alt

Για το μυθιστόρημα του Paul Auster Το παλάτι του φεγγαριού (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Βέη

Ιστορίες βιδωμένες μέσα στην κεντρική αφήγηση, οι οποίες θυμίζουν τις ανάλογες τεχνικές του προϋπάρξαντος Δασκάλου υφών Ουίλιαμ Φώκνερ, συχνές αναμοχλεύσεις διαφόρων συγκινησιακών δεδομένων, απρόοπτες εξομολογήσεις και προφανώς ειλικρινείς αυτοαναλύσεις αυτοκαταστροφικών ατόμων, αδιέξοδα ναρκισσιστών, απονενοημένα διαβήματα, πικρίες ερώτων, καταδύσεις σε εθνολογικά καταπιστεύματα, μελέτες ανθρωπολογικές και βεβαίως οικογενειακά ρομάντζα συναποτελούν τους χαρακτηριστικότερους δείκτες των αναφορών. Ήρεμα αφηγηματικοί τρόποι διαδέχονται, όταν κριθεί σκόπιμο, τους καταιγιστικούς ρυθμούς μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας και πρωτότυπης πλοκής. Ο ταλαντούχος συγγραφέας γνωρίζει όσο ελάχιστοι στην εποχή μας πώς να οργανώνει άδολα, πλην όμως εμπύρετα κεφάλαια παθών.

Συχνές αναμοχλεύσεις διαφόρων συγκινησιακών δεδομένων, απρόοπτες εξομολογήσεις και προφανώς ειλικρινείς αυτοαναλύσεις αυτοκαταστροφικών ατόμων, αδιέξοδα ναρκισσιστών, απονενοημένα διαβήματα, πικρίες ερώτων, καταδύσεις σε εθνολογικά καταπιστεύματα, μελέτες ανθρωπολογικές και βεβαίως οικογενειακά ρομάντζα συναποτελούν τους χαρακτηριστικότερους δείκτες των αναφορών.

Πρόκειται εν ολίγοις για τις εμπειρίες ενός διπλού ταξιδιού. Ένα δηλαδή στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, προς τα τέλη του περασμένου αιώνα, κι ένα στα εσώτερα στρώματα του εγώ του κύριου αφηγηματικού ήρωα. Η εισαγωγική δήλωση του τελευταίου πιστοποιεί τον ακραίο, φιλόδοξο στόχο του: «Ήταν το καλοκαίρι που ο άνθρωπος πάτησε στο φεγγάρι. Ήμουν πολύ νέος τότε, αλλά δεν πίστευα πως υπήρχε κάποιο μέλλον. Ήθελα να ζήσω ριψοκίνδυνα, να ωθήσω τον εαυτό μου στα άκρα κι έπειτα να δω τι θα συνέβαινε όταν έφτανα εκεί». Άλλωστε το πλήρες ονοματεπώνυμό του παραπέμπει εμμέσως πλην σαφώς σε δαιδαλώδη, ατέρμονα οδοιπορικά σε όλα, σχεδόν, τα μήκη και πλάτη της Υδρογείου. Ήτοι: Marco Stanley Fogg, όπου το πρώτο αναφέρεται στον Μάρκο Πόλο, το δεύτερο στον Henry Morton Stanley, τον βρετανό δημοσιογράφο, ο οποίος, ως γνωστόν, κατόρθωσε να εντοπίσει τον παρεπιδημούντα στις ζούγκλες της Αφρικής ιατρό David Livingstone, και το τρίτο στον περιώνυμο Phileas Fogg, τον αλησμόνητο χαρακτήρα του Ιουλίου Βερν των παιδικών μας και όχι μόνο χρόνων, ο οποίος ολοκληρώνει πανηγυρικά τον γύρο του κόσμου σε διάρκεια ογδόντα ημερών.

Ορφανός, ο νεαρός Marco Stanley Fogg, χωρίς κανένα οικονομικό στήριγμα, αναγκάζεται για να επιζήσει να πουλήσει όλα τα βιβλία, τα οποία είχε κληρονομήσει από έναν θείο του, ονόματι Βίκτωρ. Στη συνέχεια δεν θα διστάσει να βρει καταφύγιο στο Κεντρικό Πάρκο του Μανχάταν. Δεν είναι ακριβώς πλάνης, αλλά ένας ακόμη κάτοικος τρόμου. Η ζωή κερδίζεται από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο. Τίποτα δεν είναι απλώς αυτονόητο. Η εφηβεία είναι θυσία στο Κακό. Θα εγκαταλείψει την ιδιαίτερα επικίνδυνη νεοϋρκέζικη ζούγκλα, όταν θα διασταυρωθεί με πρόσωπα τα οποία θα εκδηλώσουν διάφορες μορφές συμπαράστασης. Ένα από αυτά, ο Τσίμερ, που κατά λέξη σημαίνει δωμάτιο στα γερμανικά, του προσφέρει στέγη. Η αναζήτηση του πατέρα θα τον φέρει τελικά στην αρχετυπική, αμερικανική Δύση της Επιθυμίας.

Θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο πανεπιστημιακής εργασίας, από καθαρά σημασιολογική άποψη, η χρήση του ονόματος και των ιδιοτήτων της Σελήνης. Εντός του συγκεκριμένου διηγητικού πλαισίου λειτουργεί κατά κύριο λόγο ως οφθαλμός του σύμπαντος κόσμου. Ή ως συνείδηση του όντως Όντος. Οι περιοδικές της εμφανίσεις προκαθορίζουν τη διατήρηση των ιστών του είναι. Στις σελίδες του παρόντος έργου διαχέεται ενίοτε η σελήνια ουσία ως μεταφυσική αλήθεια.

Συγκρατώ ότι και σ΄ αυτό το μυθιστόρημα η αυτοβιογραφική υφή είναι σαφώς παρούσα. Ο Paul Auster από μια άποψη αναπτύσσει Εαυτόν. Μνημονεύω φέρ’ ειπείν ότι ο Marco Stanley Fogg και ο συγγραφέας – πατέρας του γεννήθηκαν το 1947. Είναι βιβλιοφάγοι, απόφοιτοι του ίδιου πρωτοκλασάτου Πανεπιστημίου, δηλαδή του διάσημου Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Αμφότεροι βιώνουν τη στέρηση του Πατέρα στην καθημερινή πράξη, γευματίζουν στο κινέζικο εστιατόριο, του οποίου το όνομα υιοθετήθηκε ως τίτλος του μυθιστορήματος, χάνουν αισθητά βάρος λόγω της παρατεταμένης οικονομικής ανέχειας, στην οποία άπραγοι δοκιμάζονται, μεταναστεύουν στη Γαλλία, έχοντας προηγουμένως συμμετάσχει σε ποικίλες φοιτητικές κινητοποιήσεις στη Γενέτειρά τους. Κοντολογίς, αναπνέουν τον αέρα του ίδιου ζωτικού περιβάλλοντος. H ανακάλυψη του Πατέρα, προς το τέλος της ασθματικής αφήγησης, συνιστά μια από τις κορυφαίες στιγμές της μυθοπλαστικής πορείας του Paul Auster. Αποτελεί κατ’ ουσίαν ανοικοδόμηση του παρ΄ ολίγον ανέφικτου. Ο Πατέρας δεν χρειάζεται καν, στην προκειμένη περίπτωση, να επινοηθεί. Υπάρχει ως έτοιμο καθόλα κείμενο εν υπνώσει. Αρκεί δηλαδή η ολοκλήρωση του μυθιστορήματος για να γεννήσει ο υιός τον Πατέρα. Η αποκατάσταση της ένδον σκηνής συνάδει σε μεγάλο βαθμό με την καταστατική, ιδιότυπη αρμονία της εξ αντικειμένου Φύσης, η οποία παρακολουθεί και ελέγχει με τον τρόπο της τις συμπεριφορές των θνητών. Επισημαίνω ότι θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο πανεπιστημιακής εργασίας, από καθαρά σημασιολογική άποψη, η χρήση του ονόματος και των ιδιοτήτων της Σελήνης. Εντός του συγκεκριμένου διηγητικού πλαισίου λειτουργεί κατά κύριο λόγο ως οφθαλμός του σύμπαντος κόσμου. Ή ως συνείδηση του όντως Όντος. Οι περιοδικές της εμφανίσεις προκαθορίζουν τη διατήρηση των ιστών του είναι. Στις σελίδες του παρόντος έργου διαχέεται ενίοτε η σελήνια ουσία ως μεταφυσική αλήθεια.

alt

Οι δε καθοριστικές συναντήσεις του Marco Stanley Fogg τόσο με τον εγωπαθή Thomas Effing όσο και με τον Solomon Barber, θα τον οδηγήσουν προοδευτικά στη ζώνη μιας ριζικής αναγέννησης. Εννοώ εδώ το σημείο μηδέν της επανάκτησης Εγώ. Παραθέτω το κρίσιμο επιλογικό χωρίο κατά λέξη: «Από την κορυφή του ακρωτηρίου μπορούσα ήδη να δω τον ωκεανό, εγώ όμως συνέχισα το περπάτημα ώσπου κατέβηκα κοντά στη θάλασσα. Ήταν τέσσερις το απόγευμα όταν έβγαλα τις μπότες μου κι ένιωσα την άμμο κάτω από τα πόδια μου. Είχα φτάσει στην άκρη του κόσμου και πιο πέρα δεν υπήρχε τίποτ’ άλλο εκτός από τον αέρα και τα κύματα, μια ερημιά που έφτανε ίσαμε τις ακτές της Κίνας. Αποδώ ξεκινώ, είπα μέσα μου, εδώ αρχίζει η ζωή μου». (βλ. σελ. 401). Η λύση του εσωτερικού δράματος βιώνεται σε απόλυτο βαθμό ως διεύρυνση των οριζόντων του διηγητικού προσώπου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής.

altΤο παλάτι του φεγγαριού
Paul Auster
Μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 416, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PAUL AUSTER

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ [Marente de Moor] «Η Ολλανδή παρθένος» (μτφρ. Γιάννης Ιωαννίδης), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας Μο...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ