alt

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Η μορφή των λειψάνων» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους ήταν ενορχηστρωμένο από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Ο Έλβις Πρίσλεϊ δεν έχει πεθάνει, όπως άλλωστε κι ο Χίτλερ· αμφότεροι ζουν κάπου ινκόγκνιτο, συμφύονται με τους ανυποψίαστους διαβάτες και ζουν ζωή χαρισάμενη. Στην περιοχή Area 51, όντως, βρέθηκε ένας νεκρός εξωγήινος – άρα, υπάρχει ζωή μακριά από τον πλανήτη Γη. Επίσης, τα νήματα του κόσμου κινούνται από αόρατα χέρια που ανήκουν σε Μασόνους, Τέκτονες, Illuminati και λοιπές δόλιες λέσχες. Οι θεωρίες συνωμοσίας είναι η αντεστραμμένη όψη της κατεστημένης αφήγησης των γεγονότων. Πρόκειται για ένα αδιάσπαστο κράμα μικρονοϊκής εμμονής, παιδικής αφέλειας και σπηλαιώδους νοητικού ακροβατισμού. Μπορεί να φαντάζουν εξωπραγματικές, ολότελα ξένες προς την κοινή λογική, κι όμως εντάσσονται με τρόπο καθοριστικό στο φαντασιακό των ανθρώπων. Τουτέστιν: κάθε χώρα έχει τις δικές της θεωρίες συνωμοσίας κι όλες μαζί συγκροτούν έναν πολιορκητικό κριό που προσπαθεί να θραύσει το επιβαλλόμενο ψεύδος που έχει βαφτιστεί αδιαμφισβήτητη αλήθεια.

Ο Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες εκκινεί από αυτόν τον τρεμάμενο βατήρα για να βουτήξει ξανά στα άδυτα της κολομβιανής Ιστορίας. Το ίδιο, αλλά με διαφορετικό πάντα τρόπο, είχε πράξει στα μυθιστορήματα Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν (εκδ. Ίκαρος) και Οι πληροφοριοδότες (εκδ. Ίκαρος). Τα περιβόητα καρτέλ ναρκωτικών, ο θρυλικός Πάμπλο Εσκομπάρ, η θέση που πήρε η χώρα του κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και η συλλογική λήθη σε συνδυασμό με μιαν επίπονη αιχμή ενοχής, αποτελούν στοιχεία που επεξεργάζεται συνεχώς μετατρέποντας τη γραφή του σε τραπέζι ανατομίας.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτή τη φορά «εισβάλει» κι ο ίδιος στην ιστορία του, γίνεται μέρος της πλοκής, εντάσσει το συγγραφικό (εν μέρει και το πραγματικό) εγώ στο μυθοπλαστικό περίβλημα δίνοντας του μια αυτοβιογραφική πτυχή, δίχως όμως το μυθιστόρημα Η μορφή των λειψάνων (εκδ. Ίκαρος) να μετατρέπεται σε εσωτερική απαίτηση να πει ο συγγραφέας τα δικά του πάθη. Τα πάθη της Κολομβίας παραμένουν πάντα στο προσκήνιο. Ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από τον Ιούλιο Καίσαρα του Σαίξπηρ, στο σημείο όπου αναφέρεται στα οστά των επιφανών ανδρών. Ναι, από το βιβλίο περνούν αρκετοί επιφανείς, αλλά και δυσώδεις άνδρες που καθόρισαν με τις πράξεις τους τη σύγχρονη Ιστορία της Κολομβίας.

Αυτός που τους ανασύρει από τα βάθη, με τρόπο ανεξάλειπτα εμμονικό, είναι ο Κάρλος Καρβάγιο. Ένας σκοτεινός άνθρωπος που συλλαμβάνεται σ’ ένα μουσείο της Μπογκοτά τη στιγμή που προσπαθεί να κλέψει το γαζωμένο από σφαίρες κοστούμι του πολιτικού Χόρχε Ελιέσερ Γκαϊτάν. Για την ιστορία: ο Γκαϊτάν ήταν κυρίαρχη φυσιογνωμία της πολιτικής σκηνής της χώρας, ηγέτης του κόμματος των φιλελευθέρων και δολοφονήθηκε το 1948. Για τον Καρβάγιο, λάτρη των θεωριών συνωμοσίας, κανείς δεν έμαθε ποιοι ήταν οι πραγματικοί δολοφόνοι του Γκαϊτάν και τούτο διότι ένα πλέγμα ισχυρών συμφερόντων κατάφερε με εύσχημο τρόπο να στρογγυλεύσει τις αιχμηρές γωνίες και να αφαιρέσει από το κάδρο τους πραγματικούς ενόχους. Μα, το ίδιο δεν συνέβη, αρκετές δεκαετίες πιο πριν, και με τη δολοφονία του αρχηγού του Φιλελεύθερου Κόμματος, Ραφαέλ Ουρίμπε Ουρίμπε. Ούτε και τότε ανασύρθηκαν από το σκότος οι πραγματικοί φονιάδες. Πάντα κάτι μένει κρυμμένο από την καθεστηκυία τάξη. Πάντα ένα μέρος της αλήθειας, το πλέον σημαντικό, θα πνίγεται στο ποτάμι των επινοημένων ψεμάτων και της εμπρόθετης συγκάλυψης.

Ο Καρβάλιο αφιερώνει όλη τη ζωή του για να αποκαλύψει αυτές τις μυστικές κρύπτες που θα τον οδηγήσουν στη μεγάλη πύλη της αλήθειας. Ξεκοκαλίζει στοιχεία, συνθέτει μαρτυρίες και απόψεις γύρω από τις δύο δολοφονίες, τις συσχετίζει με τη δολοφονία του Κένεντι (άλλη θεωρία συνωμοσίας αυτή) και στρίβει συνεχώς το μαχαίρι στην οικογενειακή πληγή (ο πατέρας του, ένθερμος οπαδός του Ουρίμπε σκοτώθηκε την ημέρα της δολοφονίας του πολιτικού ανδρός). Αυτό που θέλει είναι να γραφτεί ένα βιβλίο που θα αποκαλύπτει τα πάντα ή και για προσωπική δικαίωση. Όπως είχε κάνει και ο νεαρός τολμητίας Μάρκο Τούλιο Ανσόλα, ο οποίος όρθωσε το ανάστημά του μπρος στο κατεστημένο που ήθελε να σκεπάσει άρον άρον της υπόθεση Ουρίμπε.

Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Κάπως έτσι γνωρίζει τον Βάσκες μέσω ενός κοινού τους γνωστού, του γιατρού Μπεναβίδες. Ο τελευταίος, εξαιτίας του ιατροδικαστή πατέρα του, εμπλέκεται άμεσα στην ιστορία. Ο πατήρ Μπεναβίδες ήταν εκείνος που έκανε την ιατροδικαστική εξέταση στο πτώμα του Γκαϊτάν και ενεχυρίασε στο γιο του, ωσάν κληρονομιά, αδιάσειστα στοιχεία ιστορικής σημασίας για την υπόθεση (όπως, ας πούμε, ένα θραύσμα από τη σπονδυλική στήλη του Γκαϊτάν). Έτσι κι αλλιώς, λείψανα επιφανών ανδρών περιφέρονται από χέρι σε χέρι σε τούτο το μυθιστόρημα για να αποδειχθεί πως οι νεκροί συνεχίζουν και «μιλούν» να επιβάλλουν την παρουσία τους εν τη απουσία τους.

Αρχικά, ο Βάσκες αντιμετωπίζει τον Καρβάλιο με τη δέουσα θυμηδία· άλλος ένας τρελός που φαντάζεται διαφορά. Έχει άλλωστε σοβαρότερα ζητήματα να διευθετήσει: τη συγγραφική του πορεία, την εγκατάστασή του στη Βαρκελώνη, τη δύσκολη γέννα της γυναίκας του (οι σελίδες όπου αναφέρεται στις δίδυμες κόρες του και τη σχέση του με τη γυναίκα του είναι συναισθηματικά φορτισμένες). Κι όμως, αργά αλλά σταθερά πέφτει στη δίνη του Καρβάλιο και τελικά αναγκάζεται να συνεργαστεί μαζί του με σκοπό να γραφτεί το βιβλίο που θα περιλαμβάνει όλες τις «αλήθειες».

alt
Ο Juan Gabriel Vásquez

Θα μπορούσε να είναι ένα μυθιστόρημα για την παράνοια των θεωριών συνωμοσίας. Θα μπορούσε να είναι η ιστορία ενός τρελού που δεν μπορεί να ξεφύγει από τις εμμονές του κι ως άλλος ήρωας του Σαίξπηρ είναι πεπεισμένος πως υπάρχει κάτι σάπιο στη Δανιμαρκία. Κι όμως, ο Βάσκες δεν επιθυμεί ούτε να αντιμετωπίσει τις ακραίες πτυχές της ιστορίας με σκωπτικό τρόπο, μήτε και να τις αποδεχθεί με τη μορφή μιας εναλλακτικής αφήγησης. Αν και σκεπτικιστής, συγκλίνει στην πλευρά του φανατικού Καρβάλιο σε τούτο: και οι δύο προστρέχουν στον κοινό τόπο της καταγωγής τους, στη μεγάλη Ιστορία που τους περιβάλλει, στη μνήμη των προγόνων και στα πάθη των πρωταγωνιστών.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά μέσα στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού.

Υπάρχει μια αδιάσπαστη αλυσίδα που ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Η χώρα της βίας, η Κολομβία του Μάρκες –παρεμπιπτόντως δεν λείπει ούτε κι από αυτό το μυθιστόρημα–, αλλά και του Εσκομπάρ, είναι ο τόπος από τον οποίο αναδύονται μυστήρια, ένοχες σιωπές, γενετικός φόβος, αλλά και άσβεστα όνειρα. Το πώς τα αντιλαμβάνεται κανείς είναι και θέμα συγκυριών ή προδιάθεσης.

Το σίγουρο είναι ότι ο Βάσκες, από βιβλίο σε βιβλίο, σκάβει ολοένα και πιο βαθιά στα έγκατα του γενέθλιου τόπου. Ανήκει σε μια γενιά κολομβιανών συγγραφέων (Γκαμπόα, Αλβάρες κ.ά.) που έχει αποφασίσει να πει τα πράγματα με το όνομά τους, αποφεύγοντας να καλυφθεί κάτω από τη βαριά σκιά του μαγικού ρεαλισμού. Ναι, ο Μάρκες είναι ο γεννήτορας, αλλά τούτη η νουβέλ βαγκ έχει άλλα συγγραφικά όπλα να αντιπαρατάξει. Ο Βάσκες είναι ένας έξοxoς παραμυθάς, γνωρίζει τους κανόνες της μεγάλης αφήγησης, δεν χάνει το νήμα της πλοκής, εμπλέκει πολλά άτομα και διαφορετικές χρονικότητες με τρόπο αβίαστο.

Στα μέρη μας τον γνωρίσαμε από τον Αχιλλέα Κυριακίδη. Είναι ο άνθρωπος που έχει μεταφράσει όλα τα βιβλία του που έχουν εκδοθεί ως τώρα στην Ελλάδα. Το αυτό έκανε και στη Μορφή των λειψάνων με τρόπο μαεστρικό. Το ύφος, η ατμόσφαιρα, το συνωμοσιολογικό περίβλημα, αλλά και το βάθος της Ιστορίας, στοιχεία που καθορίζουν τη γραφή του Βάσκες, παραμένουν αναλλοίωτα μέσω της μετάφρασης. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

altΗ μορφή των λειψάνων
Juan Gabriel Vásquez
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος 2018
Σελ. 680, τιμή εκδότη €17,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ JUAN GABRIEL VÁSQUEZÁSQUEZ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εσπερίδα για τον ποιητή και φιλόλογο Δημήτρη Δασκαλόπουλο στο Σπίτι της Κύπρου

Εσπερίδα για τον ποιητή και φιλόλογο Δημήτρη Δασκαλόπουλο στο Σπίτι της Κύπρου

Το Σπίτι της Κύπρου με τη στήριξη του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, τιμά τον ποιητή, βιβλιογράφο, μελετητή της λογοτεχνίας, Δημήτρη Δασκαλόπουλο σε εσπερίδα που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2022, ώρα 17:00, στο Σπίτι της Κύπρου (Ξενοφώντος 2Α, Σύνταγμα). Φωτογραφία © Ειρήνη Σαββ...

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ