alt

Για το μυθιστόρημα του Diego Marani Νέα φινλανδική γραμματική (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Αιώρα).

Του Κώστα Δρουγαλά

Η Νέα φινλανδική γραμματική είναι μόλις το πρώτο βιβλίο του Ιταλού Ντιέγκο Μαράνι (Φεράρα 1959) που εκδίδεται στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αιώρα. Ο συγγραφέας εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες, όπου ασχολείται με την προώθηση της πολυγλωσσίας. Η –αν μη τι άλλο ενδιαφέρουσα– δουλειά του είναι κάτι που προφανέστατα έχει βοηθήσει τον Μαράνι στη σύλληψη του μυθιστορήματος που παρουσιάζουμε.

Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει στα 1943, όταν οι άντρες ενός γερμανικού πλοίου περισυλλέγουν σε μια προβλήτα στην Τεργέστη έναν αναίσθητο και τραυματισμένο άντρα· όταν ο τελευταίος ξυπνήσει, θα συνειδητοποιήσει πως έχει χάσει οριστικά τη μνήμη του. Ο νευρολόγος που τον περιθάλπει είναι φινλανδικής καταγωγής, μεγαλωμένος όμως στη Γερμανία εξαιτίας των σοσιαλιστικών πιστεύω του πατέρα του. Ο άνθρωπος χωρίς ταυτότητα και χωρίς μνήμη γίνεται ένα προσωπικό στοίχημα για τον ίδιο τον γιατρό – αφού μέσα από την ιστορία του ασθενή του, έχει τη δυνατότητα να γιατρέψει και το δικό του παρελθόν. Το πλοίο στο οποίο επιβαίνουν γίνεται το όχημα για να οδηγηθεί ο ασθενής από την εξορία στις θάλασσες της μνήμης.  

Η «νέα φινλανδική γραμματική» δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσωπική γραμματική του πρωταγωνιστή που καταγράφει σε ένα σχολικό τετράδιο, και περιλαμβάνει από θρησκευτικούς ύμνους μέχρι πολεμικά εμβατήρια.

Έχοντας ως ευρήματα ένα ναυτικό αμπέχωνο και ένα μαντίλι, ο γιατρός είναι σίγουρος για τη φινλανδική καταγωγή του ανθρώπου χωρίς μνήμη. Από την ετικέτα στο εσωτερικό του αμπέχωνου καταλήγει στο συμπέρασμα πως ο άντρας ονομάζεται Σάμπο Κάργιαλαϊνεν και είναι Φινλανδός στρατιώτης. Έτσι αποφασίζει να τον στείλει στο Ελσίνκι προκειμένου να ξαναβρεί τη χαμένη του μνήμη.

Εκεί γνωρίζεται με τον πάστορα Κόσκελα: αυτός τον μυεί στη φινλανδική γλώσσα, στη φινλανδική μυθολογία, αλλά και στο αλκοόλ, που κρίνεται απαραίτητο συνοδευτικό για την αποδοχή της εθνικής μυθολογίας. Η «νέα φινλανδική γραμματική» δεν είναι τίποτα άλλο παρά η προσωπική γραμματική του πρωταγωνιστή που καταγράφει σε ένα σχολικό τετράδιο, και περιλαμβάνει από θρησκευτικούς ύμνους μέχρι πολεμικά εμβατήρια. Ο εφημέριος από την αρχή του βιβλίου μπαίνει ηθελημένα σε μια διαδικασία αποξένωσης· περνάει την καθημερινότητα των βομβαρδισμών σαν να είναι η τελευταία μέρα της ζωής του. Το σκοτάδι των λόγων του κρύβει την πολιτιστική κληρονομιά ενός ολόκληρου λαού αλλά και ενοχλητικές υποψίες για το τέλος του.

alt
    Ο Diego Marani
 

Ο Σάμπο γνωρίζει και μία ερυθροσταυρίτισσα, την Ίλμα· στα φινλανδικά η λέξη αυτή δηλώνει τον αέρα, τον απαραίτητο για να μπορέσει να ανασάνει ο πρωταγωνιστής μέσα στην αποπνικτική μοναξιά του. Αυτή αποζητάει ένα παρόν κι εκείνος ένα παρελθόν· αυτό που αποζητάει ο Σάμπο με επιμονή, για την Ίλμα είναι ένα βάρος. Η εικόνα των άλλων για την Ίλμα δεν αποτελεί τίποτα άλλο από έναν νιτσεϊκό αντικατοπτρισμό: αυτό που μένει στο τέλος, δεν είναι παρά μόνο η ανάμνηση της αντανάκλασής μας πάνω τους. Στο φόντο της ιστορίας βρίσκουμε μία πόλη που φλέγεται· μία χώρα που ζει με τον χειρότερο φόβο να φωλιάζει στα σωθικά της με τις απανωτές επιθέσεις των Ρώσων. Το φινάλε του μυθιστορήματος είναι ανατρεπτικό· η αποκάλυψη της ταυτότητας του πρωταγωνιστή έρχεται μαζί με τη λύση του μυστηρίου.

Ο παραλογισμός ενός πολέμου, η σημασία του έρωτα, η απώλεια της ταυτότητας είναι θεματικές που επανέρχονται διαρκώς στις σελίδες του βιβλίου. Πάνω από όλα όμως η Νέα φινλανδική γραμματική είναι ένα βιβλίο για τον πολιτισμό, αφού πολιτισμός είναι και η μνήμη που έχει συγκροτήσει την ιστορία του κόσμου. Μέσα στο βιβλίο εκφράζεται η άποψη ότι μια ξένη γλώσσα «δεν είναι παρά μια μάσκα, μια δανεική ταυτότητα»· πως αν ο άνθρωπος δεν κρατήσει μια απόσταση, κινδυνεύει να χάσει τη μνήμη και το παρελθόν του· και την απόλυτη βεβαιότητα πως στην ώρα του θανάτου ο κάθε ένας από εμάς μπορεί να ακούσει το κάλεσμα του τόπου από όπου ξεκίνησαν όλα.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι εκπαιδευτικός και βιβλιοκριτικός.

altΝέα φινλανδική γραμματική
Diego Marani
Μτφρ. Δήμητρα Δότση
Αιώρα 2015
Σελ. 232, τιμή εκδότη €14,40

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

Έλενα Φερράντε: «Ανέκαθεν θαύμαζα όσους αντιμετωπίζουν τη βία της εξουσίας»

Έλενα Φερράντε: «Ανέκαθεν θαύμαζα όσους αντιμετωπίζουν τη βία της εξουσίας»

Η διακεκριμένη Ιταλίδα συγγραφέας συζήτησε με την Ιρανή δημοσιογράφο του Guardian Shiva Akhavan Rad για τις διαμαρτυρίες των γυναικών στο Ιράν. Στην κεντρική εικόνα, η μεταφράστρια Anita Raja, η οποία, σύμφωνα με πολλούς, είναι το πρόσωπο που κρύβεται πίσω από το συγγραφικό ψευδώνυμο «Elena Ferrante». Τα βιβλία της ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ