tschick-foto1

Για το μυθιστόρημα του Wolfgang Herrndorf Βερολίνο, γεια (μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός, εκδ. Κριτική).

Του Νίκου Ξένιου

Με τον τίτλο «Tschick» η μεταφορά του Βερολίνο, γεια από τον σκηνοθέτη Φατίχ Ακίν (βλ. κεντρική φωτογραφία) συνέπεσε, σχεδόν, με την κυκλοφορία του βιβλίου του Βόλφγκανγκ Χέρντορφ στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κριτική, στην εξαιρετικά ευαίσθητη και λειτουργική μετάφραση του Απόστολου Στραγαλινού. Το αγόρι που, για να μην είναι «βαρετό» και «συνηθισμένο» στα μάτια των άλλων, περνά μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα του αλλάξει τη ζωή, είναι μια σύγχρονη μυθοπλασία που άγγιξε βαθιά το γερμανικό και το παγκόσμιο κοινό. Η θεατρική διασκευή του Ρόμπερτ Κολ μιλά επίσης για την ενηλικίωση των δυο αυτών αγοριών, που έχουν συγκριθεί με τους ήρωες του «Huckleberry Finn».

Ένας σύγχρονος Χάκλμπερι Φινν

Τα δύο παιδιά κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και εφηβική αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια.

Δύο δεκατετράχρονα αγόρια κλέβουν («δανείζονται») ένα Λάντα. Ο Maik Klingenberg είναι πλήρως αποσυνδεδεμένος από τις παρέες των συμμαθητών του, στο δε σπίτι του έχει να αντιμετωπίσει μιαν αλκοολική μητέρα κι έναν πατέρα που έχει εξωσυζυγική σχέση. Ο Μάικ είναι τρελός και παλαβός για την Τατιάνα, μια συμμαθήτριά του, αλλά αυτή δεν τον προσκαλεί στο πάρτι της. Μεγεθύνει με μολύβι μια φωτογραφία και φιλοτεχνεί ένα υπέροχο σκίτσο της Beyoncé για να της το αφιερώσει, αλλά τελικά το σκίζει. Ο Andrej Tschichatschow (Τσικ), ο καινούργιος Ρώσος συμμαθητής του, είναι ο χαρακτηριστικός τύπος του περιθωριακού μαθητή, το επίκεντρο των αρνητικών σχολίων όλων. Η γνωριμία τους δεν αργεί: ο Τσικ μαθαίνει τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Μάικ και προτείνει, αν και δεν είναι καλεσμένοι στο πάρτι της, να οδηγήσουν ως το σπίτι της Τατιάνα για να της δώσουν το ξανακολλημένο σκίτσο. Τότε «δανείζονται» ένα χιλιοτρακαρισμένο Λάντα, με την προοπτική να το επιστρέψουν στη θέση του. Εδώ δεν αφθονούν οι γνωστές «τελετές ενηλικίωσης» των μυθιστορημάτων του είδους, αντιθέτως, ελάχιστα πράγματα συμβαίνουν στη ζωή των δύο αγοριών, τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή της μεγάλης απόφασης: τη στιγμή όπου τα δύο παιδιά, αντί να συνεχίσουν να παίζουν Doom υποκαθιστώντας την πραγματικότητα, κλέβουν το Λάντα για να φύγουν από το Βερολίνο, με στόχο τους τη nowhere land Βλαχία: ένα road movie ξεκινά, γεμάτο φρεσκάδα και αμεσότητα, με αναδρομική αφήγηση την επιστροφή στα εφηβικά χρόνια. Θα μπορούσε να πει κανείς: γεμάτο εφηβική αφέλεια και άγνοια, στον βαθμό στον οποίο η naïveté είναι στιλιστικό γνώρισμα της αφήγησης του Χέρντορφ.

Η φιλία αρθρώνεται σε επεισόδια. Ο Μάικ μαθαίνει να οδηγεί. Μαθαίνει να προσανατολίζεται, αν και η διαδρομή τους είναι στα τυφλά. Οι δυο τους μοιάζουν με τους ήρωες του Χωκ Φιν του Μαρκ Τουαίην, γιατί εξερευνούν τον κόσμο και είναι κυνηγημένοι. Η γνωριμία τους με τη «βρώμικη» Ίζα Σμιτ είναι το πρώτο πραγματικό ερωτικό ερέθισμα για τον Μάικ, καθώς και το πρώτο ερέθισμα για να αποκαλυφθεί ο Τσικ. Η στιγμιαία «άρνηση» του σεξ δεν είναι απαραίτητα ομοφυλόφιλη ένδειξη, όσο μαρτυρία αθωότητας. Η πρόωρη ενηλικίωση των δύο αγοριών, οι βαθιές φιλοσοφικές τους συζητήσεις, η αμήχανη αλλά «κουλ» αντιμετώπιση της περιπέτειάς τους, όλα μαρτυρούν την απόλυτη ελευθερία ενός καλοκαιριού χωρίς ενηλίκους. Το δε ατύχημά τους γίνεται η αρχή της εκμυστήρευσης και η αρχή της αφήγησης.

alt
   Ο Wolfgang Herrndorf
 

Ηρωϊκή, ρομαντική έξοδος

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ γεννήθηκε το 1965 στο Αμβούργο. Σπούδασε καλές τέχνες και εργάστηκε, μεταξύ άλλων, ως σκιτσογράφος στο σατυρικό περιοδικό «Titanic». Το πρώτο του βιβλίο, το «Ιn Plüschgewittern» (2002) μιλά για το ταξίδι ενός νέου άντρα που αναζητά τις ρίζες του σε όλη τη Γερμανία. Το «Die Rosenbaum-Doktrin» εκδίδεται το 2007, ενώ το «Diesseits des Van-Allen-Gürtels» (2008) κερδίζει το βραβείο Deutscher Erzählerpreis. Το κατασκοπικό μυθιστόρημα «Sand» βραβεύεται στην έκθεση βιβλίου της Λειψίας, το 2012, χαρίζοντας στον συγγραφέα το Literaturpreis des Kulturkreises der deutschen Wirtschaft.

Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο.

Μαζί με τους διαδικτυακούς του συντρόφους, ο Χέρντορφ επισκέπτεται για μεγάλο χρονικό διάστημα τον ιστότοπο «Wir höflichen Paparazzi», ανταλλάσσοντας γνώμες για τα διαβάσματα και τα ακούσματά τους και δημιουργώντας, έτσι, μια πρωτότυπη καλλιτεχνική κοινότητα στον κυβερνοχώρο. Πάγια άποψη του συγγραφέα ήταν πως η λογοτεχνία μπορεί κάλλιστα να διεξαχθεί στο ίντερνετ, όπως και η ανθρώπινη φιλία, και πως η μοναξιά δεν είναι απαραίτητο γνώρισμα του ίντερνετ φρηκ. Και μάλιστα το υποστήριξε αυτό μέχρι το 2013, όταν αυτοκτόνησε, καταπτοημένος από καρκίνο του εγκεφάλου, και προκαλώντας τεράστιο πένθος στην ευρύτατη ιντερνετική του παρέα. Πάνω από ένα εκατομμύριο αντίτυπα του Βερολίνο, γεια πουλήθηκαν τότε. Ο συγγραφέας είχε πρόσφατα ξεκινήσει το μπλογκ του: «Arbeit und Struktur», ώστε να παραμείνει στον «αέρα»: πρόκειται για ένα ιδεαλιστικής δόμησης ντοκουμέντο, ένα ημερολόγιο πάνω στον θάνατο, την πάλη κατά της χημειοθεραπείας, τις μικρές νίκες και την προσωρινή ανάνηψη, αλλά και τη δίψα για τη ζωή και τον έρωτα. Εδώ δεν υπήρχαν περιθώρια για ρηχά κείμενα, κακές ταινίες, προλήψεις και δεισιδαιμονίες. Ο Βόλφγκανγκ Χέρντορφ, τιτλοφορώντας το μπλογκ του: «Project Regression: πώς θα ήθελα να έχω ζήσει» , ξεκινά να γράφει τις περιπέτειες του Μάικ και του Τσικ, που είναι αντιπροσωπευτικό Bildungsroman, και που καταδεικνύει ειρωνικά τη ματαιότητα κάθε απόπειρας επιστροφής πίσω στον χρόνο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά για τη φιλία. Και αυτή η φιλία, καθώς φαίνεται, δεν θα ήταν υλοποιήσιμη δίχως τις ιντερνετικές επαφές του συγγραφέα με το κοινό του. Ξεκινώντας από τον τίτλο, ο Χέρντορφ ζητά τη γνώμη του κοινού για το βιβλίο του. Και στη συνέχεια το συγγράφει μαζί με το κοινό του.

Το «Tschick» («Βερολίνο, γεια») κερδίζει τα βραβεία Deutscher Jugendliteraturpreis και Clemens-Brentano, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε όλον τον κόσμο και μεταφράζεται σε 25 γλώσσες, ενώ ο συγγραφέας αποχωρεί από τα εγκόσμια στρέφοντας ένα ρεβόλβερ στον κρόταφό του, όρθιος, στις όχθες του καναλιού Χοεντσόλερν, σε ηλικία 48 ετών, και ακολουθώντας πιστά την «στρατηγική εξόδου» που είχε προγραμματίσει τρία χρόνια πριν, όταν έγινε η διάγνωσή του ως καρκινοπαθούς. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

altΒερολίνο, γεια
Wolfgang Herrndorf
Μτφρ. Απόστολος Στραγαλινός
Κριτική 2015
Σελ. 280, τιμή εκδότη €16,00

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

Για το μυθιστόρημα του Σαλμάν Ρούσντι (Salman Rushdie) «Κισότ όπως Κιχώτης» (μτφρ. Γιώργος Μπλάνας, εκδ. Ψυχογιός).

Του Διονύση Μαρίνου

Ερώτηση απ’ αυτές που δεν χρειάζεται –και δεν μπορείς– να απαντήσεις, καθώς είναι γνωστό πως «το ρόδο είναι ρόδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή σε σιχαινόμουν. Απ’ την πρώτη στιγμή που σ’ έφερε στο σπίτι και σε είδα να κολυμπάς μέσα σ’ εκείνο το διάφανο σακούλι που το ‘σφιγγε σαν πουγκί στο χέρι του, σαν μπελά σ’ έβλεπα περισσότερο παρά σαν παρέα, ένα μπελά με τον οποίο δεν ήθελα επ’ ουδενί να συμβιώσω.

Της Χρυσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

02 Μαΐου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Οι δώδεκα συμβουλές του Ρομπέρτο Μπολάνιο για τη συγγραφή διηγημάτων

Ο Χιλιανός πεζογράφος και ποιητής Roberto Bolaño ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ισπανόφωνους λογοτέχνες. Μετανάστευσε σε μικρή ηλικία στο Μεξικό και αργό

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ