alt

Για το μυθιστόρημα του Diego Marani Νέα φινλανδική γραμματική (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Αιώρα).

Του Κώστα Δρουγαλά

Η Νέα φινλανδική γραμματική είναι μόλις το πρώτο βιβλίο του Ιταλού Ντιέγκο Μαράνι (Φεράρα 1959) που εκδίδεται στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αιώρα. Ο συγγραφέας εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες, όπου ασχολείται με την προώθηση της πολυγλωσσίας. Η –αν μη τι άλλο ενδιαφέρουσα– δουλειά του είναι κάτι που προφανέστατα έχει βοηθήσει τον Μαράνι στη σύλληψη του μυθιστορήματος που παρουσιάζουμε.

Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει στα 1943, όταν οι άντρες ενός γερμανικού πλοίου περισυλλέγουν σε μια προβλήτα στην Τεργέστη έναν αναίσθητο και τραυματισμένο άντρα· όταν ο τελευταίος ξυπνήσει, θα συνειδητοποιήσει πως έχει χάσει οριστικά τη μνήμη του. Ο νευρολόγος που τον περιθάλπει είναι φινλανδικής καταγωγής, μεγαλωμένος όμως στη Γερμανία εξαιτίας των σοσιαλιστικών πιστεύω του πατέρα του. Ο άνθρωπος χωρίς ταυτότητα και χωρίς μνήμη γίνεται ένα προσωπικό στοίχημα για τον ίδιο τον γιατρό – αφού μέσα από την ιστορία του ασθενή του, έχει τη δυνατότητα να γιατρέψει και το δικό του παρελθόν. Το πλοίο στο οποίο επιβαίνουν γίνεται το όχημα για να οδηγηθεί ο ασθενής από την εξορία στις θάλασσες της μνήμης.  

Η «νέα φινλανδική γραμματική» δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσωπική γραμματική του πρωταγωνιστή που καταγράφει σε ένα σχολικό τετράδιο, και περιλαμβάνει από θρησκευτικούς ύμνους μέχρι πολεμικά εμβατήρια.

Έχοντας ως ευρήματα ένα ναυτικό αμπέχωνο και ένα μαντίλι, ο γιατρός είναι σίγουρος για τη φινλανδική καταγωγή του ανθρώπου χωρίς μνήμη. Από την ετικέτα στο εσωτερικό του αμπέχωνου καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο άντρας ονομάζεται Σάμπο Κάργιαλαϊνεν και είναι Φινλανδός στρατιώτης. Έτσι αποφασίζει να τον στείλει στο Ελσίνκι προκειμένου να ξαναβρεί τη χαμένη του μνήμη.

Εκεί γνωρίζεται με τον πάστορα Κόσκελα: αυτός τον μυεί στη φινλανδική γλώσσα, στη φινλανδική μυθολογία, αλλά και στο αλκοόλ, που κρίνεται απαραίτητο συνοδευτικό για την αποδοχή της εθνικής μυθολογίας. Η «νέα φινλανδική γραμματική» δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσωπική γραμματική του πρωταγωνιστή που καταγράφει σε ένα σχολικό τετράδιο, και περιλαμβάνει από θρησκευτικούς ύμνους μέχρι πολεμικά εμβατήρια. Ο εφημέριος από την αρχή του βιβλίου μπαίνει ηθελημένα σε μια διαδικασία αποξένωσης· περνάει την καθημερινότητα των βομβαρδισμών σαν να είναι η τελευταία μέρα της ζωής του. Το σκοτάδι των λόγων του κρύβει την πολιτιστική κληρονομιά ενός ολόκληρου λαού αλλά και ενοχλητικές υποψίες για το τέλος του.

alt
    Ο Diego Marani
 

Ο Σάμπο γνωρίζει και μία ερυθροσταυρίτισσα, την Ίλμα· στα φινλανδικά η λέξη αυτή δηλώνει τον αέρα, τον απαραίτητο για να μπορέσει να ανασάνει ο πρωταγωνιστής μέσα στην αποπνικτική μοναξιά του. Αυτή αποζητάει ένα παρόν κι εκείνος ένα παρελθόν· αυτό που αποζητάει ο Σάμπο με επιμονή, για την Ίλμα είναι ένα βάρος. Η εικόνα των άλλων για την Ίλμα δεν αποτελεί τίποτα άλλο από έναν νιτσεϊκό αντικατοπτρισμό: αυτό που μένει στο τέλος, δεν είναι παρά μόνο η ανάμνηση της αντανάκλασής μας πάνω τους. Στο φόντο της ιστορίας βρίσκουμε μία πόλη που φλέγεται· μία χώρα που ζει με τον χειρότερο φόβο να φωλιάζει στα σωθικά της με τις απανωτές επιθέσεις των Ρώσων. Το φινάλε του μυθιστορήματος είναι ανατρεπτικό· η αποκάλυψη της ταυτότητας του πρωταγωνιστή έρχεται μαζί με τη λύση του μυστηρίου.

Ο παραλογισμός ενός πολέμου, η σημασία του έρωτα, η απώλεια της ταυτότητας είναι θεματικές που επανέρχονται διαρκώς στις σελίδες του βιβλίου. Πάνω από όλα όμως η Νέα φινλανδική γραμματική είναι ένα βιβλίο για τον πολιτισμό, αφού πολιτισμός είναι και η μνήμη που έχει συγκροτήσει την ιστορία του κόσμου. Μέσα στο βιβλίο εκφράζεται η άποψη ότι μια ξένη γλώσσα «δεν είναι παρά μια μάσκα, μια δανεική ταυτότητα»· πως αν ο άνθρωπος δεν κρατήσει μια απόσταση, κινδυνεύει να χάσει τη μνήμη και το παρελθόν του· και την απόλυτη βεβαιότητα πως στην ώρα του θανάτου ο κάθε ένας από εμάς μπορεί να ακούσει το κάλεσμα του τόπου από όπου ξεκίνησαν όλα.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι εκπαιδευτικός και βιβλιοκριτικός.

altΝέα φινλανδική γραμματική
Diego Marani
Μτφρ. Δήμητρα Δότση
Αιώρα 2015
Σελ. 232, τιμή εκδότη €14,40

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

30 χρόνια από την ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού – Βραβεύτηκε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

30 χρόνια από την ίδρυση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού – Βραβεύτηκε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ

Την Πέμπτη 22 Σεπτεμβρίου, στον κήπο του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, στον αναγεννημένο χώρο της οικίας Μποδοσάκη, πραγματοποιήθηκε η επετειακή εκδήλωση για τον εορτασμό των τριάντα χρόνων από την ίδρυση του ΕΙΠ (1992-2022). Κεντρική εικόνα: Ο Πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, Νίκος Α. Κούκης, προ...

Ελίζαμπεθ Στράουτ: «Στην πανδημία, ο χρόνος έπαψε να υπάρχει»

Ελίζαμπεθ Στράουτ: «Στην πανδημία, ο χρόνος έπαψε να υπάρχει»

Σε συνέντευξή της στον Guardian, η Αμερικανίδα πεζογράφος Ελίζαμπεθ Στράουτ (Elizabeth Strout) μίλησε για το μυθιστόρημά της «Lucy by the Sea», στο οποίο επανεμφανίζονται οι πρωταγωνίστριες των παλαιότερων μυθιστορημάτων της «Το όνομά μου είναι Λούσυ Μπάρτον» και «Όλιβ Κίττριτζ». Αμφότερα κυκλοφορούν από τις εκδόσει...

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

«Έρχεται ο γίγαντας» του Μάκη Τσίτα (κριτική)

Για το βιβλίο του Μάκη Τσίτα «Έρχεται ο γίγαντας» (εικόνες: Νικόλας Χατζησταμούλος, εκδ. Μεταίχμιο), μια ιστορία για τις ψεύτικες ειδήσεις που τρομοκρατούν τον πληθυσμό. 

Του Μάνου Κοντολέων

Ο Μάκης Τσίτας σίγουρα είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στη...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ