alt

Για το μυθιστόρημα του Shusaku Endo Σκάνδαλο (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Βέη

Ο Σουγκούρο, ένας πολυβραβευμένος συγγραφέας της μεταπολεμικής Ιαπωνίας, χριστιανικών πεποιθήσεων και αμέμπτου, όπως φαίνεται, ηθικής, εξήντα πέντε ετών, με ιδιαίτερη απήχηση στο χώρο του, δοκιμάζεται σκληρά από την αναπάντεχη εισβολή ενός εφιάλτη με σάρκα και οστά. Δείχνει σα να είναι ένας ερωτομανέστατος, αχαλίνωτος ηθικά, δίδυμος αδελφός του. Κακόφημα κέντρα του Τόκιο αρχίζουν ξαφνικά να τον διεκδικούν, πεταλούδες της νύχτας μιλούν γι’ αυτόν, χωρίς καν να επινοούν γεγονότα κι εμπειρίες, ενώ αυξάνονται οι μάρτυρες, οι οποίοι είναι έτοιμοι να αποκαλύψουν ο ένας μετά τον άλλο σκοτεινές πτυχές του βίου και της πολιτείας του.

Ο φασματικός Άλλος παραμένει ασύλληπτος, παρά τις διασταυρωμένες κατά καιρούς εξαιρετικά προκλητικές εμφανίσεις του.

Η κυρία Ναρούζε, η οποία κινείται στο μεταίχμιο της πραγματικότητας και της γκρίζας ζώνης των φαντασιώσεων, προσφέρεται να βοηθήσει τον Σουγκούρο στην απέλπιδα προσπάθειά του να επαναφέρει την ζωή του στην πρότερη ισόρροπη κατάστασή της. Η σύζυγος του Σουγκούρο, μια αρχετυπική νοικοκυρά της πρωτεύουσας, παραμένει όλο αυτό το διάστημα ανυποψίαστη. Ένας επιτήδειος όμως δημοσιογράφος, φύσει εκβιαστής, ένας συνδυασμός παπαράτσι και Ιαβέρη, ονόματι Κομπάρι, επιδίδεται στο μεταξύ σε απηνή, αυτοσχέδια έρευνα των αιτίων και των αιτιατών της σκοτεινής, εξόφθαλμα διεστραμμένης συμπεριφοράς του δύστυχου συγγραφέα. Τα χαμαιτυπεία, οι εστίες του μυστηρίου, διερευνώνται χωρίς αποτέλεσμα. Ο φασματικός Άλλος παραμένει ασύλληπτος, παρά τις διασταυρωμένες κατά καιρούς εξαιρετικά προκλητικές εμφανίσεις του.

Η αφήγηση θα περάσει διαδοχικά τόσο μέσα από τα τοπία της Θείας Κωμωδίας, όσο και του Θανάτου στη Βενετία του Τόμας Μαν, θα μνημονεύσει τα άγχη του Βασιλιά Ληρ, ενώ δεν θα παραλείψει να σταματήσει σε γνωστούς αφορισμούς του Μπωντλαίρ. Ο κειμενικός χωρόχρονος διευρύνεται, οι ψυχολογικές παρατηρήσεις αφθονούν, η προσφυγή σε θεωρίες περί διπλού εαυτού εστιάζουν την προσοχή των συναφών φροϋδικών αναλύσεων του εν λόγω χαρακτήρα. Παρεμβάλλεται μάλιστα, λίγο μετά τη μέση του καλώς συγκερασμένου αυτού μυθιστορήματος, ακόμη και ο σωσίας, γνωστός ως φάσμα, δηλαδή ο περιώνυμος Doppelgänger (βλ. σελ. 155) τον οποίον κατέταξε ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες στα λήμματα του έργου του με τίτλο Το Βιβλίο των Φανταστικών Όντων. Έχει μεταφραστεί στη γλώσσα μας από τον υπογραφόμενο.

alt
    Ο Shusaku Endo
 

Προ του οριστικού, όπως προδικάζεται πλέον αδιεξόδου, ο Σουγκούρο σκέφτεται να εξαφανιστεί κυριολεκτικά από προσώπου Γης. Μάλιστα θα φτάσει να νοσταλγήσει την ίδια τη μήτρα, η οποία τον προφύλαξε εννέα ολόκληρους μήνες από όλα ανεξαιρέτως τα δεινά του βίου. Η επάνοδος στη μήτρα δεν συνιστά στην προκειμένη περίπτωση μια ακόμη αλληγορία, αλλά ένα τυπικά απονενοημένο σχέδιο φυγής. Παραθέτω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής τα εξής ενδεικτικά: «Οι ενήλικες αναφερόμαστε στο φαινόμενο ως γέννα, αλλά για το έμβρυο είναι μια βίαιη έξωση σ’ έναν άγνωστο, τρομακτικό κόσμο, όπου πρέπει να μάθει να αναπνέει στον αέρα αντί για μέσα στο νερό. Αυτή είναι η πρώτη εμπειρία του ανθρώπου σχετικά με το θάνατο και την αναγέννηση. Και ως εκ τούτου, το πρώτο κλάμα που βγαίνει από τα χείλη του νεογέννητου δεν είναι κραυγή χαράς για τη γέννησή του όπως νομίζουμε – είναι μάλλον ουρλιαχτό τρόμου (...) Ο φόβος αυτός δεν εξαφανίζεται ποτέ. (...) Συνδέεται με το φόβο του θανάτου κι επίσης, αντιστρόφως, μεταβιβάζεται σε μια βαθιά λαχτάρα επιστροφής στην εμβρυϊκή κατάσταση, να ζήσει ξανά μέσα στο αμνιακό υγρό. Ο μαζοχισμός ίσως απλά να είναι μία παραφθορά αυτής της ορμής να υπάρξουμε εκ νέου εντός των ενδομήτριων υγρών».

Ο Σουγκούρο, ο οποίος όντως «δεν μπορεί να δώσει την πραγματικότητα των γεγονότων, μπορεί να παρουσιάσει μόνο τη σκιά τους», όπως θα έκρινε εν προκειμένω ο Σταντάλ, οδηγείται στην επίλυση του γρίφου, αποκαλύπτοντας Εαυτόν.

Στο σημείο αυτό, ο Σιουσάκου Έντο κλείνει το μάτι στους φιλέρευνους αναγνώστες του, υπονοώντας ότι συνειδητά αναφέρεται εδώ στους Sandor Ferenczi (1873-1933) και Οtto Rank (1884-1939), οι οποίοι έχουν δείξει, ως γνωστόν, ότι η επιστροφή στη γενεσιουργό μήτρα είναι μια από τις ισχυρότερες επιθυμίες μας. Ανάλογα ισχύουν και για τον Deacon William Brodie, ο οποίος γεννήθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου του 1741 και απεβίωσε την 1η October του 1788. Έζησε διπλή ζωή, δηλαδή εκείνη του ευυπόληπτου πολίτη την ημέρα και του στυγνού κακοποιού τη νύχτα. Πρόκειται για τον Σκωτσέζο, ο οποίος ενέπνευσε τον Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον να γράψει το 1886 το αριστούργημά του Η παράξενη ιστορία του Δόκτορα Τζέκιλ και του κυρίου Χάυντ. Το φάντασμα του Deacon William Brodie οδηγεί με τη σειρά του τη γραφή στο φάντασμα του Σουγκούρο. Η διπλή ζωή του τελευταίου, εάν δεν αμφισβητηθεί με ικανά και αναγκαία επιχειρήματα, θα οδηγήσει μαθηματικά στο συμπέρασμα ότι πρόκειται εν τέλει για ένα και το αυτό πρόσωπο. Έτσι το μυθιστόρημα θα περάσει από το πρωταρχικό πεδίο του αστυνομικού θρίλερ σε εκείνο της τραγωδίας. Ο Σουγκούρο, ο οποίος όντως «δεν μπορεί να δώσει την πραγματικότητα των γεγονότων, μπορεί να παρουσιάσει μόνο τη σκιά τους», όπως θα έκρινε εν προκειμένω ο Σταντάλ, οδηγείται στην επίλυση του γρίφου, αποκαλύπτοντας Εαυτόν. Ως άλλος Οιδίπους, θα θελήσει να αυτοτιμωρηθεί. Το διφορούμενο τέλος του βιβλίου αφήνει πάντως περιθώρια για δύο ή και περισσότερες εκδοχές πέρατος του δράματος. Ίσως εδώ να έγκειται η όλη του πεζογραφική αίγλη. Η μετάφραση δικαιώνει το αγγλικό πρωτότυπο από όπου πήγασε. Στα ελληνικά κυκλοφορεί επίσης από τις ίδιες εκδόσεις το πλέον αντιπροσωπευτικό του έργο, η Σιωπή, την οποία προλογίζει ο Μάρτιν Σκορσέζε, ο οποίος ανέλαβε να την μεταφέρει στην κινηματογραφική οθόνη. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής.

altΣκάνδαλο
Shusaku Endo
Μτφρ. Αύγουστος Κορτώ
Εκδ. Καστανιώτη 2015
Σελ. 272, τιμή εκδότη €15,90

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

«Περί ανθρώπων» της Γιούλι Τσε (κριτική) – Η Ευρώπη του δικαιωματισμού και η ηθική της ευθύνης

Για το μυθιστόρημα της Γιούλι Τσε [Juli Zeh] «Περί ανθρώπων» (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Από τη θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος στο Theater Orchester Neubrandenburg / Neustrelitz.

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός

...
«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

«Μάρτυς!» του Κάβε Ακμπάρ (κριτική) – Για έναν θάνατο που θα ξεπερνάει τα ανθρώπινα

Για το μυθιστόρημα του Κάβε Ακμπάρ [Kaveh Akbar] «Μάρτυς!» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Ένας παλιός λογοτεχνικός μύθος δηλοί πως οι ποιητές δεν μπορούν να γράψουν εύκολα μυθιστόρημα. Β...

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

«Αρχαία καλλιέργεια» του Ραντουάν Νασσάρ (κριτική) – Εισαγωγή στον θαυμαστό και θαυμάσιο κόσμο του Βραζιλιάνου συγγραφέα

Για το μυθιστόρημα του Ραντουάν Νασσάρ [Raduan Nassar] «Αρχαία καλλιέργεια» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Έγραψε ένα και μόνο μυθιστόρημα, την ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική)

Για την παράσταση «Τα σκυλιά» σε σκηνοθεσία του Ανέστη Αζά, η οποία παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ένα project που δικαιώνει το ελληνικό ρεπερτόριο του Φεστιβάλ Αθηνών είναι «Τα σκυλιά» του Ανέστη Αζά...

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Έρση Σωτηροπούλου: «Ευχαριστώ το Φεστιβάλ Τήνου, δεν θα λάβω τα χρήματα του βραβείου»

Η συγγραφέας Έρση Σωτηροπούλου, με  δήλωσή της, αρνήθηκε να λάβει το ποσό των 10.000 ευρώ που προσφέρει άγνωστος Ελληνοαμερικανός και το οποίο θα συνόδευε το βραβείο που θα λάβει φέτος στο 10ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ