alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές Άπαντα διηγήματα (μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου, εκδ. Νεφέλη).

Του Παναγιώτη Γούτα

Ενενήντα χρόνια φέτος από τη γέννηση του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές (ο βιολογικός του θάνατος επήλθε στην πόλη του Μεξικού, το 2014) και εβδομήντα χρόνια (1947) από τη δημοσίευση του πρώτου του διηγήματος, είναι δύο καλές αφορμές-επέτειοι για να θυμηθούμε και να επιστρέψουμε στο διηγηματογραφικό corpus του μεγάλου λατινοαμερικανού πεζογράφου. Εφαλτήριο αυτής της καταβύθισης σε παλιότερα, αγαπημένα διαβάσματα, ο ωραίος, συνοπτικός του διηγηματογραφικού του έργου, τόμος των εκδόσεων Νεφέλη, Άπαντα διηγήματα, που κυκλοφόρησε το 2015. Περιλαμβάνει τρεις συλλογές διηγημάτων του Μαρκές, το Μάτια γαλάζιου σκύλου, το Η κηδεία της Μεγάλης Μάμα και το Η απίστευτη και θλιβερή ιστορία της αθώας Ερέντιρα και της άσπλαχνης γιαγιάς της, σε αναθεωρημένη (ύστερα από 30 χρόνια) μετάφραση της μεταφράστριας, ποιήτριας και πεζογράφου Κλαίτης Σωτηριάδου.

Συγγραφική μαγιά για τα μεγάλα μυθιστορήματα

Τα διηγήματα των δύο πρώτων συλλογών προϋπήρξαν των σπουδαίων έργων του Μαρκές Εκατό χρόνια μοναξιάς και Έρωτας στα χρόνια της χολέρας, αποτελώντας τρόπον τινά τη συγγραφική μαγιά, τη λογοτεχνική ζύμη για το πλάσιμο ηρώων, καταστάσεων και μυθιστορηματικών σκηνικών.

Ο αναγνώστης, διαβάζοντας τα συνολικά 29 διηγήματα του τόμου (28 για την ακρίβεια, συν μία νουβέλα) μπορεί να διακρίνει την πεζογραφική εξέλιξη του Μαρκές από την πρώιμη συγγραφική του περίοδο (διηγήματα που έγραψε σε ηλικία 20, 21 ετών, και λίγο μεγαλύτερος) μέχρι την ηλικία των 45 ετών, δηλαδή το 1972, την περίοδο που ο υπερρεαλισμός του –αυτό δηλαδή που εδώ και χρόνια η κριτική ονομάτισε ως «μαγικό ρεαλισμό»– βρίσκεται σε ώριμο στάδιο, οπότε και γράφει το σημαντικότερο ίσως κείμενο του τόμου, τη νουβέλα του Η απίστευτη και θλιβερή ιστορία της αθώας Ερέντιρα και της άσπλαχνης γιαγιάς της. Τα διηγήματα των δύο πρώτων συλλογών προϋπήρξαν των σπουδαίων έργων του Μαρκές Εκατό χρόνια μοναξιάς και Έρωτας στα χρόνια της χολέρας, αποτελώντας τρόπον τινά τη συγγραφική μαγιά, τη λογοτεχνική ζύμη για το πλάσιμο ηρώων, καταστάσεων και μυθιστορηματικών σκηνικών.

Τα διηγήματα της πρώτης συλλογής, η μεταφράστρια του βιβλίου, σε κατατοπιστικό εισαγωγικό σημείωμά της, τα ονομάζει «ψυχογραφήματα». Ο Μαρκές σ’ αυτά του τα κείμενα είναι πιο εσωστρεφής και ερμητικός, υπάρχει ένα στοιχείο που προσιδιάζει σ’ αυτό που αποκαλούμε «συνειδησιακή ροή» (σταδιακά, από κείμενα εσωτερικής δράσης οδηγούμαστε σε κείμενα με στοιχειώδη εξωτερική δράση και διαλόγους), και τα περιγράμματα των ηρώων του δεν είναι απολύτως ξεκάθαρα όπως στα μετέπειτα διηγήματά του. Ο θάνατος, βέβαια, είναι το θέμα που έντονα και κατ’ εξοχήν τον απασχολεί, αλλά και τα γεράματα, ο μοναξιά, η φτώχεια, ο «άλλος», τα παιχνίδια του νου και ο τρόμος της ανθρώπινης ψυχής απέναντι στα αναπόφευκτα της ζωής. Στο διήγημα «Η Εύα βρίσκεται μες στο γάτο της», ο μόλις εικοσάχρονος, τότε, Μαρκές κάνει την παρακάτω ώριμη, μεταφυσική σκέψη αναφορικά με τον θάνατο και τη συνέχεια της ζωής: «Όχι. Δεν μπορούσε να τα φάει (τα πορτοκάλια). Ήξερε πως κάτω από κάθε πορτοκαλιά, σε όλο τον κόσμο, υπήρχε θαμμένο ένα παιδί που γλύκαινε τα φρούτα με το ασβέστιο από τα κόκαλά του. Ωστόσο, τώρα έπρεπε να φάει ένα πορτοκάλι». Στο «Το άλλο πλευρό του θανάτου», ο θάνατος ενός εκ των δύο δίδυμων αδελφών της ιστορίας φέρνει ανεπανόρθωτα τραύματα στο έτερο ήμισυ, διαταράσσοντας τη ζωή μιας ενιαίας δυάδας, ενώ στο «Το πώς ο Ναταναέλ κάνει μια επίσκεψη» ο ήρωας του διηγήματος, γυαλίζοντας τα παπούτσια του σ’ ένα λούστρο, αντιγράφει (σχεδόν οικειοποιείται) στοιχεία του χαρακτήρα του λούστρου. Πάλι σχετικό με πορτοκάλι ένα ενδιαφέρον σημείο του διηγήματος: σελ. 99 «Όταν το παιδί ύγρανε με μισό πορτοκάλι την άκρη του αριστερού παπουτσιού, ο Ναταναέλ ένιωσε να τον διαπερνά το φρέσκο οξύ μέχρι τα δάχτυλα και σχεδόν ταυτόχρονα τη γεύση του πορτοκαλιού στον ουρανίσκο του και μια λεπτή κι ελεύθερη κλωστούλα σάλιο που του γέμισε το στόμα μ’ ένα γλυκό υγρό. Ήταν λες κι ο λούστρος να μην είχε τρίψει το πορτοκάλι στο παπούτσι παρά στη γλώσσα του».

Ηθογραφία και μαγικός ρεαλισμός

Στο «Η κηδεία της Μεγάλης Μάμα», ένα διήγημα που γράφτηκε το 1962 και πρωτοδημοδιεύτηκε στην Ελλάδα το 1974, στο θεσσαλονικιώτικο περιοδικό Διαγώνιος (από τη Διαγώνιο του Χριστιανόπουλου πρωτοπαρουσιάστηκε ο Μαρκές στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό), ο θάνατος φτάνει για σημαίνον πρόσωπο της ζωής της Κολομβίας, σε ένα κείμενο καυστικό, αιχμηρό, «μια αλληγορία για την ηθική υπόσταση της άρχουσας τάξης» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μεταφράστρια του τόμου.

Με τη συλλογή του Η κηδεία της Μεγάλης Μάμα ο Μαρκές προχωράει σε μια πιο αδρή και πειστική ηθογραφία, ενώ οι βάσεις του μαγικού ρεαλισμού στη γραφή του έχουν ήδη μπει για τα καλά. Ο θάνατος κι εδώ κυριαρχεί με πολλούς τρόπους, πρόσωπα κι εκφάνσεις. Στο «Η σιέστα της Τρίτης», που ο ίδιος ο Μαρκές το θεωρεί ως το κορυφαίο διήγημά του, η μάνα ενός κλέφτη που σκοτώθηκε πριν από λίγες μέρες, φτάνει με το τρένο σ’ έναν έρημο σταθμό μαζί με ένα μικρό κοριτσάκι, για να πάνε λίγα λουλούδια στον τάφο που τον έχουν θαμμένο. Πρώτα όμως πρέπει να πάρουν το κλειδί του νεκροταφείου και την άδεια από τον ιερέα του χωριού. Εδώ, η αποπνικτική ζέστη σε συνδυασμό με τον θλιβερό λόγο της επίσκεψης των δύο ανθρώπων σ’ ένα έρημο χωριό, δημιουργούν ένα άκρως πνιγηρό κλίμα που ολοκληρώνεται με την εμφάνιση πολλών περίεργων χωρικών, που αφήνοντας τη μεσημεριάτικη σιέστα τους, έρχονται για να δουν (και, ίσως, και για να αποδοκιμάσουν) τη μάνα του νεκρού κλέφτη. Η μάνα με την εγγονή, όμως, σαν έτοιμες από καιρό, θα ολοκληρώσουν το χρέος τους προς τον νεκρό. Στο «Η χήρα του Μοντιέλ», η χήρα του δον Χοσέ Μοντιέλ, ενός ανθρώπου που διατηρούσε με την άσκηση τρομοκρατίας το μονοπώλιο της τοπικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, ζει ως ζωντανή νεκρή, αδημονώντας για τον θάνατό της. Στο «Μια μέρα μετά το Σάββατο» η εμφάνιση εκατοντάδων πουλιών σ’ ένα χωριό, που προκαλούν καταστροφές στα σπίτια, αποτελεί για πολλούς προμήνυμα θανάτου. Πρόκειται για τα πουλιά νουμήνιοι ή τουρλιά, συγγενικά της μπεκάτσας, που ζουν στην Κολομβία και κρώζουν με ακρίβεια, ανά ώρα. Ενώ στο «Η κηδεία της Μεγάλης Μάμα», ένα διήγημα που γράφτηκε το 1962 και πρωτοδημοδιεύτηκε στην Ελλάδα το 1974, στο θεσσαλονικιώτικο περιοδικό Διαγώνιος (από τη Διαγώνιο του Χριστιανόπουλου πρωτοπαρουσιάστηκε ο Μαρκές στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό), ο θάνατος φτάνει για σημαίνον πρόσωπο της ζωής της Κολομβίας, σε ένα κείμενο καυστικό, αιχμηρό, «μια αλληγορία για την ηθική υπόσταση της άρχουσας τάξης» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μεταφράστρια του τόμου. Η σιέστα, η μεσαυλή, τα πορτοκάλια, τα τριαντάφυλλα, ο ποταμός Μαγκνταλένα, η περιοχή Αρακατάκα όπου έζησε ο Μαρκές, τα πουλιά νουμήνιοι, ένας ξένος που φτάνει σ’ έναν άγνωστο τόπο, είναι μερικά μόνο από τα επαναλαμβανόμενα σύμβολα και αφηγηματικά μοτίβα που αφορούν την κολομβιανή κουλτούρα στην Καραϊβική, και που τα συναντάμε σε αρκετά από τα διηγήματα της δεύτερης συλλογής, αλλά και ολόκληρου του τόμου. Επίσης τα διηγήματα «Μια απ’ αυτές τις μέρες», «Σ’ αυτό το χωριό δεν υπάρχουν κλέφτες» και «Το θαυμαστό απομεσήμερο του Μπαλτάσαρ» είναι διηγήματα εξαιρετικής ηθογραφικής μαεστρίας, που κάλλιστα θα μπορούσαν να μεταποιηθούν σε σπονδυλωτή κινηματογραφική ταινία, κατά το πρότυπο του «Χρονικού ενός προαναγγελθέντος θανάτου», ακόμη κι αν υστερούν σε βάθος και δραματικότητα, συγκρινόμενα με τη γνωστή νουβέλα του Μαρκές.

Αυθεντικός παραμυθάς

Ο αυθεντικός παραμυθάς Μαρκές γνώριζε τη μαγική συνταγή, τις ισόποσες και ακριβείς δόσεις ρεαλισμού και φαντασίας στις αφηγήσεις του, και πλέκοντας αριστοτεχνικά μύθους, δοξασίες και παραδόσεις του τόπου του, τα πάντρεψε γόνιμα και δημιουργικά με τη σκληρή αλήθεια της ζωής.

Στην τρίτη συλλογή Η απίστευτη και θλιβερή ιστορία της αθώας Ερέντιρα και της άσπλαχνης γιαγιάς της, που η Κλαίτη Σωτηριάδουν θεωρεί πως περιέχει τα καλύτερα διηγήματα του Μαρκές, ο υπερρεαλισμός οργιάζει. Παράξενοι ηλικιωμένοι με τεράστια φτερά στα πλευρά τους προσγειώνονται ανέλπιστα σε χωριά, προκαλώντας στους κατοίκους αναστάτωση, άνθρωποι βουτούν σε βαθιά νερά εντοπίζοντας στοιβαγμένους νεκρούς αιώνων, νεκροί πετιούνται στην θάλασσα ή σε χαράδρες κατά τα ταφικά έθιμα του τόπου, ενώ η θάλασσα ευωδιάζει τριαντάφυλλα –πάλι ένδειξη, κατά πολλούς, του ερχομού του θανάτου– και ο πιο όμορφος πνιγμένος άνδρας του κόσμου είναι τεραστίων διαστάσεων και σίγουρα τον λένε Εστέμπαν. Πελώρια φανταστικά υπερωκεάνια και πωλητές θαυμάτων, καρέκλες που δολοφονούν γυναίκες πετώντας τες στη θάλασσα, και απίθανες φάλαινες από αμίαντο, συνθέτουν ένα ασυνήθιστο και σαγηνευτικό αφηγηματικό σκηνικό, ενταγμένο ωστόσο στην πραγματικότητα, όπως τα όνειρα και οι φαντασιώσεις ενός συγγραφέα είναι αναπόσπαστο κομμάτι των βιωμάτων του. Ο αυθεντικός παραμυθάς Μαρκές γνώριζε τη μαγική συνταγή, τις ισόποσες και ακριβείς δόσεις ρεαλισμού και φαντασίας στις αφηγήσεις του, και πλέκοντας αριστοτεχνικά μύθους, δοξασίες και παραδόσεις του τόπου του, τα πάντρεψε γόνιμα και δημιουργικά με τη σκληρή αλήθεια της ζωής. Την αλήθεια του θανάτου που καρτερεί πέρα απ’ τον έρωτα, και του έρωτα που συνθλίβει τον θάνατο. Σε περιόδους οικονομικής κρίσης και σκληρού ρεαλισμού, όπου ο κυνισμός και η ανέχεια θριαμβεύουν, ο μαγικός ρεαλισμός του Μαρκές είναι μια λυτρωτική διέξοδος, μια αναζωογόνος ανάσα διαφυγής. Έστω πρόσκαιρη και εφήμερη – όσο διαρκεί δηλαδή η ανάγνωση ενός βιβλίου.

* Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Τελευταίο βιβλίο του, η συλλογή με νουβέλες «Μποέμ και Ρικάρντο» (εκδ. Κέδρος).


altΆπαντα διηγήματα
Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές
Μτφρ. Κλαίτη Σωτηριάδου
Νεφέλη 2015
Σελ. 512, τιμή εκδότη €22,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ GABRIEL GARCIA MARQUEZ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ