alt

Για το μυθιστόρημα του Robert Seethaler «Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Γιάννης Καλιφατίδης, εκδ. Utopia).

Του Διονύση Μαρίνου

Μια ημέρα από τη ζωή του Αντρέας Έγκερ θα έφτανε, αλλά δεν θα αρκούσε. Θα ήταν δηλωτική μα και μηδέποτε ολοκληρωμένη. Σαν ένα μονότονο αργοσάλεμα με τον στιβαρό τόνο της εμπειρίας, αλλά και την τρομώδη μηχανική της επαναληπτικότητας, αυτή η ζωή, η τόσο απαράλλαχτα ίδια και ολοένα πληθυντική σε γεγονότα, θα μπορούσε να περικλειστεί σε μία και μόνο ημέρα, σε ένα ολόκληρο 24ωρο.

Ο Ρόμπερτ Ζέεταλερ, μέσα σε μόλις 166 σελίδες, εμφανίζει το χρονικό της ζωής του Αντρέας Έγκερ, ενός ανθρώπου χωρίς ιδιότητες, με ισχνό μέγεθος και σκιά που περπατούσε μονίμως σε μια αχνάδα.

Ο Ρόμπερτ Ζέεταλερ, μέσα σε μόλις 166 σελίδες, εμφανίζει το χρονικό της ζωής του Αντρέας Έγκερ, ενός ανθρώπου χωρίς ιδιότητες, με ισχνό μέγεθος και σκιά που περπατούσε μονίμως σε μια αχνάδα. Αν και τα φαινόμενα μιας ζωής εξαρχής χτυπημένης από τη μοίρα θα προμήνυαν δραματικές εντάσεις και θα προσέφεραν τεκμήρια μιας κάποιας συναρπαστικής βιωτής, εντούτοις ο Αντρέας Έγκερ παραμένει ως το τέλος μια υποφωτισμένη περιπλοκή ανθρώπου. Το νήμα των παρορμήσεών του ποτέ δεν θα αναπτυχθεί, οι λαμπρές του στιγμές ουδέποτε θα καταυγάσουν τις μέρες του κι όλα θα κυλήσουν με μια ρυθμικότητα υποτονική, σταθμισμένη, αλλά και με αντοχή απαρασάλευτη.

Θα έλεγε κανείς πως με κάποιον αδιόρατο τρόπο, ο Έγκερ είναι ένας φτωχούλης συγγενής του περιώνυμου Στόουνερ του Τζον Γουίλιαμς. Δεν είναι εγγράμματος, δεν θα κοσμήσει το βιογραφικό του με πανεπιστημιακές σπουδές και καθηγητικές έδρες. Οι λέξεις και τα βιβλία δεν αποτέλεσαν ποτέ της ζωής του το μόνο ταξίδι. Κι όμως, με αδιόρατο και υπόρρητο τρόπο, οι ζωές τους είναι παράλληλες. Η χαμηλότονη παρτιτούρα τους, οι ήρεμοι βόμβοι των γεγονότων που τους καθόρισαν, αλλά και η δική τους αντίδραση σε όσα τους διέτρεξαν (κάτι μεταξύ στωικισμού και ηττοπαθούς αποδοχής) τους κάνει να έχουν βγει από το ίδιο καλούπι.

Μια ήρεμη αφήγηση που εισδύει στη χαρά και τη θλίψη μιας ολόκληρης ζωής όπως περπατάει ένας ταπεινός ταξιδιώτης μέσα στο παρήγορο σκοτάδι.

Βοηθάει ενδεχόμενα σε τούτη την ταύτιση και ο τρόπος με τον οποίο ο Ζέεταλερ έχει διαχειριστεί το υλικό του στο Μια ολόκληρη ζωή. Δεν αφήνει να περάσει κάτω από τις σχισμές των προτάσεων καμία ένταση που θα εκτρέψει το συνολικό ισοζύγιο. Αντιθέτως, επιλέγει μια ήρεμη αφήγηση που εισδύει στη χαρά και τη θλίψη μιας ολόκληρης ζωής όπως περπατάει ένας ταπεινός ταξιδιώτης μέσα στο παρήγορο σκοτάδι. Δεν βλέπει μπροστά του, δεν ξέρει τι τον περιμένει, αλλά δεν νοιάζεται και να προκαλέσει μέσα του τον φόβο ή την ελπίδα – απλώς ατενίζει το άγνωστο.

Ο Αντρέας είναι ένας άνθρωπος του καθήκοντος. Γι’ αυτόν η δράση είναι πάντα η κινητήρια δύναμη της ζωής. Οι λέξεις δεν βγαίνουν εύκολα από το στόμα του. Η ρητορική δεν είναι η τέχνη που τον συνέχει. Παιδί που οι γονείς του το εγκατέλειψαν, που χρειάστηκε να ζήσει ως έκθετο τέκνο σε μια οικογένεια συγγενών, που βίωσε από νωρίς τα χτυπήματα (κυριολεκτικά) στο σώμα του, που, τελικά, οι πληγές του σωματοποιήθηκαν και από νωρίς έμαθε να ζει με τη χωλότητά του (έμεινε κουτσός έπειτα από τα βάναυσα χτυπήματα του ανθρώπου που τον περιμάζεψε). Από μικρός, όμως, ο Αντρέας έμαθε να μην κλαίει, να μην αφήνει κανένα συναίσθημα να κατακλύζει τον εαυτό του. Το μειονέκτημά του, αντί να τον μετατρέψει σε εύκολο θύμα, του προσέφερε περισσότερη σωματική δύναμη. Λες και αποτέλεσε ένα αντιστάθμισμα στην άγευστη γενικότητα του βίου του.

alt
Ο Robert Seethaler

Ο Αντρέας ζει σε ένα χωριό στις Άλπεις κι αυτή η επικράτεια του φτάνει. Είναι ικανός για κάθε χειρωνακτική ζωή ώστε να βγάλει τα προς το ζην και στα 18 του ορθώνει το ανάστημά του (από τις λίγες φορές που το κάνει) και πηγαίνει κόντρα στον συγγενή-πατριό του. Από εκείνη τη στιγμή θα αρχίσει να ανοίγεται ο μοναχικός του δρόμος. Τη ίδια στιγμή, στο μέχρι πρότινος απομονωμένο χωριό καταφτάνει πλησίστια η πρόοδος. Μια κατασκευαστική εταιρεία πρόκειται να μετατρέψει το ειδυλλιακό μέρος σε παραθεριστικό θέρετρο, προσδοκώντας να προσελκύσει πολλούς τουρίστες και να αλλάξει εντελώς, επί τα χείρω, το φυσικό τοπίο. Ο Αντρέας πιάνει δουλειά στο εργοτάξιο και βιώνει ταυτοχρόνως το πρώτο και μοναδικό ερωτικό του σκίρτημα. Η γνωριμία του με τη Μαρί, μια δασκάλα, θα είναι καθοριστική, αλλά και εξόχως δραματική. Θα τη χάσει έπειτα από μια φονική χιονοστιβάδα και το χτύπημα στη ζωή του θα είναι βαρύ, αλλά όχι σε βαθμό που να τον διαλύσει. Ο Αντρέας θα συνεχίσει να ζει. Είναι μαθημένος στην απώλεια και τον μονήρη βίο.

Η κτηνώδης βία, ο εξανδραποδισμός και η μεταλλική υφή του θανάτου που θα βιώσει στο πετσί του δεν θα τον μετατρέψουν σε ημιάγριο θύμα που δυνητικά θα ζητούσε να γίνει θύτης για να πάρει εκδίκηση.

Δεν θα μεταβληθεί ο κόσμος εντός του ούτε όταν θα σταλεί στο Ανατολικό Μέτωπο κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Η κτηνώδης βία, ο εξανδραποδισμός και η μεταλλική υφή του θανάτου που θα βιώσει στο πετσί του δεν θα τον μετατρέψουν σε ημιάγριο θύμα που δυνητικά θα ζητούσε να γίνει θύτης για να πάρει εκδίκηση. Καίτοι πιάνεται αιχμάλωτος και στέλνεται σε στρατόπεδο εργασίας (έζησε εκεί οκτώ ολόκληρα χρόνια), θα ανέλθει ξανά στην επιφάνεια με την ίδια στωικότητα και αποφασιστικότητα. Από τη φύση του επινοητικός, καταφέρνει να προσαρμόζεται σε όλες τις συνθήκες. Ακόμη και όταν τα πάντα γύρω του έχουν αλλάξει δραστικά, εκείνος καταφέρει μονίμως να βρίσκει μια δουλειά. Ολιγαρκής μεν, εύστροφος δε.

Λίγους μήνες πριν πεθάνει, παίρνει ένα λεωφορείο έξω από το χωριό. Όταν ο οδηγός τον ρωτάει πού θέλει να πάει, απαντά: «Δεν ξέρω… Απλά δεν το ξέρω». Αυτή, θα έλεγε κανείς, πως είναι η επιτομή της ζωής του. Πέρασε πολλά, χτυπήθηκε, ερωτεύτηκε, γνώρισε τον θάνατο, την απώλεια, τη λελογισμένη ελπίδα και σαρκώθηκε τη μοίρα. Και τελικά δεν έμαθε ποτέ πού πήγαινε και τι ήθελε να κάνει.

Ο Αντρέας είναι ένας κοινός άνθρωπος κι ας φαίνεται εκκεντρικός. Είναι ένας άνθρωπος του μέσου όρου που μπορεί να μη δείχνει ικανός να μεγαλουργήσει, όμως η δική του τέχνη της επιβίωσης είναι από μόνη της μια νίκη κόντρα στη φθορά. Ο Ζέελατερ έγραψε ένα βαθύτατα ανθρώπινο μυθιστόρημα. Και σε τέτοιου είδους έργα δεν χωράει ούτε ο φτηνός λυρισμός ούτε οι λούπες του συναισθήματος. Η λιτότητα είναι η χάρη του βιβλίου. Ο ήσυχος ρυθμός προσομοιάζει με τον χτύπο μιας ήρεμης καρδιάς ή με την ανάσα ενός ανθρώπου που ζει σε κατάσταση αδράνειας.

Η μοίρα του βιβλίου ήταν θαυμαστή. Μεταφράστηκε σε περισσότερες από 35 γλώσσες και πούλησε πάνω από 800.000 αντίτυπα. Παράλληλα ήταν στη βραχεία λίστα των Βραβείων Man Booker International για το 2016. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη μετάφραση του Γιάννη Καλιφατίδη. Είναι φανερό από την πρώτη πρόταση (παρεμπιπτόντως, πρόκειται για αρχή που σημαίνει αυτομάτως τι θα επακολουθήσει) έως το τέλος του βιβλίου πως έχει κατανοήσει απολύτως τις προθέσεις του συγγραφέα. Δεν μετέφρασε απλώς, αλλά πήρε ουσιαστικό μέρος στη διαδικασία της μετεγγραφής. Όπως συμβαίνει πάντα στις καλές μεταφραστικές προσπάθειες.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

altΜια ολόκληρη ζωή
Robert Seethaler
Μτφρ. Γιάννης Καλιφατίδης
Utopia 2017
Σελ. 176, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ROBERT SEETHALER

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

Για το βιβλίο του Paul Auster «Ημερολόγιο του χειμώνα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Νίκης Κώτσιου

Θραυσματικές αυτοβιογραφικές αφηγήσεις από μια ολόκληρη ζωή συνθέτουν το Ημερολόγιο του χειμώνα του ...

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

Για το πρώτο μυθιστόρημα του Don DeLillo «Americana» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Μεθύστερη γνώση, αλλά ικανή για να επιβεβαιώσει το λεχθέν: ο Ντον ΝτεΛίλο δεν έγινε εν προόδω ο «αρχι-σαμάνος» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Δ...

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Η οικογένεια του Σέρχιο Καμπρέρα, μαζί με άλλους εξόριστους, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για τη Δομινικανή Δημοκρατία. (1939)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

Ο Cartel Τεχνοχώρος προτείνει: «Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μπισμπίκη ON DEMAND, για λίγες ακόμη ημέρες μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, από Σάββατο 22 έως και 30 Ιανουαρίου.

Επιμέλεια: Book Press

...
Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Γρηγορίου η οποία με το μυθιστόρημά της «Το μυστικό της Μελίνας» (εκδ. Αρμός) έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της, «ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...
Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Μπορεί ένας φιλόσοφος όπως ο John Rowls, που με την «επάλληλη συναίνεση» και τα «εύλογα δόγματά» του, μπορεί να κατηγορηθεί για ελαχιστοποίηση του πολιτικού, να έχει επηρεάσει ένα πολιτικό οργανισμό όπως η σοσιαλδημοκρατία; Μήπως ο τίτλος αυτής της εισήγησης* είναι τραβηγμένος; Θεωρώ πως όχι.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ