alt

Για το μυθιστόρημα του Σουλφί Λιβανελί «Ανησυχία» (μτφρ. Φραγκώ Καράογλαν, εκδ. Πατάκη).

Της Εύας Στάμου

Η σημαντικότερη διαπίστωση για τον Δυτικό αναγνώστη που δεν είναι εξοικειωμένος με τα προβλήματα που ταλανίζουν τη Μέση Ανατολή, είναι πως το Ισλάμ έχει πολλά πρόσωπα. Υπάρχει το Ισλάμ των θρήσκων Μουσουλμάνων με τον παραδοσιακό, σε μεγάλο βαθμό, τρόπο ζωής, που δεν ασχολούνται με την πολιτική και δεν έχουν την παραμικρή διάθεση να εμπλακούν σε βίαιες συμπεριφορές· υπάρχει το Ισλάμ των Τζιχαντιστών, που τυφλωμένοι από τον θρησκευτικό φανατισμό επιδίδονται σε ακραία βίαιες πράξεις, σκορπίζοντας τον τρόμο σε Μέση Ανατολή, Ευρώπη και Αμερική· και υπάρχει το Ισλάμ του Ανατολίτη με την ευρωπαϊκή μόρφωση και τις Δυτικές συνήθειες που απορρίπτει την προσκόλληση στις θρησκευτικές παραδόσεις και την παραβατικότητα που απορρέει από αυτές. 

Η νοσταλγία για έναν κόσμο αλληλεγγύης και αθωότητας που ψυχορραγεί, για ένα ειρηνικό παρελθόν που ξεφτίζει, για μια παιδική ηλικία γεμάτη ελπίδα και προσδοκίες που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν –η επιστροφή, εντέλει, στον πρότερο εαυτό– είναι διάχυτη στην ιστορία του Λιβανελί.

Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι και ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας του Λιβανελί. Ο Ιμπραήμ, ένας νέος σε ηλικία δημοσιογράφος, επιστρέφει από την Πόλη στη γενέτειρά του, το Μάρντιν, στα βουνά πάνω από τη Συρία, σε έναν τόπο όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει. Ο Ιμπραήμ διηγείται με ψυχραιμία και δίχως προκαταλήψεις τη θλιβερή ιστορία της προσφυγοπούλας Μελεκνάζ και του συμμαθητή του Χουσεΐν. Η Μελεκνάζ κατάγεται από τη φυλή των Γεζιντί και είναι μάνα ενός τυφλού κοριτσιού. Ορισμένες εκφράσεις για τη συνύπαρξη του καλού και του κακού στη θεολογία των Γεζιντί έχουν δημιουργήσει τη λανθασμένη αντίληψη ότι πρόκειται για λάτρεις του Σατανά, με αποτέλεσμα να θεωρούνται εχθροί του Ισλάμ. Οι Τζιχαντιστές δολοφονούν τους άντρες και τα αγόρια των Γεζιντί και οδηγούν τις γυναίκες και τα κορίτσια στα σκλαβοπάζαρα της Συρίας, όπου κάθε Μουσουλμάνος, προσφέροντας ένα μικροποσό, μπορεί να τις αγοράσει, προκειμένου να τις εκμεταλλευτεί, είτε ως παλλακίδες είτε ως υπηρέτριες. Οι νεαροί αγωνιστές του Ισλάμ που προσπαθούν να επιβάλλουν με τη βία τον ισλαμικό νόμο σε φιλήσυχους κατοίκους της Μέσης Ανατολής, όπως είναι οι Γεζιντί, καταφθάνουν από κάθε μέρος του κόσμου στα υψίπεδα της Συρίας για να αγοράσουν νεαρές παρθένες, κατακτώντας τον μεταθανάτιο παράδεισο που τους έταξαν τα ιερά βιβλία, όσο βρίσκονται ακόμη εν ζωή. 

Η νοσταλγία για έναν κόσμο αλληλεγγύης και αθωότητας που ψυχορραγεί, για ένα ειρηνικό παρελθόν που ξεφτίζει, για μια παιδική ηλικία γεμάτη ελπίδα και προσδοκίες που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν –η επιστροφή, εντέλει, στον πρότερο εαυτό– είναι διάχυτη στην ιστορία του Λιβανελί. Πνευματικά καλλιεργημένος και απαλλαγμένος από τις δεισιδαιμονίες, το φυλετικό μίσος και τη θρησκοληψία, ο κεντρικός ήρωας της ιστορίας, στον οποίο ο συγγραφέας μοιάζει να προβάλλει στοιχεία του δικού του χαρακτήρα, νιώθει τις αξίες και τον τρόπο ζωής του να βάλλονται από τον σκοταδισμό του Ισλάμ, ακριβώς όπως θα ένιωθε κάθε Δυτικός διανοούμενος. Καταδικάζει τον φανατισμό που καταστρέφει ολόκληρες φυλές και ταυτόχρονα επιχειρεί να κατανοήσει τι πραγματικά έχει συμβεί στη Μέση Ανατολή, από την απόσταση –χιλιομετρική και συναισθηματική– που του προσφέρει η ζωή του στην κοσμοπολίτικη Κωνσταντινούπολη. 

Υιοθετώντας μια μορφή λογοτεχνικής “θεραπευτικής” διαδικασίας κατά τη διάρκεια της οποίας ανοίγει την ψυχή του στους αναγνώστες και παραδέχεται τον πόνο και τη βαθιά ανησυχία του για την Ανατολή, τα όρια ανάμεσα στον αφηγητή και τον συγγραφέα του βιβλίου καταρρέουν για να απομείνει ολοζώντανη η αγωνία για το μέλλον.

Σε κάποιο σημείο το βιβλίου ο συγγραφέας, μέσα από τα λόγια του απελπισμένου, με όσα βλέπει και βιώνει, ήρωά του, δηλώνει: «… ο καημός μου δεν είναι να ακούσει όλος ο ντουνιάς τα όσα έγιναν… γράφω μόνο για να γιατρέψω τον εαυτό μου, για να μπορέσω να ξαναβρώ τη δύναμη να ζήσω ανάμεσα στα όντα που λέγονται άνθρωποι…». Υιοθετώντας μια μορφή λογοτεχνικής «θεραπευτικής» διαδικασίας κατά τη διάρκεια της οποίας ανοίγει την ψυχή του στους αναγνώστες και παραδέχεται τον πόνο και τη βαθιά ανησυχία του για την Ανατολή, τα όρια ανάμεσα στον αφηγητή και τον συγγραφέα του βιβλίου καταρρέουν για να απομείνει ολοζώντανη η αγωνία για το μέλλον, που σταδιακά καταλαμβάνει και τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας κατασκευάζει μια ηρωική και –παρά τα δεινά και τα μαρτύριά της– δυνατή κι αλύγιστη γυναικεία φιγούρα που γυρίζει την πλάτη στην ελεημοσύνη των ξένων και διατηρεί μέχρι τέλους την περήφανη στάση της. Πρόκειται για μια ρομαντική και τελικά ωραιοποιημένη απεικόνιση που συμβολίζει την αντοχή και το σθένος των γυναικών της Ανατολής. 

Η αποκαλυπτική ματιά του Λιβανελί ανοίγει ένα παράθυρο για τον Δυτικό αναγνώστη που επιθυμεί να καταλάβει καλύτερα από πού πηγάζει και ποιους αφορά αυτό που συμβαίνει στην πολύπαθη Μέση Ανατολή. Η αλήθεια ξεγυμνώνεται με τρόπο ευαίσθητο σε ένα κείμενο διαποτισμένο με συμπόνια για τα θύματα του Ισλάμ, με σκοπό όχι να σοκάρει ή να προκαλέσει, μα να συμβάλει στην κατάρριψη απαρχαιωμένων μύθων και προκαταλήψεων.

* Η ΕΥΑ ΣΤΑΜΟΥ είναι συγγραφέας. Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Η εκδρομή» (εκδ. Αρμός).

altΑνησυχία
Σουλφί Λιβανελί
Μτφρ. Φραγκώ Καράογλαν
Πατάκης 2018
Σελ. 208, τιμή εκδότη €9,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΖΟΥΛΦΙ ΛΙΒΑΝΕΛΙ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ