alt

Για το μυθιστόρημα του Paul Auster Το παλάτι του φεγγαριού (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Βέη

Ιστορίες βιδωμένες μέσα στην κεντρική αφήγηση, οι οποίες θυμίζουν τις ανάλογες τεχνικές του προϋπάρξαντος Δασκάλου υφών Ουίλιαμ Φώκνερ, συχνές αναμοχλεύσεις διαφόρων συγκινησιακών δεδομένων, απρόοπτες εξομολογήσεις και προφανώς ειλικρινείς αυτοαναλύσεις αυτοκαταστροφικών ατόμων, αδιέξοδα ναρκισσιστών, απονενοημένα διαβήματα, πικρίες ερώτων, καταδύσεις σε εθνολογικά καταπιστεύματα, μελέτες ανθρωπολογικές και βεβαίως οικογενειακά ρομάντζα συναποτελούν τους χαρακτηριστικότερους δείκτες των αναφορών. Ήρεμα αφηγηματικοί τρόποι διαδέχονται, όταν κριθεί σκόπιμο, τους καταιγιστικούς ρυθμούς μιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας και πρωτότυπης πλοκής. Ο ταλαντούχος συγγραφέας γνωρίζει όσο ελάχιστοι στην εποχή μας πώς να οργανώνει άδολα, πλην όμως εμπύρετα κεφάλαια παθών.

Συχνές αναμοχλεύσεις διαφόρων συγκινησιακών δεδομένων, απρόοπτες εξομολογήσεις και προφανώς ειλικρινείς αυτοαναλύσεις αυτοκαταστροφικών ατόμων, αδιέξοδα ναρκισσιστών, απονενοημένα διαβήματα, πικρίες ερώτων, καταδύσεις σε εθνολογικά καταπιστεύματα, μελέτες ανθρωπολογικές και βεβαίως οικογενειακά ρομάντζα συναποτελούν τους χαρακτηριστικότερους δείκτες των αναφορών.

Πρόκειται εν ολίγοις για τις εμπειρίες ενός διπλού ταξιδιού. Ένα δηλαδή στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, προς τα τέλη του περασμένου αιώνα, κι ένα στα εσώτερα στρώματα του εγώ του κύριου αφηγηματικού ήρωα. Η εισαγωγική δήλωση του τελευταίου πιστοποιεί τον ακραίο, φιλόδοξο στόχο του: «Ήταν το καλοκαίρι που ο άνθρωπος πάτησε στο φεγγάρι. Ήμουν πολύ νέος τότε, αλλά δεν πίστευα πως υπήρχε κάποιο μέλλον. Ήθελα να ζήσω ριψοκίνδυνα, να ωθήσω τον εαυτό μου στα άκρα κι έπειτα να δω τι θα συνέβαινε όταν έφτανα εκεί». Άλλωστε το πλήρες ονοματεπώνυμό του παραπέμπει εμμέσως πλην σαφώς σε δαιδαλώδη, ατέρμονα οδοιπορικά σε όλα, σχεδόν, τα μήκη και πλάτη της Υδρογείου. Ήτοι: Marco Stanley Fogg, όπου το πρώτο αναφέρεται στον Μάρκο Πόλο, το δεύτερο στον Henry Morton Stanley, τον βρετανό δημοσιογράφο, ο οποίος, ως γνωστόν, κατόρθωσε να εντοπίσει τον παρεπιδημούντα στις ζούγκλες της Αφρικής ιατρό David Livingstone, και το τρίτο στον περιώνυμο Phileas Fogg, τον αλησμόνητο χαρακτήρα του Ιουλίου Βερν των παιδικών μας και όχι μόνο χρόνων, ο οποίος ολοκληρώνει πανηγυρικά τον γύρο του κόσμου σε διάρκεια ογδόντα ημερών.

Ορφανός, ο νεαρός Marco Stanley Fogg, χωρίς κανένα οικονομικό στήριγμα, αναγκάζεται για να επιζήσει να πουλήσει όλα τα βιβλία, τα οποία είχε κληρονομήσει από έναν θείο του, ονόματι Βίκτωρ. Στη συνέχεια δεν θα διστάσει να βρει καταφύγιο στο Κεντρικό Πάρκο του Μανχάταν. Δεν είναι ακριβώς πλάνης, αλλά ένας ακόμη κάτοικος τρόμου. Η ζωή κερδίζεται από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο. Τίποτα δεν είναι απλώς αυτονόητο. Η εφηβεία είναι θυσία στο Κακό. Θα εγκαταλείψει την ιδιαίτερα επικίνδυνη νεοϋρκέζικη ζούγκλα, όταν θα διασταυρωθεί με πρόσωπα τα οποία θα εκδηλώσουν διάφορες μορφές συμπαράστασης. Ένα από αυτά, ο Τσίμερ, που κατά λέξη σημαίνει δωμάτιο στα γερμανικά, του προσφέρει στέγη. Η αναζήτηση του πατέρα θα τον φέρει τελικά στην αρχετυπική, αμερικανική Δύση της Επιθυμίας.

Θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο πανεπιστημιακής εργασίας, από καθαρά σημασιολογική άποψη, η χρήση του ονόματος και των ιδιοτήτων της Σελήνης. Εντός του συγκεκριμένου διηγητικού πλαισίου λειτουργεί κατά κύριο λόγο ως οφθαλμός του σύμπαντος κόσμου. Ή ως συνείδηση του όντως Όντος. Οι περιοδικές της εμφανίσεις προκαθορίζουν τη διατήρηση των ιστών του είναι. Στις σελίδες του παρόντος έργου διαχέεται ενίοτε η σελήνια ουσία ως μεταφυσική αλήθεια.

Συγκρατώ ότι και σ΄ αυτό το μυθιστόρημα η αυτοβιογραφική υφή είναι σαφώς παρούσα. Ο Paul Auster από μια άποψη αναπτύσσει Εαυτόν. Μνημονεύω φέρ’ ειπείν ότι ο Marco Stanley Fogg και ο συγγραφέας – πατέρας του γεννήθηκαν το 1947. Είναι βιβλιοφάγοι, απόφοιτοι του ίδιου πρωτοκλασάτου Πανεπιστημίου, δηλαδή του διάσημου Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Αμφότεροι βιώνουν τη στέρηση του Πατέρα στην καθημερινή πράξη, γευματίζουν στο κινέζικο εστιατόριο, του οποίου το όνομα υιοθετήθηκε ως τίτλος του μυθιστορήματος, χάνουν αισθητά βάρος λόγω της παρατεταμένης οικονομικής ανέχειας, στην οποία άπραγοι δοκιμάζονται, μεταναστεύουν στη Γαλλία, έχοντας προηγουμένως συμμετάσχει σε ποικίλες φοιτητικές κινητοποιήσεις στη Γενέτειρά τους. Κοντολογίς, αναπνέουν τον αέρα του ίδιου ζωτικού περιβάλλοντος. H ανακάλυψη του Πατέρα, προς το τέλος της ασθματικής αφήγησης, συνιστά μια από τις κορυφαίες στιγμές της μυθοπλαστικής πορείας του Paul Auster. Αποτελεί κατ’ ουσίαν ανοικοδόμηση του παρ΄ ολίγον ανέφικτου. Ο Πατέρας δεν χρειάζεται καν, στην προκειμένη περίπτωση, να επινοηθεί. Υπάρχει ως έτοιμο καθόλα κείμενο εν υπνώσει. Αρκεί δηλαδή η ολοκλήρωση του μυθιστορήματος για να γεννήσει ο υιός τον Πατέρα. Η αποκατάσταση της ένδον σκηνής συνάδει σε μεγάλο βαθμό με την καταστατική, ιδιότυπη αρμονία της εξ αντικειμένου Φύσης, η οποία παρακολουθεί και ελέγχει με τον τρόπο της τις συμπεριφορές των θνητών. Επισημαίνω ότι θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο πανεπιστημιακής εργασίας, από καθαρά σημασιολογική άποψη, η χρήση του ονόματος και των ιδιοτήτων της Σελήνης. Εντός του συγκεκριμένου διηγητικού πλαισίου λειτουργεί κατά κύριο λόγο ως οφθαλμός του σύμπαντος κόσμου. Ή ως συνείδηση του όντως Όντος. Οι περιοδικές της εμφανίσεις προκαθορίζουν τη διατήρηση των ιστών του είναι. Στις σελίδες του παρόντος έργου διαχέεται ενίοτε η σελήνια ουσία ως μεταφυσική αλήθεια.

alt

Οι δε καθοριστικές συναντήσεις του Marco Stanley Fogg τόσο με τον εγωπαθή Thomas Effing όσο και με τον Solomon Barber, θα τον οδηγήσουν προοδευτικά στη ζώνη μιας ριζικής αναγέννησης. Εννοώ εδώ το σημείο μηδέν της επανάκτησης Εγώ. Παραθέτω το κρίσιμο επιλογικό χωρίο κατά λέξη: «Από την κορυφή του ακρωτηρίου μπορούσα ήδη να δω τον ωκεανό, εγώ όμως συνέχισα το περπάτημα ώσπου κατέβηκα κοντά στη θάλασσα. Ήταν τέσσερις το απόγευμα όταν έβγαλα τις μπότες μου κι ένιωσα την άμμο κάτω από τα πόδια μου. Είχα φτάσει στην άκρη του κόσμου και πιο πέρα δεν υπήρχε τίποτ’ άλλο εκτός από τον αέρα και τα κύματα, μια ερημιά που έφτανε ίσαμε τις ακτές της Κίνας. Αποδώ ξεκινώ, είπα μέσα μου, εδώ αρχίζει η ζωή μου». (βλ. σελ. 401). Η λύση του εσωτερικού δράματος βιώνεται σε απόλυτο βαθμό ως διεύρυνση των οριζόντων του διηγητικού προσώπου.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής.

altΤο παλάτι του φεγγαριού
Paul Auster
Μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 416, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ PAUL AUSTER

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

Για το βιβλίο της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο [Carmen–Maria Machado] «Το σπίτι των ονείρων» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Αντίποδες). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από την αγγλική έκδοση του βιβλίου. 

Γράφει η Αντωνία Κώστα-Φώτη

...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ