tschick-foto1

Για το μυθιστόρημα του Wolfgang Herrndorf Βερολίνο, γεια (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Νίκου Ξένιου

Με τον τίτλο «Tschick» η μεταφορά του Βερολίνο, γεια από τον σκηνοθέτη Φατίχ Ακίν (βλ. κεντρική φωτογραφία) συνέπεσε, σχεδόν, με την κυκλοφορία του βιβλίου του Βόλφγκανγκ Χέρντορφ στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική, στην εξαιρετικά ευαίσθητη και λειτουργική μετάφραση του Απόστολου Στραγαλινού. Το αγόρι που, για να μην είναι «βαρετό» και «συνηθισμένο» στα μάτια των άλλων, περνά μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα του αλλάξει τη ζωή, είναι μια σύγχρονη μυθοπλασία που άγγιξε βαθιά το γερμανικό και το παγκόσμιο κοινό. Η θεατρική διασκευή του Ρόμπερτ Κολ μιλά επίσης για την ενηλικίωση των δυο αυτών αγοριών, που έχουν συγκριθεί με τους ήρωες του «Huckleberry Finn».

Ένας σύγχρονος Χάκλμπερι Φινν

Τα δύο παιδιά κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και εφηβική αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια.

Δύο δεκατετράχρονα αγόρια κλέβουν («δανείζονται») ένα Λάντα. Ο Maik Klingenberg είναι πλήρως αποσυνδεδεμένος από τις παρέες των συμμαθητών του, στο δε σπίτι του έχει να αντιμετωπίσει μιαν αλκοολική μητέρα κι έναν πατέρα που έχει εξωσυζυγική σχέση. Ο Μάικ είναι τρελός και παλαβός για την Τατιάνα, μια συμμαθήτριά του, αλλά αυτή δεν τον προσκαλεί στο πάρτι της. Μεγεθύνει με μολύβι μια φωτογραφία και φιλοτεχνεί ένα υπέροχο σκίτσο της Beyoncé για να της το αφιερώσει, αλλά τελικά το σκίζει. Ο Andrej Tschichatschow (Τσικ), ο καινούργιος Ρώσος συμμαθητής του, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του περιθωριακού μαθητή, το επίκεντρο των αρνητικών σχολίων όλων. Η γνωριμία τους δεν αργεί: ο Τσικ μαθαίνει τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Μάικ και προτείνει, αν και δεν είναι καλεσμένοι στο πάρτι της, να οδηγήσουν ως το σπίτι της Τατιάνα για να της δώσουν το ξανακολλημένο σκίτσο. Τότε «δανείζονται» ένα χιλιοτρακαρισμένο Λάντα, με την προοπτική να το επιστρέψουν στη θέση του. Εδώ δεν αφθονούν οι γνωστές «τελετές ενηλικίωσης» των μυθιστορημάτων του είδους, αντιθέτως, ελάχιστα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή των δύο αγοριών, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή της μεγάλης απόφασης: τη στιγμή όπου τα δύο παιδιά, αντί να συνεχίσουν να παίζουν Doom υποκαθιστώντας την πραγματικότητα, κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια. Θα μπορούσε να πει κανείς: γεμάτο εφηβική αφέλεια και άγνοια, στον βαθμό στον οποίο η naïveté είναι στιλιστικό γνώρισμα της αφήγησης του Χέρντορφ.

Η φιλία αρθρώνεται σε επεισόδια. Ο Μάικ μαθαίνει να οδηγεί. Μαθαίνει να προσανατολίζεται, αν και η διαδρομή τους είναι στα τυφλά. Οι δυο τους μοιάζουν με τους ήρωες του Χωκ Φιν του Μαρκ Τουαίην, γιατί εξερευνούν τον κόσμο και είναι κυνηγημένοι. Η γνωριμία τους με τη «βρώμικη» Ίζα Σμιτ είναι το πρώτο πραγματικό ερωτικό ερέθισμα για τον Μάικ, καθώς και το πρώτο ερέθισμα για να αποκαλυφθεί ο Τσικ. Η στιγμιαία «άρνηση» του σεξ δεν είναι απαραίτητα ομοφυλόφιλη ένδειξη, όσο μαρτυρία αθωότητας. Η πρόωρη ενηλικίωση των δύο αγοριών, οι βαθιές φιλοσοφικές τους συζητήσεις, η αμήχανη αλλά «κουλ» αντιμετώπιση της περιπέτειάς τους, όλα μαρτυρούν την απόλυτη ελευθερία ενός καλοκαιριού χωρίς ενηλίκους. Το δε ατύχημά τους γίνεται η αρχή της εκμυστήρευσης και η αρχή της αφήγησης.

alt
   Ο Wolfgang Herrndorf
 

Ηρωϊκή, ρομαντική έξοδος

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ γεννήθηκε το 1965 στο Αμβούργο. Σπούδασε καλές τέχνες και εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως σκιτσογράφος στο σατυρικό περιοδικό «Titanic». Το πρώτο του βιβλίο, το «Ιn Plüschgewittern» (2002) μιλά για το ταξίδι ενός νέου άντρα που αναζητά τις ρίζες του σε όλη τη Γερμανία. Το «Die Rosenbaum-Doktrin» εκδίδεται το 2007, ενώ το «Diesseits des Van-Allen-Gürtels» (2008) κερδίζει το βραβείο Deutscher Erzählerpreis. Το κατασκοπικό μυθιστόρημα «Sand» βραβεύεται στην έκθεση βιβλίου της Λειψίας, το 2012, χαρίζοντας στον συγγραφέα το Literaturpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft.

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο.

Μαζί με τους διαδικτυακούς του συντρόφους, ο Χέρντορφ επισκέπτεται για μεγάλο χρονικό διάστημα τον ιστότοπο «Wir höflichen Paparazzi», ανταλλάσσοντας γνώμες για τα διαβάσματα και τα ακούσματά τους και δημιουργώντας, έτσι, μια πρωτότυπη καλλιτεχνική κοινότητα στον κυβερνοχώρο. Πάγια άποψη του συγγραφέα ήταν πως η λογοτεχνία μπορεί κάλλιστα να διεξαχθεί στο ίντερνετ, όπως και η ανθρώπινη φιλία, και πως η μοναξιά δεν είναι απαραίτητο γνώρισμα του ίντερνετ φρηκ. Και μάλιστα το υποστήριξε αυτό μέχρι το 2013, όταν αυτοκτόνησε, καταπτοημένος από καρκίνο του εγκεφάλου, και προκαλώντας τεράστιο πένθος στην ευρύτατη ιντερνετική του παρέα. Πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα του Βερολίνο, γεια πουλήθηκαν τότε. Ο συγγραφέας είχε πρόσφατα ξεκινήσει το μπλογκ του: «Arbeit und Struktur», ώστε να παραμείνει στον «αέρα»: πρόκειται για ένα ιδεαλιστικής δόμησης ντοκουμέντο, ένα ημερολόγιο πάνω στον θάνατο, την πάλη κατά της χημειοθεραπείας, τις μικρές νίκες και την προσωρινή ανάνηψη, αλλά και τη δίψα για τη ζωή και τον έρωτα. Εδώ δεν υπήρχαν περιθώρια για ρηχά κείμενα, κακές ταινίες, προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ, τιτλοφορώντας το μπλογκ του: «Project Regression: πώς θα ήθελα να έχω ζήσει» , ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά για τη φιλία. Και αυτή η φιλία, καθώς φαίνεται, δεν θα ήταν υλοποιήσιμη δίχως τις ιντερνετικές επαφές του συγγραφέα με το κοινό του. Ξεκινώντας από τον τίτλο, ο Χέρντορφ ζητά τη γνώμη του κοινού για το βιβλίο του. Και στη συνέχεια το συγγράφει μαζί με το κοινό του.

Το «Tschick» («Βερολίνο, γεια») κερδίζει τα βραβεία Deutscher Jugendliteraturpreis και Clemens-Brentano, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε όλον τον κόσμο και μεταφράζεται σε 25 γλώσσες, ενώ ο συγγραφέας αποχωρεί από τα εγκόσμια στρέφοντας ένα ρεβόλβερ στον κρόταφό του, όρθιος, στις όχθες του καναλιού Χοεντσόλερν, σε ηλικία 48 ετών, και ακολουθώντας πιστά την «στρατηγική εξόδου» που είχε προγραμματίσει τρία χρόνια πριν, όταν έγινε η διάγνωσή του ως καρκινοπαθούς. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΒερολίνο, γεια
Wolfgang Herrndorf
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2015
Σελ. 280, τιμή εκδότη €16,00

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Γιον Φόσε: «Θαυμάζω τον Ίψεν γιατί ήξερε να μισεί»

Σε συνέντευξή του στο Revistascena, ο Νορβηγός δραματουργός Jon Fosse μίλησε για την πολυετή πορεία του στον χώρο του θεάτρου. Τα πρώτα δύο μέρη της γνωστής επταλογίας του «Το άλλο όνομα» κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Σωτήρη Σουλιώτη.

Επιμέλεια: ...

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Το μίσος για την ελληνική λογοτεχνία

Σκέψεις του γνωστού συγγραφέα σχετικά με την ανυποληψία της νεοελληνικής πεζογραφίας στο ελληνικό κοινό. Στην κεντρική εικόνα, τμήμα από το έργο «Portrait of George Dyer in a Mirror» (1968), του Φράνσις Μπέικον.

Του Αλέξη Πανσέληνου

Έγινε πρόσφατα μεγά...

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Διαβάζοντας με τον Παναγιώτη Εξαρχέα

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, σκηνοθέτης Παναγιώτης Εξαρχέας απαντά σε 20 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ