alt

Για το μυθιστόρημα της Jesmyn Ward «Τραγούδα, άταφο πουλί» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Διονύση Μαρίνου

Όλα είναι δρόμος: μια απέραντη ευθεία στο πουθενά, σαν φλέβα που δεν τελειώνει. Τριγύρω χαμηλή βλάστηση, τόπους τόπους ξεραμένη από τον ανελέητο ήλιο. Από κάπου μακριά εμφανίζεται ένα αυτοκίνητο, ένα παλιό ξεχαρβαλωμένο αυτοκίνητο που μουγγρίζει· οι ταχύτητες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν κατά πώς θέλουν εκείνες. Ο οδηγός είναι κουρασμένος, βαριεστημένος ή μπορεί να είναι ένας εσωτερικός «Κολόμβος» που ψάχνει τη δική του Αμερική.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία.

Στην αρχή της ταινίας My own private Idaho, ο ένας από τους δύο πρωταγωνιστές, ο Μάικ (Ρίβερ Φοίνιξ) λέει: «Ο δρόμος είναι σαν πρόσωπο, σαν στραπατσαρισμένο πρόσωπο» και στην τελευταία σεκάνς αποφαίνεται: «Αυτός ο δρόμος δεν τελειώνει ποτέ. Μάλλον διασχίζει όλον τον κόσμο». Είναι μια ιδιαίτερη εμμονή ο δρόμος για τους Αμερικανούς. Κουβαλάει το απέραντο, το άγνωστο, την περιπέτεια, τις τύψεις αλλά και τον καθαρμό. Το On the Road του Τζακ Κέρουακ είναι καλά χωνεμένο από το συλλογικό φαντασιακό.

Τρεις νέοι Αμερικανοί συγγραφείς, τρεις φωνές που θα τις ξαναβρούμε μπροστά μας τα επόμενα χρόνια, αφηγούνται τις ιστορίες τους εν κινήσει. Οι ρόδες των αυτοκινήτων τρέχουν, πηγαίνουν κάπου συγκεκριμένα, αλλά στο ενδιάμεσο, το ταξίδι γίνεται ένα είδος μύησης, μαθητείας, γνώσης για το τι είναι ο κόσμος, αυτό το περίεργο θηρίο, που περιβάλλει όλη τη χώρα. Το Ντόντζερς του Μπιλ Μπέβερλι (εκδ. Στερέωμα), το Ένας από εμάς του Ντάνιελ Μαγκάριελ (εκδ. Παπαδόπουλος) και το Τραγούδα, άταφο πουλί της Τζέσμιν Γουόρντ είναι εκλεκτά δείγματα της άλλης «γεωγραφίας» που προσπαθούν να ανακαλύψουν οι νέοι συγγραφείς της χώρας. Και μέσω των βιβλίων «δρόμου» να δουν τη συνολική εικόνα των ΗΠΑ μέσα από ιστορίες ηρώων που είτε ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας είτε βιώνουν ένα δικό τους, ολότελα προσωπικό αδιέξοδο. Η Γουόρντ εστιάζει στην κοινότητα των μαύρων. Ειδικότερα, σε εκείνους τους παρίες που έπεσαν ξαφνικά από το τρένο της «κανονικότητας» ή δεν κατάφεραν ποτέ να το ανέβουν. Και ξεκινάει με μια άκρως κλειστοφοβική, κατασκότεινη σκηνή όπου ο πιτσιρικάς, ο Τζότζο, μαθαίνει από τον παππού του πώς να σκοτώνει μια κατσίκα. Τι άλλο μέλλει στον Τζότζο να μάθει; Το μόλις δεκατριών ετών παιδί κατανοεί, μέσω μιας εμπειρίας δραστικής, ότι εκεί στο Νότο, στο Μισισίπι, υπάρχουν πολλά φαντάσματα του παρελθόντος. Άταφα πράγματα, πρόσωπα, καταστάσεις που κανείς δεν τολμάει ή δεν έχει τη δύναμη να καταχωνιάσει και να προχωρήσει τη ζωή του.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία· καταμερισμένη, ανά κεφάλαιο, σε κάθε ήρωα ο οποίος αναλαμβάνει σε πρώτο πρόσωπο να μας πει τη δική του εκδοχή, τη δική του ζωή (ναι, είναι μια από τις πολλές φωκνερικές νύξεις του μυθιστορήματος). Ο Τζότζο, ο παππούς του, η γιαγιά του (αυτοί δηλαδή που τον έχουν μεγαλώσει), η άπραγη μητέρα του, ο δύσθυμος και σκληροτράχηλος πατέρας του, οι γονείς του που ποτέ δεν αποδέχθηκαν τη μαύρη νύφη τους, κι ένας άδοξα πεθαμένος θείος, θύμα ρατσιστικής βίας. Αυτοί είναι οι βασικοί ήρωες, αυτός είναι μέσες άκρες ο κόσμος του βιβλίου: ένας κόσμος περίκλειστος, ποτισμένος με ιδρώτα και αίμα, με τη λάσπη του παρελθόντος να κατακάθεται στο αβέβαιο παρόν τους και το αλύτρωτο μέλλον τους. Η οικογένεια, αντί να ενωθεί από τη στιγμή που αποφυλακίζεται ο πατέρας του Τζότζο, διαλύεται εσωτερικά, αναδύονται όλες οι αντιθέσεις που τη συνέθεταν εξαρχής. Άλλωστε, το άδικο χυμένο αίμα τούς ενώνει και τους στοιχειώνει ταυτόχρονα.

Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της.

Υπάρχει ένας βαθμός σκληρότητας και κυνισμού μέσα στο μυθιστόρημα. Σωστότερα: υπάρχουν φωνές που διανύουν με τραχύτητα τον δρόμο της ζωής τους. Ως αντιστάθμισμα, όμως, η Γουόρντ, παίζοντας με το ύφος και τις διαθέσεις, ενθέτει σκηνές περισσότερο χαλαρές, επιτρέπει στο χιούμορ να μπει μέσα από χαραμάδες, αλλά κι έναν λυρισμό ποτισμένο από το κλίμα του Νότου. Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της. Είναι ένα βιβλίο για τους οικογενειακούς δεσμούς (όπως και τα άλλα βιβλία που αναφέρθηκαν στον πρόλογο) που άλλοτε δεσμεύουν και φυλακίζουν τα μέλη κι άλλοτε τα προστατεύουν από τον εχθρικό κόσμο που κείται τριγύρω τους.

Η δύναμη της Γουόρντ, περισσότερο από την πλοκή και τους χαρακτήρες, είναι το ύφος, η χρήση μιας ποιητικής εκφοράς, σχεδόν τραγουδιστής ή μπλουζίστικης, με την οποία θέλει να αποτυπώσει όσο γίνεται τον κόσμο των μαύρων. Έναν κόσμο με τις δικές του αναφορές, δεσμεύσεις και αγκυλώσεις. Βέβαια, επειδή η Γουόρντ δεν είναι Τόνι Μόρισον (επί του παρόντος) υπάρχουν σημεία στο βιβλίο που δεν καταφέρνουν να ξεπεταχτούν από το χαρτί. Οι λέξεις βαραίνουν περισσότερο από όσο πρέπει, η θερμοκρασία τους αγγίζει κόκκινα σημεία, ενώ θα έπρεπε να ακολουθήσουν μια πιο ψυχρή οδό. Εντούτοις, συνολικά έχουμε να κάνουμε με ένα θαυμαστό βιβλίο, που χωράει πολλές δεύτερες αναγνώσεις έτσι ώστε να ξεκλειδωθεί ολοκληρωτικά.

Το βιβλίο έχει βραβευθεί με το National Book Award για το 2017, ονομάστηκε Μυθιστόρημα της Χρονιάς (2017) από το περιοδικό Time και συμπεριλήφθηκε στα 10 καλύτερα μυθιστορήματα του 2017 των New York Times και Publisher’s Weekly. Η μετάφραση ανήκει στην Ιωάννα Ηλιάδη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

altΤραγούδα, άταφο πουλί
Jesmyn Ward
Μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη
Παπαδόπουλος 2018
Σελ. 304, τιμή εκδότη €17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ JΕSMYN WARD

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

Φράνσις Κιρπς: «Δεν είμαι απαισιόδοξος για το μέλλον της λογοτεχνίας αλλά της ανθρωπότητας»

«Οι μεταλλάξεις» του Λουξεμβουργιανού συγγραφέα Φράνσις Κιρπς είναι επτά ιστορίες και ένα ποίημα, με αντίστοιχο πρότυπο και σημείο αναφοράς ένα κλασικό κείμενο – από την Κοκκινοσκουφίτσα μέχρι τη Βιρτζίνια Γουλφ. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Συνέντευξη στην Αγγελ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ