alt

Για το μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν Νόμος περί τέκνων (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Βέη

Επίκειται, ήδη από τις πρώτες σελίδες του άριστα συγκερασμένου αυτού μυθιστορήματος, η κατάρρευση του γάμου της άτεκνης Φιόνας Μέι, μιας καταφανώς ευσυνείδητης κι ανεπίληπτης, πλην όμως «εγωίστριας, δύστροπης, ψυχρά φιλόδοξης και στοχοπροσηλωμένης» πολύπειρης νομικού, η οποία εκδικάζει στο βρετανικό Ανώτατο Δικαστήριο κατά κανόνα εξαιρετικά στριφνές υποθέσεις που εμπίπτουν στο δαιδαλώδες οικογενειακό δίκαιο. Οι αλλεπάλληλες «παράξενες αντεγκλήσεις, οι ειδικές εκκλήσεις, οι ενδόμυχες ψευδοεξομολογήσεις και οι εξωτικές αλληλοκατηγορίες» είναι επόμενο συχνά πυκνά να την εξαντλούν πνευματικά και σωματικά. Η νομολογία έχει εισέλθει κι εγκατασταθεί για τα καλά στη ζωή της. Επιστρέφοντας στην οικογενειακή εστία αναζητά, όπως θα περίμενε κανείς, θάλπος και γιατί όχι ηδονές. Ό,τι δηλαδή απολαμβάνει ακωλύτως επί σειρά ετών. Αλλά ο «ανήσυχος σύζυγός της στην τελευταία του ζαριά», ένας εστέτ του λόγου, πενήντα εννέα ετών ή εξήντα όπως ισχυρίζεται η ανυπεράσπιστη, λίαν ευάλωτη εν τέλει Φιόνα, ομολογεί ευθέως ότι μόλις προσφάτως έχει αποφασίσει να ξενοκοιμάται συστηματικά. Ο όψιμος δεσμός του με μιαν ευειδή διαχειρίστρια στατιστικών δεδομένων δείχνει ότι συνιστά προϊόν των τυπικά σπασμωδικών αντιδράσεων ενός διχασμένου άρρενος. Εξειδικευμένος μελετητής του έργου του Βιργιλίου, ακούει στο όχι και πολύ εύηχο όνομα Τζακ. Περιττό να τονίσω ότι παραπέμπει εμμέσως πλην σαφώς στον συνονόματο συμπατριώτη του Αντεροβγάλτη.

H Φιόνα αναρωτιέται δικαίως μήπως η αγάπη που είχε χάσει ήταν γι΄ αυτή μια σύγχρονη μορφή ευυποληψίας, μήπως αυτό που φοβόταν δεν ήταν η περιφρόνηση και ο εξοστρακισμός, όπως στα μυθιστορήματα του Φλομπέρ και του Τολστόι, αλλά ο οίκτος.

Έτσι η Φιόνα αναρωτιέται δικαίως «μήπως η αγάπη που είχε χάσει ήταν γι΄ αυτή μια σύγχρονη μορφή ευυποληψίας, μήπως αυτό που φοβόταν δεν ήταν η περιφρόνηση και ο εξοστρακισμός, όπως στα μυθιστορήματα του Φλομπέρ και του Τολστόι, αλλά ο οίκτος». Μάλιστα, κατά μια ψυχραιμότερη, πλέον αντικειμενική εκτίμηση των πραγμάτων στο σύνολό τους, η «μετατροπή της σε αντικείμενο γενικευμένου οίκτου» είναι σχεδόν δεδομένη. Η θλιβερή αυτή κατάληξη συνιστά στην προκειμένη περίπτωση «μια μορφή κοινωνικού θανάτου». Το γεγονός ότι την υστάτη στιγμή ο γάμος της θα αναγεννηθεί από τις νωπές στάχτες του, οφείλεται στους υποδειγματικούς χειρισμούς του θέματός της από την πρόνοια του Ίαν ΜακΓιούαν. Κρίσιμο ρόλο στην εξέλιξη της σύμμετρης αυτής αφήγησης θα παίξει η επίλυση μιας επείγουσας, κάθε άλλο παρά ασυνήθιστης υπόθεσης: ο δεκαπεντάχρονος Άνταμ, το όνομα του οποίου μας δείχνει αβίαστα προς τη σημειολογία του προπάτορα βιβλικού Αδάμ, είναι δεδηλωμένος μάρτυς του Ιεχωβά. Αρνείται τη συγκεκριμένη θεραπεία, η οποία θα τον σώσει από τον επερχόμενο θάνατο, πιστεύοντας ακράδαντα ότι η απολύτως αναγκαία, κατά την επαγγελματική γνώμη του θεράποντος ιατρού, μετάγγιση αίματος θα του προκαλέσει τον ηθικό του θάνατο.

Εννοείται ότι η πίεση των ομοθρήσκων γονέων του και βεβαίως των λοιπών συντρόφων, μαρτύρων του Ιεχωβά, συμβάλλει αποφασιστικά στη παράταση της σκλήρυνσης της στάσης του νεαρού νοσηλευομένου. Ο χρόνος κυλάει επικίνδυνα. Το Ανώτατο Δικαστήριο καλείται να επέμβει. Η Φιόνα αναλαμβάνει να λύσει το γόρδιο δεσμό. Η κοσμική δικαιοσύνη οφείλει να επιβάλει τη διατήρηση της ζωής εκεί ακριβώς όπου το ανελαστικό δόγμα επιτάσσει με ιδιαίτερη σφοδρότητα παράδοση άνευ όρων στον θάνατο.

Mε αξιοθαύμαστη πράγματι αυτοκυριαρχία, προσφεύγει, ως γνήσια απόγονος του Χιουμ, στη λογική θεώρηση των όντων, υπακούει στις εντολές ενός πανίσχυρου ενστίκτου επιβίωσης, δεν παύει ούτε στιγμή να ερμηνεύει το Νόμο αυθεντικά.

Η συγκυρία των δύο επαπειλουμένων θανάτων, δηλαδή του πιστού Άνταμ και του γάμου της Φιόνας με τον Τζακ, οδηγεί τη δικαστίνα όχι σε παράκρουση, αλλά σε ψυχική εγρήγορση. Αναλαμβάνει δυνάμεις, με αξιοθαύμαστη πράγματι αυτοκυριαρχία, προσφεύγει, ως γνήσια απόγονος του Χιουμ, στη λογική θεώρηση των όντων, υπακούει στις εντολές ενός πανίσχυρου ενστίκτου επιβίωσης, δεν παύει ούτε στιγμή να ερμηνεύει το Νόμο αυθεντικά. Σέβεται δηλαδή τη συγκεκριμένη θεολογική προαίρεση του Άνταμ, αντιλαμβάνεται την ουσία των όσων πρεσβεύουν οι διάφορες θρησκευτικές ομάδες, όπως ακριβώς και η δική του, αλλά βλέπει στο βάθος του ζοφερού αυτού τοπίου να διαγράφεται, ως η μία και μόνη σωτήρια λύση, η απλή εφαρμογή του άρθρου 1(α) του Νόμου περί τέκνων (1989), ο οποίος παρέχει αυτούσιο τον τίτλο του μυθιστορήματος. Ήτοι επί λέξει: «όταν το δικαστήριο αποφασίζει σχετικά με την άσκηση […] της γονικής μέριμνας […] πρέπει πρωτίστως να αποβλέπει στην ευημερία του παιδιού». Ο γιατρός, εφαρμόζοντας την οικεία δικαστική απόφαση, επεμβαίνει αποτελεσματικά. Ο Άνταμ επιβιώνει παρά τη θέλησή του. Η περιορισμένη, λόγω ηλικίας, δικαιοπρακτική ικανότητά του τον απομακρύνει από το επαπειλούμενο βιολογικό του τέλος. Έστω για λίγους μήνες.

Όταν θα ενηλικιωθεί και η λευχαιμία θα επανέλθει εκδικητικά δριμύτερη, ο Άνταμ θα αρνηθεί πεισματικά μια νέα μετάγγιση. Η πορεία της ατομικής του ευημερίας αποτελεί επιτέλους προσωπική του μέριμνα. Φρονεί ότι έχει αυτονομηθεί πλήρως. Στο μεταξύ όμως έχει ερωτευθεί τη Φιόνα. Είναι ο πρώτος και ο τελευταίος του έρωτας. Τόσο απλό και τόσο μοιραίο. Της προτείνει μάλιστα να συγκατοικήσει μαζί μ' εκείνην και τον Τζακ, λειτουργώντας ως γραμματέας της, ως βοηθός τους εν γένει. Η Φιόνα διακόπτει αμέσως κάθε επαφή μαζί του. Το θανάσιμα πληγωμένο εγώ του νεαρού οδηγείται στην τελεσίδικη παύση του. Η συμπεριφορά της δικαστίνας είναι εν τέλει ακουσίως η συμπεριφορά του θανάτου. Από τροφός ζωής μεταβάλλεται σε τροφό θανάτου. Η μη μετάγγιση αίματος συμπίπτει με τη μη μετάγγιση Έρωτος. Η τραγωδία κορυφώνεται από την έλλειψη του σώματος της Άλλης. Η Φιόνα δεν μπόρεσε να αντιληφθεί την κρισιμότητα της κατάστασης της ψυχικής υγείας του Άνταμ και να του συμπαρασταθεί, διευρύνοντας κατ΄αυτό τον τρόπο το πλαίσιο μιας πληρέστερης επικοινωνίας, όχι κατ΄ ανάγκην σεξουαλικής. Αλλά ήταν προετοιμασμένη άραγε για έναν τόσο δύσκολο, τόσο σύνθετο από συναισθηματικής πλευράς ρόλο; Είχε προεξοφλήσει άραγε μιαν πιθανότατα βίαιη αντίδραση του Τζακ; Η λεπτότητα των διηγητικών αποχρώσεων, η οικονομία των εκφραστικών τρόπων και η όλη κειμενική στρατηγική καθιστά το έργο αυτό υποδειγματικό. Πυκνογραμμένος αλλά όχι δυσνόητος, δραστικά λιτός αλλά όχι αποξηραμένος, ο Νόμος περί τέκνων συνιστά μάλλον το χαρακτηριστικότερο μυθιστόρημα του Ίαν ΜακΓιούαν. Η μετάφραση μεταφέρει άψογα το γράμμα και το πνεύμα του πρωτοτύπου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι πρέσβης επί τιμή και ποιητής.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή πεζών κειμένων «Ινδικοπλεύστης» (εκδ. Κέδρος).


altΝόμος περί τέκνων
Ίαν ΜακΓιούαν
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Πατάκης 2015
Σελ. 272, τιμή εκδότη €12,80

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ IAN McEWAN

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

 «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

«Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ» - Το βιβλίο του Σβάντε Πάιμπο που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής 2022

Στον Σουηδό γενετιστή Σβάντε Πάιμπο, ο οποίος κατάφερε να διαβάσει το DNA των Νεάντερταλ και άλλων εξαφανισμένων συγγενών του σύγχρονου ανθρώπου, θα απονεμηθεί το φετινό βραβείο Νόμπελ Ιατρικής-Φυσιολογίας. Στο βιβλίο του «Ο άνθρωπος του Νεάντερνταλ - Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου» (μτφρ. Ασπα...

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022: Φαβορί ή έκπληξη; Ουελμπέκ, Ερνό ή Ρούσντι;

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας θα απονεμηθεί την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου 2022. Όπως κάθε χρόνο, τα προγνωστικά και τα διαδικτυακά στοιχήματα δίνουν και παίρνουν. Ουελμπέκ, Ερνό και Ρούσντι είναι μεταξύ των φαβορί. Θα επιβεβαιωθούν τα γραφεία στοιχημάτων ή η σουηδική Ακαδημία θα κάνει και πάλι την έκπληξη;

Επιμέλεια: ...

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

«Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου

Για το βιβλίο «Δημιουργική Γραφή – “Παίζουμε Λογοτεχνία”» του Ανδρέα Καρακίτσιου (εκδ. Ζυγός, σελ. 668)

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Ο Ανδρέας Καρακίτσιος αποτελεί μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ