alt

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Οι Καλοί» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος).

Της Διώνης Δημητριάδου

Οι Καλοί είναι παμπόνηροι. Και γλεντζέδες. Κάνουν ό,τι τους αρέσει, γιατί δεν νοιάζονται ούτε για το Θεό ούτε για το Διάβολο. Δεν περιμένουν ούτε Παράδεισο ούτε Κόλαση. Η καλοσύνη τους δεν τους φτάνει για να σωθούνε. Μα ούτε η κακία τους για να χαθούνε.

Καλοί, τα ξωτικά, τα έξω του ορατού κόσμου, τα νεραϊδένια πλάσματα που μηχανεύονται να πλήξουν τους ανθρώπους, να τους ταράξουν στον ύπνο τους, να τους χαλάσουν τη σοδειά, να πάρουν μαζί τους τις έρημες ψυχές, πρέπει σ’ αυτό το όνομα να ακούν. Να ημερεύουν έτσι μαζί με όσους αδύναμους θνητούς το ξεστομίζουν.

Έτσι μιλούν οι άνθρωποι για τους Καλούς. Εκεί στο απομονωμένο μέρος της Κομητείας του Κέρι, στην Ιρλανδία, το 1825. Το όνομά τους κατ’ ευφημισμό, να ακούγεται η καλή λέξη, να αποφορτίζεται η έννοια από το κακό που τη συνοδεύει. Γιατί οι Καλοί, τα ξωτικά, τα έξω του ορατού κόσμου, τα νεραϊδένια πλάσματα που μηχανεύονται να πλήξουν τους ανθρώπους, να τους ταράξουν στον ύπνο τους, να τους χαλάσουν τη σοδειά, να πάρουν μαζί τους τις έρημες ψυχές, πρέπει σ’ αυτό το όνομα να ακούν. Να ημερεύουν έτσι μαζί με όσους αδύναμους θνητούς το ξεστομίζουν.

Από τον τίτλο ήδη έχεις εισχωρήσει στον κόσμο των δεισιδαιμονιών, των παράλογων φόβων, των εξωλογικών ερμηνειών, των προλήψεων. Όποιος έχει διαβάσει το πρώτο μυθιστόρημα (Έθιμα Ταφής) της Αυστραλής Hannah Kent δεν θα ξαφνιαστεί από το σκοτεινό κλίμα της ιστορίας. Το σκηνικό είχε στηθεί σ’ εκείνο το πρώτο μυθιστόρημα της νεαρής Kent στη Βόρεια Ισλανδία, την ίδια εποχή. Εκεί είχαμε μια νεαρή γυναίκα καταδικασμένη σε θάνατο για ένα έγκλημα. Εδώ η ιστορία είναι διαφορετική. Ένα ορφανό παιδί, ο Μίχολ, ανήμπορο να περπατήσει και να μιλήσει στα τέσσερά του χρόνια, μεγαλώνει δίπλα στη γιαγιά του τη Νόρα Χιλ, που πρόσφατα χήρεψε. Μαζί τους η Μαίρη, μια φτωχή κοπέλα από άλλο μέρος που ξενοδουλεύει για να βοηθήσει την οικογένειά της. Γύρω τους μια μικρή κοινωνία πάμφτωχων ανθρώπων, έτοιμων να αποδώσουν την όποια κακοτυχία τους στα κακά δαιμόνια που τους έχουν βάλει στόχο. Οι ίδιοι έχουν βρει τον αποδιοπομπαίο τράγο, τον δικό τους στόχο. Η γριά Νανς Ρόουτς, αγγισμένη η ίδια από τα ξωτικά, με παράδοση οικογενειακή δίπλα στα αόρατα όντα, ξέρει τα μυστικά του κόσμου (και στις δύο εκδοχές του, θεατή και αθέατη), γιατροπορεύει με δικά της μαντζούνια τους αναξιοπαθούντες, παρούσα σε γέννηση και σε θάνατο, μαμή και μοιρολογίστρα.

Η μοιρολογίστρα. Η μαμή. Η μοιράρισσα. Η Νανς άνοιγε το στόμα της και οι άνθρωποι σκέφτονταν το πώς γύριζε η ζωή, πώς στράβωναν τα πράγματα και γίνονταν άλλα. Κοίταζαν τ’ άσπρα της μαλλιά κι έβλεπαν το περίεργο φως, ανάμεσα στη νύχτα και στη μέρα. Ήταν η γυναίκα που έφερνε τα παιδιά στο σίγουρο λιμάνι του κόσμου. Και ήταν η σειρήνα που ξέκοβε τα πλεούμενα από τις άγκυρες της ζωής και τα βούλιαζε στα σκοτάδια.

Συγκεντρώνει, όμως, στο πρόσωπό της την καχυποψία των υπολοίπων, αυτών που με δυσπιστία βλέπουν τις ιατρικές της γνώσεις αλλά και με φόβο την πηγή αυτών των γνώσεων. Αυτή έχει πάρε δώσε με τους Καλούς, αυτή μόνο για καλό δεν ήρθε κοντά τους. Αν συνομιλεί με δαίμονες, δαιμονική φύση θεωρείται κι αυτή. Κάποια πράγματα είναι αυτονόητα στις κλειστές, φοβικές κοινωνίες. Η άγνοια, η απελπισία, η αδιέξοδη ζωή, όλα οδηγούν σε παραλογισμούς. Η χήρα Νόρα Χίλι θα αρχίσει να πιστεύει τα λόγια της Νανς Ρόουτς ότι το εγγόνι της το έχουν αρπάξει οι Καλοί κι έχουν βάλει στη θέση του αυτό το αγρίμι.

Των ξωτικών ο αέρας σε πήρε, πάνω στα φυλλαράκια και στ’ αγριόχορτα, σε πήγε στα νερά τα σύνορα, στους τόπους τους σύνορους, στα περάσματα ανάμεσα σε τούτον τον κόσμο και τον άλλον.

Των ξωτικών ο αέρας σε πήρε, πάνω στα φυλλαράκια και στ’ αγριόχορτα, σε πήγε στα νερά τα σύνορα, στους τόπους τους σύνορους, στα περάσματα ανάμεσα σε τούτον τον κόσμο και τον άλλον.

Και τότε θα αρχίσει να σκέφτεται με ποιον τρόπο θα απαλλαγεί από το ανεπιθύμητο ξωτικό (το ξώπαρμα, το νεραϊδόπαρμα) και πώς θα ξαναβρεί τον αληθινό Μίχολ. Από δω και πέρα η πλοκή χρωματίζεται από όλο και πιο σκοτεινά χρώματα, το σκηνικό θυμίζει μεσαιωνικές εικόνες, το παράλογο κυριαρχεί, η λογική εξανεμίζεται.

Τρεις γυναίκες στο μέρος όπου συναντιούνται τρία τρεχούμενα ποτάμια, τρία ξημερώματα στη σειρά. […] τρεις φορές πριν το ξημέρωμα και για τρεις μέρες. Και την τρίτη μέρα, όταν γυρίσετε σπίτι, το τελώνιο θα ’χει φύγει. […] Ίσως οι Καλοί αποφασίσουν να σου τον δώσουν πίσω.

Δείτε εδώ πώς είναι κυρίαρχο στην ιρλανδική λαϊκή ζωή το μοτίβο του μαγικού αριθμού τρία, που πολύ συχνά το συναντάμε και στη δική μας παράδοση, σε παραμύθια, σε θρύλους και σε δημοτικά τραγούδια (στις «Παραλογές», που έχουν ως περιεχόμενο επίσης το εξωλογικό στοιχείο). Μαγικά σύμβολα, κοινά στις παραδόσεις των λαών.

Η γραφή της Kent αφήνεται ελεύθερη στα θέματα που, όπως φαίνεται, πολύ αγαπά. Η σύγκρουση της λογικής με τον παράλογο φόβο και τη δεισιδαιμονία, οι βίαιες αντιδράσεις του περίγυρου. Και η παρέμβαση της εκκλησίας, για να διασώσει ό,τι ακόμα μπορεί να διασωθεί, σημαντική για τη διεκδίκηση της συμμετοχής των Καθολικών στο Κοινοβούλιο.

Αυτοί που θέλουν να μας κρατήσουν έξω από το Κοινοβούλιο, δεν έχουν παρά να δείξουν κάποιους Καθολικούς που ραντίζουν με γάλα τις ασπραγκαθιές, που χορεύουν στα σταυροδρόμια και κουβεντιάζουν για ξωθιές και ανεμικά.

Όπως φαίνεται έχει δρομολογηθεί η αντίδραση απέναντι στη Νανς, που θα συμπαρασύρει και όσους έχουν μαγικές δοσοληψίες μαζί της. Η κορύφωση του δράματος θα έρθει στον σημαδιακό τόπο, εκεί που συναντώνται και διασταυρώνονται τρία ρέματα (τριάδα σκοτεινή) και το ποτάμι, ο Φλεσκ (τα νερά του ήταν κατοικία πνευμάτων), κυλάει βαθύ. Εκεί θα συντελεστεί το έγκλημα, φυσικό επακόλουθο της άγνοιας και των φοβικών προλήψεων. Και μετά οι ανθρώπινοι νόμοι θα αποφασίσουν για τον φταίχτη. Όπως πάντα γίνεται, χωρίς όμως πάντα να αποδίδεται και η δικαιοσύνη.

Η ιστορία δίνεται μέσα από μια τριτοπρόσωπη αφήγηση, αυτή του παντογνώστη αφηγητή με τη μηδενική εστίαση, όμως κάλλιστα θα ξεχωρίζαμε την οπτική της νεαρής και ξενόφερτης Μαίρης, η οποία μπορεί να διακατέχεται από παρόμοια φοβικά αισθήματα και να γνωρίζει τις προλήψεις και τις δεισιδαιμονίες της εποχής, αποδεικνύεται ωστόσο ότι κατέχει μια ευαισθησία απέναντι στον μικρό Μίχολ, αρνούμενη να πιστέψει ότι φροντίζει καθημερινά ένα ξώπραγμα και αντιδρώντας όσο δύναται στις παράλογες θεραπείες που περισσότερο με βασανιστήρια μοιάζουν. Θα είναι άλλωστε ο καταλύτης που θα λειτουργήσει για τη λύση του δράματος. Σε μια διαφορετική, λοιπόν, εκδοχή γραφής θα ήταν η ιδανική φορέας μιας πρωτοπρόσωπης αφήγησης. Με άλλη δραματικότητα στα αφηγούμενα και άλλη συναισθηματική φόρτιση ενδεχομένως. Η συγγραφέας προτίμησε να πάρει η ίδια τον ρόλο της αφηγήτριας και να δώσει έτσι τη συνολική εικόνα, την κοινή λίγο ως πολύ στάση των ανθρώπων απέναντι σε μια ασθένεια που δεν γνωρίζουν (αυτή που ταλαιπωρεί το κακόμοιρο παιδί) και απέναντι ταυτόχρονα στη δική τους κακοδαιμονία που τη χρεώνουν στα ξωτικά και στις νεράιδες.

Διαβάζοντας, βλέπεις πόσο ακόμα κρατούν τη θέση τους κάποιες σκοτεινές γωνίες στο μυαλό, πόσο ακόμα αχνοφέγγει μια αμυδρή έστω υποψία για την ύπαρξη του αθέατου και εξωλογικού.

Το μυθιστόρημα της Kent αφηγείται μια ιστορία που αληθινά συνέβη –αυτό είναι το πλέον συγκλονιστικό– και που η ίδια διασκεύασε προσθέτοντας την απαραίτητη μυθοπλασία, όπως είχε κάνει και στην πρώτη της εμφάνιση στη λογοτεχνία. Έχει την ικανότητα να μεταφέρει το κλίμα της κλειστοφοβικής κοινωνίας στον σημερινό αναγνώστη, που θεωρητικά έχει πλέον ξεφύγει από τις δεισιδαιμονίες και καθοδηγείται από τις επιταγές της λογικής και μόνον. Διαβάζοντας, ωστόσο, βλέπεις πόσο ακόμα κρατούν τη θέση τους κάποιες σκοτεινές γωνίες στο μυαλό, πόσο ακόμα αχνοφέγγει μια αμυδρή έστω υποψία για την ύπαρξη του αθέατου και εξωλογικού. Αυτό, φυσικά, συνδέεται με την αξιοσύνη της γραφής, που κατορθώνει να σε παρασύρει στη δίνη της πλοκής και να σε αποσυνδέει από τον σημερινό ορθολογισμό. Αν κάποιοι βλέπουν στη γραφή αυτή μια τάση επανάληψης των βασικών μοτίβων (συγκρίνοντας τους «Καλούς» με τα «Έθιμα ταφής»), αυτό καθόλου δεν στερεί από τον αναγνώστη την απόλαυση, την αναγνωστική τέρψη που πηγάζει από μια ταλαντούχο λογοτεχνική πένα. Η εποχή που αγαπά η Kent να τοποθετεί τις ιστορίες της μπορεί να είναι απόμακρη πολύ από τους σημερινούς ρυθμούς, ωστόσο είναι ιδιαίτερα γοητευτική και αναγνωστικά ενδιαφέρουσα στα χέρια μιας ικανής μυθιστοριογράφου. Η ίδια γράφει σχετικά με το μυθιστόρημά της: «Γράφοντας το μυθιστόρημά μου προσπάθησα να εντάξω αυτά που εμείς σήμερα ονομάζουμε προλήψεις και δεισιδαιμονίες μέσα στο υφάδι της καθημερινής ζωής στην ιρλανδική ύπαιθρο του δέκατου ένατου αιώνα, σαν κάτι φυσιολογικό και συνηθισμένο – όχι σαν κάτι ανώμαλο».

Και έτσι είναι. Η ιστορία που μας αφηγείται δεν αποπνέει καμία ασυνέχεια, καμία ανισορροπία στη ροή της ζωής των ανθρώπων της εποχής εκείνης. Το παράλογο στενά δεμένο με το απολύτως φυσιολογικό. Αυτό το τελευταίο ας θεωρηθεί ένα ακόμα προτέρημα του βιβλίου μέσα στα πολλά. Μια ιδιαίτερη τελευταία μνεία στη μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου. Πλούσια γλώσσα που αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο το εξωλογικό περιβάλλον της ιστορίας χρησιμοποιώντας τις πλέον κατάλληλες λέξεις που παραπέμπουν και στο δικό μας ανάλογο λεξιλόγιο των λαϊκών παραδόσεων.

Στο σύνολο μια πολύ ενδιαφέρουσα νέα εμφάνιση της Hannah Kent στη λογοτεχνία, ισάξια της πρώτης που τόσο μεγάλη αίσθηση έκανε.

* Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας.

altΟι Καλοί
Hannah Kent
Μτφρ. Μαρία Αγγελίδου
Ίκαρος 2017
Σελ. 488, τιμή εκδότη €16,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ HANNAH KENT

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενε...

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

«Πέτρινα ημερολόγια» της Κάρολ Σίλντς (κριτική) – Για μια γυναίκα σμιλεμένη στην πέτρα της ζωής

Για το μυθιστόρημα της Κάρολ Σιλντς [Carol Shields] «Πέτρινα ημερολόγια» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: © Shelby Miller/Unspalsh. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Υπάρχει ...

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

«Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» του Τζέιμς Μπόλντουιν (κριτική) – Η ιστορία της δύσκολης ενηλικίωσης ενός αγοριού στο Χάρλεμ του '30

Για το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μπόλντουιν [James Baldwin] «Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Kεντρική εικόνα: © U.S. National Archives and Records Administration.

Γράφει η Αργυρώ Μαντόγλου

Σε όλα τα μυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γυναικείο Βραβείο Μυθοπλασίας»: Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα του Women's Prize for Fiction 2024

«Γυναικείο Βραβείο Μυθοπλασίας»: Ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα του Women's Prize for Fiction 2024

Η νικήτρια του βραβείου Women's Prize for Fiction 2024 (όπως και της κατηγορίας Non fiction που θεσμοθετήθηκε από φέτος) θα ανακοινωθεί στις 13 Ιουνίου. Κεντρική εικόνα: Από αριστερά προς τα δεξιά οι Aube Rey Lescure, Claire Kilroy και V. V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: ...

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

«Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ (κριτική) – Οι πολλαπλές αποχρώσεις της μητρότητας

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενε...

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

«TACK»: Μια ταινία για τη δύναμη του καλού με πρωταγωνίστριες τις Σοφία Μπεκατώρου και Αμαλία Προβελεγγίου

Για το ντοκιμαντέρ «TACK» (παραγωγή Onassis Culture) της Βάνιας Τέρνερ με πρωταγωνίστριες τη Σοφία Μπεκατώρου, που πρώτη ξεκίνησε το ελληνικό #MeToo, και την Αμαλία Προβελεγγίου, της οποίας η καταγγελία για βιασμό από τον προπονητή της από τα έντεκά της οδήγησε στην πρώτη δίκη-ορόσημο όχι μόνο για τη δικαίωσή της αλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Μεγάλο το θέμα, μικρό το δέμας: 21 βιβλία για τη «μικρή» ή τη «σύντομη» ιστορία του… οτιδήποτε

Υπάρχει μια «μικρή» ή μια «σύντομη» ιστορία για το… οτιδήποτε. Οι τίτλοι βιβλίων που επιχειρούν (και καταφέρνουν) να συμπυκνώσουν μεγάλα θέματα σε, συνήθως, ολιγοσέλιδα βιβλία είναι πάρα πολλοί. Εντυπωσιακά πολλοί. Στην παρακάτω πολύ ενδεικτική επιλογή είκοσι ενός βιβλίων μπορεί καν...

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ