alt

Για το μυθιστόρημα του James Sallis Στη λίμνη (μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου, εκδ. Πόλις).

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Ο Τζων Τέρνερ, βετεράνος του Βιετνάμ, πρώην αστυνομικός, πρώην ψυχοθεραπευτής, ο οποίος έχει εκτίσει πολυετή κάθειρξη για ανθρωποκτονία, ζει ολομόναχος σε μια απομονωμένη αγροικία, δίπλα σε μια λίμνη. Έχοντας αφήσει πίσω του οριστικά το Μέμφις και τους ανθρώπους, προσπαθεί «να θάψει το παρελθόν του και να δραπετεύσει από τον πόνο της ανθρώπινης συναναστροφής». Την ιαματική μοναξιά του διακόπτει ο Λόννι Μπέιτς, ο σερίφης της κοντινής πολίχνης, ο οποίος τον επισκέπτεται μ’ ένα μπουκάλι ουίσκι και μια παράκληση: να τον βοηθήσει να εξιχνιάσει ένα φόνο. Διότι στην ήσυχη πόλη του όπου οι πάντες γνωρίζονται και δεν συμβαίνει ποτέ τίποτα σοβαρό, ένα ζευγαράκι ανακαλύπτει το πτώμα ενός άγνωστου άνδρα, ο οποίος έχει δολοφονηθεί με άγριο τελετουργικό τρόπο. Τη δολοφονία περιπλέκει το γεγονός ότι στα χέρια του νεκρού υπάρχει η αλληλογραφία του δημάρχου της πόλης: όλα τα γράμματα και οι λογαριασμοί των τελευταίων 3-4 μηνών. Το πρόβλημα ξεπερνάει τον σερίφη και τον μοναδικό βοηθό του, και ο Τέρνερ, διστακτικά στην αρχή, δέχεται να τους βοηθήσει.

Με μοναδική δεξιοτεχνία, ο Sallis σκιαγραφεί το πορτρέτο μιας μικρής αμερικάνικης πόλης, παρουσιάζοντας ένα ολόκληρο θίασο χαρακτήρων: τη σερβιτόρα της καφετέριας, τον κομψευόμενο δήμαρχο της πόλης, τους φιλικούς κατοίκους οι οποίοι μέσα σε μια στιγμή μπορεί να γίνουν εν δυνάμει δολοφόνοι.

Η συνέχεια της υπόθεσης εξελίσσεται αποσπασματικά, αφού ο συγγραφέας εναλλάσσει ένα κεφάλαιο από το παρελθόν του Τέρνερ με ένα κεφάλαιο από την υπόθεση της δολοφονίας του αγνώστου. Ακόμα και τα κεφάλαια από την παλιά ζωή του Τέρνερ δεν εκτίθενται με χρονολογική σειρά, ωστόσο σχηματίζουν σταδιακά και με σαφήνεια το πορτρέτο ενός αληθινού αντιήρωα, ενός ανθρώπου που η ζωή τον έχει ρίξει πολλές φορές στα βράχια. Έτσι, ο φόνος του αγνώστου μπαίνει σε δεύτερο πλάνο, αλλά η διαλεύκανσή του δεν παύει ούτε στιγμή να απασχολεί τον συγγραφέα. Η πορεία προς τη λύση του μυστηρίου γίνεται συγχρόνως η διαδρομή της επιστροφής του Τέρνερ στην κοινωνία, η επανένταξή του στην ήρεμη έως βαρετή ζωή της μικρής πόλης, η δειλή αλλά ουσιαστική απελευθέρωσή του από «τον πόνο της ανθρώπινης συναναστροφής».

Πορτρέτο μιας μικρής αμερικάνικης πόλης

Με μοναδική δεξιοτεχνία, ο Sallis σκιαγραφεί το πορτρέτο μιας μικρής αμερικάνικης πόλης, παρουσιάζοντας ένα ολόκληρο θίασο χαρακτήρων: τη σερβιτόρα της καφετέριας, τον κομψευόμενο δήμαρχο της πόλης, το ζευγαράκι που ανακαλύπτει το πτώμα, τον γκρινιάρη γιατρό, την επιτυχημένη δικηγόρο από το Μέμφις, μια μπάντα που παίζει μουσική κάντρι κι έχει μαύρο τραγουδιστή, τους φιλικούς κατοίκους οι οποίοι μέσα σε μια στιγμή μπορεί να γίνουν εν δυνάμει δολοφόνοι. Οι καθημερινές λεπτομέρειες της ζωής αποκτούν βαρύνουσα σημασία ιδωμένες μέσα από το βλέμμα του Sallis, χάρη στη λιτή, σχεδόν ποιητική γραφή του. Δύο παραδείγματα από το κείμενο: «Καφές ετοιμάζεται και κοχλάζει στην καφετιέρα, το άρωμά του απλώνεται στην αίθουσα, ύπουλα, σαν πετρελαιοκηλίδα». Ή «Έξω είχε ξεσπάσει καταιγίδα που σάρωνε τον χώρο στάθμευσης, από τ’ αριστερά προς τα δεξιά, σαν παλάμη που μαζεύει τα ψίχουλα από το τραπεζομάντιλο».

alt
    Ο James Sallis
 

Εντούτοις, ο συγγραφέας επιφυλάσσει την ίδια ποιητική αντιμετώπιση και στις περιγραφές της μεγάλης πόλης, του Μέμφις εν προκειμένω. «Το φεγγάρι κρεμόταν από πάνω μας πορτοκαλί, σαν τις κολοκύθες του Χάλοουιν, ένας τέλειος κύκλος που έκανε τη ραχοκοκαλιά της πόλης –ισόγεια παντοπωλεία, τριώροφες και τετραώροφες πολυκατοικίες και ουρανοξύστες, όλα ατάκτως ερριμμένα– να δείχνει πιο αλλόκοτη, πιο αφύσικη. Δεν υπάρχουν ορθές γωνίες στη φύση. Αυτό μου έχει μείνει από κάποιο σχεδόν ξεχασμένο μάθημα Καλλιτεχνικών». Διηγείται τα βίαια και τραγικά περιστατικά που συνιστούν την καθημερινότητα των μεγαλουπόλεων με αποστασιοποιημένη ηρεμία που αφενός τα κάνει πιο ανατριχιαστικά, κι αφετέρου αναδεικνύει τον πόνο και τα αδιέξοδα της ανθρώπινης φύσης στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις.

Ο James Sallis, ποιητής και συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, βιβλιοκριτικός και δάσκαλος δημιουργικής γραφής, μουσικός και μουσικολόγος, κεντάει όλες τις επαγγελματικές εμπειρίες του στα βιβλία του. Στη Λίμνη, για παράδειγμα, ο ήρωάς του είναι λάτρης της κάντρι μουσικής, και συγκεκριμένα του western swing, και μερικές από τις πιο συναρπαστικές σκηνές του βιβλίου συνοδεύονται από τη μουσική αυτή. Επιπλέον, στηρίζει την εξιχνίαση της δολοφονίας του αγνώστου στην εμμονή του νεκρού για τις φτηνές b-movies επιστημονικής φαντασίας και τρόμου, γεγονός που μας υπενθυμίζει ότι ο συγγραφέας ξεκίνησε από το χώρο της επιστημονικής φαντασίας και υπήρξε συνεργάτης του Μάικλ Μούρκοκ.

Τίποτα σ’ αυτό το μυθιστόρημα δεν θυμίζει τις γνωστές φόρμουλες της αστυνομικής λογοτεχνίας. Παρότι ο Sallis δηλώνει λάτρης του Τσέστερ Χάιμς –τη βιογραφία του οποίου έχει γράψει– η συμπάθεια με την οποία χτίζει τους χαρακτήρες του παραπέμπει περισσότερο στους κλασικούς αμερικανούς συγγραφείς των αρχών του 20ου αιώνα (Στάινμπεκ, Σαρόγιαν), και στον σπουδαίο νότιο συγγραφέα αστυνομικών βιβλίων Τζέημς Λη Μπερκ.

Εύχομαι να διαβάσουμε σύντομα μεταφρασμένες τις επόμενες δύο περιπέτειες του Τζων Τέρνερ (Cripple Creek, Salt River), αλλά και τη σειρά με ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ και λάτρη των blues, Λιού Γκρίφιν. 

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

altΣτη λίμνη
James Sallis
Μτφρ. Κίκα Κραμβουσάνου
Πόλις 2015
Σελ. 320, τιμή εκδότη €15,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζον Τσίβερ [John Cheever] «Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Ο κολυμβητής» του Φρανκ Πέρι (διασκευή από το διήγημα του Τζον Τσίβερ) με τον Μπαρτ Λάνκαστερ. 

Γράφει ο ...

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ