alt

Για τη νουβέλα του Herman Melville Τα μαγεμένα νησιά (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ποικίλη Στοά).

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Στον Μέλβιλ όλα είναι μυθικά. Η γεωγραφία των Ενκαντάδας του, των νησιών Γκαλαπάγκος, είναι μυθογεωγραφία, και η ζωολογία του είναι μυθοζωολογία, έτσι για παράδειγμα ο πιγκουίνος «δεν είναι ούτε ψάρι, ούτε ζώο, ούτε πτηνό» και η χελώνα, σε τούτα δω τα Μαγεμένα νησιά, αντικαθιστά, σε μυστήριο και αρχαιότητα, τη φάλαινα στο Μόμπι Ντικ –τηρουμένων βέβαια των αναλογιών, μιας και το πνεύμα κείνου του πολυσέλιδου θρυλικού μυθιστορήματος εδώ στριμώχνεται σε ένα σχετικά ολιγοσέλιδο σπονδυλωτό αφήγημα (ούτε καν νουβέλα, μιας και του λείπει η σφιχτή δομή της), όπου δε θα χώραγε ολόκληρη φάλαινα με τη πραγματική και τη φανταστική της ζωολογία και με το κυνήγι της και τους θρύλους γι’ αυτήν, και πολύ περισσότερο δε θα χωρούσε ένας βιβλικά τρομερός Αχαάβ– δυσεκπλήρωτο κενό, μιας και στα Μαγεμένα νησιά ο Κρεολός τυχοδιώκτης από την Κούβα και προσωρινός βασιλέας της Νήσου Τσαρλς, με τη σωματοφυλακή του από αιμοβόρικους σκύλους, ή ο Όμπερλους ο δύσμορφος, μισάνθρωπος ερημίτης της Νήσου του Χουντ, όσο κι αν είναι γοητευτικές φιγούρες, μήτε στέκουν στο ύψος μήτε έχουν το βάθος του εμμονικού και δαιμονικού καπετάνιου.

Τα Μαγεμένα νησιά απαρτίζονται από δέκα «σκίτσα» που το καθένα έχει ως μότο στίχους, κυρίως, του Έντμουντ Σπένσερ, από τη Faerie Queene, τη Νεραϊδοβασίλισσα, και από το Η ιστορία της μητέρας Χάμπερντ, και στα πρώτα σκίτσα, εδώ, η αινιγματική χελώνα φορτώνεται επάξια το βάρος της αφήγησης πάνω στο πανάρχαιο καβούκι της.

Τα Μαγεμένα νησιά απαρτίζονται από δέκα «σκίτσα» που το καθένα έχει ως μότο στίχους, κυρίως, του Έντμουντ Σπένσερ, από τη Faerie Queene τη Νεραϊδοβασίλισσα, και από το Η ιστορία της μητέρας Χάμπερντ, και στα πρώτα σκίτσα, εδώ, η αινιγματική χελώνα φορτώνεται επάξια το βάρος της αφήγησης πάνω στο πανάρχαιο καβούκι της με την «τόσο σεβάσμια αρχαία όψη!», την «τόση τριχωτή πρασινάδα να καλύπτει τα σκληρά ξεφλουδίσματα και να επουλώνει τις ρωγμές». Ο αλλοπαρμένος αφηγητής στέκει μπροστά σε τρεις χελώνες που «διευρύνθηκαν – μεταμορφώθηκαν. Μου φαινόταν ότι βλέπω τρία ρωμαϊκά Κολοσσαία σε θαυμαστή αποσύνθεση», αθώα κατάπληκτος σαν Ισμαήλ μπροστά στα τατουάζ στο κορμί του Κουίκουεγκ, και απευθύνει έκκληση, «Ω εσείς γηραιότεροι των κατοίκων αυτού ή οποιουδήποτε άλλου νησιού, σας παρακαλώ δώστε μου την ελευθερία του τρίτειχου κάστρου σας», άσχετα που έπειτα τρώει χελωνόσουπα και φιλέτα από κρέας χελώνας.

Όπως στη φάλαινά του, έτσι και εδώ ο μαγεμένος Μέλβιλ είναι εγκυκλοπαιδικός και βιβλικός – οι γνώσεις υπάρχουν για να συλλέγονται και να λέγονται, και ιστορίες για φρεγάτες και πειρατές παρελαύνουν στις σελίδες αυτών των Μαγεμένων νησιών που θυμίζουν «σώμα εν σάκκω και σποδώ»· από τον ψηλό Βράχο Ροδόντο η θέα αποκαλείται «Φασγά», το όνομα της κορυφής του όρους απ’ όπου ο Μωυσής είδε τη Γη της Επαγγελίας, και τα λογής λογής πουλιά πάνω στο βράχο χαρακτηρίζονται ως «Θρόνοι, Κυριότητες, Δυνάμεις» – τα τάγματα των αγγέλων.

melvilleΚαι, όσο κι αν ζωγραφίζεται εφιαλτική στα πρώτα σκίτσα η εικόνα των νησιών, όπου «σκούρες υαλώδεις μάζες, πολλές από τις οποίες υψώνονται μέσα από λευκές δίνες και κύματα σε απομονωμένα και επικίνδυνα μέρη μπροστά στην ακτή, παρουσιάζουν ένα πλουτώνειο τοπίο» –ένας «εκπεσών κόσμος»–, ο τόνος της αφήγησης είναι μολαταύτα ζωηρός, περιπετειώδης, ως και ξεκάθαρα εύθυμος όπως όταν απαριθμούνται, για παράδειγμα, οι κάτοικοι της Νήσου Άλμπερμαλ («500.000 σαύρες, 500.000 φίδια, 10.000.000 αράχνες, χωρίς να υπολογίζουμε ένα άγνωστο πλήθος από δαίμονες, μυρμηγκοφάγους, μισάνθρωπους και σαλαμάνδρες»), και μόνο στην ιστορία της Χουνίλα, της χήρας στη Νήσο Νόρφοκ, ο αφηγηματικός τόνος γίνεται τραγικός.

O Μέλβιλ είναι άλλος ένας συγγραφέας που στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάφραστος – έχουμε βέβαια τη φάλαινά του μεταφρασμένη με αγάπη και γλωσσική έγνοια από τον Θανάση Χριστοδούλου, τον Ασπροφόρη, το Typee βαφτισμένο Περιπέτειες στη χώρα των κανιβάλων, τον Μπίλλυ Μπαντ, μερικά μικρότερα κείμενά του· ως εκεί. Τούτα δω τα Μαγεμένα νησιά –ένα σαφώς γοητευτικό, καλομεταφρασμένο από τον Γιώργο Μπαρουξή, «μικρό» έργο του– έρχονται να θυμίσουν πόσα όμορφα βιβλία του Μέλβιλ περιμένουν το γύρισμά τους στη γλώσσα μας: Omoo, Mardi, Redburn, Pierre, The Confidence-Man. Ας ελπίσουμε…

* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής. 
Τελευταίο του βιβλίο, η νουβέλα «Μαύρο νερό» (εκδ. Κίχλη).


 

altΤα μαγεμένα νησιά
Herman Melville
Μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής
Εκδόσεις Ποικίλη Στοά 2016
Σελ. 152, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ HERMAN MELVILLE

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ