tschick-foto1

Για το μυθιστόρημα του Wolfgang Herrndorf Βερολίνο, γεια (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Νίκου Ξένιου

Με τον τίτλο «Tschick» η μεταφορά του Βερολίνο, γεια από τον σκηνοθέτη Φατίχ Ακίν (βλ. κεντρική φωτογραφία) συνέπεσε, σχεδόν, με την κυκλοφορία του βιβλίου του Βόλφγκανγκ Χέρντορφ στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική, στην εξαιρετικά ευαίσθητη και λειτουργική μετάφραση του Απόστολου Στραγαλινού. Το αγόρι που, για να μην είναι «βαρετό» και «συνηθισμένο» στα μάτια των άλλων, περνά μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα του αλλάξει τη ζωή, είναι μια σύγχρονη μυθοπλασία που άγγιξε βαθιά το γερμανικό και το παγκόσμιο κοινό. Η θεατρική διασκευή του Ρόμπερτ Κολ μιλά επίσης για την ενηλικίωση των δυο αυτών αγοριών, που έχουν συγκριθεί με τους ήρωες του «Huckleberry Finn».

Ένας σύγχρονος Χάκλμπερι Φινν

Τα δύο παιδιά κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και εφηβική αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια.

Δύο δεκατετράχρονα αγόρια κλέβουν («δανείζονται») ένα Λάντα. Ο Maik Klingenberg είναι πλήρως αποσυνδεδεμένος από τις παρέες των συμμαθητών του, στο δε σπίτι του έχει να αντιμετωπίσει μιαν αλκοολική μητέρα κι έναν πατέρα που έχει εξωσυζυγική σχέση. Ο Μάικ είναι τρελός και παλαβός για την Τατιάνα, μια συμμαθήτριά του, αλλά αυτή δεν τον προσκαλεί στο πάρτι της. Μεγεθύνει με μολύβι μια φωτογραφία και φιλοτεχνεί ένα υπέροχο σκίτσο της Beyoncé για να της το αφιερώσει, αλλά τελικά το σκίζει. Ο Andrej Tschichatschow (Τσικ), ο καινούργιος Ρώσος συμμαθητής του, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του περιθωριακού μαθητή, το επίκεντρο των αρνητικών σχολίων όλων. Η γνωριμία τους δεν αργεί: ο Τσικ μαθαίνει τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Μάικ και προτείνει, αν και δεν είναι καλεσμένοι στο πάρτι της, να οδηγήσουν ως το σπίτι της Τατιάνα για να της δώσουν το ξανακολλημένο σκίτσο. Τότε «δανείζονται» ένα χιλιοτρακαρισμένο Λάντα, με την προοπτική να το επιστρέψουν στη θέση του. Εδώ δεν αφθονούν οι γνωστές «τελετές ενηλικίωσης» των μυθιστορημάτων του είδους, αντιθέτως, ελάχιστα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή των δύο αγοριών, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή της μεγάλης απόφασης: τη στιγμή όπου τα δύο παιδιά, αντί να συνεχίσουν να παίζουν Doom υποκαθιστώντας την πραγματικότητα, κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια. Θα μπορούσε να πει κανείς: γεμάτο εφηβική αφέλεια και άγνοια, στον βαθμό στον οποίο η naïveté είναι στιλιστικό γνώρισμα της αφήγησης του Χέρντορφ.

Η φιλία αρθρώνεται σε επεισόδια. Ο Μάικ μαθαίνει να οδηγεί. Μαθαίνει να προσανατολίζεται, αν και η διαδρομή τους είναι στα τυφλά. Οι δυο τους μοιάζουν με τους ήρωες του Χωκ Φιν του Μαρκ Τουαίην, γιατί εξερευνούν τον κόσμο και είναι κυνηγημένοι. Η γνωριμία τους με τη «βρώμικη» Ίζα Σμιτ είναι το πρώτο πραγματικό ερωτικό ερέθισμα για τον Μάικ, καθώς και το πρώτο ερέθισμα για να αποκαλυφθεί ο Τσικ. Η στιγμιαία «άρνηση» του σεξ δεν είναι απαραίτητα ομοφυλόφιλη ένδειξη, όσο μαρτυρία αθωότητας. Η πρόωρη ενηλικίωση των δύο αγοριών, οι βαθιές φιλοσοφικές τους συζητήσεις, η αμήχανη αλλά «κουλ» αντιμετώπιση της περιπέτειάς τους, όλα μαρτυρούν την απόλυτη ελευθερία ενός καλοκαιριού χωρίς ενηλίκους. Το δε ατύχημά τους γίνεται η αρχή της εκμυστήρευσης και η αρχή της αφήγησης.

alt
   Ο Wolfgang Herrndorf
 

Ηρωϊκή, ρομαντική έξοδος

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ γεννήθηκε το 1965 στο Αμβούργο. Σπούδασε καλές τέχνες και εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως σκιτσογράφος στο σατυρικό περιοδικό «Titanic». Το πρώτο του βιβλίο, το «Ιn Plüschgewittern» (2002) μιλά για το ταξίδι ενός νέου άντρα που αναζητά τις ρίζες του σε όλη τη Γερμανία. Το «Die Rosenbaum-Doktrin» εκδίδεται το 2007, ενώ το «Diesseits des Van-Allen-Gürtels» (2008) κερδίζει το βραβείο Deutscher Erzählerpreis. Το κατασκοπικό μυθιστόρημα «Sand» βραβεύεται στην έκθεση βιβλίου της Λειψίας, το 2012, χαρίζοντας στον συγγραφέα το Literaturpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft.

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο.

Μαζί με τους διαδικτυακούς του συντρόφους, ο Χέρντορφ επισκέπτεται για μεγάλο χρονικό διάστημα τον ιστότοπο «Wir höflichen Paparazzi», ανταλλάσσοντας γνώμες για τα διαβάσματα και τα ακούσματά τους και δημιουργώντας, έτσι, μια πρωτότυπη καλλιτεχνική κοινότητα στον κυβερνοχώρο. Πάγια άποψη του συγγραφέα ήταν πως η λογοτεχνία μπορεί κάλλιστα να διεξαχθεί στο ίντερνετ, όπως και η ανθρώπινη φιλία, και πως η μοναξιά δεν είναι απαραίτητο γνώρισμα του ίντερνετ φρηκ. Και μάλιστα το υποστήριξε αυτό μέχρι το 2013, όταν αυτοκτόνησε, καταπτοημένος από καρκίνο του εγκεφάλου, και προκαλώντας τεράστιο πένθος στην ευρύτατη ιντερνετική του παρέα. Πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα του Βερολίνο, γεια πουλήθηκαν τότε. Ο συγγραφέας είχε πρόσφατα ξεκινήσει το μπλογκ του: «Arbeit und Struktur», ώστε να παραμείνει στον «αέρα»: πρόκειται για ένα ιδεαλιστικής δόμησης ντοκουμέντο, ένα ημερολόγιο πάνω στον θάνατο, την πάλη κατά της χημειοθεραπείας, τις μικρές νίκες και την προσωρινή ανάνηψη, αλλά και τη δίψα για τη ζωή και τον έρωτα. Εδώ δεν υπήρχαν περιθώρια για ρηχά κείμενα, κακές ταινίες, προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ, τιτλοφορώντας το μπλογκ του: «Project Regression: πώς θα ήθελα να έχω ζήσει» , ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά για τη φιλία. Και αυτή η φιλία, καθώς φαίνεται, δεν θα ήταν υλοποιήσιμη δίχως τις ιντερνετικές επαφές του συγγραφέα με το κοινό του. Ξεκινώντας από τον τίτλο, ο Χέρντορφ ζητά τη γνώμη του κοινού για το βιβλίο του. Και στη συνέχεια το συγγράφει μαζί με το κοινό του.

Το «Tschick» («Βερολίνο, γεια») κερδίζει τα βραβεία Deutscher Jugendliteraturpreis και Clemens-Brentano, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε όλον τον κόσμο και μεταφράζεται σε 25 γλώσσες, ενώ ο συγγραφέας αποχωρεί από τα εγκόσμια στρέφοντας ένα ρεβόλβερ στον κρόταφό του, όρθιος, στις όχθες του καναλιού Χοεντσόλερν, σε ηλικία 48 ετών, και ακολουθώντας πιστά την «στρατηγική εξόδου» που είχε προγραμματίσει τρία χρόνια πριν, όταν έγινε η διάγνωσή του ως καρκινοπαθούς. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΒερολίνο, γεια
Wolfgang Herrndorf
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2015
Σελ. 280, τιμή εκδότη €16,00

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Ο μεγάλος απατεώνας, του Χέρμαν Μέλβιλ

Για το μυθιστόρημα του Herman Melville «Ο μεγάλος απατεώνας» (μτφρ. Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Αν ο κάθε άνθρωπος είναι ένα νησί, τότε η ανθρωπότητα (αν αποδεχτούμε αυτή την αφαίρεση) είναι ένα πλοίο. Ή, ακόμα καλύτερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Η τελευταία μονομαχία, του Ρίντλεϊ Σκοτ (κριτική)

Για την ταινία «Η τελευταία μονομαχία» σε σκηνοθεσία του Ridley Scott, η οποία προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Του Θόδωρου Σούμα

«Η τελευταία μονομαχία» του Ρίντλεϊ Σκοτ είναι μια θεαματική, δραματική και περιπετειώδης...

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Πέθανε ο ποιητής και ζωγράφος Γιώργος Κακουλίδης

Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων για τον θάνατο του Γιώργου Κακουλίδη.

Η Εταιρεία Συγγραφέων εκφράζει τη λύπη της για τον θάνατο του καταξιωμένου ποιητή Γιώργου Κακουλίδη. Συγγραφέας αλλά και ζωγράφος, ο Γιώργος Κακουλίδης υιοθέτησε από νέος, έναν τρόπο ζωή...

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή

Ιστορίες από τη ζωή των αρχαίων ημών – και όχι μόνο.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Συγγενής και σύντροφος του Αλκιβιάδη, ο Αξίοχος (γράφει ο Λυσίας) τον ακολούθησε στην Άβυδο. Εκεί και οι δυο τους νυμφεύθηκαν τη Μεδοντιάδα. Όταν από τον γάμο των τριών γεννήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ