alt

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Η μορφή των λειψάνων» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους ήταν ενορχηστρωμένο από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Ο Έλβις Πρίσλεϊ δεν έχει πεθάνει, όπως άλλωστε κι ο Χίτλερ· αμφότεροι ζουν κάπου ινκόγκνιτο, συμφύονται με τους ανυποψίαστους διαβάτες και ζουν ζωή χαρισάμενη. Στην περιοχή Area 51, όντως, βρέθηκε ένας νεκρός εξωγήινος – άρα, υπάρχει ζωή μακριά από τον πλανήτη Γη. Επίσης, τα νήματα του κόσμου κινούνται από αόρατα χέρια που ανήκουν σε Μασόνους, Τέκτονες, Illuminati και λοιπές δόλιες λέσχες. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι η αντεστραμμένη όψη της κατεστημένης αφήγησης των γεγονότων. Πρόκειται για ένα αδιάσπαστο κράμα μικρονοϊκής εμμονής, παιδικής αφέλειας και σπηλαιώδους νοητικού ακροβατισμού. Μπορεί να φαντάζουν εξωπραγματικές, ολότελα ξένες προς την κοινή λογική, κι όμως εντάσσονται με τρόπο καθοριστικό στο φαντασιακό των ανθρώπων. Τουτέστιν: κάθε χώρα έχει τις δικές της θεωρίες συνωμοσίας κι όλες μαζί συγκροτούν έναν πολιορκητικό κριό που προσπαθεί να θραύσει το επιβαλλόμενο ψεύδος που έχει βαφτιστεί αδιαμφισβήτητη αλήθεια.

Ο Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες εκκινεί από αυτόν τον τρεμάμενο βατήρα για να βουτήξει ξανά στα άδυτα της κολομβιανής Ιστορίας. Το ίδιο, αλλά με διαφορετικό πάντα τρόπο, είχε πράξει στα μυθιστορήματα Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν (εκδ. Ίκαρος) και Οι πληροφοριοδότες (εκδ. Ίκαρος). Τα περιβόητα καρτέλ ναρκωτικών, ο θρυλικός Πάμπλο Εσκομπάρ, η θέση που πήρε η χώρα του κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και η συλλογική λήθη σε συνδυασμό με μιαν επίπονη αιχμή ενοχής, αποτελούν στοιχεία που επεξεργάζεται συνεχώς μετατρέποντας τη γραφή του σε τραπέζι ανατομίας.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτή τη φορά «εισβάλει» κι ο ίδιος στην ιστορία του, γίνεται μέρος της πλοκής, εντάσσει το συγγραφικό (εν μέρει και το πραγματικό) εγώ στο μυθοπλαστικό περίβλημα δίνοντας του μια αυτοβιογραφική πτυχή, δίχως όμως το μυθιστόρημα Η μορφή των λειψάνων (εκδ. Ίκαρος) να μετατρέπεται σε εσωτερική απαίτηση να πει ο συγγραφέας τα δικά του πάθη. Τα πάθη της Κολομβίας παραμένουν πάντα στο προσκήνιο. Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτός που τους ανασύρει από τα βάθη, με τρόπο ανεξάλειπτα εμμονικό, είναι ο Κάρλος Καρβάγιο. Ένας σκοτεινός άνθρωπος που συλλαμβάνεται σ’ ένα μουσείο της Μπογκοτά τη στιγμή που προσπαθεί να κλέψει το γαζωμένο από σφαίρες κοστούμι του πολιτικού Χόρχε Ελιέσερ Γκαϊτάν. Για την ιστορία: ο Γκαϊτάν ήταν κυρίαρχη φυσιογνωμία της πολιτικής σκηνής της χώρας, ηγέτης του κόμματος των φιλελευθέρων και δολοφονήθηκε το 1948. Για τον Καρβάγιο, λάτρη των θεωριών συνωμοσίας, κανείς δεν έμαθε ποιοι ήταν οι πραγματικοί δολοφόνοι του Γκαϊτάν και τούτο διότι ένα πλέγμα ισχυρών συμφερόντων κατάφερε με εύσχημο τρόπο να στρογγυλεύσει τις αιχμηρές γωνίες και να αφαιρέσει από το κάδρο τους πραγματικούς ενόχους. Μα, το ίδιο δεν συνέβη, αρκετές δεκαετίες πιο πριν, και με τη δολοφονία του αρχηγού του Φιλελεύθερου Κόμματος, Ραφαέλ Ουρίμπε Ουρίμπε. Ούτε και τότε ανασύρθηκαν από το σκότος οι πραγματικοί φονιάδες. Πάντα κάτι μένει κρυμμένο από την καθεστηκυία τάξη. Πάντα ένα μέρος της αλήθειας, το πλέον σημαντικό, θα πνίγεται στο ποτάμι των επινοημένων ψεμάτων και της εμπρόθετης συγκάλυψης.

Ο Καρβάλιο αφιερώνει όλη τη ζωή του για να αποκαλύψει αυτές τις μυστικές κρύπτες που θα τον οδηγήσουν στη μεγάλη πύλη της αλήθειας. Ξεκοκαλίζει στοιχεία, συνθέτει μαρτυρίες και απόψεις γύρω από τις δύο δολοφονίες, τις συσχετίζει με τη δολοφονία του Κένεντι (άλλη θεωρία συνωμοσίας αυτή) και στρίβει συνεχώς το μαχαίρι στην οικογενειακή πληγή (ο πατέρας του, ένθερμος οπαδός του Ουρίμπε σκοτώθηκε την ημέρα της δολοφονίας του πολιτικού ανδρός). Αυτό που θέλει είναι να γραφτεί ένα βιβλίο που θα αποκαλύπτει τα πάντα ή και για προσωπική δικαίωση. Όπως είχε κάνει και ο νεαρός τολμητίας Μάρκο Τούλιο Ανσόλα, ο οποίος όρθωσε το ανάστημά του μπρος στο κατεστημένο που ήθελε να σκεπάσει άρον άρον της υπόθεση Ουρίμπε.

Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Κάπως έτσι γνωρίζει τον Βάσκες μέσω ενός κοινού τους γνωστού, του γιατρού Μπεναβίδες. Ο τελευταίος, εξαιτίας του ιατροδικαστή πατέρα του, εμπλέκεται άμεσα στην ιστορία. Ο πατήρ Μπεναβίδες ήταν εκείνος που έκανε την ιατροδικαστική εξέταση στο πτώμα του Γκαϊτάν και ενεχυρίασε στο γιο του, ωσάν κληρονομιά, αδιάσειστα στοιχεία ιστορικής σημασίας για την υπόθεση (όπως, ας πούμε, ένα θραύσμα από τη σπονδυλική στήλη του Γκαϊτάν). Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Αρχικά, ο Βάσκες αντιμετωπίζει τον Καρβάλιο με τη δέουσα θυμηδία· άλλος ένας τρελός που φαντάζεται διαφορά. Έχει άλλωστε σοβαρότερα ζητήματα να διευθετήσει: τη συγγραφική του πορεία, την εγκατάστασή του στη Βαρκελώνη, τη δύσκολη γέννα της γυναίκας του (οι σελίδες όπου αναφέρεται στις δίδυμες κόρες του και τη σχέση του με τη γυναίκα του είναι συναισθηματικά φορτισμένες). Κι όμως, αργά αλλά σταθερά πέφτει στη δίνη του Καρβάλιο και τελικά αναγκάζεται να συνεργαστεί μαζί του με σκοπό να γραφτεί το βιβλίο που θα περιλαμβάνει όλες τις «αλήθειες».

alt
Ο Juan Gabriel Vásquez

Θα μπορούσε να είναι ένα μυθιστόρημα για την παράνοια των θεωριών συνωμοσίας. Θα μπορούσε να είναι η ιστορία ενός τρελού που δεν μπορεί να ξεφύγει από τις εμμονές του κι ως άλλος ήρωας του Σαίξπηρ είναι πεπεισμένος πως υπάρχει κάτι σάπιο στη Δανιμαρκία. Κι όμως, ο Βάσκες δεν επιθυμεί ούτε να αντιμετωπίσει τις ακραίες πτυχές της ιστορίας με σκωπτικό τρόπο, μήτε και να τις αποδεχθεί με τη μορφή μιας εναλλακτικής αφήγησης. Αν και σκεπτικιστής, συγκλίνει στην πλευρά του φανατικού Καρβάλιο σε τούτο: και οι δύο προστρέχουν στον κοινό τόπο της καταγωγής τους, στη μεγάλη Ιστορία που τους περιβάλλει, στη μνήμη των προγόνων και στα πάθη των πρωταγωνιστών.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά μέσα στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού.

Υπάρχει μια αδιάσπαστη αλυσίδα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Η χώρα της βίας, η Κολομβία του Μάρκες –παρεμπιπτόντως δεν λείπει ούτε κι από αυτό το μυθιστόρημα–, αλλά και του Εσκομπάρ, είναι ο τόπος από τον οποίο αναδύονται μυστήρια, ένοχες σιωπές, γενετικός φόβος, αλλά και άσβεστα όνειρα. Το πώς τα αντιλαμβάνεται κανείς είναι και θέμα συγκυριών ή προδιάθεσης.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων (Γκαμπόα, Αλβάρες κ.ά.) που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού. Ναι, ο Μάρκες είναι ο γεννήτορας, αλλά τούτη η νουβέλ βαγκ έχει άλλα συγγραφικά όπλα να αντιπαρατάξει. Ο Βάσκες είναι ένας έξοxoς παραμυθάς, γνωρίζει τους κανόνες της μεγάλης αφήγησης, δεν χάνει το νήμα της πλοκής, εμπλέκει πολλά άτομα και διαφορετικές χρονικότητες με τρόπο αβίαστο.

Στα μέρη μας τον γνωρίσαμε από τον Αχιλλέα Κυριακίδη. Είναι ο άνθρωπος που έχει μεταφράσει όλα τα βιβλία του που έχουν εκδοθεί ως τώρα στην Ελλάδα. Το αυτό έκανε και στη Μορφή των λειψάνων με τρόπο μαεστρικό. Το ύφος, η ατμόσφαιρα, το συνωμοσιολογικό περίβλημα, αλλά και το βάθος της Ιστορίας, στοιχεία που καθορίζουν τη γραφή του Βάσκες, παραμένουν αναλλοίωτα μέσω της μετάφρασης. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

altΗ μορφή των λειψάνων
Juan Gabriel Vásquez
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος 2018
Σελ. 680, τιμή εκδότη €17,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JUAN GABRIEL VÁSQUEZÁSQUEZ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

«Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» της Ομάιμα Αλ Καμίς (κριτική)

Για το μυθιστόρημα  της Ομάιμα Αλ Καμίς [Omaima Al-Khamis] «Η περιπλανώμενη βιβλιοθήκη της ερήμου» (μτφρ. Ελένη Καπετανάκη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Η χρυσή εποχή του ισλαμικού πνεύματος τοποθ...

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

«Ο νυχτερινός δρόμος» του Λερντ Χαντ (κριτική) – Ιστορία ρατσισμού και μίσους

Για το μυθιστόρημα του Λερντ Χαντ (Laird Hunt) «Ο νυχτερινός δρόμος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε εξαιρετική μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Φωτογραφία: Λόρενς Μπέιτλερ 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη


...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ