχως την απαραίτητη εμβάθυνση), αλλά διατηρεί την αναγνωστική φρεσκάδα του ως το τέλος. Υπάρχει η αίσθηση του μέτρου στην πλοκή και της οικειότητας με τον ήρωα. Στοιχεία που λειτουργούν επ’ ωφελεία του βιβλίου. Το γεγονός ότι δεν αφαιρεί το χιούμορ, ιδιότητα αναπόσπαστη σε έναν νέο, ακόμη και προβληματικό, δείχνει πως ο Μιγιάς δεν είχε σκοπό να φτιάξει έναν μικρομέγαλο ήρωα. Προφανώς και έχουμε να κάνουμε με ένα μυθιστόρημα «βίαιης» ενηλικίωσης, με τη μόνη διαφορά πως ο δρόμος της αυτογνωσίας και της αποδοχής όχι μόνο δεν είναι ανέσπερος για τον ήρωα του βιβλίου, αλλά προϋποθέτει τη μύησή του στο «μαντείο» των τραυμάτων και των τύψεων. Εντέλει, την παραδοχή από μέρους του πως η «χτυπημένη» νεότητά του πάντα θα τον ακολουθεί. Η μετάφραση ανήκει στη Θεοδώρα Δαρβίρη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

alt

Η δική μου ιστορία
Χουάν Χοσέ Μιγιάς
Μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη
Ψυχογιός 2018
Σελ. 136, τιμή εκδότη €9,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΧΟΥΑΝ ΧΟΣΕ ΜΙΓΙΑΣ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

Για το βιβλίο του Paul Auster «Ημερολόγιο του χειμώνα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Νίκης Κώτσιου

Θραυσματικές αυτοβιογραφικές αφηγήσεις από μια ολόκληρη ζωή συνθέτουν το Ημερολόγιο του χειμώνα του ...

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

Για το πρώτο μυθιστόρημα του Don DeLillo «Americana» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Μεθύστερη γνώση, αλλά ικανή για να επιβεβαιώσει το λεχθέν: ο Ντον ΝτεΛίλο δεν έγινε εν προόδω ο «αρχι-σαμάνος» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Δ...

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Η οικογένεια του Σέρχιο Καμπρέρα, μαζί με άλλους εξόριστους, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για τη Δομινικανή Δημοκρατία. (1939)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

«Το λευκό δωμάτιο», του Αλέξη Σταμάτη – Μια αλληγορία εγκλεισμού

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των Νονών-Δημιουργών τους;&n...

«Η ομορφιά των όπλων μας», του Θωμά Τσαλαπάτη (κριτική)

«Η ομορφιά των όπλων μας», του Θωμά Τσαλαπάτη (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Θωμά Τσαλαπάτη «Η ομορφιά των όπλων μας» (εκδ. Αντίποδες).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή Η ομορφιά των όπλων μας του Θωμά Τσαλαπάτη διαρθρώνεται σε πέντε ενότητες που περιγράφονται ως εξής: «Περιστατικά...

«Μαθήματα», το νέο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν, «ένα χρονικό της εποχής μας»

«Μαθήματα», το νέο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν, «ένα χρονικό της εποχής μας»

Το «πιο επικό» βιβλίο του Ian McEwan, η πλοκή του οποίου εκτυλίσσεται από τα τέλη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι τη σημερινή πανδημία, πρόκειται να κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Σεπτέμβριο από τον εκδοτικό οίκο Jonathan Cape.

Επιμέλεια: Book Press

Το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πρόωρη άνοιξη: 21 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Πρόωρη άνοιξη: 21 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Δόκιμοι και καταξιωμένοι καθώς και νεότεροι συγγραφείς γράφουν για τα νέα τους βιβλία, τα οποία μόλις κυκλοφόρησαν ή αναμένεται να κυκλοφορήσουν προσεχώς.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ζητήσαμε από είκοσι έναν συγγραφείς –καταξιωμένους αλλά και νεότερους...

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ