tschick-foto1

Για το μυθιστόρημα του Wolfgang Herrndorf Βερολίνο, γεια (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Νίκου Ξένιου

Με τον τίτλο «Tschick» η μεταφορά του Βερολίνο, γεια από τον σκηνοθέτη Φατίχ Ακίν (βλ. κεντρική φωτογραφία) συνέπεσε, σχεδόν, με την κυκλοφορία του βιβλίου του Βόλφγκανγκ Χέρντορφ στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική, στην εξαιρετικά ευαίσθητη και λειτουργική μετάφραση του Απόστολου Στραγαλινού. Το αγόρι που, για να μην είναι «βαρετό» και «συνηθισμένο» στα μάτια των άλλων, περνά μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα του αλλάξει τη ζωή, είναι μια σύγχρονη μυθοπλασία που άγγιξε βαθιά το γερμανικό και το παγκόσμιο κοινό. Η θεατρική διασκευή του Ρόμπερτ Κολ μιλά επίσης για την ενηλικίωση των δυο αυτών αγοριών, που έχουν συγκριθεί με τους ήρωες του «Huckleberry Finn».

Ένας σύγχρονος Χάκλμπερι Φινν

Τα δύο παιδιά κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και εφηβική αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια.

Δύο δεκατετράχρονα αγόρια κλέβουν («δανείζονται») ένα Λάντα. Ο Maik Klingenberg είναι πλήρως αποσυνδεδεμένος από τις παρέες των συμμαθητών του, στο δε σπίτι του έχει να αντιμετωπίσει μιαν αλκοολική μητέρα κι έναν πατέρα που έχει εξωσυζυγική σχέση. Ο Μάικ είναι τρελός και παλαβός για την Τατιάνα, μια συμμαθήτριά του, αλλά αυτή δεν τον προσκαλεί στο πάρτι της. Μεγεθύνει με μολύβι μια φωτογραφία και φιλοτεχνεί ένα υπέροχο σκίτσο της Beyoncé για να της το αφιερώσει, αλλά τελικά το σκίζει. Ο Andrej Tschichatschow (Τσικ), ο καινούργιος Ρώσος συμμαθητής του, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του περιθωριακού μαθητή, το επίκεντρο των αρνητικών σχολίων όλων. Η γνωριμία τους δεν αργεί: ο Τσικ μαθαίνει τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Μάικ και προτείνει, αν και δεν είναι καλεσμένοι στο πάρτι της, να οδηγήσουν ως το σπίτι της Τατιάνα για να της δώσουν το ξανακολλημένο σκίτσο. Τότε «δανείζονται» ένα χιλιοτρακαρισμένο Λάντα, με την προοπτική να το επιστρέψουν στη θέση του. Εδώ δεν αφθονούν οι γνωστές «τελετές ενηλικίωσης» των μυθιστορημάτων του είδους, αντιθέτως, ελάχιστα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή των δύο αγοριών, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή της μεγάλης απόφασης: τη στιγμή όπου τα δύο παιδιά, αντί να συνεχίσουν να παίζουν Doom υποκαθιστώντας την πραγματικότητα, κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια. Θα μπορούσε να πει κανείς: γεμάτο εφηβική αφέλεια και άγνοια, στον βαθμό στον οποίο η naïveté είναι στιλιστικό γνώρισμα της αφήγησης του Χέρντορφ.

Η φιλία αρθρώνεται σε επεισόδια. Ο Μάικ μαθαίνει να οδηγεί. Μαθαίνει να προσανατολίζεται, αν και η διαδρομή τους είναι στα τυφλά. Οι δυο τους μοιάζουν με τους ήρωες του Χωκ Φιν του Μαρκ Τουαίην, γιατί εξερευνούν τον κόσμο και είναι κυνηγημένοι. Η γνωριμία τους με τη «βρώμικη» Ίζα Σμιτ είναι το πρώτο πραγματικό ερωτικό ερέθισμα για τον Μάικ, καθώς και το πρώτο ερέθισμα για να αποκαλυφθεί ο Τσικ. Η στιγμιαία «άρνηση» του σεξ δεν είναι απαραίτητα ομοφυλόφιλη ένδειξη, όσο μαρτυρία αθωότητας. Η πρόωρη ενηλικίωση των δύο αγοριών, οι βαθιές φιλοσοφικές τους συζητήσεις, η αμήχανη αλλά «κουλ» αντιμετώπιση της περιπέτειάς τους, όλα μαρτυρούν την απόλυτη ελευθερία ενός καλοκαιριού χωρίς ενηλίκους. Το δε ατύχημά τους γίνεται η αρχή της εκμυστήρευσης και η αρχή της αφήγησης.

alt
   Ο Wolfgang Herrndorf
 

Ηρωϊκή, ρομαντική έξοδος

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ γεννήθηκε το 1965 στο Αμβούργο. Σπούδασε καλές τέχνες και εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως σκιτσογράφος στο σατυρικό περιοδικό «Titanic». Το πρώτο του βιβλίο, το «Ιn Plüschgewittern» (2002) μιλά για το ταξίδι ενός νέου άντρα που αναζητά τις ρίζες του σε όλη τη Γερμανία. Το «Die Rosenbaum-Doktrin» εκδίδεται το 2007, ενώ το «Diesseits des Van-Allen-Gürtels» (2008) κερδίζει το βραβείο Deutscher Erzählerpreis. Το κατασκοπικό μυθιστόρημα «Sand» βραβεύεται στην έκθεση βιβλίου της Λειψίας, το 2012, χαρίζοντας στον συγγραφέα το Literaturpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft.

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο.

Μαζί με τους διαδικτυακούς του συντρόφους, ο Χέρντορφ επισκέπτεται για μεγάλο χρονικό διάστημα τον ιστότοπο «Wir höflichen Paparazzi», ανταλλάσσοντας γνώμες για τα διαβάσματα και τα ακούσματά τους και δημιουργώντας, έτσι, μια πρωτότυπη καλλιτεχνική κοινότητα στον κυβερνοχώρο. Πάγια άποψη του συγγραφέα ήταν πως η λογοτεχνία μπορεί κάλλιστα να διεξαχθεί στο ίντερνετ, όπως και η ανθρώπινη φιλία, και πως η μοναξιά δεν είναι απαραίτητο γνώρισμα του ίντερνετ φρηκ. Και μάλιστα το υποστήριξε αυτό μέχρι το 2013, όταν αυτοκτόνησε, καταπτοημένος από καρκίνο του εγκεφάλου, και προκαλώντας τεράστιο πένθος στην ευρύτατη ιντερνετική του παρέα. Πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα του Βερολίνο, γεια πουλήθηκαν τότε. Ο συγγραφέας είχε πρόσφατα ξεκινήσει το μπλογκ του: «Arbeit und Struktur», ώστε να παραμείνει στον «αέρα»: πρόκειται για ένα ιδεαλιστικής δόμησης ντοκουμέντο, ένα ημερολόγιο πάνω στον θάνατο, την πάλη κατά της χημειοθεραπείας, τις μικρές νίκες και την προσωρινή ανάνηψη, αλλά και τη δίψα για τη ζωή και τον έρωτα. Εδώ δεν υπήρχαν περιθώρια για ρηχά κείμενα, κακές ταινίες, προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ, τιτλοφορώντας το μπλογκ του: «Project Regression: πώς θα ήθελα να έχω ζήσει» , ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά για τη φιλία. Και αυτή η φιλία, καθώς φαίνεται, δεν θα ήταν υλοποιήσιμη δίχως τις ιντερνετικές επαφές του συγγραφέα με το κοινό του. Ξεκινώντας από τον τίτλο, ο Χέρντορφ ζητά τη γνώμη του κοινού για το βιβλίο του. Και στη συνέχεια το συγγράφει μαζί με το κοινό του.

Το «Tschick» («Βερολίνο, γεια») κερδίζει τα βραβεία Deutscher Jugendliteraturpreis και Clemens-Brentano, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε όλον τον κόσμο και μεταφράζεται σε 25 γλώσσες, ενώ ο συγγραφέας αποχωρεί από τα εγκόσμια στρέφοντας ένα ρεβόλβερ στον κρόταφό του, όρθιος, στις όχθες του καναλιού Χοεντσόλερν, σε ηλικία 48 ετών, και ακολουθώντας πιστά την «στρατηγική εξόδου» που είχε προγραμματίσει τρία χρόνια πριν, όταν έγινε η διάγνωσή του ως καρκινοπαθούς. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΒερολίνο, γεια
Wolfgang Herrndorf
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2015
Σελ. 280, τιμή εκδότη €16,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

«Το σπίτι των ονείρων» της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο (κριτική) – Ένα μανιφέστο ενάντια στα έμφυλα στερεότυπα

Για το βιβλίο της Κάρμεν Μαρία Ματσάδο [Carmen–Maria Machado] «Το σπίτι των ονείρων» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Αντίποδες). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από την αγγλική έκδοση του βιβλίου. 

Γράφει η Αντωνία Κώστα-Φώτη

...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ