alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Γιουντόρα Γουέλτυ «Το μεγάλο δίχτυ» (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Λαμπράκου

Το πρώτο πράγμα που μου έκανε εντύπωση όταν άνοιξα τον μεγάλο τόμο με τα 15 διηγήματα της όχι και τόσο γνωστής στην Ελλάδα Γιουντόρα Γουέλτυ με γενικό τίτλο Το μεγάλο δίχτυ (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Καστανιώτης, 2018) και διάβασα την κατατοπιστική εισαγωγή της μεταφράστριας ήταν ότι αυτή η Αμερικανίδα συγγραφέας έζησε μια χαρούμενη παιδική, εφηβική και ενήλικη ζωή. Εάν λάβει κανείς υπόψη ότι η Αμερική κατέχει μάλλον το παγκόσμιο ρεκόρ στις αυτοκτονίες λογοτεχνών τα τελευταία εκατό χρόνια (Χ. Κρέιν, Χέμινγουεϊ, Πλαθ, Σέξτον, Μπέριμαν, Μπρόντιγκαν, Χ. Τόμσον, Ντις, Γουάλας… και ο κατάλογος είναι ελλιπής), ενώ και η ζωή τόσων και τόσων Αμερικανών συγγραφέων σημαδεύτηκε από την οικογενειακή και κοινωνική βία, την περιθωριοποίηση, τη βαριά κατάθλιψη και την κατάχρηση ουσιών, η περίπτωση της Γουέλτυ μοιάζει διαφορετική.   

Και όντως είναι, όπως διαπιστώνουμε από ορισμένα στοιχεία για τη ζωή της καθώς διαβάζουμε παράλληλα τις ιστορίες της. Η Γουέλτυ γεννήθηκε στο Τζάκσον του Μισισίπι το 1909 και μεγάλωσε με τους γονείς και τους αδερφούς της σε ένα πλαίσιο αγάπης, θαλπωρής, καθώς και μεγάλης περιέργειας για τον φυσικό και κοινωνικό κόσμο. Η μεγάλη οικογενειακή βιβλιοθήκη τής έδωσε τα πρώτα εφόδια, ωστόσο διέθετε το κατάλληλο «αυτί» για να ακούσει και να αγαπήσει, αφενός την ιδιαίτερη προφορά των Νοτίων, αφετέρου τους ήχους της φύσης. Σπούδασε στο Γουισκόνσιν και στη Νέα Υόρκη, εργάστηκε ως ραδιοφωνική παραγωγός και φωτογράφος, και παράλληλα άρχισε να δημοσιεύει με σημαντική και ολοένα αυξανόμενη επιτυχία. Δίχως να παντρευτεί ή να αποκτήσει δική της οικογένεια, πέθανε καταξιωμένη και πλήρης ημερών το 2001. 

Αυτό που κινεί περισσότερο το ενδιαφέρον της είναι οι μικρές λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής, τις οποίες περιγράφει με διορατικότητα και παραστατικότητα, αλλά και αποστασιοποίηση.

Στις ιστορίες του τόμου, που περιλαμβάνουν τα καλύτερα δείγματα της διηγηματογραφίας της από τις αρχές της δεκαετίας του ’40 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’60, η Γουέλτυ καταγράφει με φωτογραφικό βλέμμα τη ζωή στον αμερικανικό Νότο. Αυτό που κινεί περισσότερο το ενδιαφέρον της είναι οι μικρές λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής, τις οποίες περιγράφει με διορατικότητα και παραστατικότητα, αλλά και αποστασιοποίηση. Το βλέμμα της διηγηματογράφου, σαν αυτό του κορυφαίου προκατόχου της στη συγκεκριμένη λογοτεχνική φόρμα, του Τσέχοφ, εστιάζει στη ζωή απλών ανθρώπων αποδίδοντάς την με σχετικά απλή γλώσσα και αποφεύγοντας τις αξιολογικές κρίσεις. Εδώ, από την άποψη της επίδρασης και του μοντερνισμού, δεν έχουμε τις λεκτικές εκκεντρικότητες ενός Φόκνερ (που επίσης καταγίνεται με τους ανθρώπους του αμερικανικού Νότου), αλλά την έμφαση σε γεγονότα που, ενώ εκ πρώτης όψεως μοιάζουν κοινότοπα, κρύβουν συνήθως πολλά: η αγάπη της για τον Τουέιν είναι φανερή, χωρίς όμως τη χιουμοριστική του διάθεση.

eudora welty
Η Γιουντόρα Γουέλτυ

Μια λογοτεχνία χαμηλών εντάσεων χωρίς μεγάλες υπαρξιακές αναταράξεις, όπου έντονες επιθυμίες υπάρχουν αλλά κρύβονται κάτω από μια συνήθως συμπαγή και ενίοτε εύθραυστη κρούστα μοιρολατρικής αποδοχής των πραγμάτων. 

Υπάρχουν βέβαια φορές όπου τα διηγήματα της Γουέλτυ δεν γλιτώνουν την παγίδα της ηθογραφίας ή άλλες όπου ο αναγνώστης πιθανότατα θα νιώσει την ανάγκη για μια υπαρξιακή ή στοχαστική εμβάθυνση. Τις καλύτερες ιστορίες της, πάντως, όπως λόγου χάριν το «Μεγάλο δίχτυ», διατρέχει ένας τόνος παραδοξότητας, ακόμα και σουρεαλισμού, που τις καθιστά γοητευτικές. Μεγάλη εντύπωση, επίσης, προκαλούν οι ισχυρές παρομοιώσεις της, συχνά από τον κόσμο των ζώων: «Ροχάλιζε θαρρείς και είχε μέσα του όλα τα βατράχια της άνοιξης» διαβάζουμε στο διήγημα «Ο κυρ-Κούνελος»· «Ακούστηκε ένας ήχος, θα μπορούσε να ’ταν κίσσα που τσακώνεται, ήταν η πίσω πόρτα» («Το ρεσιτάλ του Ιουνίου»)· «Τα μάτια της γάτας, μεγάλα σαν ρολόγια χειρός, έλαμπαν αδάκρυτα» («Μουσική από την Ισπανία»)· «Ψόφια φίδια ήταν απλωμένα σ’ όλο το μήκος της ασφάλτου σαν σελιδοδείκτες» («Δεν είναι εδώ για σένα, αγάπη μου»). Τέλος, όταν το δραματικό στοιχείο είναι πανταχού παρόν μα υπόγειο, όπως στην καταπληκτική ιστορία «Ο θάνατος ενός πλασιέ», βλέπουμε την τέχνη της Γουέλτυ στα καλύτερά της, ενώ και στο τελευταίο διήγημα του τόμου («Από πού έρχεται η φωνή;») δοκιμάζει με επιτυχία τις δυνάμεις της σε ένα ύφος πολύ διαφορετικό από αυτό στο οποίο μας συνήθισε.      

Συνολικά πρόκειται για μια λογοτεχνία ρεαλιστικών χαρακτήρων, καθημερινών καταστάσεων και φωτεινών εικόνων που αποδίδονται με το φλέγμα ενός λίαν παρατηρητικού ανθρώπου, δίχως τις μεγάλες συναισθηματικές μεταβολές που συνήθως αναμένουμε από τους χαρακτήρες. Μια λογοτεχνία χαμηλών εντάσεων χωρίς μεγάλες υπαρξιακές αναταράξεις, όπου έντονες επιθυμίες υπάρχουν αλλά κρύβονται κάτω από μια συνήθως συμπαγή και ενίοτε εύθραυστη κρούστα μοιρολατρικής αποδοχής των πραγμάτων. 

* Στην κεντρική εικόνα φωτογραφία της Eudora Welty.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ είναι μεταφραστής και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τα μάτια της υψώθηκαν κατά το παράθυρο και είδε μια αδύναμη γκρίζα λάμψη να πηγαίνει προς τα κάτω, σαν το διάβα ενός σπίρτου. Το κολιμπρί! Το ήξερε, ήταν αυτό που ερχόταν κάθε χρόνο. Σηκώθηκε και το κοίταζε. Ένα μικρό σμαραγδί μασούρι που αιωρούνταν πάνω από τα νυχτολούλουδα. Στιλπνό σαν μέταλλο και συνάμα θαμπό, συμπαγές και ακαθόριστο, μεγαλόπρεπο και αιθέριο, η αχλή των αόρατων φτερών του μυστηριώδης, σαν το δαχτυλίδι γύρω από το φεγγάρι – να προσπάθησε ποτέ κανείς να το πιάσει; Εκείνη πάντως όχι. Άσ’ το να αιωρείται εκεί δα μια στιγμή κάθε χρόνο για εκατό χρόνια –απίστευτα διψασμένο, λιμασμένο για την κάθε σταγόνα από όλα τα νυχτολούλουδα της αυλής, σαν να τα ’χει μετρημένα–, μετά να φεύγει σαΐτα». 


altΤο μεγάλο δίχτυ
Και άλλες ιστορίες
Γιουντόρα Γουέλτυ
Μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου
Καστανιώτης 2018
Σελ. 482, τιμή εκδότη €23,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ EUDORA WELTY

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» της Μαριάνα Ενρίκες (κριτική) – Μια εθιστική συλλογή διηγημάτων

«Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» της Μαριάνα Ενρίκες (κριτική) – Μια εθιστική συλλογή διηγημάτων

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαριάννα Ενρίκες [Mariana Enriquez] «Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» (μτφρ. Χριστίνα Θεοδωροπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Φανή Χατζή

Πέντε χρόνια μετά τη σαγηνευτική συλ...

«Νυχτοπερπατήματα» της Λέιλα Μότλι (κριτική) – Ένα κορίτσι στην κόψη του ξυραφιού

«Νυχτοπερπατήματα» της Λέιλα Μότλι (κριτική) – Ένα κορίτσι στην κόψη του ξυραφιού

Για το μυθιστόρημα της 20χρονης Λέιλα Μότλι [Leila Mottley] «Νυχτοπερπατήματα» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Ψυχογιός), που ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Booker το 2022.

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Μετά τον θάνατο του πατέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Μια μεγάλη και φιλόδοξη έκθεση στο Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην οποία παρουσιάζονται έργα σημαντικών καλλιτέχνιδων. Κεντρική εικόνα: Η Λήδα Παπακωνσταντίνου, Κωφάλαλη, 1971, Φωτογραφία: Roy Tunnicliffe - ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας.

Γράφει η Τόνια Μάκρα ...

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ