Soumission

Για το μυθιστόρημα του Michel Houellebecq, Υποταγή (μτφρ. Λίνα Σιπητάνου, εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στο Λονδίνο μόλις πριν από λίγο καιρό εκλέχτηκε δήμαρχος ο Πακιστανός Σαντίκ Χαν, μουσουλμανικού θρησκεύματος· ανάλογα στη Γαλλία η Ραμά Γιαντ, η μαύρη μουσουλμάνα υπουργός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων όταν ήταν πρόεδρος ο Νικολά Σαρκοζί, θέτει υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές του 2017. Σ’ αυτή τη Γαλλία -θα έλεγα σ’ αυτήν Ευρώπη του 21ού αιώνα- ο Γάλλος συγγραφέας Μισέλ Ουελμπέκ γράφει ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την προσωπική με την πολιτική ζωή και το ζητούμενο είναι να δούμε πόσο αυτές οι δύο μπορούν να ταιριάξουν.

Ο Φρανσουά είναι σαράντα τεσσάρων ετών, ζει σε μια Γαλλία που πορεύεται λίγα χρόνια μετά το 2017 και διδάσκει φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Αφιέρωσε πολλά χρόνια της ζωής του στον Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς, έναν συγγραφέα του 19ου αιώνα, ο οποίος στην ίδια ηλικία με τον αφηγητή μεταστράφηκε στον καθολικισμό. Τώρα ο Φρανσουά διδάσκει και συζητά για τη λογοτεχνία, συναναστρέφεται με άλλους καθηγητές, απολαμβάνει μια έντονη και πολυποίκιλη ερωτική ζωή, αν και νιώθει συχνά, μεταξύ δύο ερωμένων, μόνος, και παρακολουθεί με την ανασφάλεια του μέσου Γάλλου τις εκλογές, όπου το Εθνικό Μέτωπο της Μαρί Λεπέν και το νεοϊδρυθέν κόμμα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας έρχονται πρώτα με ποσοστό 34% το πρώτο και 23% το δεύτερο, αφήνοντας πίσω τα παραδοσιακά μεγάλα κόμματα. 

Το πολιτικό πλαίσιο που ευφυώς θέτει ο Ουελμπέκ, παρότι μελλοντολογικό και εικοτολογικό, αντικατοπτρίζει κάτι που δυνάμει είναι πραγματικότητα: την άνοδο των ακροδεξιών φωνών στη Γαλλία, όπου το μικρό κόμμα του πατέρα Λεπέν μετατράπηκε επί των ημερών της κόρης –βοηθεισών και των συνθηκών σε όλη την Ευρώπη– σε πρωταγωνιστικό παράγοντα στην πολιτική σκακιέρα της χώρας.

Το πολιτικό πλαίσιο που ευφυώς θέτει ο Ουελμπέκ, παρότι μελλοντολογικό και εικοτολογικό, αντικατοπτρίζει κάτι που δυνάμει είναι πραγματικότητα: την άνοδο των ακροδεξιών φωνών στη Γαλλία, όπου το μικρό κόμμα του πατέρα Λεπέν μετατράπηκε επί των ημερών της κόρης –βοηθεισών και των συνθηκών σε όλη την Ευρώπη– σε πρωταγωνιστικό παράγοντα στην πολιτική σκακιέρα της χώρας. Κι από την άλλη, αντί ο Ουελμπέκ να στήσει έναν ακροαριστερό πόλο, μάλλον απίθανο σ’ αυτήν τη συγκυρία, ορθώνει μια παράταξη που συγκεντρώνει όλους τους Μουσουλμάνους πολίτες της Γαλλίας.

alt

Το σενάριό του είναι πολύ αληθοφανές, όσο και λιγότερο εφικτό από άλλα που αυτήν τη στιγμή εξελίσσονται, είναι πολύ ζωντανό, με προεκτάσεις όπως τη συμμαχία των δεξιών και των σοσιαλιστών με τους μετριοπαθείς Μουσουλμάνους του Μοχάμεντ Μπεν Αμπές, τις σχέσεις του τελευταίου με τους καθολικούς, την επανατοποθέτηση της Γαλλίας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την σχέση της με τα μουσουλμανικά κράτη και το Ισραήλ κλπ. Η Γαλλία, για να αποφύγει τον ακροδεξιό κίνδυνο και να διασφαλίσει τα ουμανιστικά της ιδεώδη, προτιμά να μετατραπεί σε ισλαμική δημοκρατία!

Από τη μία η φυγή προς ένα καθολικό πιστεύω βγαλμένο από τον γαλλικό πεσιμισμό, από την άλλη μια παρακμάζουσα Ευρώπη που πέφτει σαν ώριμο φρούτο στα χέρια του Ισλάμ, κι ανάμεσα ένας ουδετερόφιλος Γάλλος διανοούμενος, ο οποίος προσπαθεί σαν μπίλια της ρουλέτας να σταθεί στο πιο κατάλληλο γι’ αυτόν νούμερο.

Τα τρία επίπεδα της δράσης βρίσκουν σταδιακά παραλληλισμούς μεταξύ τους και καταφέρνουν να αναδείξουν βαθύτερες ομοιότητες (ή και διαφορές). Ο Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς και το έργο του από τη μία, η ερωτική ζωή του Φρανσουά και τα αδιέξοδά της από την άλλη και τέλος η πολιτική αντιπαράθεση με το νέο δίπολο των Εθνικιστών και των (ήπιων) Μουσουλμάνων. Από τη μία η φυγή προς ένα καθολικό πιστεύω βγαλμένο από τον γαλλικό πεσιμισμό, από την άλλη μια παρακμάζουσα Ευρώπη που πέφτει σαν ώριμο φρούτο στα χέρια του Ισλάμ, κι ανάμεσα ένας ουδετερόφιλος Γάλλος διανοούμενος, ο οποίος προσπαθεί σαν μπίλια της ρουλέτας να σταθεί στο πιο κατάλληλο γι’ αυτόν νούμερο.

Οι τρεις συνιστώσες στο τέλος συγκλίνουν σε μια εξίσου δυσέφικτη συνισταμένη, η οποία ωστόσο δείχνει αφενός πως η αποθρησκειοποιημένη κοινωνία αναζητά θρησκευτικά πιστεύω και κυρίως τρόπο ζωής και αφετέρου πως ο ισλαμισμός δεν είναι τόσο αποτρόπαιος όσο προβάλλουν οι ποικίλοι φονταμενταλιστές. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το μυθιστόρημα του Μισέλ Ουελμπέκ είναι συνάμα θρησκειολογικό, ως προβληματισμός για το νόημα της ζωής που μπορεί να βρεθεί σε ένα τέτοιο ιδεολογικό πλαίσιο, και πολιτικό, ως πεδίο σκέψης για την ταυτότητα της Ευρώπης και την πορεία της έξω από το χριστιανικό πλαίσιο που την έχει ώς τώρα οικοδομήσει. 

Εκτός κι αν θεωρήσουμε πως όλα αυτά είναι μια χωνεμένη σάτιρα που βλέπει λοξά τα υπό συζήτηση δεδομένα…

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΥποταγή
Michel Houellebecq
Μτφρ. Λίνα Σιπητάνου
Εστία 2015
Σελ. 312, τιμή εκδότη €17,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MICHEL HOUELLEBECQ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ