alt

Για τη νουβέλα του Herman Melville Τα μαγεμένα νησιά (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ποικίλη Στοά).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Στον Μέλβιλ όλα είναι μυθικά. Η γεωγραφία των Ενκαντάδας του, των νησιών Γκαλαπάγκος, είναι μυθογεωγραφία, και η ζωολογία του είναι μυθοζωολογία, έτσι για παράδειγμα ο πιγκουίνος «δεν είναι ούτε ψάρι, ούτε ζώο, ούτε πτηνό» και η χελώνα, σε τούτα δω τα Μαγεμένα νησιά, αντικαθιστά, σε μυστήριο και αρχαιότητα, τη φάλαινα στο Μόμπι Ντικ –τηρουμένων βέβαια των αναλογιών, μιας και το πνεύμα κείνου του πολυσέλιδου θρυλικού μυθιστορήματος εδώ στριμώχνεται σε ένα σχετικά ολιγοσέλιδο σπονδυλωτό αφήγημα (ούτε καν νουβέλα, μιας και του λείπει η σφιχτή δομή της), όπου δε θα χώραγε ολόκληρη φάλαινα με τη πραγματική και τη φανταστική της ζωολογία και με το κυνήγι της και τους θρύλους γι’ αυτήν, και πολύ περισσότερο δε θα χωρούσε ένας βιβλικά τρομερός Αχαάβ– δυσεκπλήρωτο κενό, μιας και στα Μαγεμένα νησιά ο Κρεολός τυχοδιώκτης από την Κούβα και προσωρινός βασιλέας της Νήσου Τσαρλς, με τη σωματοφυλακή του από αιμοβόρικους σκύλους, ή ο Όμπερλους ο δύσμορφος, μισάνθρωπος ερημίτης της Νήσου του Χουντ, όσο κι αν είναι γοητευτικές φιγούρες, μήτε στέκουν στο ύψος μήτε έχουν το βάθος του εμμονικού και δαιμονικού καπετάνιου.

Τα Μαγεμένα νησιά απαρτίζονται από δέκα «σκίτσα» που το καθένα έχει ως μότο στίχους, κυρίως, του Έντμουντ Σπένσερ, από τη Faerie Queene, τη Νεραϊδοβασίλισσα, και από το Η ιστορία της μητέρας Χάμπερντ, και στα πρώτα σκίτσα, εδώ, η αινιγματική χελώνα φορτώνεται επάξια το βάρος της αφήγησης πάνω στο πανάρχαιο καβούκι της.

Τα Μαγεμένα νησιά απαρτίζονται από δέκα «σκίτσα» που το καθένα έχει ως μότο στίχους, κυρίως, του Έντμουντ Σπένσερ, από τη Faerie Queene τη Νεραϊδοβασίλισσα, και από το Η ιστορία της μητέρας Χάμπερντ, και στα πρώτα σκίτσα, εδώ, η αινιγματική χελώνα φορτώνεται επάξια το βάρος της αφήγησης πάνω στο πανάρχαιο καβούκι της με την «τόσο σεβάσμια αρχαία όψη!», την «τόση τριχωτή πρασινάδα να καλύπτει τα σκληρά ξεφλουδίσματα και να επουλώνει τις ρωγμές». Ο αλλοπαρμένος αφηγητής στέκει μπροστά σε τρεις χελώνες που «διευρύνθηκαν – μεταμορφώθηκαν. Μου φαινόταν ότι βλέπω τρία ρωμαϊκά Κολοσσαία σε θαυμαστή αποσύνθεση», αθώα κατάπληκτος σαν Ισμαήλ μπροστά στα τατουάζ στο κορμί του Κουίκουεγκ, και απευθύνει έκκληση, «Ω εσείς γηραιότεροι των κατοίκων αυτού ή οποιουδήποτε άλλου νησιού, σας παρακαλώ δώστε μου την ελευθερία του τρίτειχου κάστρου σας», άσχετα που έπειτα τρώει χελωνόσουπα και φιλέτα από κρέας χελώνας.

Όπως στη φάλαινά του, έτσι και εδώ ο μαγεμένος Μέλβιλ είναι εγκυκλοπαιδικός και βιβλικός – οι γνώσεις υπάρχουν για να συλλέγονται και να λέγονται, και ιστορίες για φρεγάτες και πειρατές παρελαύνουν στις σελίδες αυτών των Μαγεμένων νησιών που θυμίζουν «σώμα εν σάκκω και σποδώ»· από τον ψηλό Βράχο Ροδόντο η θέα αποκαλείται «Φασγά», το όνομα της κορυφής του όρους απ’ όπου ο Μωυσής είδε τη Γη της Επαγγελίας, και τα λογής λογής πουλιά πάνω στο βράχο χαρακτηρίζονται ως «Θρόνοι, Κυριότητες, Δυνάμεις» – τα τάγματα των αγγέλων.

melvilleΚαι, όσο κι αν ζωγραφίζεται εφιαλτική στα πρώτα σκίτσα η εικόνα των νησιών, όπου «σκούρες υαλώδεις μάζες, πολλές από τις οποίες υψώνονται μέσα από λευκές δίνες και κύματα σε απομονωμένα και επικίνδυνα μέρη μπροστά στην ακτή, παρουσιάζουν ένα πλουτώνειο τοπίο» –ένας «εκπεσών κόσμος»–, ο τόνος της αφήγησης είναι μολαταύτα ζωηρός, περιπετειώδης, ως και ξεκάθαρα εύθυμος όπως όταν απαριθμούνται, για παράδειγμα, οι κάτοικοι της Νήσου Άλμπερμαλ («500.000 σαύρες, 500.000 φίδια, 10.000.000 αράχνες, χωρίς να υπολογίζουμε ένα άγνωστο πλήθος από δαίμονες, μυρμηγκοφάγους, μισάνθρωπους και σαλαμάνδρες»), και μόνο στην ιστορία της Χουνίλα, της χήρας στη Νήσο Νόρφοκ, ο αφηγηματικός τόνος γίνεται τραγικός.

O Μέλβιλ είναι άλλος ένας συγγραφέας που στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάφραστος – έχουμε βέβαια τη φάλαινά του μεταφρασμένη με αγάπη και γλωσσική έγνοια από τον Θανάση Χριστοδούλου, τον Ασπροφόρη, το Typee βαφτισμένο Περιπέτειες στη χώρα των κανιβάλων, τον Μπίλλυ Μπαντ, μερικά μικρότερα κείμενά του· ως εκεί. Τούτα δω τα Μαγεμένα νησιά –ένα σαφώς γοητευτικό, καλομεταφρασμένο από τον Γιώργο Μπαρουξή, «μικρό» έργο του– έρχονται να θυμίσουν πόσα όμορφα βιβλία του Μέλβιλ περιμένουν το γύρισμά τους στη γλώσσα μας: Omoo, Mardi, Redburn, Pierre, The Confidence-Man. Ας ελπίσουμε…

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 
Τελευταίο του βιβλίο, η νουβέλα «Μαύρο νερό» (εκδ. Κίχλη).


 

altΤα μαγεμένα νησιά
Herman Melville
Μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής
Εκδόσεις Ποικίλη Στοά 2016
Σελ. 152, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ HERMAN MELVILLE

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

«Το πίσω δωμάτιο» της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε – Ένας κόσμος φτιαγμένος στο βάθος του σπιτιού

Για το μυθιστόρημα της Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martin Gaite] «Το πίσω δωμάτιο» (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ.Gutenberg). Κεντρική εικόνα: © Rijkmuseum. 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Πώς να μιλήσει κανείς για μια π...

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ