Για το μυθιστόρημα του Don Winslow Το καρτέλ (μτφρ. Ιλάειρα Διονυσοπούλου, εκδ. Καστανιώτη).
Του Δημήτρη Αναστασόπουλου
Η Santa Muerte, η Αγία του Θανάτου, είναι ένας σκελετός με ανθρώπινα μαλλιά στο κρανίο της που κρατάει μια υδρόγειο στο ένα χέρι και στο άλλο ένα δρεπάνι. Είναι η προστάτιδα αγία των narcotraficante, των μεξικανών εμπόρων ναρκωτικών που επανδρώνουν τα καρτέλ στα σύνορα του Μεξικού με τις ΗΠΑ. Οι πιστοί, της αφήνουν δώρα στον βωμό της, ουίσκι, κοκαΐνη και μετρητά και αλείφουν το κρανίο της με αίμα ζώου. Και ύστερα της ανάβουν κεριά, χρυσά για τους φέρει κέρδη, άσπρα για να τους προστατεύει και μαύρα για να τους βοηθήσει να εκδικηθούν τους εχθρούς τους.
Γιατί τα σύνορα του Μεξικού είναι ένα πεδίο μάχης, χαμηλής έντασης, όπου οι τωρινοί σύμμαχοι είναι οι αυριανοί εχθροί, όπου τα μέλη των συμμοριών κυκλοφορούν με εκτοξευτές ρουκετών και χειροβομβίδες κρεμασμένες στο λαιμό, όπου οι προδότες καίγονται ή γδέρνονται ζωντανοί και όπου τα αφεντικά των καρτέλ ελέγχουν μέχρι και τα αποτελέσματα των εθνικών εκλογών.
Σε μια πρώτη ανάγνωση, το Καρτέλ είναι ένα ογκώδες μυθιστόρημα οκτακοσίων σελίδων που περιγράφει τη σύγκρουση δύο ανδρών, του Αδάν Μπαρέρα, «αφεντικού των αφεντικών» στα καρτέλ του Μεξικού, και του Άρτ Κέλερ, πράκτορα της αμερικάνικης Δίωξης Ναρκωτικών, της περιβόητης DEA και «άρχοντα των συνόρων». Φυσικά, αυτό είναι μόνο ένα πρόσχημα για τον Ντον Γουίνσλοου ώστε να ξεδιπλώσει έναν παράξενο και εφιαλτικό κόσμο, που από την μία προβάλλει τις επιβλητικές επαύλεις και τις πολυτελείς δεξιώσεις και από την άλλη κρύβει αποκεφαλισμένα πτώματα.
Για τον συγγραφέα, αυτή η φρικαλέα κατάσταση γεννήθηκε την 1η Ιανουαρίου του 1994, όταν τέθηκε σε εφαρμογή η NAFTA, η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ανάμεσα στο Μεξικό, τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Η βασική ιδέα ήταν να εκμεταλλευτούν οι βιομηχανίες των ΗΠΑ το φτηνό εργατικό δυναμικό στον μεξικάνικο Βορρά. Κάπως έτσι ξεκίνησαν να φτιάχνονται οι μακιλαδόρας, τα εργοστάσια όπου συναρμολογούσαν τα εμπορεύματα με υλικά εισαγόμενα από τις ΗΠΑ, μειώνοντας το κόστος παραγωγής. Όταν η Κίνα όμως έγινε μια χώρα με πολύ φτηνότερη παραγωγή, οι μακιλαδόρας έπεσαν σε παρακμή. Το Μεξικό δεν είχε εξαγώγιμα προϊόντα παρά μόνο την μαριχουάνα, που τώρα πια έφτανε πανεύκολα στις μητροπόλεις των ΗΠΑ, χωρίς συνοριακούς ελέγχους. Και ύστερα προστέθηκε άλλο ένα προϊόν: Η κοκαΐνη που μετέφεραν τα καρτέλ της Κολομβίας στα αδερφά καρτέλ του Μεξικού ώστε να φτάσει χωρίς εκπλήξεις στους αμερικανούς πελάτες.
Το 2012, την χρονιά που ο Αδάν Μπαρέρα δραπετεύει από την φυλακή υψίστης ασφαλείας του Μεξικού, λαδώνοντας απλώς τους δεσμοφύλακες, ο Άρτ Κέλερ, ο αιώνιος αντίπαλος του, και ο κύριος υπεύθυνος για τη σύλληψή του, ξαναβγαίνει στο κυνήγι. Γύρω από αυτό τον αγώνα των δύο ορκισμένων εχθρών που μοιάζουν με στρατηγοί έτοιμοι να συγκρουστούν στο πεδίο των συνόρων, μπλέκονται οι στρατοί τους. Ο Κέλερ έχει με το μέρος του αμφιλεγόμενους αστυνομικούς, ύποπτους για διαφθορά, αριβίστες πολιτικούς, άτολμους δικαστικούς και γραφειοκράτες της Ουάσιγκτον. Ο Μπαρέρα φαίνεται πιο ισχυρός καθώς μαζί του συμπαρατάσσονται οι χέφες των καρτέλ με τους σικάριος, τους δολοφόνους τους, και παραστρατιωτικοί μισθοφόροι. Αλλά και οι δύο τους είναι ευάλωτοι. Οι στρατιώτες τους είναι άπληστοι και φιλοχρήματοι και τα χρήματα είναι πολλά όχι μόνο από το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών αλλά και από την νόμιμη βοήθεια που έρχεται με την μορφή εξοπλιστικών συστημάτων από την Ουάσιγκτον. Δεν είναι μόνο η κόκα και το χόρτο που φέρνουν χρήμα αλλά και τα ελικόπτερα, οι συσκευές παρακολούθησης και φυσικά τα όπλα και τα πυρομαχικά. Κανέναν δεν συμφέρει να σταματήσει αυτός ο ακήρυχτος πόλεμος στο Ρίο Γκράντε. Σύμφωνα με τα λόγια του Πάμπλο Εσκομπάρ, ενός γνώστη του ζητήματος, όλοι πείθονται με plata o plomo, με ασήμι ή με μολύβι.
Με τα λόγια του Εσκομπάρ, όλοι πείθονται με plata o plomo, με ασήμι ή με μολύβι.
Κάπως έτσι οι δύο αντίπαλοι μοιάζουν με πιόνια σε ένα παιχνίδι όπου άλλοι έχουν στήσει την σκακιέρα. Είναι και οι δυο τους ρομαντικοί τυχοδιώκτες σε ένα κόσμο που κυβερνάται από τις παράκτιες εταιρείες και τα πολυεθνικά λόμπι. Και συνεχίζουν να μάχονται ο ένας για την ισχύ, ο άλλος για την δικαιοσύνη, σπέρνοντας γύρω τους πτώματα, ακέφαλα, καμένα, ακρωτηριασμένα, όλα θυσία στο βωμό της Αγίας του Θανάτου.
* Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ είναι δημοσιογράφος.
Το καρτέλ
