alt

Για τη νουβέλα του Εμίλ Ζολά Η πλημμύρα (μτφρ. Μανώλης Πιμπλής, εκδ. Ποικίλη Στοά)

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι άνθρωποι στην Πλημμύρα (L’inondation) του Ζολά είναι κλαριά και φύλλα που τα παρασέρνει το νερό. Δεν προφταίνουμε να τους γνωρίσουμε, να υπάρξουν για εμάς. Υπάρχουν μόνο και μόνο για να παλέψουν μάταια με το νερό, όταν μια νύχτα ο ποταμός Γαρούνας φουσκώνει κι ένας τόπος ζώντων, ανθηρός και καρπερός, εν μία νυκτί μεταμορφώνεται σε υδάτινο βασίλειο του θανάτου.

Γραπωμένοι από στέγες, δίνουν μάχη μ’ ό,τι φερτό υλικό παρασέρνει ο πολιορκητής ποταμός, γκρεμίζοντας μ’ αυτό τους πέτρινους τοίχους των σπιτιών, σκεπάζοντας τις πράξεις ηρωισμού των ανθρώπων και πνίγοντας την αγάπη τους.

Ο αφηγητής Λουί Ρουμπιέ, ένας γέρος αγρότης, επιζών σωματικά μα νεκρός ψυχικά μετά την πλημμύρα, μιλάει στην αρχή με πικρό καμάρι για το χαμένο του βιος και μας συστήνει επιτροχάδην τα πρόσωπα του δράματος, με την ιδιότητα του καθενός ως μέλους της ως χθες μεγάλης και σήμερα ξεκληρισμένης οικογένειάς του. Μα γνωρίζουμε καλύτερα κάθε πρόσωπο στις κατοπινές σελίδες, μέσ’ από την πάλη του με το νερό. Είναι αγαπημένη οικογένεια, το ’χει πει αυτό εξαρχής ο γέρος· δεν εγκαταλείπει ο ένας τον άλλον, αλλά μαζί παλεύουν για να σωθούν. Γραπωμένοι από στέγες, δίνουν μάχη μ’ ό,τι φερτό υλικό παρασέρνει ο πολιορκητής ποταμός, γκρεμίζοντας μ’ αυτό τους πέτρινους τοίχους των σπιτιών, σκεπάζοντας τις πράξεις ηρωισμού των ανθρώπων και πνίγοντας την αγάπη τους.

Ο Συπριέν, ο σύζυγος της Αιμέ, της μεγαλύτερης εγγονής του γέρου, χωρίζεται από τη γυναίκα του και τα δύο τους παιδιά, που τον βλέπουν ανήμποροι να πνίγεται σιγά σιγά μπροστά στα μάτια τους. Ο Γκασπάρ, ο αρραβωνιαστικός της άλλης εγγονής, μ’ ένα δοκάρι παλεύει ν’ απομακρύνει τα συντρίμμια που φέρνει το ποτάμι, δίνοντας μάχη με το νερό. Όλοι μαζί μετατρέπουν μια στέγη στάβλου σε σχεδία και προσπαθούν πάνω της να ξεφύγουν. Κι έπειτα, όταν κάθε ελπίδα έχει πλέον χαθεί, ο Γκασπάρ παλεύει να σώσει κολυμπώντας την αρραβωνιαστικιά του, τη Βερονίκ.

Από το χωριουδάκι του Σεν Ζορύ μένει μονάχα το κωδωνοστάσιο της εκκλησίας να εξέχει σαν παράταιρος, παράλογος φάρος. Ξύλα κι άνθρωποι εξισώνονται, γίνονται αθύρματα του ορμητικού νερού – εφτακόσια πτώματα καταμετρώνται την επομένη.

Η Πλημμύρα πρωτοδημοσιεύτηκε το 1880 και συμπεριλήφθηκε στη συλλογή Le Capitaine Burle το 1883, την ίδια χρονιά με το μυθιστόρημα Στον παράδεισο των κυριών (Au Bonheur des Dames), το ενδέκατο του κύκλου των Ρουγκόν-Μακάρ, που στα ελληνικά κυκλοφόρησε πέρυσι από τις εκδόσεις Στερέωμα σε μετάφραση της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου. Η γραφή του Ζολά, μετά τις λίγες πρώτες σελίδες της «γνωριμίας» με τα πρόσωπα, ακολουθεί ασθμαίνουσα τον αγώνα της καταδικασμένης οικογένειας. Χάνονται όλοι, μα θα μπορούσαν να είχαν σωθεί. «Ο Θεός δεν ήταν δίκαιος» λέει ο γέρος· «δεν του είχαμε κάνει τίποτε και μας τα έπαιρνε όλα. Ύψωσα τη γροθιά μου στον ορίζοντα. Είπα για τον απογευματινό μας περίπατο, γι’ αυτά τα λιβάδια, για τούτο το στάρι, γι’ αυτά τ’ αμπέλια, που ήταν εκεί γεμάτα υποσχέσεις. Ήταν λοιπόν ένα ψέμα όλα αυτά;»

altΔεν ξέρω τι μέτρησε πιο πολύ για τον συγγραφέα όταν έγραφε τη νουβέλα του. Η ματαιότητα των ανθρωπίνων πραγμάτων ίσως; Η ευάλωτη μοίρα του ανθρώπου και το εύθραυστο των ανθρωπίνων επιτευγμάτων απέναντι στις δυνάμεις της φύσης, όπως λέγεται στην εισαγωγή της Πλημμύρας; Από τα παράθυρα του σπιτιού των Ρουμπιέ δεν μπαίνει ο ευτυχισμένος αέρας τόσων χρόνων, αλλά καταστροφικό νερό. Η σκεπή που τόσα χρόνια προστάτευε από την κακοκαιρία την «ευλογημένη» τους ζωή γίνεται πρώτα, για λίγο, νησίδα σωτηρίας κι έπειτα καταρρέει.

Την είδα να σκύβει, να παίρνει στη χούφτα της λίγο νερό και να πλένει το πρόσωπό της. Έπειτα μάζεψε σε κότσο τα όμορφα ξανθά της μαλλιά και τα έδεσε πίσω από το κεφάλι της. Έκανε μάλλον την τουαλέτα της· έμοιαζε να πιστεύει ότι βρισκόταν στο δωματιάκι της, ότι ήταν Κυριακή και η καμπάνα χτυπούσε χαρούμενα.

Κάποιοι εγκαταλείπουν τον αγώνα – σαν τον Πιερ τον αδερφό του γέρου και σαν την τρίτη εγγονή, τη Μαρί:

«[…] Μέσα στη σαστισμάρα μου, άκουγα για πολλή ώρα ένα γέλιο, χωρίς να καταλαβαίνω ποιος γελούσε έτσι δίπλα μου. Έβγαινε ο ήλιος, ήταν μια χλωμή αυγή. Έκανε καλό καιρό, είχε πολλή δροσιά και μεγάλη ηρεμία, σαν στην όχθη μιας λίμνης της οποίας η επιφάνεια ξυπνάει πριν από την ανατολή του ήλιου. Αλλά το γέλιο εξακολουθούσε να ηχεί· και γυρνώντας είδα τη Μαρί όρθια, με τα βρεγμένα της ρούχα. Αυτή ήταν που γελούσε.

»[…] Την είδα να σκύβει, να παίρνει στη χούφτα της λίγο νερό και να πλένει το πρόσωπό της. Έπειτα μάζεψε σε κότσο τα όμορφα ξανθά της μαλλιά και τα έδεσε πίσω από το κεφάλι της. Έκανε μάλλον την τουαλέτα της· έμοιαζε να πιστεύει ότι βρισκόταν στο δωματιάκι της, ότι ήταν Κυριακή και η καμπάνα χτυπούσε χαρούμενα.

»[…] Έπειτα, όταν θεώρησε ότι ήταν έτοιμη να φύγει, τραγούδησε ένα από τα θρησκευτικά της άσματα με τη λεπτή, κρυστάλλινη φωνή της […] κατέβηκε την κατηφορική στέγη και μπήκε στο νερό, που την κάλυψε σιγά σιγά».

Όμως οι πράξεις των προσώπων μετρούν πιο πολύ κι από το τραγικό τους τέλος. Ο αγώνας τους, αν κι ανευόδωτος, παραμένει ανεξίτηλος – όπως η αγάπη του Γκασπάρ και της Βερονίκ, που το επόμενο πρωί τους βρίσκουν πνιγμένους μα αγκαλιασμένους και στον θάνατο ακόμα, τόσο σφιχτά, ώστε δεν μπορούν να τους χωρίσουν και τους φωτογραφίζουν μαζί – και αγκαλιαστούς, έπειτα, τους κηδεύουν.

 * Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 
Τελευταίο του βιβλίο, η νουβέλα «Μαύρο νερό» (εκδ. Κίχλη).


altΗ πλημμύρα
Εμίλ Ζολά
Μτφρ. Μανώλης Πίμπλης
Εκδ. Ποικίλη Στοά 2017
Σελ. 70, τιμή εκδότη €7,00

 alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ