alt

Για το βραβευμένο με Booker 2017 μυθιστόρημα του George Saunders «Λήθη και Λίνκολν» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Ίκαρος).

Του Γιάννη Καρκανέβατου

Το Λήθη και Λίνκολν δεν είναι βιβλίο – αν και θυμίζει. Έχει σελίδες γραμμένες, χαρακτήρες, σημεία στίξης αλλά ο δημιουργός του –μ’ έναν διαβολεμένα υποχθόνιο τρόπο– έχει οργανώσει μια παράσταση ψυχών που παίζεται μέσα στο κεφάλι τού εκάστοτε αναγνώστη.

Το 1862 ο Αβραάμ Λίνκολν χάνει τον εντεκάχρονο αγαπημένο του γιο από τυφοειδή πυρετό. Μαρτυρίες της εποχής αναφέρουν πως συνεχόμενα βράδια ο Λίνκολν επισκέπτεται την κρύπτη για να πάρει στα χέρια του το άψυχο σώμα του γιου του. Η εικόνα αυτή στοιχειώνει τον συγγραφέα.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Πριν από είκοσι περίπου χρόνια, o George Saunders, φέρελπις συγγραφέας εκείνη την εποχή, ακούει τον ξάδερφο της γυναίκας του να αφηγείται την ακόλουθη ιστορία: Το 1862 (δυο χρόνια μετά την ανάδειξή του σε πρόεδρο, έναν χρόνο μετά τον εμφύλιο, και έναν χρόνο πριν υπογράψει το διάταγμα για τη χειραφέτηση των μαύρων) ο Αβραάμ Λίνκολν χάνει τον εντεκάχρονο αγαπημένο του γιο από τυφοειδή πυρετό. Μαρτυρίες της εποχής αναφέρουν πως συνεχόμενα βράδια ο Λίνκολν επισκέπτεται την κρύπτη για να πάρει στα χέρια του το άψυχο σώμα του γιου του. Η εικόνα αυτή στοιχειώνει τον συγγραφέα. Δημιουργεί στο μυαλό του μια μίξη ανάμεσα στο Μνημείο Λίνκολν (ενός μνημείου στην Ουάσιγκτον που θυμίζει ναό δωρικού ρυθμού και εμπνέει δύναμη) και στην Πιετά (το γνωστό γλυπτό του Μιχαήλ Άγγελου, που η Παναγία –σε νεαρότερη ηλικία απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς– έχει στα πόδια της τον αντρικό σώμα του Υιού της. Το βλέμμα της είναι χαμηλωμένο και το αριστερό της χέρι αμήχανα ανοιγμένο (απορημένο κατά τον ουρανό για τον πόνο που έμελλε να της δοθεί). Ο συνδυασμός αυτός, ισχύος και ευαισθησίας, έχει ρίξει τον σπόρο του. Κάποια μελλοντική στιγμή θα βλαστήσει.

Είναι τo 2012, η χρονιά που όπως αναφέρει ο Saunders –ένας έως τότε πετυχημένος συγγραφέας διηγημάτων– αρνείται να αποδεχτεί ότι το μνήμα του μπορεί να φέρει τη φράση: «Έντρομος να σαλπάρει προς μια φοβιστική καλλιτεχνική δημιουργία που απεγνωσμένα επιθυμούσε να δοκιμάσει» (η σκέψη πάνω στις λέξεις που θα ήθελε κανείς να σκαλιστούν στον τάφο του, ενίοτε λειτουργεί καταλυτικά και ευεργετικά πάνω στο δίπολο επιθυμία-φόβος που μας διακατέχει) και πέφτει με τα μούτρα στη συγγραφή. Αποτέλεσμα: το –χωρίς δεσμεύσεις και περιορισμούς– πρώτο του μυθιστόρημα με τον τίτλο Lincoln in the bardo (επιτυχημένη η επιλογή του Λήθη και Λίνκολν στα ελληνικά, αφού το bardo παραμένει αμετάφραστο και σύμφωνα με κάποιες βουδιστικές σχολές αποτελεί το μεταβατικό στάδιο ανάμεσα στον θάνατο και την επαναγέννηση). Στο ομιχλώδες τοπίο της ύπαρξης της συνείδησης, ενώ η ύλη είναι απούσα, εκτυλίσσεται το πολυφωνικό αυτό κείμενο. Οι διάφορες ψυχές (εκατόν εξήντα έξι ο συνολικός τους αριθμός, νούμερο που προκαλεί ίλιγγο αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αφήνει τον αναγνώστη να απομακρυνθεί ψυχικά από τα τεκταινόμενα), με κεντρικούς ήρωες τον Χανς Βόλμαν που σκοτώθηκε την ημέρα του γάμου του με μια νεαρή κοπέλα, τον Ρότζερ Μπέβινς που αυτοκτόνησε αφού ο έρωτάς του δεν βρήκε ανταπόκριση και του αιδεσιμότατου Έβερλυ Τόμας, μιλάνε ακατάπαυστα και αναθυμούνται την πρότερη ζωή τους. Σχολιάζουν, επιδοκιμάζουν, αποδοκιμάζουν, αρνούνται να αποδεχτούν την κατάσταση που βρίσκονται. Συνεχώς αναφέρονται στα αρρωστόκουτα που τους φέρανε και δεν τους εκπλήσσει η ευκολία του να διασχίζουν τοίχους ή να εισχωρούν σε ανθρώπους, ζωντανούς αυτή τη φορά. Στην παρέα τους θα προστεθεί ο Γουίλι που θα τον πάρουν υπό την προστασία τους και που ο θρήνος τού πατέρα αρνείται να τον αφήσει να αποχωρήσει. Με τον εμφύλιο –που στοίχισε πάνω από ένα εκατομμύριο νεκρούς– αλλά και τη συναισθηματική απονέκρωση που μπορεί να φέρει ο θάνατος ενός και μόνο αγαπημένου προσώπου.

alt

Μια ιστορία παλίμψηστο, προδοσίας και συγχώρεσης, αγάπης και μίσους, πάθους και συμπόνοιας. Με τόσες πραγματικότητες όσα και βλέμματα. Σε μια φόρμα διαλογική, όπου κάθε χαρακτήρας καταλαμβάνει έναν χώρο από μια λέξη μέχρι κάποιες σελίδες, με ανάμιξη ιστορικών αναφορών και μυθοπλαστικών στοιχείων, που δεν θυμίζει προηγούμενα αναγνώσματα.

Κάποια μυθιστορήματα εξιστορούν τον κόσμο, ενώ άλλα δημιουργούν έναν κόσμο δικό τους και σε αιχμαλωτίζουν να τον ζήσεις. Ο συγγραφέας επιλέγει το δεύτερο. Με γλώσσα απλή, καθομιλουμένη, με παύσεις, δισταγμούς, βρισιές, επαναλήψεις, μισοτελειωμένες φράσεις. Δεν θέλει καν να κρατήσει σαν έκπληξη τον κόσμο στον οποίο αναφέρεται, γι’ αυτό και τον βάζει στον τίτλο (με την χρήση της λέξης bardo). Προτιμά έναν αναγνώστη που θα μπει χωρίς προκαταλήψεις και με ανοιχτή καρδιά και μυαλό θα βαδίσει την ιστορία. Μια ιστορία παλίμψηστο, προδοσίας και συγχώρεσης, αγάπης και μίσους, πάθους και συμπόνοιας. Με τόσες πραγματικότητες όσα και βλέμματα. Σε μια φόρμα διαλογική, όπου κάθε χαρακτήρας καταλαμβάνει έναν χώρο από μια λέξη μέχρι κάποιες σελίδες, με ανάμιξη ιστορικών αναφορών και μυθοπλαστικών στοιχείων, που δεν θυμίζει προηγούμενα αναγνώσματα. Το βραβείο Booker (μία από τις μεγαλύτερες αναγνωρίσεις σε αγγλόφωνο συγγραφέα) που του δόθηκε πριν λίγο καιρό θεωρείται εύλογη διάκριση.

Ομολογώ πως καθώς προχωρούσα στην ανάγνωση, είχα μια μικρή αγωνία. Την αγωνία μήπως η αβανταδόρικη αρχή κατέληγε σ’ ένα μαλθακό τέλος. Ο συγγραφέας ευτυχώς με διαψεύδει αφού με κάποιο τέχνασμα που αρνούμαι να αποκαλύψω, απογειώνει στο τελευταίο μέρος την αφήγηση. Ίσως κάποιοι αναγνώστες να διαφωνήσουν με τα προαναφερόμενα. Ίσως για πράγματα που λατρεύεις, ο φακός της υποκειμενικότητας να θολώνει τη ματιά. Σε κάθε μελλοντικό αναγνώστη πάντως θα ήθελα να υπενθυμίσω πως είναι όχι μόνο θεμιτό αλλά και αναγκαίο, η ευρύνοια αυτού που διαβάζει να ανταποκρίνεται στα ρίσκα που παίρνει αυτός που γράφει. Αλλιώς κινδυνεύουμε από την πλήξη και την επανάληψη. Τελειώνοντας, να δώσω τα εύσημα στον μεταφραστή αλλά και στις εκδόσεις Ίκαρος, που μας γνώρισαν αυτόν τον υπέροχο συγγραφέα, προσδοκώντας στην έκδοση και προγενέστερων έργων του.

* Φωτογραφία: Robert Wuensche, Εικονογράφιση: Houston Chronicle

* Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΚΑΝΕΒΑΤΟΣ είναι συγγραφέας.

altΛήθη και Λίνκολν
George Saunders
Μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
Ίκαρος 2017
Σελ. 472, τιμή εκδότη €16,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GEORGE SAUNDERS

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπα...

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα απονεμηθεί την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022. Όπως κάθε χρόνο, τα προγνωστικά και τα διαδικτυακά στοιχήματα δίνουν και παίρνουν. Ουελμπέκ, Ερνό και Ρούσντι είναι μεταξύ των φαβορί. Θα επιβεβαιωθούν τα γραφεία στοιχημάτων ή η σουηδική Ακαδημία θα κάνει και πάλι την έκπληξη;

Επιμέλεια: ...

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ