alt

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Η μορφή των λειψάνων» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους ήταν ενορχηστρωμένο από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Ο Έλβις Πρίσλεϊ δεν έχει πεθάνει, όπως άλλωστε κι ο Χίτλερ· αμφότεροι ζουν κάπου ινκόγκνιτο, συμφύονται με τους ανυποψίαστους διαβάτες και ζουν ζωή χαρισάμενη. Στην περιοχή Area 51, όντως, βρέθηκε ένας νεκρός εξωγήινος – άρα, υπάρχει ζωή μακριά από τον πλανήτη Γη. Επίσης, τα νήματα του κόσμου κινούνται από αόρατα χέρια που ανήκουν σε Μασόνους, Τέκτονες, Illuminati και λοιπές δόλιες λέσχες. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι η αντεστραμμένη όψη της κατεστημένης αφήγησης των γεγονότων. Πρόκειται για ένα αδιάσπαστο κράμα μικρονοϊκής εμμονής, παιδικής αφέλειας και σπηλαιώδους νοητικού ακροβατισμού. Μπορεί να φαντάζουν εξωπραγματικές, ολότελα ξένες προς την κοινή λογική, κι όμως εντάσσονται με τρόπο καθοριστικό στο φαντασιακό των ανθρώπων. Τουτέστιν: κάθε χώρα έχει τις δικές της θεωρίες συνωμοσίας κι όλες μαζί συγκροτούν έναν πολιορκητικό κριό που προσπαθεί να θραύσει το επιβαλλόμενο ψεύδος που έχει βαφτιστεί αδιαμφισβήτητη αλήθεια.

Ο Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες εκκινεί από αυτόν τον τρεμάμενο βατήρα για να βουτήξει ξανά στα άδυτα της κολομβιανής Ιστορίας. Το ίδιο, αλλά με διαφορετικό πάντα τρόπο, είχε πράξει στα μυθιστορήματα Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν (εκδ. Ίκαρος) και Οι πληροφοριοδότες (εκδ. Ίκαρος). Τα περιβόητα καρτέλ ναρκωτικών, ο θρυλικός Πάμπλο Εσκομπάρ, η θέση που πήρε η χώρα του κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και η συλλογική λήθη σε συνδυασμό με μιαν επίπονη αιχμή ενοχής, αποτελούν στοιχεία που επεξεργάζεται συνεχώς μετατρέποντας τη γραφή του σε τραπέζι ανατομίας.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτή τη φορά «εισβάλει» κι ο ίδιος στην ιστορία του, γίνεται μέρος της πλοκής, εντάσσει το συγγραφικό (εν μέρει και το πραγματικό) εγώ στο μυθοπλαστικό περίβλημα δίνοντας του μια αυτοβιογραφική πτυχή, δίχως όμως το μυθιστόρημα Η μορφή των λειψάνων (εκδ. Ίκαρος) να μετατρέπεται σε εσωτερική απαίτηση να πει ο συγγραφέας τα δικά του πάθη. Τα πάθη της Κολομβίας παραμένουν πάντα στο προσκήνιο. Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτός που τους ανασύρει από τα βάθη, με τρόπο ανεξάλειπτα εμμονικό, είναι ο Κάρλος Καρβάγιο. Ένας σκοτεινός άνθρωπος που συλλαμβάνεται σ’ ένα μουσείο της Μπογκοτά τη στιγμή που προσπαθεί να κλέψει το γαζωμένο από σφαίρες κοστούμι του πολιτικού Χόρχε Ελιέσερ Γκαϊτάν. Για την ιστορία: ο Γκαϊτάν ήταν κυρίαρχη φυσιογνωμία της πολιτικής σκηνής της χώρας, ηγέτης του κόμματος των φιλελευθέρων και δολοφονήθηκε το 1948. Για τον Καρβάγιο, λάτρη των θεωριών συνωμοσίας, κανείς δεν έμαθε ποιοι ήταν οι πραγματικοί δολοφόνοι του Γκαϊτάν και τούτο διότι ένα πλέγμα ισχυρών συμφερόντων κατάφερε με εύσχημο τρόπο να στρογγυλεύσει τις αιχμηρές γωνίες και να αφαιρέσει από το κάδρο τους πραγματικούς ενόχους. Μα, το ίδιο δεν συνέβη, αρκετές δεκαετίες πιο πριν, και με τη δολοφονία του αρχηγού του Φιλελεύθερου Κόμματος, Ραφαέλ Ουρίμπε Ουρίμπε. Ούτε και τότε ανασύρθηκαν από το σκότος οι πραγματικοί φονιάδες. Πάντα κάτι μένει κρυμμένο από την καθεστηκυία τάξη. Πάντα ένα μέρος της αλήθειας, το πλέον σημαντικό, θα πνίγεται στο ποτάμι των επινοημένων ψεμάτων και της εμπρόθετης συγκάλυψης.

Ο Καρβάλιο αφιερώνει όλη τη ζωή του για να αποκαλύψει αυτές τις μυστικές κρύπτες που θα τον οδηγήσουν στη μεγάλη πύλη της αλήθειας. Ξεκοκαλίζει στοιχεία, συνθέτει μαρτυρίες και απόψεις γύρω από τις δύο δολοφονίες, τις συσχετίζει με τη δολοφονία του Κένεντι (άλλη θεωρία συνωμοσίας αυτή) και στρίβει συνεχώς το μαχαίρι στην οικογενειακή πληγή (ο πατέρας του, ένθερμος οπαδός του Ουρίμπε σκοτώθηκε την ημέρα της δολοφονίας του πολιτικού ανδρός). Αυτό που θέλει είναι να γραφτεί ένα βιβλίο που θα αποκαλύπτει τα πάντα ή και για προσωπική δικαίωση. Όπως είχε κάνει και ο νεαρός τολμητίας Μάρκο Τούλιο Ανσόλα, ο οποίος όρθωσε το ανάστημά του μπρος στο κατεστημένο που ήθελε να σκεπάσει άρον άρον της υπόθεση Ουρίμπε.

Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Κάπως έτσι γνωρίζει τον Βάσκες μέσω ενός κοινού τους γνωστού, του γιατρού Μπεναβίδες. Ο τελευταίος, εξαιτίας του ιατροδικαστή πατέρα του, εμπλέκεται άμεσα στην ιστορία. Ο πατήρ Μπεναβίδες ήταν εκείνος που έκανε την ιατροδικαστική εξέταση στο πτώμα του Γκαϊτάν και ενεχυρίασε στο γιο του, ωσάν κληρονομιά, αδιάσειστα στοιχεία ιστορικής σημασίας για την υπόθεση (όπως, ας πούμε, ένα θραύσμα από τη σπονδυλική στήλη του Γκαϊτάν). Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Αρχικά, ο Βάσκες αντιμετωπίζει τον Καρβάλιο με τη δέουσα θυμηδία· άλλος ένας τρελός που φαντάζεται διαφορά. Έχει άλλωστε σοβαρότερα ζητήματα να διευθετήσει: τη συγγραφική του πορεία, την εγκατάστασή του στη Βαρκελώνη, τη δύσκολη γέννα της γυναίκας του (οι σελίδες όπου αναφέρεται στις δίδυμες κόρες του και τη σχέση του με τη γυναίκα του είναι συναισθηματικά φορτισμένες). Κι όμως, αργά αλλά σταθερά πέφτει στη δίνη του Καρβάλιο και τελικά αναγκάζεται να συνεργαστεί μαζί του με σκοπό να γραφτεί το βιβλίο που θα περιλαμβάνει όλες τις «αλήθειες».

alt
Ο Juan Gabriel Vásquez

Θα μπορούσε να είναι ένα μυθιστόρημα για την παράνοια των θεωριών συνωμοσίας. Θα μπορούσε να είναι η ιστορία ενός τρελού που δεν μπορεί να ξεφύγει από τις εμμονές του κι ως άλλος ήρωας του Σαίξπηρ είναι πεπεισμένος πως υπάρχει κάτι σάπιο στη Δανιμαρκία. Κι όμως, ο Βάσκες δεν επιθυμεί ούτε να αντιμετωπίσει τις ακραίες πτυχές της ιστορίας με σκωπτικό τρόπο, μήτε και να τις αποδεχθεί με τη μορφή μιας εναλλακτικής αφήγησης. Αν και σκεπτικιστής, συγκλίνει στην πλευρά του φανατικού Καρβάλιο σε τούτο: και οι δύο προστρέχουν στον κοινό τόπο της καταγωγής τους, στη μεγάλη Ιστορία που τους περιβάλλει, στη μνήμη των προγόνων και στα πάθη των πρωταγωνιστών.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά μέσα στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού.

Υπάρχει μια αδιάσπαστη αλυσίδα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Η χώρα της βίας, η Κολομβία του Μάρκες –παρεμπιπτόντως δεν λείπει ούτε κι από αυτό το μυθιστόρημα–, αλλά και του Εσκομπάρ, είναι ο τόπος από τον οποίο αναδύονται μυστήρια, ένοχες σιωπές, γενετικός φόβος, αλλά και άσβεστα όνειρα. Το πώς τα αντιλαμβάνεται κανείς είναι και θέμα συγκυριών ή προδιάθεσης.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων (Γκαμπόα, Αλβάρες κ.ά.) που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού. Ναι, ο Μάρκες είναι ο γεννήτορας, αλλά τούτη η νουβέλ βαγκ έχει άλλα συγγραφικά όπλα να αντιπαρατάξει. Ο Βάσκες είναι ένας έξοxoς παραμυθάς, γνωρίζει τους κανόνες της μεγάλης αφήγησης, δεν χάνει το νήμα της πλοκής, εμπλέκει πολλά άτομα και διαφορετικές χρονικότητες με τρόπο αβίαστο.

Στα μέρη μας τον γνωρίσαμε από τον Αχιλλέα Κυριακίδη. Είναι ο άνθρωπος που έχει μεταφράσει όλα τα βιβλία του που έχουν εκδοθεί ως τώρα στην Ελλάδα. Το αυτό έκανε και στη Μορφή των λειψάνων με τρόπο μαεστρικό. Το ύφος, η ατμόσφαιρα, το συνωμοσιολογικό περίβλημα, αλλά και το βάθος της Ιστορίας, στοιχεία που καθορίζουν τη γραφή του Βάσκες, παραμένουν αναλλοίωτα μέσω της μετάφρασης. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

altΗ μορφή των λειψάνων
Juan Gabriel Vásquez
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος 2018
Σελ. 680, τιμή εκδότη €17,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JUAN GABRIEL VÁSQUEZÁSQUEZ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ