alt

Για το μυθιστόρημα του Σουλφί Λιβανελί «Ανησυχία» (μτφρ. Φραγκώ Καράογλαν, εκδ. Πατάκη).

Της Εύας Στάμου

Η σημαντικότερη διαπίστωση για τον Δυτικό αναγνώστη που δεν είναι εξοικειωμένος με τα προβλήματα που ταλανίζουν τη Μέση Ανατολή, είναι πως το Ισλάμ έχει πολλά πρόσωπα. Υπάρχει το Ισλάμ των θρήσκων Μουσουλμάνων με τον παραδοσιακό, σε μεγάλο βαθμό, τρόπο ζωής, που δεν ασχολούνται με την πολιτική και δεν έχουν την παραμικρή διάθεση να εμπλακούν σε βίαιες συμπεριφορές· υπάρχει το Ισλάμ των Τζιχαντιστών, που τυφλωμένοι από τον θρησκευτικό φανατισμό επιδίδονται σε ακραία βίαιες πράξεις, σκορπίζοντας τον τρόμο σε Μέση Ανατολή, Ευρώπη και Αμερική· και υπάρχει το Ισλάμ του Ανατολίτη με την ευρωπαϊκή μόρφωση και τις Δυτικές συνήθειες που απορρίπτει την προσκόλληση στις θρησκευτικές παραδόσεις και την παραβατικότητα που απορρέει από αυτές. 

Η νοσταλγία για έναν κόσμο αλληλεγγύης και αθωότητας που ψυχορραγεί, για ένα ειρηνικό παρελθόν που ξεφτίζει, για μια παιδική ηλικία γεμάτη ελπίδα και προσδοκίες που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν –η επιστροφή, εντέλει, στον πρότερο εαυτό– είναι διάχυτη στην ιστορία του Λιβανελί.

Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι και ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας του Λιβανελί. Ο Ιμπραήμ, ένας νέος σε ηλικία δημοσιογράφος, επιστρέφει από την Πόλη στη γενέτειρά του, το Μάρντιν, στα βουνά πάνω από τη Συρία, σε έναν τόπο όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει. Ο Ιμπραήμ διηγείται με ψυχραιμία και δίχως προκαταλήψεις τη θλιβερή ιστορία της προσφυγοπούλας Μελεκνάζ και του συμμαθητή του Χουσεΐν. Η Μελεκνάζ κατάγεται από τη φυλή των Γεζιντί και είναι μάνα ενός τυφλού κοριτσιού. Ορισμένες εκφράσεις για τη συνύπαρξη του καλού και του κακού στη θεολογία των Γεζιντί έχουν δημιουργήσει τη λανθασμένη αντίληψη ότι πρόκειται για λάτρεις του Σατανά, με αποτέλεσμα να θεωρούνται εχθροί του Ισλάμ. Οι Τζιχαντιστές δολοφονούν τους άντρες και τα αγόρια των Γεζιντί και οδηγούν τις γυναίκες και τα κορίτσια στα σκλαβοπάζαρα της Συρίας, όπου κάθε Μουσουλμάνος, προσφέροντας ένα μικροποσό, μπορεί να τις αγοράσει, προκειμένου να τις εκμεταλλευτεί, είτε ως παλλακίδες είτε ως υπηρέτριες. Οι νεαροί αγωνιστές του Ισλάμ που προσπαθούν να επιβάλλουν με τη βία τον ισλαμικό νόμο σε φιλήσυχους κατοίκους της Μέσης Ανατολής, όπως είναι οι Γεζιντί, καταφθάνουν από κάθε μέρος του κόσμου στα υψίπεδα της Συρίας για να αγοράσουν νεαρές παρθένες, κατακτώντας τον μεταθανάτιο παράδεισο που τους έταξαν τα ιερά βιβλία, όσο βρίσκονται ακόμη εν ζωή. 

Η νοσταλγία για έναν κόσμο αλληλεγγύης και αθωότητας που ψυχορραγεί, για ένα ειρηνικό παρελθόν που ξεφτίζει, για μια παιδική ηλικία γεμάτη ελπίδα και προσδοκίες που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν –η επιστροφή, εντέλει, στον πρότερο εαυτό– είναι διάχυτη στην ιστορία του Λιβανελί. Πνευματικά καλλιεργημένος και απαλλαγμένος από τις δεισιδαιμονίες, το φυλετικό μίσος και τη θρησκοληψία, ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, στον οποίο ο συγγραφέας μοιάζει να προβάλλει στοιχεία του δικού του χαρακτήρα, νιώθει τις αξίες και τον τρόπο ζωής του να βάλλονται από τον σκοταδισμό του Ισλάμ, ακριβώς όπως θα ένιωθε κάθε Δυτικός διανοούμενος. Καταδικάζει τον φανατισμό που καταστρέφει ολόκληρες φυλές και ταυτόχρονα επιχειρεί να κατανοήσει τι πραγματικά έχει συμβεί στη Μέση Ανατολή, από την απόσταση –χιλιομετρική και συναισθηματική– που του προσφέρει η ζωή του στην κοσμοπολίτικη Κωνσταντινούπολη. 

Υιοθετώντας μια μορφή λογοτεχνικής “θεραπευτικής” διαδικασίας κατά τη διάρκεια της οποίας ανοίγει την ψυχή του στους αναγνώστες και παραδέχεται τον πόνο και τη βαθιά ανησυχία του για την Ανατολή, τα όρια ανάμεσα στον αφηγητή και τον συγγραφέα του βιβλίου καταρρέουν για να απομείνει ολοζώντανη η αγωνία για το μέλλον.

Σε κάποιο σημείο το βιβλίου ο συγγραφέας, μέσα από τα λόγια του απελπισμένου, με όσα βλέπει και βιώνει, ήρωά του, δηλώνει: «… ο καημός μου δεν είναι να ακούσει όλος ο ντουνιάς τα όσα έγιναν… γράφω μόνο για να γιατρέψω τον εαυτό μου, για να μπορέσω να ξαναβρώ τη δύναμη να ζήσω ανάμεσα στα όντα που λέγονται άνθρωποι…». Υιοθετώντας μια μορφή λογοτεχνικής «θεραπευτικής» διαδικασίας κατά τη διάρκεια της οποίας ανοίγει την ψυχή του στους αναγνώστες και παραδέχεται τον πόνο και τη βαθιά ανησυχία του για την Ανατολή, τα όρια ανάμεσα στον αφηγητή και τον συγγραφέα του βιβλίου καταρρέουν για να απομείνει ολοζώντανη η αγωνία για το μέλλον, που σταδιακά καταλαμβάνει και τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας κατασκευάζει μια ηρωική και –παρά τα δεινά και τα μαρτύριά της– δυνατή κι αλύγιστη γυναικεία φιγούρα που γυρίζει την πλάτη στην ελεημοσύνη των ξένων και διατηρεί μέχρι τέλους την περήφανη στάση της. Πρόκειται για μια ρομαντική και τελικά ωραιοποιημένη απεικόνιση που συμβολίζει την αντοχή και το σθένος των γυναικών της Ανατολής. 

Η αποκαλυπτική ματιά του Λιβανελί ανοίγει ένα παράθυρο για τον Δυτικό αναγνώστη που επιθυμεί να καταλάβει καλύτερα από πού πηγάζει και ποιους αφορά αυτό που συμβαίνει στην πολύπαθη Μέση Ανατολή. Η αλήθεια ξεγυμνώνεται με τρόπο ευαίσθητο σε ένα κείμενο διαποτισμένο με συμπόνια για τα θύματα του Ισλάμ, με σκοπό όχι να σοκάρει ή να προκαλέσει, μα να συμβάλει στην κατάρριψη απαρχαιωμένων μύθων και προκαταλήψεων.

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η εκδρομή» (εκδ. Αρμός).

altΑνησυχία
Σουλφί Λιβανελί
Μτφρ. Φραγκώ Καράογλαν
Πατάκης 2018
Σελ. 208, τιμή εκδότη €9,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΖΟΥΛΦΙ ΛΙΒΑΝΕΛΙ

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ