alt

Για το μυθιστόρημα του Χουάν Χοσέ Μιγιάς «Η δική μου ιστορία» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Ψυχογιός).

Του Διονύση Μαρίνου

Δύσκολη, ενίοτε εκτροχιασμένη, κάποιες φορές ομαλή. Είτε έτσι είτε αλλιώς, η μεταμόρφωση του εφήβου σε ενήλικα φέρει το στοιχείο της ανάδυσης από τα βάθη της ανωριμότητας στο άγνωστο ξέφωτο της πλήρους ανάπτυξης.

Ο ήρωας του Χουάν Χοσέ Μιγιάς, αν και δεν βρίσκεται ακριβώς στην αρχή του ηλικιακού περάσματος, είναι μόλις δώδεκα ετών, εντούτοις τα γεγονότα που τον σημαδεύουν έχουν τέτοια ισχύ που μικραίνουν δραματικά τον δρόμο που πρέπει να διανύσει μέχρι να φτάσει στο όριο της ωριμότητας.

Στις αρχές του 21ου αιώνα, καθιερώθηκε στις ΗΠΑ ο όρος «αναδυόμενη ενηλικίωση» (σ.σ.: για την ιστορία, «νονός» του όρου είναι ο καθηγητής Ψυχολογίας Τζέφρι Γιένσεν Άρνετ από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ), στον οποίο εσωκλείεται η σταδιακή μετατροπή του εφήβου, ενός ανθρώπου ευεπίφορου σε καθημερινές αλλαγές, σε κάτι στέρεο και βιολογικά σαφώς πιο αναπτυγμένο. Μόνο που η φάση μετάλλαξης προκαλείται σε έναν ψυχικό κόσμο που είναι ρευστός, μεταβαλλόμενος και βρίσκεται υπό το κράτος συνεχών διεργασιών ωρίμανσης, συνειδητοποίησης και κατασκευής του ενήλικου εαυτού του. Τίποτα δεν φαντάζει πιο δύσκολο από αυτό. Ειδικά αν το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ο μέχρι πρότινος «νεοσσός» φέρει πολλά στοιχεία τοξικότητας.

Ο ήρωας του Χουάν Χοσέ Μιγιάς στο ολιγοσέλιδο μυθιστόρημά του Η δική μου ιστορία, αν και δεν βρίσκεται ακριβώς στην αρχή του ηλικιακού περάσματος, είναι μόλις δώδεκα ετών, εντούτοις τα γεγονότα που τον σημαδεύουν έχουν τέτοια ισχύ που μικραίνουν δραματικά τον δρόμο που πρέπει να διανύσει μέχρι να φτάσει στο όριο της ωριμότητας. Ο πατέρας του διαβάζει, συνέχεια διαβάζει. Είναι ένας άνθρωπος ταγμένος στη λογοτεχνία. Ο κόσμος των βιβλίων, των συγγραφέων και των σπουδαστών του στα μαθήματα δημιουργικής γραφής που παραδίδει, καίτοι φαίνεται μαγικός στα μάτια του μικρού, απομακρύνει την πατρική φιγούρα στα πέρα μέρη. Για τον μικρό αυτό το σχίσμα είναι καθοριστικό. Η μητέρα του, μια γυναίκα υποφωτισμένη, δεν είναι σε θέση να καλύψει το κενό. Ενδεχόμενα δεν είναι καν διατεθειμένη να το κάνει. Όσο η απόσταση μεγαλώνει τόσο ο μικρός αντιλαμβάνεται πως πρέπει να κάνει κάτι δραματικό για να τραβήξει την προσοχή του πολυάσχολου πατέρα του. Αποφασίζει να αυτοκτονήσει πέφτοντας από μια γέφυρα. Για να σιγουρευτεί, πετάει από ψηλά μια μπίλια κάνοντας την αναγκαία «πρόβα» πτώσης. Η μπίλια θα πέσει σε ένα αυτοκίνητο, αυτό θα εκτροχιαστεί, θα ξεκληριστεί μια ολόκληρη οικογένεια και η μόνη που θα σωθεί (αλλά με χίλια δύο ανεπούλωτα τραύματα) θα είναι μια μικρή κοπέλα.

Στην περίπτωσή του, λοιπόν, έχουμε εξαρχής μια καταδυόμενη ενηλικίωση. Ο μικρός, έστω και ακούσια, γίνεται ο πρόξενος ενός φονικού. Κουβαλάει το στίγμα του δολοφόνου, βάφει τη ζωή του με ξένο αίμα. Μέχρι πρότινος το μόνο που πότιζε ήταν το στρώμα του με τα ούρα του (άλλη μια αντίδραση μπρος στο πατρικό κενό) και θεωρούσε πως λογοτεχνία είναι αυτό ακριβώς: να απελευθερώνεις μέσα στη νύχτα τις εκκρίσεις σου. Έκτοτε, αναπτύσσεται μέσα του ένα ολόκληρο δέντρο τύψεων και ενοχών. Δεν λέει σε κανέναν τίποτα. Καταπίνει το βάρος της συνείδησής του και τρομάζει όταν βλέπει στη βιβλιοθήκη του πατέρα του βιβλία όπως ο Ηλίθιος και το Έγκλημα και τιμωρία του Ντοστογιέφσκι, θεωρώντας πως αυτά είναι ικανά να αποκαλύψουν τα κρυφά μυστικά του.

Η άπωση σύντομα θα φέρει την έλξη και στο τέλος τη συνάφεια. Τα δύο παιδιά σχετίζονται, μεγαλώνοντας ανακαλύπτουν μαζί τα σώματά τους (κολοβά και τα δύο: του αγοριού λόγω των τύψεων, του κοριτσιού λόγω του ατυχήματος), έρχονται τόσο κοντά που δεν γίνεται σαφές αν είναι μια πράξη μετάνοιας, υποχρέωσης ή ύστερης δικαίωσης για τον ήρωα.

Οι δραματικές αλλαγές στην οικογενειακή εστία και η εμμονή που αποκτάει με το σωσμένο κορίτσι καθορίζουν εν πολλοίς τη γοργή μετεξέλιξή του. Οι γονείς του χωρίζουν, ο πατέρας του βρίσκει θαλπωρή σε μια νεότερη γυναίκα κι ο ήρωας μένει με τη μητέρα του που με τη σειρά της κουβαλάει το δικό της μερτικό θλίψης. Παράλληλα, βρίσκει την Ιρένε, το κορίτσι του δυστυχήματος, και αρχικά εκπλήσσεται αρνητικά όταν διαπιστώνει πως του λείπει το ένα πόδι και είναι κατάστικτο από ουλές στο πρόσωπο. Η άπωση σύντομα θα φέρει την έλξη και στο τέλος τη συνάφεια. Τα δύο παιδιά σχετίζονται, μεγαλώνοντας ανακαλύπτουν μαζί τα σώματά τους (κολοβά και τα δύο: του αγοριού λόγω των τύψεων, του κοριτσιού λόγω του ατυχήματος), έρχονται τόσο κοντά που δεν γίνεται σαφές αν είναι μια πράξη μετάνοιας, υποχρέωσης ή ύστερης δικαίωσης για τον ήρωα.

Όταν όλα θα έρθουν στο φως, ο ήρωας θα κατανοήσει το πλήρες κενό μέσα στο οποίο περπατούσε τόσο καιρό. Οι γονείς του μαθαίνουν για τη σχέση τους (η μητέρα του πάντα υποψιαζόταν ότι είχε παίξει ρόλο με το ατύχημα) και το κορίτσι τού αποκαλύπτει πως είχε καταλάβει από νωρίς το βάρος της ενοχής που κουβαλούσε. Ο νεαρός ήρωας περπατάει συνεχώς σε ασταθές έδαφος. Η ψυχοσύνθεσή του είναι πηλός που διαλύεται πριν στεγνώσει. Αντί να διαμορφώσει την ταυτότητά του και να θέσει τα όρια του νέου του εγώ, πέφτει σε βαθύ χάσμα δίχως ελπίδα να γλιτώσει τη σύγκρουση. Το μόνο που μπορεί να τον σώσει είναι γίνει μέτοχος αυτού που φοβόταν. Να γράψει τη δική του ιστορία. Ίσως έτσι γίνει δεκτός από τον πατέρα του (οι πρώτες συγγραφικές προσπάθειές του έτυχαν της παγερής αδιαφορίας του μέντορά του), ακόμη και ως πλασματικός γιος. Ίσως έτσι καταφέρει να διατηρήσει άσβεστη μέσα του τη φλόγα της αγάπης για την Ιρένε (στο μεταξύ την έχει διώξει από τη ζωή του) και ζήσει μαζί της για πάντα.

Ο Μιγιάς παραδίδει τον ρόλο του αφηγητή στον μικρό – αυτομάτως τον βαραίνει με την ευθύνη να γεμίσει την ιστορία με τα λόγια ενός παιδιού που βρίσκεται σε κατάσταση βρασμού. Το μυθιστόρημα είναι βραχύ, απλώνει θεματικές που δεν αναπτύσσονται όλες επαρκώς (η ταύτιση με τον ντοστογεφσκικό κόσμο έρχεται και φεύγει δίχως την απαραίτητη εμβάθυνση), αλλά διατηρεί την αναγνωστική φρεσκάδα του ως το τέλος. Υπάρχει η αίσθηση του μέτρου στην πλοκή και της οικειότητας με τον ήρωα. Στοιχεία που λειτουργούν επ’ ωφελεία του βιβλίου. Το γεγονός ότι δεν αφαιρεί το χιούμορ, ιδιότητα αναπόσπαστη σε έναν νέο, ακόμη και προβληματικό, δείχνει πως ο Μιγιάς δεν είχε σκοπό να φτιάξει έναν μικρομέγαλο ήρωα. Προφανώς και έχουμε να κάνουμε με ένα μυθιστόρημα «βίαιης» ενηλικίωσης, με τη μόνη διαφορά πως ο δρόμος της αυτογνωσίας και της αποδοχής όχι μόνο δεν είναι ανέσπερος για τον ήρωα του βιβλίου, αλλά προϋποθέτει τη μύησή του στο «μαντείο» των τραυμάτων και των τύψεων. Εντέλει, την παραδοχή από μέρους του πως η «χτυπημένη» νεότητά του πάντα θα τον ακολουθεί. Η μετάφραση ανήκει στη Θεοδώρα Δαρβίρη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή διηγημάτων «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

alt

Η δική μου ιστορία
Χουάν Χοσέ Μιγιάς
Μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη
Ψυχογιός 2018
Σελ. 136, τιμή εκδότη €9,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΧΟΥΑΝ ΧΟΣΕ ΜΙΓΙΑΣ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

«Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» του Δημήτρη Τσατσούλη (κριτική)

Για το βιβλίο του Δημήτρη Τσατσούλη «Θεόδωρος Τερζόπουλος: ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο - Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο» (εκδ. 24 Γράμματα). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Η πρόσφατη παράσταση της αισχύλειας τριλογίας «...

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

«Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» της Αντωνίας Μποτονάκη (κριτική) – Η ποιητική εξαίρεση του Φεστιβάλ Βιβλίου των Χανίων

Για το ποιητικό βιβλίο της Αντωνίας Μποτονάκη «Τη γλώσσα της την πέταξαν στη γάτα» (εκδ. Θράκα). Kεντρική εικόνα: Pablo Picasso, Cat Catching a Bird, 1939, Musée Picasso, Paris, France.

Γράφει η Άννα Αφεντουλίδου 

Έχει...

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Πώς να περάσεις «απέναντι»: 10 βιβλία που βοηθούν να αλλάξεις νοοτροπία και στόχους

Γίνεται να αλλάξουμε τη ζωή μας αντιμετωπίζοντας τους φόβους, τα τραύματα του παρελθόντος και να αγαπήσουμε πραγματικά; Επιλέγουμε δέκα βιβλία που μας παρέχουν πρακτικές συμβουλές για να δούμε τον εαυτό μας κάτω από ένα νέο φως. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ