alt

Για το βιβλίο του Maurice Level «Ιστορίες του Γκραν Γκινιόλ» (μτφρ. Ιλέην Ρήγα, εκδ. Αρχέτυπο).

Του Κυριάκου Χαλκόπουλου

Όπως σημειώνεται ήδη στην αρχή του προλόγου της μεταφράστριας, Ιλέην Ρήγα, ο Maurice Level της κίνησε την προσοχή με αφορμή την αναφορά του σε ένα δοκίμιο που έχει ως θέμα τη λογοτεχνία του φανταστικού, και ειδικότερα του υπερφυσικού τρόμου – συγκεκριμένα ήταν η πραγματεία του H.P. Lovecraft, περί της πρόκλησης τρόμου από υπερφυσικά (δηλαδή μη ψυχολογικά) αίτια, στην λογοτεχνία. Ο Lovecraft αναφέρει τον Level, εξετάζοντας το λεγόμενο «conte cruel», δηλαδή τις ιστορίες σκληρότητας, που έγραφαν αρκετοί Γάλλοι του 19ου αιώνα. Ήταν σύντομες διηγήσεις, με κεντρικό θέμα την αδίστακτη και απάνθρωπη δράση του ανθρώπου ενάντια στον άνθρωπο, οι οποίες πήραν το όνομα τους από την συλλογή Contes Cruels, του Villiers de l' Isle-Adam. Τα τεκταινόμενα σε διηγήματα αυτού του είδους μας θυμίζουν το δυσοίωνο λατινικό ρητό, «Homo Homini Lupus»: ο άνθρωπος είναι λύκος για τον άλλο άνθρωπο...

Ο Level, σε αντίθεση με έναν άλλο σημαντικό Γάλλο διηγηματογράφο, τον Guy de Maupassant, δεν ενδιαφέρεται για την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, δηλαδή δεν σκοπεύει να παρουσιάσει τις φρικτές πράξεις που περιγράφονται ως κάποιο είδος περιθωριακής και περιορισμένης εμβέλειας παραξενιάς.

Στο βιβλίο παρουσιάζονται τα πιο γνωστά έργα του Level. Από την τραγική ειρωνεία, στο πρώτο διήγημα, με την κοπέλα που επιχειρώντας να τιμήσει, με μια δόση υπερβολής που οφείλεται στην γνήσια αγάπη, τη μνήμη του νεκρού αγαπημένου της, γίνεται αθέλητα μια που την ατιμάζει τώρα αντικειμενικά, μέχρι την ψυχρότητα του απολύτως συνειδητοποιημένου και ηθικού δράστη της καταστροφής ενός καλλιτέχνη επικίνδυνων επιδείξεων, και από την αυτοκαταστροφή ενός τέως έμπιστου υπαλλήλου μέχρι την φαινομενική μόνο συγχώρεση του θύματος μιας επίθεσης με βιτριόλι για τον θύτη του, στα διηγήματα βρίσκει κανείς πλοκές που αποπνέουν μεθοδικά και υπολογισμένα την παγωνιά κάποιων ανθρώπινων ψυχών.

Ο Level, σε αντίθεση με έναν άλλο σημαντικό Γάλλο διηγηματογράφο, τον Guy de Maupassant, δεν ενδιαφέρεται για την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, δηλαδή δεν σκοπεύει να παρουσιάσει τις φρικτές πράξεις που περιγράφονται ως κάποιο είδος περιθωριακής και περιορισμένης εμβέλειας παραξενιάς – όπως συμβαίνει συχνά με τις αντίστοιχες πράξεις σκληρότητας από τους χωρικούς ή τους στρατιώτες του Γάλλο-Πρωσικού πολέμου, στον Maupassant. Στα δικά του έργα δεν βλέπουμε τον χώρο γύρω από τον θανάσιμο ιστό της αράχνης, αφού έχουμε κληθεί ακριβώς να πάρουμε θέση λίγα χιλιοστά από τους ανθεκτικούς και επικίνδυνους ιστούς του... Τα διηγήματά του μοιάζουν με μικρές θεατρικές παραστάσεις που με πλήρη επίγνωση του θέματός τους το κοινό συρρέει να τις παρακολουθήσει – άλλωστε πολλά από αυτά τα έργα παρουσιάστηκαν με την μορφή θεατρικού έργο, στο φημισμένο θέατρο Grand Guignol, του Παρισιού.

Τα διηγήματα αυτά είναι φτιαγμένα με κομψότητα, και ας είναι τόσο σκοτεινά. Άλλωστε και στην λεία επιφάνεια ενός κοφτερού μαχαιριού θα μπορούσε κανείς να δει το ίδιο καθαρά όπως σε έναν καλογυαλισμένο καθρέπτη.

Η μετάφραση, που έγινε από το πρωτότυπο γαλλικό κείμενο, παρουσιάζει τον σκοτεινό λυρισμό του Level. Ίσως η πιο πικρή από τις σταγόνες του δηλητηρίου που εκχέεται από αυτά τα διηγήματα –και το οποίο, αναμφίβολα, είναι πόσιμο και μάλιστα αποκτά ευχάριστη γεύση για τους αναγνώστες που καταναλώνουν μικρές ποσότητες αυτού του τύπου της λογοτεχνίας– να είναι αυτό που έχει για πρωταγωνιστή του έναν άνθρωπο φανερά τρελό, ο οποίος όμως ξέρει να κρύβει καλά την τρέλα του. Πρόκειται για τον θαμώνα διάφορων χώρων όπου οργανώνονται καλλιτεχνικά νούμερα στα οποία πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο ένα μικρό ανθρώπινο σφάλμα να έχει ως συνέπεια τον θάνατο του καλλιτέχνη. Ο άνθρωπος αυτός πηγαίνει με μοναδικό στόχο –με μοναδική ελπίδα– να γίνει μάρτυρας ενός τέτοιου ατυχήματος. Καθώς κανείς δεν θα υποψιαζόταν τον ψυχισμό του, και τις επιδιώξεις του, συμβαίνει κάποτε να του εκμυστηρευθεί ένας από τους ταλαντούχους ισορροπιστές ενός εξαιρετικά δύσκολου από αυτά τα νούμερα, ότι εστίαζε πάντα στο πρόσωπο του, εκείνου του τρελού, προκειμένου να αποκτήσει την απαραίτητη αυτοσυγκέντρωση που θα του εξασφάλιζε την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου του επί σκηνής. Και ο τρελός, αμείλικτος, αδιαφορώντας πλήρως για την εμπιστοσύνη του άλλου, απίστευτα χαιρέκακος, εκμεταλλεύεται την αναπάντεχη αποκάλυψη ώστε –δίχως καθόλου να κινδυνεύσει κάποιος να τον κατηγορήσει ως υπαίτιο– να σηκωθεί απότομα από την θέση του την κρίσιμη στιγμή που στην σκηνή ο καλλιτέχνης εξαρτιόταν ολότελα από την ακινησία του υποτιθέμενου αρωγού του και αφοσιωμένου του θεατή σε τόσες παραστάσεις!

Τα διηγήματα αυτά είναι φτιαγμένα με κομψότητα, και ας είναι τόσο σκοτεινά. Άλλωστε και στην λεία επιφάνεια ενός κοφτερού μαχαιριού θα μπορούσε κανείς να δει το ίδιο καθαρά όπως σε έναν καλογυαλισμένο καθρέπτη...

* Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΛΚΟΠΟΥΛΟΣ είναι μεταφραστής και συγγραφέας.

altΙστορίες του Γκραν Γκινιόλ
Maurice Level
Μτφρ. Ιλέην Ρήγα
Αρχέτυπο 2018
Σελ. 168, τιμή εκδότη €12,50

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ