alt

Για το μυθιστόρημα της Jesmyn Ward «Τραγούδα, άταφο πουλί» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Παπαδόπουλος).

Του Διονύση Μαρίνου

Όλα είναι δρόμος: μια απέραντη ευθεία στο πουθενά, σαν φλέβα που δεν τελειώνει. Τριγύρω χαμηλή βλάστηση, τόπους τόπους ξεραμένη από τον ανελέητο ήλιο. Από κάπου μακριά εμφανίζεται ένα αυτοκίνητο, ένα παλιό ξεχαρβαλωμένο αυτοκίνητο που μουγγρίζει· οι ταχύτητες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν κατά πώς θέλουν εκείνες. Ο οδηγός είναι κουρασμένος, βαριεστημένος ή μπορεί να είναι ένας εσωτερικός «Κολόμβος» που ψάχνει τη δική του Αμερική.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία.

Στην αρχή της ταινίας My own private Idaho, ο ένας από τους δύο πρωταγωνιστές, ο Μάικ (Ρίβερ Φοίνιξ) λέει: «Ο δρόμος είναι σαν πρόσωπο, σαν στραπατσαρισμένο πρόσωπο» και στην τελευταία σεκάνς αποφαίνεται: «Αυτός ο δρόμος δεν τελειώνει ποτέ. Μάλλον διασχίζει όλον τον κόσμο». Είναι μια ιδιαίτερη εμμονή ο δρόμος για τους Αμερικανούς. Κουβαλάει το απέραντο, το άγνωστο, την περιπέτεια, τις τύψεις αλλά και τον καθαρμό. Το On the Road του Τζακ Κέρουακ είναι καλά χωνεμένο από το συλλογικό φαντασιακό.

Τρεις νέοι Αμερικανοί συγγραφείς, τρεις φωνές που θα τις ξαναβρούμε μπροστά μας τα επόμενα χρόνια, αφηγούνται τις ιστορίες τους εν κινήσει. Οι ρόδες των αυτοκινήτων τρέχουν, πηγαίνουν κάπου συγκεκριμένα, αλλά στο ενδιάμεσο, το ταξίδι γίνεται ένα είδος μύησης, μαθητείας, γνώσης για το τι είναι ο κόσμος, αυτό το περίεργο θηρίο, που περιβάλλει όλη τη χώρα. Το Ντόντζερς του Μπιλ Μπέβερλι (εκδ. Στερέωμα), το Ένας από εμάς του Ντάνιελ Μαγκάριελ (εκδ. Παπαδόπουλος) και το Τραγούδα, άταφο πουλί της Τζέσμιν Γουόρντ είναι εκλεκτά δείγματα της άλλης «γεωγραφίας» που προσπαθούν να ανακαλύψουν οι νέοι συγγραφείς της χώρας. Και μέσω των βιβλίων «δρόμου» να δουν τη συνολική εικόνα των ΗΠΑ μέσα από ιστορίες ηρώων που είτε ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας είτε βιώνουν ένα δικό τους, ολότελα προσωπικό αδιέξοδο. Η Γουόρντ εστιάζει στην κοινότητα των μαύρων. Ειδικότερα, σε εκείνους τους παρίες που έπεσαν ξαφνικά από το τρένο της «κανονικότητας» ή δεν κατάφεραν ποτέ να το ανέβουν. Και ξεκινάει με μια άκρως κλειστοφοβική, κατασκότεινη σκηνή όπου ο πιτσιρικάς, ο Τζότζο, μαθαίνει από τον παππού του πώς να σκοτώνει μια κατσίκα. Τι άλλο μέλλει στον Τζότζο να μάθει; Το μόλις δεκατριών ετών παιδί κατανοεί, μέσω μιας εμπειρίας δραστικής, ότι εκεί στο Νότο, στο Μισισίπι, υπάρχουν πολλά φαντάσματα του παρελθόντος. Άταφα πράγματα, πρόσωπα, καταστάσεις που κανείς δεν τολμάει ή δεν έχει τη δύναμη να καταχωνιάσει και να προχωρήσει τη ζωή του.

Ο Τζότζο και η μικρή του αδελφή ακολουθούν τη μαύρη μητέρα τους, μια γυναίκα εθισμένη στα ναρκωτικά, σε ένα ταξίδι με το αυτοκίνητο για να παραλάβουν τον λευκό πατέρα τους, ο οποίος μόλις αποφυλακίστηκε. Αυτή είναι η ιστορία· καταμερισμένη, ανά κεφάλαιο, σε κάθε ήρωα ο οποίος αναλαμβάνει σε πρώτο πρόσωπο να μας πει τη δική του εκδοχή, τη δική του ζωή (ναι, είναι μια από τις πολλές φωκνερικές νύξεις του μυθιστορήματος). Ο Τζότζο, ο παππούς του, η γιαγιά του (αυτοί δηλαδή που τον έχουν μεγαλώσει), η άπραγη μητέρα του, ο δύσθυμος και σκληροτράχηλος πατέρας του, οι γονείς του που ποτέ δεν αποδέχθηκαν τη μαύρη νύφη τους, κι ένας άδοξα πεθαμένος θείος, θύμα ρατσιστικής βίας. Αυτοί είναι οι βασικοί ήρωες, αυτός είναι μέσες άκρες ο κόσμος του βιβλίου: ένας κόσμος περίκλειστος, ποτισμένος με ιδρώτα και αίμα, με τη λάσπη του παρελθόντος να κατακάθεται στο αβέβαιο παρόν τους και το αλύτρωτο μέλλον τους. Η οικογένεια, αντί να ενωθεί από τη στιγμή που αποφυλακίζεται ο πατέρας του Τζότζο, διαλύεται εσωτερικά, αναδύονται όλες οι αντιθέσεις που τη συνέθεταν εξαρχής. Άλλωστε, το άδικο χυμένο αίμα τούς ενώνει και τους στοιχειώνει ταυτόχρονα.

Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της.

Υπάρχει ένας βαθμός σκληρότητας και κυνισμού μέσα στο μυθιστόρημα. Σωστότερα: υπάρχουν φωνές που διανύουν με τραχύτητα τον δρόμο της ζωής τους. Ως αντιστάθμισμα, όμως, η Γουόρντ, παίζοντας με το ύφος και τις διαθέσεις, ενθέτει σκηνές περισσότερο χαλαρές, επιτρέπει στο χιούμορ να μπει μέσα από χαραμάδες, αλλά κι έναν λυρισμό ποτισμένο από το κλίμα του Νότου. Το βιβλίο της Γουόρντ δεν αφηγείται μόνο τη μικροϊστορία της οικογένειας του Τζότζο, αλλά βάζει βαθιά το δάχτυλο στις ανοιχτές πληγές μιας κοινωνίας, της αμερικανικής εν προκειμένω, που μέσα στην παραζάλη της προόδου δεν έκλεισε ποτέ τα θέματα του παρελθόντος, που κατατρύχεται ακόμη από τον ρατσισμό και την ενδημική βία σε όλες τις μορφές της. Είναι ένα βιβλίο για τους οικογενειακούς δεσμούς (όπως και τα άλλα βιβλία που αναφέρθηκαν στον πρόλογο) που άλλοτε δεσμεύουν και φυλακίζουν τα μέλη κι άλλοτε τα προστατεύουν από τον εχθρικό κόσμο που κείται τριγύρω τους.

Η δύναμη της Γουόρντ, περισσότερο από την πλοκή και τους χαρακτήρες, είναι το ύφος, η χρήση μιας ποιητικής εκφοράς, σχεδόν τραγουδιστής ή μπλουζίστικης, με την οποία θέλει να αποτυπώσει όσο γίνεται τον κόσμο των μαύρων. Έναν κόσμο με τις δικές του αναφορές, δεσμεύσεις και αγκυλώσεις. Βέβαια, επειδή η Γουόρντ δεν είναι Τόνι Μόρισον (επί του παρόντος) υπάρχουν σημεία στο βιβλίο που δεν καταφέρνουν να ξεπεταχτούν από το χαρτί. Οι λέξεις βαραίνουν περισσότερο από όσο πρέπει, η θερμοκρασία τους αγγίζει κόκκινα σημεία, ενώ θα έπρεπε να ακολουθήσουν μια πιο ψυχρή οδό. Εντούτοις, συνολικά έχουμε να κάνουμε με ένα θαυμαστό βιβλίο, που χωράει πολλές δεύτερες αναγνώσεις έτσι ώστε να ξεκλειδωθεί ολοκληρωτικά.

Το βιβλίο έχει βραβευθεί με το National Book Award για το 2017, ονομάστηκε Μυθιστόρημα της Χρονιάς (2017) από το περιοδικό Time και συμπεριλήφθηκε στα 10 καλύτερα μυθιστορήματα του 2017 των New York Times και Publisher’s Weekly. Η μετάφραση ανήκει στην Ιωάννα Ηλιάδη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

altΤραγούδα, άταφο πουλί
Jesmyn Ward
Μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη
Παπαδόπουλος 2018
Σελ. 304, τιμή εκδότη €17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ JΕSMYN WARD

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ