Για το μυθιστόρημα του Karim Amellal Μπλε Άσπρο Μαύρο (μτφρ. Μιχάλης Μητσός) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.
Του Δημήτρη Αναστασόπουλου
Καθώς το ακροδεξιό Εθνικό Κόμμα αποσπά μια συντριπτική νίκη στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας, η κατάσταση στη χώρα μετατρέπεται σε εφιάλτη. Η αστυνομοκρατία γίνεται καθεστώς, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης καταπατά βασικές διατάξεις του συντάγματος και οι πολίτες παρακολουθούν τα γεγονότα φοβισμένοι και αδρανείς. Μόνη ελπίδα για την ανακοπή της επέλασης της ακροδεξιάς είναι πια τα παιδιά των προαστίων των γαλλικών μητροπόλεων, οι αφανείς, οι περιθωριακοί, οι «αλήτες».
Οι Γάλλοι πολίτες έχουν αποφασίσει να παραδώσουν την εξουσία στα χέρια της Ακροδεξιάς, όχι μόνο να για να τιμωρήσουν τα παραδοσιακά κόμματα τα οποία δεν κατάφεραν να ανορθώσουν την οικονομία της χώρας.
Η νίκη του Εθνικού Κόμματος στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας είναι συντριπτική. Το ποσοστό 58,6% που έχει λάβει η νέα Πρόεδρος Μιρέιγ Λεφέκ είναι μεγάλο αλλά αναμενόμενο. Οι Γάλλοι πολίτες έχουν αποφασίσει να παραδώσουν την εξουσία στα χέρια της Ακροδεξιάς όχι μόνο να για να τιμωρήσουν τα παραδοσιακά κόμματα τα οποία δεν κατάφεραν να ανορθώσουν την οικονομία της χώρας. Αλλά κυρίως επειδή έχουν πιστέψει ότι μια ακροδεξιά κυβέρνηση θα διασφαλίσει την τάξη και την ασφάλεια που διαταράχθηκαν από τις τρομοκρατικές επιθέσεις.
Η συντηριτικοποίηση της μάζας και η ματιά των προνομιούχων «αόριστα αριστερών»
Ο αφηγητής στο μυθιστόρημα του Γαλλοαλγερινού Καρίμ Αμελάλ Μπλε άσπρο μαύρο είναι ένας αμοραλιστής γαλλοαλγερινός όπως ο συγγραφέας, που εργάζεται στον χρηματοπιστωτικό τομέα μιας μεγάλης τράπεζας. Ξέρει πολύ καλά πώς συνέβη η κρίση του 2008, πώς σώθηκαν οι τράπεζες με τα χρήματα του δημοσίου, ότι αυτό το σύστημα αναπαράγει τη διαρκή ύφεση και ότι η ευρωζώνη παραπαίει. Από την άλλη, γνωρίζει και τον άλλο κόσμο, τους σύγχρονους άθλιους του Παρισιού, τα παιδιά από τα προάστια που στριμώχνονται σε μίζερα διαμερίσματα και παρηκμασμένα εμπορικά κέντρα βιώνοντας ένα αδιέξοδο που τους οδηγεί σε σύντομα εξεγερσιακά ξεσπάσματα.
Ο Αμελάλ επιθυμούσε, όπως διατείνεται παντού, να δώσει μία απάντηση σε μυθιστορήματα όπως το Υποταγή του Μισέλ Ουελμπέκ και το 2084: Το τέλος του κόσμου του Μπουαλέμ Σανσάλ και όπως φαίνεται τα καταφέρνει.
Όμως ο δικός του κύκλος αποτελείται από τους προνομιούχους. Από μορφωμένους μεγαλοαστούς στελέχη του δημοσίου τομέα ή εταιρειών που ευημερούν, οι οποίοι παραμένουν αόριστα αριστεροί και υποστηρικτές της πολυπολιτισμικότητας της Γαλλίας. Και μέσα από τα δικά τους μάτια βλέπει την μεταμόρφωση όλου του γαλλικού λαού σε φοβισμένη μάζα που συντηρητικοποιείται και αναζητά πια όχι μια σωστή κυβέρνηση αλλά κάποιον που θα αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, χωρίς όμως να αγγίξει τα κεκτημένα τους. Οπότε, όταν το Εθνικό Κόμμα καταλαμβάνει με την ψήφο του λαού την εξουσία και επιβάλλει το πρόγραμμά του όπως υποσχόταν, στρεφόμενο ενάντια στις μειονότητες, οι φιλελεύθεροι της γαλλικής ελίτ –και είναι αρκετοί– εκτιμούν ότι οι ακροδεξιοί είναι μια αναγκαία παρένθεση. Αντίθετα, αυτοί που θα αντισταθούν θα είναι οι νεαροί των προαστίων – αυτοί, αραβικής καταγωγής στη πλειονότητά τους, που τον ρατσισμό τον νιώθουν καθημερινά στο πετσί τους.
Η απάντηση του Γαλλοαλγερινού αμοραλιστή στον Ουελμπέκ
Ο Αμελάλ επιθυμούσε, όπως διατείνεται παντού, να δώσει μια απάντηση σε μυθιστορήματα όπως το Υποταγή του Μισέλ Ουελμπέκ και το 2084: Το τέλος του κόσμου του Μπουαλέμ Σανσάλ και όπως φαίνεται τα καταφέρνει. Γιατί ενώ ο Ουλμπέκ και ο Σανσάλ αναφέρονται σε ένα απώτερο μέλλον όπου το Ισλάμ θα ελέγχει την Ευρώπη, ο Αμελάλ κάνει λόγο για το παρόν. Μπορεί τα ονόματα των κομμάτων και των πολιτικών να είναι λίγο παραλλαγμένα αλλά είναι σαφές ότι ο Αμελάλ προειδοποιεί για τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύει η Μαρί Λεπέν και το Εθνικό Μέτωπο. Η απειλή δεν είναι μελλοντική ούτε ουτοπική, οι ακροδεξιοί βρίσκονται ένα βήμα πριν από την κατάκτηση της εξουσίας και όταν την πάρουν θα ξεκινήσουν έναν ιδιότυπο εμφύλιο που θα θυμίζει τις μέρες του Βισύ. Και οι μόνοι που μπορούν να τους σταματήσουν είναι οι πολίτες.
* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ είναι δημοσιογράφος.
Μπλε Άσπρο Μαύρο
Karim Amellal
Μτφρ. Μιχάλης Μητσός
Πόλις 2017
Σελ. 448, τιμή εκδότη €16,00
Απόσπασμα από βιβλίο
«Ο καθένας μιλούσε για τον μικρόκοσμό του, για τις μικροέγνοιες του, για τις προσωπικές του μικροφιλοδοξίες. Είτε με την Μιρέιγ Λεφέκ είτε όχι, το ίδιο τους έκανε. Την επαύριο της εκλογής της είχαν λίγο φρικάρει, αυτό όμως ανήκε πλέον στο παρελθόν, η ζωή τους δεν είχε υποστεί καμία σοβαρή μεταβολή. Θα έβγαινε η Γαλλία από το ευρώ; Ναι, ίσως, και λοιπόν; Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης θα αποκτούσε συνταγματική ισχύ και θα μετατρεπόταν σε μόνιμη κατάσταση; Ναι, και λοιπόν; Χτένιζαν οι μπάτσοι τα συγκροτήματα κατοικιών στα προάστια; Ναι, και λοιπόν; Οι έρευνες πολλαπλασιάζονταν σε όλη την χώρα και στρέφονταν κυρίως εναντίον μαύρων και Αράβων; Ναι, και λοιπόν. Τι επιπτώσεις είχαν αυτά τα φαινόμενα στην καθημερινή τους ζωή; Καμία. Ε, τότε, γιατί να ασχολούνται...».
